PDA

View Full Version : DUQ axbarati : Xitayning 66 yilliq ish’ghali astidiki bügünki sherqiy türkistan



Qurultay axbarati
01-10-15, 09:32
DUQ axbarati : Xitayning 66 yilliq ish’ghali we 60 yilliq sahte aptonomiyesi astidiki bügünki sherqiy türkistangha qisqiche bir nezer

Sherqiy türkistan ziminini yüksek derijidiki mustebit we fashistik tüsni alghan döwlet teröri qaplighan, Uyghur xelqining insani heq – hoqoqliti tarixta misli körülüp baqmighan derijide eghir depsendichilikke uchrawatqan, qanliq köz yeshi ichidiki Uyghur xelqining dat – peryatliri pütün ziminni lerzige salghan, bir pütün Uyghur milliti Kommunist Xitay hakimiyiti teripidin < düshmen millet > dep qarilip, pütün Xitay miqyasi boyiche Xitay saqchi – eskerlirining we hetta xitay puhralirining xalighanche bozek qilishigha, xorlishigha, tutqun qilishigha, qiynishigha we öltürülüshige tutup beriliwatqan bügünki künde, mustebit Xitay hakimiyiti hech bir ar – nomus qilmastin, atalmish < shin jiang uyghur aptonom rayoni > qurulghanliqining 60 – yilliqini, yene shundaqla < shin jiangning azat bolghanliqining 66 – yilliqi > ni daghdugha bilen tebrikleshke hazirlanmaqta, Xitay hakimiyiti buyil 10 – ayning 1 – künini Uyghur xelqi üchün < qosh bayram > dep jakalap, hazirdin bashlap türlük süni we saxte tüsni alghan xatirilesh paaliyetlirini ötküzüsh arqiliq dunya jamaetchilikining közini buyashqa web u arqiliq özlirining uyghur xelqi üstidin yürgüziwatqan jinayi qilmishlirini yoshurushqa urunup kelmekte !

Xuddi pütün dunya jamaetchilikige eniq melum bolghinidek, 1 – öktebir bolsa Uyghurlar üchün < qosh bayram > emes, eksiche < qosh apet > we < qosh musibet > tin ibaret !

Birinchi öktebir, Sherqiy türkistan xelqi üchün yengi bir mustemlikichilikning we yengi bir zulum dewrining bashlanghan künidin ibaret !

Birinchi öktebir, Uyghurlarni asas qilghan Sherqiy türkistan xelqining öz – özige xoja bolup musteqil yashash arzulirining we heqlirining zorluq küch bilen tartiwelinghan matem künidin ibaret !

Birinchi öktebir, Uyghur xelqighe atalmish < shin jiang uyghur aptonom rayoni > digen bu ismi bar, jismi yoq, < aptonomiye > digen bu uqumning rohigha tamamen zit we xilap kelidighan we qoyuq mustemlikichilik tüsini alghan bir mustebit memuri organning zorlap tengilghan künidin ibaret !

Sherqiy türkistan xelqi Xitay hakimiyitining < shin jiang ezeldin wetinimizning ayrilmas bir parchisi > digen bu sepsetisini izchil türde qeti ret qilip keldi we özlirining musteqilliqini eslige keltürüsh üchün 66 yildin buyan Xitay hakimiyitige qarshi tinimsiz küresh qilip keldi, nöwette Sherqiy türkistan rayonida urush weziyiti höküm sürmekte we pütün Sherqiy türkistan miqyasida Xitay hakimiyitige qarshi elip beriliwatqan türlük shekildiki milliy qarshiliq körsütüsh heriketliri Uyghur xelqining ghaye we arzu – isteklirini munazire telep qilmaydighan halda toluq istaplap turmaqta !

Sherqiy türkistan, 1949 – yili öktebirdin buyan Xitay kommunistik hakimiyitining ish’ghali we mustemlikisi astidiki bir zimin bolup, Uyghur xelqining nöwettiki qarshiliq körsütüsh heriketliri pütünley 66 yilliq bu ish’ghal we mustemlikige qarshi milliy küreshtin ibaret !

Uyghur xelqi bundin 60 yil burun özlirige zorlap tengilghan atalmish < shin jiang uyghur aptonom rayoni > ni hech bir zaman qobul qilghini yoq we uyghur xelqi bu atalmish < aptonom rayon > ni mustemlikichiler teripidin özlirining putigha selinghan bir kishen dep qarayu, chünki bu atalmish < aptonom rayon > hazir bu ziminning heqiyqi igiliri hisaplanghan Uyghur xelqi üchün sepi özidin bir üsti ochuq türmidin ibaret !

Bügünki künde Xitay hakimiyitining atalmish < shin jiang uyghur aptonom rayon qurulghanliqining 60 yilliqini > keng kölemde bazargha selishi we bu < aptonom rayon > ning Uyghur xelqighe qandaqtur < tereqqiyat, bexit - saadet we xatirjemlik > elip kelgenlikidin söz echishi, mahiyette Uyghur xelqighe qilinghan eghir bir haqaret we kemsitish bolupla qalmastin, belki BDT ning nizamnamisida aptonomiyelik jaylar heqqide tekitlengen pirinsitlarning, shundaqla BDT kishilik hoqoq omomiy bayannamisining rohigha qilinghan eghir haqarettin ibaret !

Mesilen, hazirqi kommunist Xitay hakimiyitining atalmish < qanunsit diniy unsurlargha zerbe berish > digen niqap astida xelqimizge qarita elip beriwatqan eghir derijidiki dinsizlashturush siyasiti, < chong gherbi shimalni echish > digen namda Sherqiy türkistan rayonida yerliklerge qarita yürgüziwatqan iqtisadi jehettiki talan – taraj siyasiti, atalmish < qosh tilliq oqutush > digen namda elip beriwatqan Uyghurlarning milliy maaripini xitaylashturush siyasiti, uyghurlarning neslini qurutush meqsidide elip beriwatqan atalmish < pilanliq tughut > siyasiti, atalmish < eshinche emgek küchlirini bashqa yurtlargha yüzlendürüsh > digen namda Uyghur qizlirini Xitayning ichki ölkilirige mejburi yötkesh siyasiti, < 3 xil küchlerge zerbe berish > digen namda uyghurlargha qaritip keliwatqan qanunsiz tutqun qilish, öltürüsh, qiyin – qistqqqa elish herikiti … mana bularning hemmisi dunyadiki qaysi bir aptonomiyelik jaylarda mewjut ?!

Bügün Uyghurlarning öz wetinide bir mehellidin yene bir mehellige berishimu cheklendi,mehelle – mehellilerge qurulghan tekshürüsh ponkitliridin ötüshke urunghan nurghunlirighan bigunah uyghurlar < terör gumandari > dep etip öltürüldi, sherqiy türkistanning pütün yeza – qishlaqlirini xitayning, < mehelle atlap namaz oqush qanungha xilap >, < kiwezlikte namaz oqush qanungha xilap >, < Ramazanda dukanlarda haraq – tamaka satmasliq qanungha xilap >, < öyde yoshurun dinniy eserlerni oqush qanungha xilap > … digendek Getlir Germaniyesining fashistik wastiliridin periq qilmaydighan cheklesh buyruqliri qaplidi …
Mana bu gheyri insani we fashistik qilmishlar < aptonomiye > digen bu shereplik uqumning qaysi rohigha mas kelidu ?!

Shunung üchünmu Rabiye Qadir xanimning bashchiliqidiki Dunya uyghur qurultiyi uzun yillardin buyan birinchi öktebir künini Uyghur xelqi üchün matem küni dep jakalap, Uyghur xelqining öz teqdirini özi belgilesh we erkin, hör yashash hoqoqini qolgha keltürüsh üchün pütün dunya miqyasida küresh qilip kelmekte !

Hazirgha qeder kommunist xitay hakimiyiti Uyghurlar heqqide birqanche qetim mexsus < aq tashliq kitap > elan qilip, Uyghur xelqining tarixini burmilashqa, < atalmish < shin jiang uyghur aptonom rayoni > ning qurulush jeryani, unung ichki qurulmishi we Uyghurlarning bu atalmish < aptonom rayon > diki siyasi, iqtisadi,memuri, qanuniy jehetlerdiki weziyiti we orni heqqide yalghan we saxte melumatlarni elan qilish arqiliq, xuddi bu < aptonom rayon > uyghurlarning erkin iradisi bilen qurulghandek, uyghurlar qandaqtur < aptonomiyelik heq – hoqoqlar > din toluq behriman boluwatqandek bir saxte menzirini yaritishqa we bu arqiliq dunya jamaetchilikining közini buyashqa tiriship kelmekte.

Xitay hakimiyitining 60 yildin buyan izchil türde yolgha qoyup kelgen köchmen yötkesh siyasiti tüpeylidin bügün Uyghurlar öz wetinide azsanliq orungha chüshüp qaldi;

Xitay hakimiyiti Sherqiy türkistanda 50 qetingha yeqin atom siniqi elip berish arqiliq, milyonlighan Uyghurlarning ölüshige we türlük gheyri keselliklerge muptila bolushigha sewepchi boldi.

Kommunist Xitay hakimiyiti Sherqiy türkistanning tebiy bayliqlirini üzlüksiz sömürüsh we talan – taraj qilish arqiliq, bu göher ziminning heqiyqi igiliri hisaplanghan Uyghurlarni Xitay boyiche eng namrat milletlerning birige aylandurup qoydi.

Xitay hakimiyiti Uyghurlargha qarita neslini yoqutushni meqset qilghan mejburi pilanliq tughut siyasitini yolgha qoyush we bu siyasetni qattiqqolluq bilen rehimsizlerche ijra qilish arqiliq, milyonlighan ana – balilarning biejel ölüp ketishige biwaste sewepchi boldi.

Xitay hakimiyitining milliy maaripni mejburi Xitaylashturush siyasiti tüpeylidin hazir Uyghur milliy maarip sestimisi pütünley weyran bolup, Uyghur yash – ösmürliri özining ana til – yeziqini, örp – adep we mediniyitini yoqutup qoyush girdawigha berip qaldi.

Xitay hakimiyitining 1949 – yilidin buyan izichil dawamlashturup kelgen atalmish < milliy bölgünchilerge zerbe berish > digen namda elip berilghan basturush heriketliride we türlük siyasi heriketler jeryanida yüzminglighan bigunah Uyghur hayatidin ayrildi, yene yüzminglighan Uyghurlar qarangghu zindanlargha mehkum boldi.

Bügün Sherqiy türkistanda milyonlighan Uyghurlar özlirining yurt – makanliridin bashqa yurtlargha we Xitayning ichki ölkilirige mejburi heydelip, xaniweyranchiliq we musapirliq ichide yashimaqta, yüzminglighan Uyghur qizliri Xitayning ichki ölkiliride Xitay xojayinlarning qolida qul – didek ornida yallinip ishleshke mejbur bolmaqta.

Yene Uyghurlar diniy etiqadidin we milliy alahidilikliridin tamamen waz kechishke qistalmaqta ….

Uyghur xelqining 60 yildin buyan Xitay hakimiyitidin tartiwatqan yuqarqidek külpetlirini sanap tügütüsh mumkin emes !

Kommunist Xitayning Sherqiy türkistandiki zulmetlik 60 yili pütün xelqimizge besh qoldek ayan, xelqimiz bu mustebit hakimiyetning epti – beshirisini alliburun toluq körüp yetti.

Xitay hakimiyiti hergizmu özlirining Sherqiy türkistandiki 60 yilliq jinayi qilmishlirining jawapkarliqidin qechip qurtulalmaydu !

Undaqta biz bu atalmish < shin jiang uyghur aptonom rayoni > ning barliqqa kelish jeryani we bügünki siyasi tüzülmisige bir nezer selip baqayli :

xuddi bashta tekitlep ötkinimizdek, 1955 – yili 10 – ayning 1 – kuni qurulghan hazirqi < Xin jiang Uyghur Aptonom Rayoni > bolsa Sherqiy Turkistanda Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning erkin iradisi we maqulluqi bilen qurulghan emes, belki Xitay merkizi hokumiti teripidin zorlap tengilghan bir suni memuri organdin ibaret.

< Xin jiang Uyghur Aptonom Rayoni > ning bugunki siyasi tuzulmisi we memuri shekli Jung hua xelq jumhuriyiti asasi qanunining aptonomiyelik jaylar heqqidiki maddilirigha, < Jung hua xelq jumhuriyiti milliy teritoriyelik aptonomiye qanuni > gha we BDT nizamnamisida aptonomiyelik salahiyetke ige milletlerning heq – hoqoqliri heqqide tekitlengen pirinshiplirigha tamamen zit we xilap bolup, Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelq < Xin jiang Uyghur aptonom rayoni > qurulghan 1955 – yili 10 – ayning 1 – kunidin etibaren hech bir waqit ichki jehette ozini ozi idare qilish salahiyitige ige bolalmidi.

Mesilen, Xitay hökümiti teripidin 1984 - yili 5 - ayning 31 - küni elan qilinghan < milliy téritoriyélik aptonomiye qanuni > ning kirish söz qismidimu bu heqte izahat bérilip, < milliy téritoriyélik aptonomiye - herqaysi azsanliq milletler toplushup olturaqlashqan rayonlarda téritoriyélik aptonomiyeni yolgha qoyup, aptonom organlarni tesis qilip, öz - özini bashqurushni yolgha qoyush, herqaysi azsanliq milletlerning özlirining ichki ishlirini özliri bashqurush hoqoqigha hörmet qilish we kapaletlik qilish, bu arqiliq milletlerning barawerlikini namayen qilish > dep körsütülgen.

Yene Xitay bash ministiri Wen jia bao teripidin 2005 – yili 5 – ayning 19 – kuni imza qoyulup tarqitilghan we 5 – ayning 31 – kunidin etibaren resmi kuchke ige qilinghan, < Ministirlar kabentining Jung hua xelq jumhiriyiti milliy teritoriyelip aptonomiye qanunini ijra qilish heqqidiki belgilimisi > dimu herqaysi azsanliq milletlerning ozlirining ichki ishlirini ozliri bashqurush hoqoqigha hormet qilish we kapaletlik qilish lazimliqi alahide tekitlengen bolup, Sherqiy turkistanning nowettiki riyal weziyitige baqqinimizda, yuqarqi pirinsipning rohigha putunley qarimu – qarshi bir siyasi tuzulmining ijra qiliniwatqanliqini korup yeteleymiz.

Bugun Dunyadiki Xitaydin bashqa ellerde tesis qilinghan aptonomiyelik jaylarning hemmiside digudek ichki jehette putunley musteqil halda ozini ozi idare qilidighan we Merkizi hokumetler bilen federal munasiwiti bolghan siyasiy, iqtisadiy, qanuniy we memuriy sestima turghuzulghan bolup, putun aptonomiyelik jaylar demokratik usolda saylap chiqilghan milliy parlamen we milliy hokumetlerge ige, shu jaylarning siyasi tuzumi Merkizi hokumetler teripidin emes, belki aptonomiyelik hoqoqqa ige jaylardiki xelqlerning erkin iradisi arqiliq bekitilgen, buxil sestima, BDT ning nizamnamisigha we xelqaraliq qanun – pirinsiplarning rohighimu bap kelidu.

Epsuski, Sherqiy turkistanning bugunki hakimiyet qurulmisi we siyasi tuzulmisidin shu nuxtini eniq koruwelish mumkinki, bu rayonda hech bir zaman yuqarqi pirinsiplarda tekitlengen heqiyqi aptonomiye mewjut bolup baqmighan.

Bugun Sherqiy turkistandiki hakimiyet organliri towendiki 5 chong qisimdin terkip tapqan :

1) < Jung guo kommunistik partiyesi Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq partiye komuteti > ( qisqartilip < aptonom rayonluq partikom > dep atilidu )

2) < Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq xelq hokumiti >

3) < Xin jiang Uyghur Aptonom rayonluq xelq qurultiyi dayimi komuteti >

4) < Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi >

5) < Xin jiang ishlepchiqirish quruluq armiyesi >

Yuqarqi 5 organning memuri jehettiki derijisi olke yaki minister derijilik bolup, 1949 – yili 10 – aydin etibaren Sherqiy turkistandiki her derijilik putun hakimiyet organlirining emiliy memuri bashqurush hoqoqi < aptonom rayonluq partikom > ning biwaste konturolluqida bolup keldi.

Mesilen, Sherqiy turkistandiki herqaysi nazaret, wilayet, nahiye, yeza, kenit we mehelle derijilik memuri organlarning hemmiside mexsus partiye komutetliri, partiye yachikiliri we partiye guruppiliri tesis qilinghan bolup, shu organlarning emiliy hoqoqi mushu partiye teshkilatlirining konturolluqida we bu partiye teshkilatlirining mesullirining 95 pirsentidin kopirekini Xitaylar teshkil qilghan.

Sherqiy turkistanda partiye teshkilatliridin bashqa hech bir yerlik memuri organning we bu organlarning yerlik milletlerdin teshkil tapqan hech bir mesullining emiliy bashqurush hoqoqi yoq, ular peqetla ismi bar, jismi yoq quruq heykellerdinla ibaret !

Hetta , < aptonom rayonluq xelq hokumiti >, < aptonom rayonluq xelq qurultiyi dayimi komuteti > we < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > qatarliq yerlik 3 chong ali organningmu < aptonom rayonluq partikom > ning ruxsiti we testiqisiz hech bir qarar elish we ijra qilish hoqoqi yoq, Kompartiye ezasi bolmighan bir Uyghung < aptonom rayonluq xelq hokumiti > ge rehber bolush salahiyiti yoq, < aptonom rayonluq xelq qurultiyi > bilen < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > wekillirining 95 pirsenti kompartiye ezaliridin terkip tapqan bolup, bu kompartiye ezalirigha idiye we herket jehette Xitay kommunistik partiyesi merkizi komuteti bilen birdeklikni saqlash we < aptonom rqayonluq partikom > ning buyruqigha shertsiz itaet qilish mejburiyiti yuklengen, shunga, bu yerlik organlar qarar elish orgini emes, belki Kompartiyening buyruqini ijra qilish organliridin ibaret !

Bu normalsiz sestima, Sherqiy turkistanda Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning aptonomiyelik heq – hoqoqlirining qaysi derijide depsendi qiliniwatqanliqini ochuqche korsutup turmaqta.

yuqarqisi peqetla < Xin jiang Uyghur aptonom rayoni > ning kimler teripidin qandaq idare qiliniwatqanliqining, shundaqla bu rayonda heqiyqi bir aptonomiyening mewjut yaki mewjut emeslikining addi bir misalidinla ibaret.

Bu rayonda muqimsizlik amillirining yildin – yilga kopuyup berishining we Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning Xitay hakimiyitige bolghan naraziliq hem qarshiliqlirining uzluksiz halda kuchuyup berishining eng asasliq sewepliridin biri bolsa xuddi desliwide tekitlep otkinimizdek, bu aptorom rayonning yerlik xelqning erkin iradisi bilen emes, belki Xitay kommunistik partiyesining zorlap teshingi bilen suni usolda mejburi turghuzulghanliqidin ibaret.

Dunya Uyghur Qurultiyi

2015 - yili 1 - öktebir