PDA

View Full Version : <Uyghur teshkilatlar: weten azat bolishi natayin>gha jawap



küzetküchi
12-07-06, 17:54
Salam xanimlar/ ependiler:
bu yerge qaytidin chaplap qoyghan maqale, eyni chaghda Koltekin isimlik bir kishining <Uyghur teshkilatlar: weten azat bolishi natayin>gha bergen jawapliri idi. toluq tekistini tapalmidim. paydilinarsiler.


Koltekin
15-05-05, 09:32
Salam hörmetlik US+China=Rus+China ependi:

Maqalingizni tunji qètim oqighanda, sizni xitayning zakaslirigha binaen eser yazghuchi xèli èditliq düshmen bolsa kèrek, digen gumanda bolghan idim. Yiltiz ependining „ Angliq bir insanning hich soz-herkiti meqsetsiz bolmaydu;bolupmu bir ziyalining bir ammiviy sorundiki soz-herkiti teximu shundaq; yazmingizdiki melumatlardin qarighanda angsiz bir insan emsligingiz nahayiti eniq,maqalining omumi havasidin sizning bu timida bir ugenguchi supitide emes, ugetkuchi supitide gep qilivatqiningiz hem eniq… „ dègen pikrige ètiwar bilen qarap, maqalingizni ikkinchi qètim oqup chiqtim. Mèningche bolsa, milletni ümidsizlikke giriptar qilidighan pikirlerni köp tegesh paydisiz idi. Buningsizmu, millitimiz tarixtiki herqandaq dewirge sèlishturghanda ümidsizlikning eng yuqiri pelliside yashawatidu. Emma bir birimizning pikir erkinlikini cheklesh heqqimiz bolmighini üchün hem siz tilgha alghan musteqilliq mesilisi heqiqetenmu hissiyatliq shuar yaki dat – peryatlar bilen bashqilarning hèsdashliqini qolgha keltürüsh arqiliqla hel bolidighan addi mesile bolmighini üchün we Uyghurning teqdiri tarixtikige oxshash yene küchlük döletlerning iqtisadi menpietlirining qurbanigha aylinip kètishi mümkinlikini ret qilidighangha yiterlik asasimiz bolmighini üchün, shundaqla siz tilgha alghan bir nechche nuqtigha yenggillik bilen jawap bèrish imkanimiz bolmighini üchün pikirliringizni ret qilishta, salahiyitingizdin gumanlinish bilenla kupayilinishni layiq körmidim. Bu qeder gumanxorluqum üchün eyipke buyrimang. Chünki düshmenning bilmekchi bolghanlirimu del sizning bilmekchi bolghanliringiz bilen oxshash. Düshmenning zerbe bèrish, ümidsizlendürüsh usulimu del sizningkige yandash. Oxshimaydighan yèri: sizning pikir usulingiz nispeten ilmi we „delillik“. Sizning yene kèlip, chet`ellerdiki siyasi dewa (musteqilliqning heqiqi kapaliti bolghan amillarni közde tutqinim yoq) tarixida bir yüksilish boliwatqan, weziyitimiz ilgiriki herqandaq zamangha sèlishturghanda ijabiy terepke yüzliniwatqan bir chaghda, „ Teshlilatlar: weten musteqil bolmaydu“ dep shuar towlishingizdin ejeplendim.
Tèxi bir yèrim yil ilgiri, xitay sizning neziringizde hichnimige erzimeydighan weten sirtidiki teshkilatlar we shexislerni, jümlidin DUQ ning qurghuchilirini Térroristliq böhtani bilen eyipligen idi. Bu böhtanning obiyèktiliri uning derdini tartiwatidu. Weten musteqilliqi üchün barliqini atighan Memtimin hezret, Dolqun eysa qatarliq insanlarning hayatigha qoyulghan cheklimilerni chüshenmigenlikingiz üchün, bezi orunsiz pikirliringiz tüpeyli sizni eyiplesh niyitim bolmisimu, nezirimde „xata pikirler“ dep qarighan, milletke selbi tesir bèridighan nuqtilar heqqide köz qarashlirimni diqqitingizge sunghum keldi. Halbuki, sözingizde ular bilen yaki munasiwetlik kishiliri bilen „körüshken, bilishken“ likingizni we sözlirini diqqet bilen közitiwatqanliqingizni èytipsiz!
Ependim, Gèpingizning oramidin xèlila siyasi sawatqa ige ikenlikingiz bilinip turuptu. Emma men bu sahede sizchilik sawatliq bolush pursitige èrishelmigen. Shundaqtimu oylighanlirimni dep baqay. Bu yerdiki tepsili Pikirlirim birer teshkilat yaki shexiske wekaletlik qilmaydu. Özümning kalte pemi hem yüzeki oy – pikrige wekillik qilidu. Bashqilarning Bihude eyiplenmesliki üchün, buni aldin eskertip qoyay.
Pikirliringizdiki idiyemdim ötmigen nuqtilar heqqide abzaslar boyiche mundaq tenqit yazimen:

„Men kop izdendim, emme birer Uyghur weten musteqil bolushi togrisida qayil qilarliq ispatini kormidim. Hem nurgun teshkilatlar peqet siyasi pa'aliyet qilip dunya jamaitige weten ahwalini bildurushni mehset qiliwatidu, yeni Uyghurlar masilisini halik'alarashturiwatidu.“

Pikringizge binaen; Siz köp izdinipsiz. Wetenning musteqilliqi heqqide qayil qilarliq delillerni tapimen dep. Emma bu ispatni birer uyghurning aghzidin siz qanaetlengidek derijide anglimapsiz. Wetenning musteqilliqi heqqide bash qaturush we aldi bilen öz özini qayil qilish üstide izdinish heqiqetenmu muhim ish. Milliy musteqilliqimiz üchün küresh qilish iradisige ige herqandaq Uyghur Bu tèmigha köngül bèridu. Chünki weten aldi bilen özimizning qelbide azat bolishi kèrek. wetinimiz rohimizda azat bolmay turup, musteqilliq üchün bijanidil xizmet qilalmaymiz. Musteqilliq imkani hich bolmighan bir weten üchün weyran bolush we ölüp bèrish erzimeydu. Lèkin, bu heqte könglingiz qanaet tapqidek bir delil – ispatqa èrishelmigenlikingiz siz körgen, bilgen shexislerning yaki siz diqqet bilen közitiwatqan teshkilatlarningla sewenliki emes. Bu Özingizning izdinish dairingizning chekliklikining mehsuli. Siz bashqilargha murajiet qilishtin bashqa, özingiz waqit ajritip, siz bilgen dunyani we muhimi öz tarixingizni estayidil neziringizdin ötküzishingiz, dunyaning tebii we siyasi qanuniyetliri heqqide yenimu ilgirilep tehlil yürgüzishingiz kèrek, dep oylaymen.
Qayil qilarliq bir ispatni otturigha achiqish sizche shundaq asanmu? Asan bolghinida biz üchün bügünki munazirige orun qalmayti. Shundaq, ittipaqliqimizmu emelge ashqan bolatti.

Siz tekitligendek, kona tarix tekrarlinish aldida turidu. Dunyadiki siyasi qutuplar toqunushi, menpiet küreshliri, yeng ichi sodiliri, yèngi dunya tertiwi ehtiyajidin èlip bèriliwatqan heriketler we özimizning cheklik imkanliri bizning musteqilliqimizni kapaletke ige qilidighan delil – ispatlarni hazirlishimizgha, musteqilliqning birdin bir yolini belgilishimizge tosalghu boliwatqan asasi amil bolsa, düshminimizning qudriti, shermendiliki, dèplomatiye ghelibisi yene bir muhim amil. Hemmini qayil qilidighan bir stratigiyini nöwettiki halimizda tüzüp chiqalishmiz mümkin emes. Musteqilliqqa bolghan ishenich we ishenichsizlik ariliqida nurghun idiyiwi èqimlar mewjud. Tèngirqap yürgenler tèximu köp. Nispeten siyasi sawatqa, stratigiye bilimlirige ige insanlirimiz shundaq bir stratigiyini tüzüp chiqqan teqdirdimu, siz turup:“ emeliyetke uyghun emes, herqandaq qoralliq küreshning istiqpali yoq, bihude qurban bermeyli“, disingiz, men turup : „ mesilimiz noqul xeliq`ara jemiyetning hisdashliqini qolgha keltürüsh bilen hel bolmaydu. Ichki amil asasi sewep bolidu..“ disem, yene biri turup: „ herqandaq kürishimizning aqiwiti meghlubiyet!..” dep shuar towlaydu. Dimekchimenki, hemmining ètirapigha nail qilghudek stratigiyini, hemmini qayil qilghudek musteqilliq delillirini körsitip birelmeymiz we bergen teqdirdimu hemmening ètirapigha èrishelmeymiz. Bu körishimizning qèyinliq derijisining bir körünishi. Lèkin bu wetenning musteqil bolmaydighanliqining delili emes. Siz ishemigen musteqilliqqa Men mutleqa ishinimen. Mèni ishendürgen amillar:
1. her qandaq döletning qurulush, tereqqi qilish, zawal tèpish jeryani bolidu. Dunyada bir xil sistèmida menngü mewjudliqini saqlap turidighan dölet bolmaydu. Kona impiriyiler yillarning ötüshi bilen qèrip halidin kètidu. Beziliri nechche yüz yil dewir sürse, beziliri nechche on yil, hetta nechche yilla dewir sürüp yiqilidu. Uning dèmokratik yaki mustebit dölet bolushidin qet`i nezer. Bu yerde peqetla tarixi qanuniyetni semingizge saldim.
2. millitimiz her jehettin intayin zeip bolsimu, musteqilliqqa bolghan arzudin we bu arzu yolidiki küreshtin waz kechmidi. Mustemlike astidiki ikki yüz yildin buyan, 300 qètimdin artuq chong _ kichik qarshiliq heriketlirini meydangha chiqardi. Ikki qètim jumhuriyet qurushqimu muyesser boldi. Öz tarixini bilmigen millet kèlichekke ümidsiz qaraydu. Kèlichekke bolghan ishenichtin ayrilghan millet musteqilliqtin söz achalmaydu. Emma millitimiz bu ümittin waz kechkini yoq. Bu yerde Hètlirning „ urushta meghlup bolghan millet yoqalmaydu, qarshiliqini yoqatqan millet yoqilidu“ digen sözini neqil qilghum bar. Biz meghlup millet bolsaqmu, qarshiliqini yoqatqan millet emes. Tarixi seltenetlirimiz heqqide sözlisem, belkim „ ötmüsh ölgenlerge teelluq“ dep jawap bérishingiz mümkin. Emma tarixning ijabiy tereptinmu, selbiy tereptinmu tekrarlinip turidighanliqigha men ishinimen.
3. düshminimizning küchlikliki, bizni ümidsizlikke gèriptar qiliwatidu. Emma uning tereqqiyati we qudriti xitay dölitining menggü zeipleshmeydighanliqining kapaliti bolalmaydu. Èsingizde barmikin, xitay milliti bundin 90 nechche yil ilgiri manju istilasi astidiki mustemlike millet idi. 1911 – yili sunjungsen bashchiliqidiki dèmokratik heriketning ghelibisi bilen menching hakimiyitini aghdurup, xitay Gomindang dölitini qurdi. Yeni bundin 90 yil ilgiriki mustemlike astidiki millet, bügün mustemlike qilghuchi milletke aylandi. Halbuki, bu milletmu ich – ichidin sèsip, zawalliqqa yüzlendi. Sabiq sovitler ittipaqining yèmirilishini siz bilen men oylap baqmighan. Sovit döliti dunyadiki eng qudretlik dölet idi. Uning ishghalidiki jumhuriyetlerning xelqimu siz – mendin öte ümidsiz idi. Biz musteqil bolalaymiz, dep oylimayti. Bizge oxshash exmeqliq qilip qan töküp, qurban bermeyti. Bizdek èghir bedellerni tölimigen idi. Biraq musteqil boldi. Eger ularning musteqilliqi Amèrika bashchiliqidiki gherip dunyasining sotsiyalizim lagirini ghulitip tashlash kürishining netijisi, dep qaralsa, u halda, yene bir sotsiyalizim lagirini __ eng axirqi eng mustebit xitay sotsiyal jumhuriyitini yimirishmu bu dunyaning bügünki ghayisi.
4. bügünki xitay dölitining yimirilishigha ishenmeydighan ademler az qaldi. Xitay mutleqa rewishte dèmokratik tüzülmige köchidu. Dèmokratik xitaylar hakimiyet igileydu. Emma, xitay dèmokratlirimu siz èyitqandek, bizge musteqilliqni sowgha qilmaydu. Men üchün xitayning dèmokratimu, kommunistimu beribir xitay.



<Uyghur teshkilatlar: weten azat bolishi natayin>gha jawap2


Sizning pikringiz:
Oyap biqing: agar siz xinjiang da Hitaylarni yoqatmaqchi bolsigniz sizga birer bana sawap lazim, Siz oyligandek kang turkum tutqun qilishqa bana sawap hasil bolmisa qandaq qilish kirek? derhal chongraq bana sawap ijat qilish kirek. Siz oylap biqing, 1993-yildin kiyin XinJiang da hajap tola waqe chiqti, ashularning hammisini Uyghurlar ozi qildimu, ya hokumet qildimu???

Mèning pikrim:
Bizning wetinimizde xitaylarni yoqitishimizgha banayi – sewep kirek emes. mustemlikining özi bahane. Wetini tajawuzgha uchrighan, Igilik hoquqidin mehrum qilinghan, eng eqelli kishilik heqiliri depsende qiliniwatqan millet bahane izdep aware bolmaydu. Wetinimizge ayagh basqan herqandaq xitay tajawuzchi. Uni yoqitish bizning burchimiz. Qilche rehim qilmay, emeldar – puxra dep ayrip olturmay, chong – kichik, er – ayal dep ich aghritmay, waste tallimay, shepqetsizlik bilen yoqitish bizning diniy, insaniy, wijdaniy qerzimiz. Bahane ijat qilish kèrek demsiz? Biz herqandaq bahanige muhtaj emes! köprek yoqitish, keng – kölemde tutqun qilish üchün bahane izdep aware bolidighan hamaqet uyghur, uyghurlar arisida tèxi törelmigen bolsa kèrek. Shundaq bir bahanini körsitishke èhtiyajimiz chüshüp qalghudek bolsa, biz minglap, onminglap körsitip bèreleymiz. Mustemlike astidiki ikki yüz yil mabeynide shèhit qilinghan 2.5 milyon Uyghur bahane bolalaydu. Mustemlike astidiki ikki yüz yil mabeynide xitay turmilirida insan qèlipidin chiqqan wehshi wastiler bilen azap chekken milyondin artuq Uyghur bahane bolalaydu. Künimizde heqliq pikirliri, qarshiliq heriketliri tüpeyli qolgha èliniwatqan, turmilarda, jaza meydanlirida ètip öltürüliwatqan tümenligen uyghur bahane bolalaydu. Bigunah bowaqliri pilanliq tughut siyasitining qurbanigha ayliniwatqan eziz janlar bahane bolalaydu. Nalisige qulaq salidighan, köz yèshigha rehmi kèlidighan jahanni tapalmay zari - zar yighlawatqan xelqimiz bahane bolalaydu. Pütün hayati ètizgha baghlanghan, dunyaning xowliqini körmey haywandin better yashawatqan milyonlighan dèhqanlirimiz bahane bolalaydu..... weten mèhrige qanmay, yaqa yurtlarda sersan – sergerdan bolup sarghiyip yashawatqan siz bilen men bahane bolalaymiz! Bizning bahanilirimizni sözlep, yèzip tügetkili bolarmu?
1990 – yilidin kèyin wetinimizde köplep weqe yüz bergen bolsa, buning sewebi ayan. Millitmiz öz heqqi, ademi süpet bilen mewjud bolup turush arzuliri üchün qurban bèrish yolini tallidi. Men “hejep jiq weqe yüz berdiya?” Dègen soalni yaqturmidim. Eslide yenemu jiq yüz bérishi, qarshliq heriketliri bir künmu toxtap qalmasliqi kirek idi. epsus imkanlirimiz cheklik. Hökümetning sün`iy qarshiliq heriketlirini peyda qilish arqiliq, millitmiz üstidin qirghin we tutqun èlip bèrishi mümkinlikini, bu xil ziyandin pexes bolushimiz kèreklikini eskertmekchi bolup bu geplerni qiliwatqan bolsingiz, ipadilesh usuligha diqqet qiling.


sizning pikringiz:
Hazir wetende Hitay tarqatqan ichki matiryalda chet'aldiki kuchler intayin kopturuldi, hokumet mundaq digan"Amirikida Sherqi Turkistan hokumiti quruldi, chet'aldiki Uyghur teshilatlar intayin tiz kochiyiwatidu, ularning 8000 kishilik muntizim qoshuni, 300 tanka, 30 nechche kureshchi ayrupilani bar..." rasmu?hammisi bikar gap, chet'eldiki Uyghur teshkilatlar emes, Uyghurlar aran jinini biqiwatsa!(Rabiye Kadir bashqa doletlrdin harbi qoral yaraq sitiwaptiken, 10,000 tankani Hitay qigrisiga haydep kaptiken, shunga qolga aptu digan anglimigan bolsanglar kirek tihi). Emme bu gaplar bilan ichki qisimda Uyghurlarni tutqun qildi,chet'al bilen alaqisi bar dap, andin Uyghurlar zadi mushu chet'aldiki Uyghurlar bir ish qilmisa wetendikiler hich ish qilalmaydu digan pikirga kaldi.Emilyette weten sirtidin ansirigandek weten sirtidiki Uyghur teshkilatlarni hosh qilgandek korunsimu, amilyette Hitay hammidin bak weten ichidin ansireydu. Weten ichide hich ish bolmisila weten sirtidikiler hich ish qilalmaydu.

mèning pikrim:
1. bu gèpingizning rast – yalghanliqigha bir nerse diyelmeymen. Shundaq bir ichki matèriyaldin xewiringiz bolsa, uning tepsilatini bizgimu bildürüp qoysingiz köp yaxshi ish qilghan bolisiz. Biraq, xitay heqiqeten shundaq bir yalghanni oydurup, uni ichki matèriyal qilip tarqitip, bu ichki matèriyalning xewirini siz bilgüdek derijide ashkarilap qarshiliq küchlirini otturigha tartip chiqip tutqun qilmaqchi bolghan bolsa, chöchürini xam sanighan bolidu. Bu xil epqachti geplerning tarixi uzun. Xitaygha qarshi herqandaq bir weqege nispeten her xil baha, mubalighiler xitayning pilanisizmu öz qèrindashlirimiz teripidin ijad qilinip, epsane, chöchek derijisige kötürülüp tarqilip turidu. Siz wetende xitaygha qarshi siyasi heriketlerde yaki xitaygha qarshi idiyidiki kishiler topi arisida bolmighan bolsingiz, bundaq geplerning sizni teejjüplendüridighanliqi normal. Emma qarshiliq idiyisidiki qèrindashlirimizdin bu xil mubalighiler tüpeyli özini meghlubiyetke gèriptar qilidighanliri köp emes. Xelqimizning nadanliq derijisini bügünki künde bu qeder töwen haletke mehkum qilalmaymiz. Mushu toqulmilar tüpeyli qolgha èlinghanlarning bar – yoqliqidin xewirim yoq. Bilsingiz tepsiliraq melumat birersiz. Emma shujungjuyichi, chetke baghlanghan unsur, ishpiyun, chet`ellerdiki eksil inqilapchilar bilen alaqisi bar, milliy bögünchiler bilen alaqisi bar, tèrroristlar bilen alaqisi bar… dep tutqun qilghanliqi we qiliwatqanliqi sir emes. Xitay her zamanda herqandaq bir tutqun üchün hem ichki weziyetke, hem xeliq`ara weziyetke qarap yèngidin – yèngi siyasi toqamlarni tikip turidu. Bu heqte hemmimizning belgilik melumati bar.
2. chet`eldiki uyghurlar bir ish qilmisa, wetendikiler hich ish qilalmaydu, digen pikirning tarilishida belgilik asas bar. Omumi xelqimiz undaq qarimisimu, bir qisim ademlirimizning chet`eldiki teshkilatlardin kütidighan ümidi zor. Wetenni chet`eldiki qèrindashlirimiz azat qilidu, deydighan xata qarash bilen yashawatqanlar we chet`eldiki teshkilatlarning rolini mubalighe qilish bilen özige teselli izdewatqanlar ichide addi xeliqtin bashqa, siz bilen manga oxshash özini bilimlik chaghlaydighan ziyalilarmu bar. Buninggha, chet`ellerdiki teshkilatlarning öz rolini adettin tashqiri mubalighe qilishi, bezi teshkilatlar teshwiqatlirining köptürmiliki we radiyo xewerliridiki milletke ilham bérish yüzsidin élan qiliwatqan melumatlarning xata tesiri hem xelqimizning bu xewer, melumatlardin xata chüshenche qobul qilishimu bir sewep. Wetenni biz azat qilimiz, dègen pikirni otturigha atquchilar, buning milletke bèridighan tesirini elwette oylap qoyushliri kèrek.
3. xitay weten ichidikilerdinmu, weten sirtidikilerdinmu oxshashla ensireydu. Chünki Weten ichidikilerdin biwaste zerbe yeydu. Weten sirtidikilerning xizmiti tüpeyli xeliq`ara munasiwet sorunlirida tili qisilidu. Bu heqte siz belkim bu yip uchini boylap tèximu köp nersilerni hès qilalaysiz.
4. weten ichide hich ish bolmisa, weten sirtidikiler hich ish qilalmaydu, digen pikringiz orunluq bolsimu, buni höküm derijiside mutleqleshtürüsh arqiliq, weten sirtidiki teshkilatlarning rolini inkar qilishqa urunghinishingiz, saghlam idiyening mehsuli emes. Weten ichide haman bir ish bolidu, Xalisaqtur – xalimisaqtur. Bu siz bilen mèning èrademge baghliq emes. Bu ishlarni weten sirtidiki teshkilatlarning siyasi paaliyetliri üchün desmi qilishining binormal yèri barmu?



Koltekin
18-05-05, 05:41
Salam hörmetlik Nijat ependim:

Men maqalingizgha jawap yèzishtin ilgiri, siz bilen pikir almashturidighanliqimni emes, belki pikringizdiki xataliqlargha abzaslar boyiche tenqit yazidighanliqimni eskertken idim. men axirqi bir qanche abzas pikringizge jawap bèrishtin ilgiri, öz muddiayingizni chüshendürüp yene yèngi pikir èlan qilipsiz. Eger, bu qètim yazghiningiz sizning yèzish meqsidingizge wekillik qilsa, u halda, sizni yene testekleshke waqit serip qilishimning hajiti yoq. emma, ilgiri yazghanliringiz hazir yazghanliringizni testiqlimaydu we sizning meqsidingizge èniqlighuchi bolalmaydu. Siz ilgiriki pikirliringizde az digende töwendiki xataliqlarni sadir qildingiz:
1. “ Uyghur Teshkilatlar: weten azat bolishi natayin” digen hitap bilen otturigha chiqtingiz. Buning menisi: teshkilatlar ghit qissun yaki teshkilatlar öz xelqini aldawatidu weyaki teshkilatlar düshmen üchün xizmet qiliwatidu, digendin bashqa, yene pütün uyghurlargha qarita “ weten azat bolmaydu”, bihude özimizni upratmayli, tuxumni tashqa urmayli, biz beribir yèngilgüchi... digen bimene we ümitsizlikke tolghan bir chuqanni köterdingiz. Siz ashkare halda: “uyghur teshkilatlar uyghurning görini qèziwatidu” dèyishke pètindingiz.
2. Uyghur teshkilatlirigha we Uyghur teshkilati rehberlirige haqaret qildingiz. Buni az dep, yillardin buyan wetende teshkilatlar qurup, issiq qèni we jènini milliy musteqilliqimiz üchün serip etken ezimetlirimizning ejrini, qehrimanlirimizning düshmen turmilirida chekken eziyetlirini, tölengen qimmetlik bedellerni depsende qildingiz. weten sirtidiki her sahe teshkilatlarning töhpisini yerge urush bilen birge, ular üstidin guman peyda qilish gherizini ashkarilidingiz.
3. saxta pakitlarni, burmilanghan delil – ispatlarni otturigha sörep achiqip, milletning rohi dunyasini dawalghutushqa urundingiz.

Yazmiliringizdiki qismen toghra qarashlardin bashqa pütün pikirliringiz, yuqarqi sepsetingizni ispatlash üchün xizmet qildi. Shu seweptinmu, siz bilen pikir almashturushni emes, sizning qaymuqturushliringizgha reddiye bèrishni meqset qildim. Kishilerning sözliringizge chidap turalmay sizge haqaret qilishidin özingizning xataliqini hès qilghan bolsingiz kirek, dep oylaymen. Zor sewri bilen bergen tenqitlirimdin sizge èghir ketken tereplerge elwette, özre tileymen.
Siz bilen pikir almashturushni xalashtin ilgiri, özingizning deslepki “weten azat bolmaydu” serlewhilik esiringizni qaytidin bir oqup chiqishingizni tewsiye qilimen. U eserning bashqilargha bèridighan tesirini perez qilip bèqing.

Emdi kèyinki yazmingizdiki toghra idiyingizni quwwetlesh bilen birge( xata tereplirini yene kochilashqa rahim barmidi), siz bilen mundaq bir merkizi mesile heqqide pikirlishimen:
DUQ din kütken ümidliringiz toghra. Weten sirtidiki birdin bir qanunluq we köpning ètirapigha èrishken eng yuqiri organmu shu. Bu organ siz tilgha alghandek, dèplumatik küresh we teshwiqat küreshliridin bashqa, yalghuz weten sirtidiki teshkilatlarghila emes, weten ichidiki teshkilatlarning heriketlirigimu bir tutash rehberlik qilghan bolsa, heriketlirmiz ichki – tashqi jehette mas qedemde èlip bèrilghan bolsa, musteqilliq musapimiz zor derijide qisqarghan bolatti.
Nèlsun mandilaning esirini oqighan bir dostumning sözlep bèrishige qarighanda, mandilaning üch yüzi (üch shekli) barken. Bir shekildiki Mandila: tènichliq bayriqini ègiz kötürüp, kishilik hoquq uniwèrsal bayannamisi we xeliq`ara qanunlargha mehkem èsilip, mujadilisini tamamen Dèmokratik we Dèplomatik shekillerde qanat yayduridiken. Ikkinchi shekildiki Mandila: mexpi halda qoralliq qoshun teshkillep, küreshni öltürüsh, partlitish, wehime sèlish sheklide qanat yayduriduken. Üchünchi shekildiki mandilaning herikiti èsimde yoq. mandilaning bu kürishining ghelibisidin kèyin, uning tarixini tetqiq qilghuchilar heyran bolushup: “bir ademning qandaqsige üch yüzi bolidu” dep yèzishqan iken. Mandila ghelibe qildi. Nobil tènichliq mukapatighimu èrishti. Muhimi öz wetinini azat qildi. Bu yerdiki üch yüz(üch shekil) ning nime èhtiyaj wejidin otturigha chiqqanliqini perez qilalaymizmu? Erafatning küresh usulimu mandilaningkidin qèlishmayti. Pelestin azatliq teshkilati Erefatning tènichliq shuari astida, tènichliq shuarigha chish tirnighi bilen qarshi bir qanche nahayi küchlük qarshiliq goruhlirining birlikidin qurulghan. Melumatlarda, hazirqi dunyaning her yèride èqip yürgen 200mingdin artuq “Tèrik bomba” ichide, pelestinliklerning igiligen nispiti zor iken. Pelestin azatliq teshkilati terkiwidiki qoralliq küchlerning quwwitige kishiler nahayiti yuqiri baha bèriwatidu. “ ular Erafatning tizginidin chiqip ketse, yehudilargha we xiristiyanlargha zor bala keltüridu” deyti. Emdi mehmut abbasning qolidin chiqip ketse xeterlik, dewatidu. Erefatmu nobil mukapatigha èrishti. Emma wetinini qutquzalmidi. Mexmut Abbasmu èrishishi mümkin. Lekin wetinini qutquzalishi natayin. bizning bezi èditliq kishilirimiz Erafatning nobil tènichliq mukapatigha èrishishige qarita “ U öz xelqini bèsip turush bedilige mukapatqa èrishti” dep baha berdi. Yeni xelqining Qoralliq qarshiliq heriketlirini cheklep, düshmènige menpiet bergenliki üchün, düshmini teripidin mukapatlandi, digen yekünni chiqardi. Dunya Erapatning ölümidin kèyin, pelestinning teqdiride zor bir dawalghush yüz bèrishini perez qilishqan idi. emma pelestin ilgirikige qarighanda jimip qaldi. Mexmut abbasmu Erefatning izida mèngip, nobil mukapatigha èrishishni közlewatamdu yaki bu küchlük bir qarshiliq aldidiki sükütmu? Wehalenki, Mexmut abbas xèli dangliq bir qoralliq qarshiliq gorohining rehbiri idi. emdi Dalay lama bolsa, tamamen tènichliq shuarigha yölengen adem. Tibet sergerdan hökümèti 50 yldin bèri tibetning teqdirini dunyaning hèsdashliqi bilen özgertish idiyiside izchil mèngip, tènichliq küreshliri üchün ülge yaratti. U hem nobil tènichliq mukapatigha èrishti. Emma tibetning teqdiri özgermidi.
Bu misallar arqiliq ipadilimekchi bolghannlirim bilen DUQ ning baghlinishi heqqidiki pikrimni emdi diqqitingizge sunimen.

Unregistered
12-07-06, 18:59
Salam xanimlar/ ependiler:
bu yerge qaytidin chaplap qoyghan maqale, eyni chaghda Koltekin isimlik bir kishining <Uyghur teshkilatlar: weten azat bolishi natayin>gha bergen jawapliri idi. toluq tekistini tapalmidim. paydilinarsiler.


Koltekin
15-05-05, 09:32
Salam hörmetlik US+China=Rus+China ependi:

Maqalingizni tunji qètim oqighanda, sizni xitayning zakaslirigha binaen eser yazghuchi xèli èditliq düshmen bolsa kèrek, digen gumanda bolghan idim. Yiltiz ependining „ Angliq bir insanning hich soz-herkiti meqsetsiz bolmaydu;bolupmu bir ziyalining bir ammiviy sorundiki soz-herkiti teximu shundaq; yazmingizdiki melumatlardin qarighanda angsiz bir insan emsligingiz nahayiti eniq,maqalining omumi havasidin sizning bu timida bir ugenguchi supitide emes, ugetkuchi supitide gep qilivatqiningiz hem eniq… „ dègen pikrige ètiwar bilen qarap, maqalingizni ikkinchi qètim oqup chiqtim. Mèningche bolsa, milletni ümidsizlikke giriptar qilidighan pikirlerni köp tegesh paydisiz idi. Buningsizmu, millitimiz tarixtiki herqandaq dewirge sèlishturghanda ümidsizlikning eng yuqiri pelliside yashawatidu. Emma bir birimizning pikir erkinlikini cheklesh heqqimiz bolmighini üchün hem siz tilgha alghan musteqilliq mesilisi heqiqetenmu hissiyatliq shuar yaki dat – peryatlar bilen bashqilarning hèsdashliqini qolgha keltürüsh arqiliqla hel bolidighan addi mesile bolmighini üchün we Uyghurning teqdiri tarixtikige oxshash yene küchlük döletlerning iqtisadi menpietlirining qurbanigha aylinip kètishi mümkinlikini ret qilidighangha yiterlik asasimiz bolmighini üchün, shundaqla siz tilgha alghan bir nechche nuqtigha yenggillik bilen jawap bèrish imkanimiz bolmighini üchün pikirliringizni ret qilishta, salahiyitingizdin gumanlinish bilenla kupayilinishni layiq körmidim. Bu qeder gumanxorluqum üchün eyipke buyrimang. Chünki düshmenning bilmekchi bolghanlirimu del sizning bilmekchi bolghanliringiz bilen oxshash. Düshmenning zerbe bèrish, ümidsizlendürüsh usulimu del sizningkige yandash. Oxshimaydighan yèri: sizning pikir usulingiz nispeten ilmi we „delillik“. Sizning yene kèlip, chet`ellerdiki siyasi dewa (musteqilliqning heqiqi kapaliti bolghan amillarni közde tutqinim yoq) tarixida bir yüksilish boliwatqan, weziyitimiz ilgiriki herqandaq zamangha sèlishturghanda ijabiy terepke yüzliniwatqan bir chaghda, „ Teshlilatlar: weten musteqil bolmaydu“ dep shuar towlishingizdin ejeplendim.
Tèxi bir yèrim yil ilgiri, xitay sizning neziringizde hichnimige erzimeydighan weten sirtidiki teshkilatlar we shexislerni, jümlidin DUQ ning qurghuchilirini Térroristliq böhtani bilen eyipligen idi. Bu böhtanning obiyèktiliri uning derdini tartiwatidu. Weten musteqilliqi üchün barliqini atighan Memtimin hezret, Dolqun eysa qatarliq insanlarning hayatigha qoyulghan cheklimilerni chüshenmigenlikingiz üchün, bezi orunsiz pikirliringiz tüpeyli sizni eyiplesh niyitim bolmisimu, nezirimde „xata pikirler“ dep qarighan, milletke selbi tesir bèridighan nuqtilar heqqide köz qarashlirimni diqqitingizge sunghum keldi. Halbuki, sözingizde ular bilen yaki munasiwetlik kishiliri bilen „körüshken, bilishken“ likingizni we sözlirini diqqet bilen közitiwatqanliqingizni èytipsiz!
Ependim, Gèpingizning oramidin xèlila siyasi sawatqa ige ikenlikingiz bilinip turuptu. Emma men bu sahede sizchilik sawatliq bolush pursitige èrishelmigen. Shundaqtimu oylighanlirimni dep baqay. Bu yerdiki tepsili Pikirlirim birer teshkilat yaki shexiske wekaletlik qilmaydu. Özümning kalte pemi hem yüzeki oy – pikrige wekillik qilidu. Bashqilarning Bihude eyiplenmesliki üchün, buni aldin eskertip qoyay.
Pikirliringizdiki idiyemdim ötmigen nuqtilar heqqide abzaslar boyiche mundaq tenqit yazimen:

„Men kop izdendim, emme birer Uyghur weten musteqil bolushi togrisida qayil qilarliq ispatini kormidim. Hem nurgun teshkilatlar peqet siyasi pa'aliyet qilip dunya jamaitige weten ahwalini bildurushni mehset qiliwatidu, yeni Uyghurlar masilisini halik'alarashturiwatidu.“

Pikringizge binaen; Siz köp izdinipsiz. Wetenning musteqilliqi heqqide qayil qilarliq delillerni tapimen dep. Emma bu ispatni birer uyghurning aghzidin siz qanaetlengidek derijide anglimapsiz. Wetenning musteqilliqi heqqide bash qaturush we aldi bilen öz özini qayil qilish üstide izdinish heqiqetenmu muhim ish. Milliy musteqilliqimiz üchün küresh qilish iradisige ige herqandaq Uyghur Bu tèmigha köngül bèridu. Chünki weten aldi bilen özimizning qelbide azat bolishi kèrek. wetinimiz rohimizda azat bolmay turup, musteqilliq üchün bijanidil xizmet qilalmaymiz. Musteqilliq imkani hich bolmighan bir weten üchün weyran bolush we ölüp bèrish erzimeydu. Lèkin, bu heqte könglingiz qanaet tapqidek bir delil – ispatqa èrishelmigenlikingiz siz körgen, bilgen shexislerning yaki siz diqqet bilen közitiwatqan teshkilatlarningla sewenliki emes. Bu Özingizning izdinish dairingizning chekliklikining mehsuli. Siz bashqilargha murajiet qilishtin bashqa, özingiz waqit ajritip, siz bilgen dunyani we muhimi öz tarixingizni estayidil neziringizdin ötküzishingiz, dunyaning tebii we siyasi qanuniyetliri heqqide yenimu ilgirilep tehlil yürgüzishingiz kèrek, dep oylaymen.
Qayil qilarliq bir ispatni otturigha achiqish sizche shundaq asanmu? Asan bolghinida biz üchün bügünki munazirige orun qalmayti. Shundaq, ittipaqliqimizmu emelge ashqan bolatti.

Siz tekitligendek, kona tarix tekrarlinish aldida turidu. Dunyadiki siyasi qutuplar toqunushi, menpiet küreshliri, yeng ichi sodiliri, yèngi dunya tertiwi ehtiyajidin èlip bèriliwatqan heriketler we özimizning cheklik imkanliri bizning musteqilliqimizni kapaletke ige qilidighan delil – ispatlarni hazirlishimizgha, musteqilliqning birdin bir yolini belgilishimizge tosalghu boliwatqan asasi amil bolsa, düshminimizning qudriti, shermendiliki, dèplomatiye ghelibisi yene bir muhim amil. Hemmini qayil qilidighan bir stratigiyini nöwettiki halimizda tüzüp chiqalishmiz mümkin emes. Musteqilliqqa bolghan ishenich we ishenichsizlik ariliqida nurghun idiyiwi èqimlar mewjud. Tèngirqap yürgenler tèximu köp. Nispeten siyasi sawatqa, stratigiye bilimlirige ige insanlirimiz shundaq bir stratigiyini tüzüp chiqqan teqdirdimu, siz turup:“ emeliyetke uyghun emes, herqandaq qoralliq küreshning istiqpali yoq, bihude qurban bermeyli“, disingiz, men turup : „ mesilimiz noqul xeliq`ara jemiyetning hisdashliqini qolgha keltürüsh bilen hel bolmaydu. Ichki amil asasi sewep bolidu..“ disem, yene biri turup: „ herqandaq kürishimizning aqiwiti meghlubiyet!..” dep shuar towlaydu. Dimekchimenki, hemmining ètirapigha nail qilghudek stratigiyini, hemmini qayil qilghudek musteqilliq delillirini körsitip birelmeymiz we bergen teqdirdimu hemmening ètirapigha èrishelmeymiz. Bu körishimizning qèyinliq derijisining bir körünishi. Lèkin bu wetenning musteqil bolmaydighanliqining delili emes. Siz ishemigen musteqilliqqa Men mutleqa ishinimen. Mèni ishendürgen amillar:
1. her qandaq döletning qurulush, tereqqi qilish, zawal tèpish jeryani bolidu. Dunyada bir xil sistèmida menngü mewjudliqini saqlap turidighan dölet bolmaydu. Kona impiriyiler yillarning ötüshi bilen qèrip halidin kètidu. Beziliri nechche yüz yil dewir sürse, beziliri nechche on yil, hetta nechche yilla dewir sürüp yiqilidu. Uning dèmokratik yaki mustebit dölet bolushidin qet`i nezer. Bu yerde peqetla tarixi qanuniyetni semingizge saldim.
2. millitimiz her jehettin intayin zeip bolsimu, musteqilliqqa bolghan arzudin we bu arzu yolidiki küreshtin waz kechmidi. Mustemlike astidiki ikki yüz yildin buyan, 300 qètimdin artuq chong _ kichik qarshiliq heriketlirini meydangha chiqardi. Ikki qètim jumhuriyet qurushqimu muyesser boldi. Öz tarixini bilmigen millet kèlichekke ümidsiz qaraydu. Kèlichekke bolghan ishenichtin ayrilghan millet musteqilliqtin söz achalmaydu. Emma millitimiz bu ümittin waz kechkini yoq. Bu yerde Hètlirning „ urushta meghlup bolghan millet yoqalmaydu, qarshiliqini yoqatqan millet yoqilidu“ digen sözini neqil qilghum bar. Biz meghlup millet bolsaqmu, qarshiliqini yoqatqan millet emes. Tarixi seltenetlirimiz heqqide sözlisem, belkim „ ötmüsh ölgenlerge teelluq“ dep jawap bérishingiz mümkin. Emma tarixning ijabiy tereptinmu, selbiy tereptinmu tekrarlinip turidighanliqigha men ishinimen.
3. düshminimizning küchlikliki, bizni ümidsizlikke gèriptar qiliwatidu. Emma uning tereqqiyati we qudriti xitay dölitining menggü zeipleshmeydighanliqining kapaliti bolalmaydu. Èsingizde barmikin, xitay milliti bundin 90 nechche yil ilgiri manju istilasi astidiki mustemlike millet idi. 1911 – yili sunjungsen bashchiliqidiki dèmokratik heriketning ghelibisi bilen menching hakimiyitini aghdurup, xitay Gomindang dölitini qurdi. Yeni bundin 90 yil ilgiriki mustemlike astidiki millet, bügün mustemlike qilghuchi milletke aylandi. Halbuki, bu milletmu ich – ichidin sèsip, zawalliqqa yüzlendi. Sabiq sovitler ittipaqining yèmirilishini siz bilen men oylap baqmighan. Sovit döliti dunyadiki eng qudretlik dölet idi. Uning ishghalidiki jumhuriyetlerning xelqimu siz – mendin öte ümidsiz idi. Biz musteqil bolalaymiz, dep oylimayti. Bizge oxshash exmeqliq qilip qan töküp, qurban bermeyti. Bizdek èghir bedellerni tölimigen idi. Biraq musteqil boldi. Eger ularning musteqilliqi Amèrika bashchiliqidiki gherip dunyasining sotsiyalizim lagirini ghulitip tashlash kürishining netijisi, dep qaralsa, u halda, yene bir sotsiyalizim lagirini __ eng axirqi eng mustebit xitay sotsiyal jumhuriyitini yimirishmu bu dunyaning bügünki ghayisi.
4. bügünki xitay dölitining yimirilishigha ishenmeydighan ademler az qaldi. Xitay mutleqa rewishte dèmokratik tüzülmige köchidu. Dèmokratik xitaylar hakimiyet igileydu. Emma, xitay dèmokratlirimu siz èyitqandek, bizge musteqilliqni sowgha qilmaydu. Men üchün xitayning dèmokratimu, kommunistimu beribir xitay.



<Uyghur teshkilatlar: weten azat bolishi natayin>gha jawap2


Sizning pikringiz:
Oyap biqing: agar siz xinjiang da Hitaylarni yoqatmaqchi bolsigniz sizga birer bana sawap lazim, Siz oyligandek kang turkum tutqun qilishqa bana sawap hasil bolmisa qandaq qilish kirek? derhal chongraq bana sawap ijat qilish kirek. Siz oylap biqing, 1993-yildin kiyin XinJiang da hajap tola waqe chiqti, ashularning hammisini Uyghurlar ozi qildimu, ya hokumet qildimu???

Mèning pikrim:
Bizning wetinimizde xitaylarni yoqitishimizgha banayi – sewep kirek emes. mustemlikining özi bahane. Wetini tajawuzgha uchrighan, Igilik hoquqidin mehrum qilinghan, eng eqelli kishilik heqiliri depsende qiliniwatqan millet bahane izdep aware bolmaydu. Wetinimizge ayagh basqan herqandaq xitay tajawuzchi. Uni yoqitish bizning burchimiz. Qilche rehim qilmay, emeldar – puxra dep ayrip olturmay, chong – kichik, er – ayal dep ich aghritmay, waste tallimay, shepqetsizlik bilen yoqitish bizning diniy, insaniy, wijdaniy qerzimiz. Bahane ijat qilish kèrek demsiz? Biz herqandaq bahanige muhtaj emes! köprek yoqitish, keng – kölemde tutqun qilish üchün bahane izdep aware bolidighan hamaqet uyghur, uyghurlar arisida tèxi törelmigen bolsa kèrek. Shundaq bir bahanini körsitishke èhtiyajimiz chüshüp qalghudek bolsa, biz minglap, onminglap körsitip bèreleymiz. Mustemlike astidiki ikki yüz yil mabeynide shèhit qilinghan 2.5 milyon Uyghur bahane bolalaydu. Mustemlike astidiki ikki yüz yil mabeynide xitay turmilirida insan qèlipidin chiqqan wehshi wastiler bilen azap chekken milyondin artuq Uyghur bahane bolalaydu. Künimizde heqliq pikirliri, qarshiliq heriketliri tüpeyli qolgha èliniwatqan, turmilarda, jaza meydanlirida ètip öltürüliwatqan tümenligen uyghur bahane bolalaydu. Bigunah bowaqliri pilanliq tughut siyasitining qurbanigha ayliniwatqan eziz janlar bahane bolalaydu. Nalisige qulaq salidighan, köz yèshigha rehmi kèlidighan jahanni tapalmay zari - zar yighlawatqan xelqimiz bahane bolalaydu. Pütün hayati ètizgha baghlanghan, dunyaning xowliqini körmey haywandin better yashawatqan milyonlighan dèhqanlirimiz bahane bolalaydu..... weten mèhrige qanmay, yaqa yurtlarda sersan – sergerdan bolup sarghiyip yashawatqan siz bilen men bahane bolalaymiz! Bizning bahanilirimizni sözlep, yèzip tügetkili bolarmu?
1990 – yilidin kèyin wetinimizde köplep weqe yüz bergen bolsa, buning sewebi ayan. Millitmiz öz heqqi, ademi süpet bilen mewjud bolup turush arzuliri üchün qurban bèrish yolini tallidi. Men “hejep jiq weqe yüz berdiya?” Dègen soalni yaqturmidim. Eslide yenemu jiq yüz bérishi, qarshliq heriketliri bir künmu toxtap qalmasliqi kirek idi. epsus imkanlirimiz cheklik. Hökümetning sün`iy qarshiliq heriketlirini peyda qilish arqiliq, millitmiz üstidin qirghin we tutqun èlip bèrishi mümkinlikini, bu xil ziyandin pexes bolushimiz kèreklikini eskertmekchi bolup bu geplerni qiliwatqan bolsingiz, ipadilesh usuligha diqqet qiling.


sizning pikringiz:
Hazir wetende Hitay tarqatqan ichki matiryalda chet'aldiki kuchler intayin kopturuldi, hokumet mundaq digan"Amirikida Sherqi Turkistan hokumiti quruldi, chet'aldiki Uyghur teshilatlar intayin tiz kochiyiwatidu, ularning 8000 kishilik muntizim qoshuni, 300 tanka, 30 nechche kureshchi ayrupilani bar..." rasmu?hammisi bikar gap, chet'eldiki Uyghur teshkilatlar emes, Uyghurlar aran jinini biqiwatsa!(Rabiye Kadir bashqa doletlrdin harbi qoral yaraq sitiwaptiken, 10,000 tankani Hitay qigrisiga haydep kaptiken, shunga qolga aptu digan anglimigan bolsanglar kirek tihi). Emme bu gaplar bilan ichki qisimda Uyghurlarni tutqun qildi,chet'al bilen alaqisi bar dap, andin Uyghurlar zadi mushu chet'aldiki Uyghurlar bir ish qilmisa wetendikiler hich ish qilalmaydu digan pikirga kaldi.Emilyette weten sirtidin ansirigandek weten sirtidiki Uyghur teshkilatlarni hosh qilgandek korunsimu, amilyette Hitay hammidin bak weten ichidin ansireydu. Weten ichide hich ish bolmisila weten sirtidikiler hich ish qilalmaydu.

mèning pikrim:
1. bu gèpingizning rast – yalghanliqigha bir nerse diyelmeymen. Shundaq bir ichki matèriyaldin xewiringiz bolsa, uning tepsilatini bizgimu bildürüp qoysingiz köp yaxshi ish qilghan bolisiz. Biraq, xitay heqiqeten shundaq bir yalghanni oydurup, uni ichki matèriyal qilip tarqitip, bu ichki matèriyalning xewirini siz bilgüdek derijide ashkarilap qarshiliq küchlirini otturigha tartip chiqip tutqun qilmaqchi bolghan bolsa, chöchürini xam sanighan bolidu. Bu xil epqachti geplerning tarixi uzun. Xitaygha qarshi herqandaq bir weqege nispeten her xil baha, mubalighiler xitayning pilanisizmu öz qèrindashlirimiz teripidin ijad qilinip, epsane, chöchek derijisige kötürülüp tarqilip turidu. Siz wetende xitaygha qarshi siyasi heriketlerde yaki xitaygha qarshi idiyidiki kishiler topi arisida bolmighan bolsingiz, bundaq geplerning sizni teejjüplendüridighanliqi normal. Emma qarshiliq idiyisidiki qèrindashlirimizdin bu xil mubalighiler tüpeyli özini meghlubiyetke gèriptar qilidighanliri köp emes. Xelqimizning nadanliq derijisini bügünki künde bu qeder töwen haletke mehkum qilalmaymiz. Mushu toqulmilar tüpeyli qolgha èlinghanlarning bar – yoqliqidin xewirim yoq. Bilsingiz tepsiliraq melumat birersiz. Emma shujungjuyichi, chetke baghlanghan unsur, ishpiyun, chet`ellerdiki eksil inqilapchilar bilen alaqisi bar, milliy bögünchiler bilen alaqisi bar, tèrroristlar bilen alaqisi bar… dep tutqun qilghanliqi we qiliwatqanliqi sir emes. Xitay her zamanda herqandaq bir tutqun üchün hem ichki weziyetke, hem xeliq`ara weziyetke qarap yèngidin – yèngi siyasi toqamlarni tikip turidu. Bu heqte hemmimizning belgilik melumati bar.
2. chet`eldiki uyghurlar bir ish qilmisa, wetendikiler hich ish qilalmaydu, digen pikirning tarilishida belgilik asas bar. Omumi xelqimiz undaq qarimisimu, bir qisim ademlirimizning chet`eldiki teshkilatlardin kütidighan ümidi zor. Wetenni chet`eldiki qèrindashlirimiz azat qilidu, deydighan xata qarash bilen yashawatqanlar we chet`eldiki teshkilatlarning rolini mubalighe qilish bilen özige teselli izdewatqanlar ichide addi xeliqtin bashqa, siz bilen manga oxshash özini bilimlik chaghlaydighan ziyalilarmu bar. Buninggha, chet`ellerdiki teshkilatlarning öz rolini adettin tashqiri mubalighe qilishi, bezi teshkilatlar teshwiqatlirining köptürmiliki we radiyo xewerliridiki milletke ilham bérish yüzsidin élan qiliwatqan melumatlarning xata tesiri hem xelqimizning bu xewer, melumatlardin xata chüshenche qobul qilishimu bir sewep. Wetenni biz azat qilimiz, dègen pikirni otturigha atquchilar, buning milletke bèridighan tesirini elwette oylap qoyushliri kèrek.
3. xitay weten ichidikilerdinmu, weten sirtidikilerdinmu oxshashla ensireydu. Chünki Weten ichidikilerdin biwaste zerbe yeydu. Weten sirtidikilerning xizmiti tüpeyli xeliq`ara munasiwet sorunlirida tili qisilidu. Bu heqte siz belkim bu yip uchini boylap tèximu köp nersilerni hès qilalaysiz.
4. weten ichide hich ish bolmisa, weten sirtidikiler hich ish qilalmaydu, digen pikringiz orunluq bolsimu, buni höküm derijiside mutleqleshtürüsh arqiliq, weten sirtidiki teshkilatlarning rolini inkar qilishqa urunghinishingiz, saghlam idiyening mehsuli emes. Weten ichide haman bir ish bolidu, Xalisaqtur – xalimisaqtur. Bu siz bilen mèning èrademge baghliq emes. Bu ishlarni weten sirtidiki teshkilatlarning siyasi paaliyetliri üchün desmi qilishining binormal yèri barmu?



Koltekin
18-05-05, 05:41
Salam hörmetlik Nijat ependim:

Men maqalingizgha jawap yèzishtin ilgiri, siz bilen pikir almashturidighanliqimni emes, belki pikringizdiki xataliqlargha abzaslar boyiche tenqit yazidighanliqimni eskertken idim. men axirqi bir qanche abzas pikringizge jawap bèrishtin ilgiri, öz muddiayingizni chüshendürüp yene yèngi pikir èlan qilipsiz. Eger, bu qètim yazghiningiz sizning yèzish meqsidingizge wekillik qilsa, u halda, sizni yene testekleshke waqit serip qilishimning hajiti yoq. emma, ilgiri yazghanliringiz hazir yazghanliringizni testiqlimaydu we sizning meqsidingizge èniqlighuchi bolalmaydu. Siz ilgiriki pikirliringizde az digende töwendiki xataliqlarni sadir qildingiz:
1. “ Uyghur Teshkilatlar: weten azat bolishi natayin” digen hitap bilen otturigha chiqtingiz. Buning menisi: teshkilatlar ghit qissun yaki teshkilatlar öz xelqini aldawatidu weyaki teshkilatlar düshmen üchün xizmet qiliwatidu, digendin bashqa, yene pütün uyghurlargha qarita “ weten azat bolmaydu”, bihude özimizni upratmayli, tuxumni tashqa urmayli, biz beribir yèngilgüchi... digen bimene we ümitsizlikke tolghan bir chuqanni köterdingiz. Siz ashkare halda: “uyghur teshkilatlar uyghurning görini qèziwatidu” dèyishke pètindingiz.
2. Uyghur teshkilatlirigha we Uyghur teshkilati rehberlirige haqaret qildingiz. Buni az dep, yillardin buyan wetende teshkilatlar qurup, issiq qèni we jènini milliy musteqilliqimiz üchün serip etken ezimetlirimizning ejrini, qehrimanlirimizning düshmen turmilirida chekken eziyetlirini, tölengen qimmetlik bedellerni depsende qildingiz. weten sirtidiki her sahe teshkilatlarning töhpisini yerge urush bilen birge, ular üstidin guman peyda qilish gherizini ashkarilidingiz.
3. saxta pakitlarni, burmilanghan delil – ispatlarni otturigha sörep achiqip, milletning rohi dunyasini dawalghutushqa urundingiz.

Yazmiliringizdiki qismen toghra qarashlardin bashqa pütün pikirliringiz, yuqarqi sepsetingizni ispatlash üchün xizmet qildi. Shu seweptinmu, siz bilen pikir almashturushni emes, sizning qaymuqturushliringizgha reddiye bèrishni meqset qildim. Kishilerning sözliringizge chidap turalmay sizge haqaret qilishidin özingizning xataliqini hès qilghan bolsingiz kirek, dep oylaymen. Zor sewri bilen bergen tenqitlirimdin sizge èghir ketken tereplerge elwette, özre tileymen.
Siz bilen pikir almashturushni xalashtin ilgiri, özingizning deslepki “weten azat bolmaydu” serlewhilik esiringizni qaytidin bir oqup chiqishingizni tewsiye qilimen. U eserning bashqilargha bèridighan tesirini perez qilip bèqing.

Emdi kèyinki yazmingizdiki toghra idiyingizni quwwetlesh bilen birge( xata tereplirini yene kochilashqa rahim barmidi), siz bilen mundaq bir merkizi mesile heqqide pikirlishimen:
DUQ din kütken ümidliringiz toghra. Weten sirtidiki birdin bir qanunluq we köpning ètirapigha èrishken eng yuqiri organmu shu. Bu organ siz tilgha alghandek, dèplumatik küresh we teshwiqat küreshliridin bashqa, yalghuz weten sirtidiki teshkilatlarghila emes, weten ichidiki teshkilatlarning heriketlirigimu bir tutash rehberlik qilghan bolsa, heriketlirmiz ichki – tashqi jehette mas qedemde èlip bèrilghan bolsa, musteqilliq musapimiz zor derijide qisqarghan bolatti.
Nèlsun mandilaning esirini oqighan bir dostumning sözlep bèrishige qarighanda, mandilaning üch yüzi (üch shekli) barken. Bir shekildiki Mandila: tènichliq bayriqini ègiz kötürüp, kishilik hoquq uniwèrsal bayannamisi we xeliq`ara qanunlargha mehkem èsilip, mujadilisini tamamen Dèmokratik we Dèplomatik shekillerde qanat yayduridiken. Ikkinchi shekildiki Mandila: mexpi halda qoralliq qoshun teshkillep, küreshni öltürüsh, partlitish, wehime sèlish sheklide qanat yayduriduken. Üchünchi shekildiki mandilaning herikiti èsimde yoq. mandilaning bu kürishining ghelibisidin kèyin, uning tarixini tetqiq qilghuchilar heyran bolushup: “bir ademning qandaqsige üch yüzi bolidu” dep yèzishqan iken. Mandila ghelibe qildi. Nobil tènichliq mukapatighimu èrishti. Muhimi öz wetinini azat qildi. Bu yerdiki üch yüz(üch shekil) ning nime èhtiyaj wejidin otturigha chiqqanliqini perez qilalaymizmu? Erafatning küresh usulimu mandilaningkidin qèlishmayti. Pelestin azatliq teshkilati Erefatning tènichliq shuari astida, tènichliq shuarigha chish tirnighi bilen qarshi bir qanche nahayi küchlük qarshiliq goruhlirining birlikidin qurulghan. Melumatlarda, hazirqi dunyaning her yèride èqip yürgen 200mingdin artuq “Tèrik bomba” ichide, pelestinliklerning igiligen nispiti zor iken. Pelestin azatliq teshkilati terkiwidiki qoralliq küchlerning quwwitige kishiler nahayiti yuqiri baha bèriwatidu. “ ular Erafatning tizginidin chiqip ketse, yehudilargha we xiristiyanlargha zor bala keltüridu” deyti. Emdi mehmut abbasning qolidin chiqip ketse xeterlik, dewatidu. Erefatmu nobil mukapatigha èrishti. Emma wetinini qutquzalmidi. Mexmut Abbasmu èrishishi mümkin. Lekin wetinini qutquzalishi natayin. bizning bezi èditliq kishilirimiz Erafatning nobil tènichliq mukapatigha èrishishige qarita “ U öz xelqini bèsip turush bedilige mukapatqa èrishti” dep baha berdi. Yeni xelqining Qoralliq qarshiliq heriketlirini cheklep, düshmènige menpiet bergenliki üchün, düshmini teripidin mukapatlandi, digen yekünni chiqardi. Dunya Erapatning ölümidin kèyin, pelestinning teqdiride zor bir dawalghush yüz bèrishini perez qilishqan idi. emma pelestin ilgirikige qarighanda jimip qaldi. Mexmut abbasmu Erefatning izida mèngip, nobil mukapatigha èrishishni közlewatamdu yaki bu küchlük bir qarshiliq aldidiki sükütmu? Wehalenki, Mexmut abbas xèli dangliq bir qoralliq qarshiliq gorohining rehbiri idi. emdi Dalay lama bolsa, tamamen tènichliq shuarigha yölengen adem. Tibet sergerdan hökümèti 50 yldin bèri tibetning teqdirini dunyaning hèsdashliqi bilen özgertish idiyiside izchil mèngip, tènichliq küreshliri üchün ülge yaratti. U hem nobil tènichliq mukapatigha èrishti. Emma tibetning teqdiri özgermidi.
Bu misallar arqiliq ipadilimekchi bolghannlirim bilen DUQ ning baghlinishi heqqidiki pikrimni emdi diqqitingizge sunimen.


Nime dep yürüydighandu bu laqwa!?