PDA

View Full Version : Haci Yakup Anat'nig 2. kitabi qiktu



soner
31-12-04, 05:40
Haci yakup Anat’in 3. kitabi:
Doðu Türkistanda Milliyetqilik Hareketleri- Makleler kitabi yayindan qikiyor.
ONSOZ
Korkusuz Dava Adami
HACÝ YAKUP ANAT
Birkaq film ve roman olabilecek bir hayati kisacik önsözde anlatabilmem oldukqa zor.
Kaxgar vilayeti Yenisar ilqesi Kagu köyünden bir Uygur tüccari olan Haci Yusuf ile Haci Fatma’dan Bursa’nin Orhangazi ilqesi Qukurbostan mahallesinde 1920 yilinda dünyaya gelen Haci Yakup Bey 9 yaxinda ailesi ile birlikte Doðu Türkistan’a döner.

O dönemde Rus-Uygur ve Uygur-Qin mücadelesi amansiz bir xekilde devam etmekteydi.
1931 de Kumul Ayaklanmasin vermix olduðu moral destekle bölgede bulunan Qin kuvvetlerinin büyük bir kismi Doðu Türkistan’dan qikarilir. Haci Yakup Bey bu sürecin Aksu xehirindeki etkilerini görür ve ilk milli heyacani burada yaxar.
Annesi onu fen bilimlerin aðirlikla okutulduðu bir okula yazdirir, Arapqa ve Farsqa’yi da bu okulda öðrenir. 1934 yilinda Aksu’da aqilan Darül Muallimin ilk öðrencisi olur. 1935 de, 15 yaxinda okulu bitirip Üqturpan’in Sattuk Buðra Han ilkokuluna öðretmen olur. Kendisinden 3 yax küqük Abdurrahim Ötkür burada ögrencisi olur.1937 yilininda Urumci’ye gelip önce Maliye Kadirler Mektebi, daha sonra ise Siyasi Kadirler Mektebi’ni bitirir ve 1940 yilinda Hoten’de ilk modern matbaayi kurarak Vatan Gazetesi’nin müdürü olur.
1941 yilinda hiqbir neden göstermeksizin yüzlerce Uygur aydini gibi o da tutuklanir ve 5 yil cezaevinde yatar. Cezaevi hayati onun yarim asirdan fazla sürecek milli mücadelesinin baxlanðicini oluxturur.
Hapishanede gizli gizli okuduðu Alma ata ve Taxkent’te qikarilan Xark Hakikati, Mehmet Emin Buðra Bey ve Ýsa Bey’in Qinin baxkenti Qunkin’de, daha sonrada Lencu’da qikartmaya devam ettiði Altay Mecmuasi Haci Yakup Beyin yeni kimliðini oluxturur ve bu tarihten itibaren de tecavüzcü Rusyaya, ixgalci Qine karxi amansiz bir mücadele iqerisine girer.

Merkezi Ugur Aðartix Uyuxmasinin baxkan yardimcisi olunca hizli bir xekilde modern okullarin kurulmasina katki saðlar.
1946 yilinda 2. Dünya Savaxi bitince Milliyetqi Qin hükümeti Baxkentini Qünkin’den Nenkin’e alir. O da Nenkine gelip Merkez Üniversitesi Sinir Fakültesinde Uygur Türkqesi’nde doðu Türkistan’da kullanilacak ders kitaplari hazirlamaya ve eðitim vermeye baxlar.
1947 yilinda Tiyanxan isimli bir yayin evi kurar ve Tiyanxan Resimlik Mecmua’yi qikarmaya baxlar. Bu Uygurca yayimlanan ilk renkli dergi idi. Bir qok konuxmasinda “Bu xeref bana ait” diye hakli olarak gurur duymuxtur. Yine ayda bir qikan Edebiyat Dergisi’ni de bu dönemde yayinlamixtir.
8 Ekim 1947 yilinda Ýsa Yusuf Alptekin ve Mehmet Emin Buðra’nin daveti üzerine Urumqi’ye gider ve yeni kurulacak olan Erk Partisi’nin tüzüðünü yazmakla görevlendirilen grubun baxina getirilir. Baðimsizliktan yana olan Haci Yakup Bey parti tüzüðünü de düxüncelerine göre hazirlar. Yüksek Milli Muhtariyet isteyen dönemin liderlerinin hixmina uðrar.
1948‘de Ý. Halk Kurultayi’nda Kurultay Daîmi Konseyi’nin Heyet üyesi olur. Aksu’ya döner ve kisa süre iqerisinde Aksu’daki okullarin ve resmi idarelerin baxinda bulunan Qinlileri görevlerinden alip yerine Uygur görevliler atar. Bu davranixi ile bölgedeki Qinli yöneticiler ile arasi aqilir.
1949 yilinda Qin’de ve Doðu Türkistan’da siyasi yapi deðixir ve komünistler her bölgede zaferler elde etmeye baxlar. Herkesinin canini kurtarmak iqin kaqixtiði bir dönemde Altay Nexriyati’nin Müdür Muavinliðine teklif edilir. Bu teklifi kabul etmek ölüme bir ex deðerdi. Qünkü kominist ixgal gerqeklexmek üzereydi. Bu görevi de tereddütsüz kabul eder ve bedelini 26 yil hapishanelerde yatarak öder.
1995 yilinda Pekin’den Türkiye’ye kaqar. Türk Tarih Kurumu’nda asgari ücretle doqent olarak qalixmaya baxlar. Eski Qince metinlerde yer alan tarihi Türk büyükleri ile ilgili qeviriler yapar.

Türkiyeye gelmesi ile birlikte siyasi mücadelesine de hiz verir. Aburrahim Ötkür’ün onursuzca yazdiði bir maklesine verdiði cevaptan dolayi Türkiyede faaliyet gösteren Uygur vakif ve derneklerin ilgisizliði ile karxilaxir. Gerekli ilgiyi göstermek xöyle dursun aleyhine kampanyalar yaparak Türkiyedeki bürokratlarin ilgisizliðine neden olurlar.

Uygur kuruluxlari Doðu Türkistan’da baxlattiklari kixisel qekixmeler ve kiskanqliklari Türkiyede de devam ettirir ve “Bölgecilik”, Uygur deyimi ile “Yurtvazlik” bataðina saplanirlar. Yarisi Kaxgarli diðer yarisi da Hotenli olur kavgaya baxlarlar. Gulcali ve Yarkendliler de küqük gruplar oluxturup tartixmanin iqerisine girerler. Kendilerine taraf olmayanlari da düxman ilan ederler.

Haci Yakup Bey bugün de devam eden bölgecilik tartixmalarinin her zaman üzerinde durur ve vatanin baðimsizliði iqin mücadeleye yilmadan devam eder.

Kendisine yapilan tehtit ve elextirilere güler:
60 yil, birbuquk milyarlik Qin bana diz qöktüremedi. 3-5 capulcuya boyun eðemem, milletim iqin doðrulari yazmaya devam edeceðim, der.

Kayseri’de kurulan Doðu Türkistan Kültür ve Dayanixma Derneði bu elextirilerin dixindadir. Qünkü Haci Yakup Bey bu derneðin ilgisi ve qalixmalarindan qok memnun olduðunu siklikla dile getirirdi.

Haci Yakup Bey’in en önemli özelliði bir aksiyon dava adami olmasidir. Onun bu aksiyonerliðinin nedeni Qocukluðunun Kurtulux Savaxi döneminde Türkiye’de geqmix olmasindandir. Yüzlerce kahramanlik hikayeleri dinleyerek büyümüx ve babasi Haci Yusuf Bey’in Osmanli ordusunda Ýngilizlere karxi gösterdiði kahramanliklarin onuru ile büyümüxtür. Bu yenilmez ruhu Doðu Türkistana göqerken yüreðinde götürmüx ve ömrünün sonuna kadar korumuxtur.

Haci Yakup Bey’de bilim adamliði, dava adamliðinin pexinden gelir. Doðu Türkistanda meydana gelen olaylari seyretmemix ve mücadelenin iqerisinde yer almixtir. Vatan davasinda en sevdiði insanlari bile hatalarindan dolayi elextirmekten qekinmemixtir.

81 yillik ömrün 26 yilini cezaevinde 28 yilini da gözetim altinda geqiren Haci Yakup Bey onlarca makale ve kitabiyla Uygur kültürüne önemli katkilarda bulunmuxtur.

Soner Yalqin 2005