PDA

View Full Version : "Bir MIlletning eng Yoshrun Qehrimanliri - Shairliridur". ئابلاجان نامان شىئىرى



Unregistered
19-08-15, 04:19
_______ MUXEMMES _________

(Xitay Birlikchisi Erkin Isa Alptikin we uning egeshkuchilirige Lenet)


Zehrini tiqqach tenimge bu Xitay - Yilan - Chayan,
Zulmidin Ingrashqimu yetmeydu hal, yoq imkan,
Yighlisam Derdimge bille yighlighay putkul Jahan,
Qan - yeshimdin boldi hasil shu mehel Derya - Qiyan,
Sozlisem Qismetlirim titrer Yurek Yapraqsiman.

Berdi Qurban Horriyet dep, Uyghurlurum koptin beri,
Horriyet arzusi elning ashti shundaq kunseri,
Ghelibe yoq, emma Sawaqlar berdi aqqan Qan we Jan,
Xitaydinmu beter Satquni Öz ichide bolghan Yaman,
Ot we sudek birge bolmaymiz xitayle biz haman!

Xumsilarche u Yaman hemkar bolup xitay bilen,
Ish qilarmish birliship shu paskina Tompay bilen,
Xuddi yirtquchni Qoshup Qoy - Qoza, Yilqa -Tay bilen,
Bille Qoyghandek we yaki Ateshni... Otni May bilen,
Horriyet Yollirigha Soqmaqchi Tosma, Tagh - Dawan!

Qish kuni zulmetni - Tunni chillighan shum Qagha sen,
El beshida Qamcha oynatqan Munapiq Dogha sen,
Bi kerek bizge peqet, Risqimni qilma Ogha sen,
”Fidratsiye“,(1) ”Muxtariyat“ni (2)Xotnunggha qilghin sogha sen,
Uyghurumning konglini cegme, Yeyip Bulut, Tuman.

Wa derixa, Toydi el Xitay degendin Ghiqqida,
Kordi xitayning Quruq ”shepqet“lirini Jiqqida,
Bu kebi shum Gepni ishtse Turmamdu herkim Tikkida,
Doppimizgha Jigde salmaqchi bolushsang Shippida,
Yan'ghusi Yamanliqing, Bashinggha chiqqay shu Haman!

Sen xitaygha qanmighan, ya Toymighan bolsang eger...
Bol Quda we ya Baja, ya Anang, Achangni ber!
Keynidin ket Egiship, bolghanda Xitay der - beder,
Senler eger Adem iseng, bolma iplas u qeder,
Bolmiqinggha ne kerek Xitay qeshida It - Qawan?

Istiking bolsa nime erkinliking, bilgenni qil,
Emma u oz istiking, hech emes kopke Wekil!
Elni Satma, xalisang singlingni sat, ozeng setil,
Anche bek ezweylime, Kotungni qis, Özengni bil!
"Uyghur terep bolmaq... Haman Erkek ishi“... Bizning Mizan!

Wedisige putmigey hichkim Xitayning, shu Bugun,
Chunki dilda bar azaptin shu xitay tukken Tugun,
Aq xitay, Qizil xitay hemmisi birdur Putun,
Shu xitaylar destidin chiqti mana Bashtin Tutun,
Bu Xitaymu u Xitaydek Qan Icherdur bi Guman!

Yemiki poq bolghusi, Qagha bilen Dos bolsa kim",
Talisa Ghaljir Sini ger, Qanjuqi bolmas Hekim,
Su suzuk bolmaydu, bashtin kelse lay derya - eqim,
Mushuki - chashqan kebi tughma kushende qismitim...
Biz we xitay eyni shu halda imiz, kopke ayan!

Changqighan chollerde bolghandek goyaki Sugha zar,
Boldi Uyghur Horriyetke Ashiqane Intizar,
Bolsa ger kim Uyghur iken, tinmay xitaygha Gör qazar,
Bolmisa pushti Haramliq Toghra yoldin kim azar?
Bed Dua, Uyghur Qarghishi bek Yamandur, bek Yaman!

_______ مۇخەممەس _________

(خىتاي بىرلىكچىسى ئەركىن ئىسا ئالپتىكىن ۋە ئۇنىڭ ئەگەشكۇچىلىرىگە لەنەت)


زەھرىنى تىققاچ تەنىمگە بۇ خىتاي - يىلان - چايان،
زۇلمىدىن ئىڭراشقىمۇ يەتمەيدۇ ھال، يوق ئىمكان،
يىغلىسام دەردىمگە بىللە يىغلىغاي پۇتكۇل جاھان،
قان - يەشىمدىن بولدى ھاسىل شۇ مەھەل دەريا - قىيان،
سوزلىسەم قىسمەتلىرىم تىترەر يۇرەك ياپراقسىمان.

بەردى قۇربان ھوررىيەت دەپ، ئۇيغۇرلۇرۇم كوپتىن بەرى،
ھوررىيەت ئارزۇسى ئەلنىڭ ئاشتى شۇنداق كۇنسەرى،
غەلىبە يوق، ئەمما ساۋاقلار بەردى ئاققان قان ۋە جان،
خىتايدىنمۇ بەتەر ساتقۇنى ئۆز ئىچىدە بولغان يامان،
ئوت ۋە سۇدەك بىرگە بولمايمىز خىتايلە بىز ھامان!

خۇمسىلارچە ئۇ يامان ھەمكار بولۇپ خىتاي بىلەن،
ئىش قىلارمىش بىرلىشىپ شۇ پاسكىنا تومپاي بىلەن،
خۇددى يىرتقۇچنى قوشۇپ قوي - قوزا، يىلقا -تاي بىلەن،
بىللە قويغاندەك ۋە ياكى ئاتەشنى... ئوتنى ماي بىلەن،
ھوررىيەت يوللىرىغا سوقماقچى توسما، تاغ - داۋان!

قىش كۇنى زۇلمەتنى - تۇننى چىللىغان شۇم قاغا سەن،
ئەل بەشىدا قامچا ئويناتقان مۇناپىق دوغا سەن،
بى كەرەك بىزگە پەقەت، رىسقىمنى قىلما ئوغا سەن،
”فىدراتسىيە“،(1) ”مۇختارىيات“نى (2)خوتنۇڭغا قىلغىن سوغا سەن،
ئۇيغۇرۇمنىڭ كوڭلىنى چەگمە، يەيىپ بۇلۇت، تۇمان.

ۋا دەرىخا، تويدى ئەل خىتاي دەگەندىن غىققىدا،
كوردى خىتاينىڭ قۇرۇق ”شەپقەت“لىرىنى جىققىدا،
بۇ كەبى شۇم گەپنى ئىشتسە تۇرمامدۇ ھەركىم تىككىدا،
دوپپىمىزغا جىگدە سالماقچى بولۇشساڭ شىپپىدا،
يانغۇسى يامانلىقىڭ، باشىڭغا چىققاي شۇ ھامان!

سەن خىتايغا قانمىغان، يا تويمىغان بولساڭ ئەگەر...
بول قۇدا ۋە يا باجا، يا ئاناڭ، ئاچاڭنى بەر!
كەينىدىن كەت ئەگىشىپ، بولغاندا خىتاي دەر - بەدەر،
سەنلەر ئەگەر ئادەم ئىسەڭ، بولما ئىپلاس ئۇ قەدەر،
بولمىقىڭغا نە كەرەك خىتاي قەشىدا ئىت - قاۋان؟

ئىستىكىڭ بولسا نىمە ئەركىنلىكىڭ، بىلگەننى قىل،
ئەمما ئۇ ئوز ئىستىكىڭ، ھەچ ئەمەس كوپكە ۋەكىل!
ئەلنى ساتما، خالىساڭ سىڭلىڭنى سات، ئوزەڭ سەتىل،
ئانچە بەك ئەزۋەيلىمە، كوتۇڭنى قىس، ئۆزەڭنى بىل!
"ئۇيغۇر تەرەپ بولماق... ھامان ئەركەك ئىشى“... بىزنىڭ مىزان!

ۋەدىسىگە پۇتمىگەي ھىچكىم خىتاينىڭ، شۇ بۇگۇن،
چۇنكى دىلدا بار ئازاپتىن شۇ خىتاي تۇككەن تۇگۇن،
ئاق خىتاي، قىزىل خىتاي ھەممىسى بىردۇر پۇتۇن،
شۇ خىتايلار دەستىدىن چىقتى مانا باشتىن تۇتۇن،
بۇ خىتايمۇ ئۇ خىتايدەك قان ئىچەردۇر بى گۇمان!

يەمىكى پوق بولغۇسى، قاغا بىلەن دوس بولسا كىم"،
تالىسا غالجىر سىنى گەر، قانجۇقى بولماس ھەكىم،
سۇ سۇزۇك بولمايدۇ، باشتىن كەلسە لاي دەريا - ئەقىم،
مۇشۇكى - چاشقان كەبى تۇغما كۇشەندە قىسمىتىم...
بىز ۋە خىتاي ئەينى شۇ ھالدا ئىمىز، كوپكە ئايان!

چاڭقىغان چوللەردە بولغاندەك گوياكى سۇغا زار،
بولدى ئۇيغۇر ھوررىيەتكە ئاشىقانە ئىنتىزار،
بولسا گەر كىم ئۇيغۇر ئىكەن، تىنماي خىتايغا گۆر قازار،
بولمىسا پۇشتى ھاراملىق توغرا يولدىن كىم ئازار؟
بەد دۇئا، ئۇيغۇر قارغىشى بەك ياماندۇر، بەك يامان!
________

Izahat we Neqiller:

(1)- ”Fidratsiye“ – Xitay birliki.
(2) – “Muxtariyet” –Awtonumiye.



________

ئاپتونومىياچىلارگە لانات!

قانداك مىللات بۇ ئۇيغۇر، نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟

ئابلاجان لايلىنامان

ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز، بولدۇم مۇساپىر بەندە مەن.
مۇستاقىللىق –ئازاتلىك يولىدا بەھشەندە مان.
شۇڭا تارتىم نۇرغۇن جاپا، كالدىم تۇمەن باشنامگە مەن
سان نىمدىساڭ دالىۋارگىن، ئاداتلاندىم داشنەمگىمان.
مۇستاقىللىق شۇئارىمدۇر قەھرىم غەزاپ دۇشمەنگە مەن!

كىچىگىمدىن قەھرىمانلىق داستانىنى كوپ ئاڭلىغان.
ئوغىزھاندىن - سادىرغىچە ھەچ قالدۇرماي ياتلىغان.
قالمىدى جاپا -مۇشاققات لايلىنامان تارتمىغان.
ئالامدە يوقتۇر قاراڭغۇ تۇن، ھەچ ۋاق تەڭى ئاتمىغان.
لايلى دايدۇ بارچەنى دوست، بولسا ۋاتان ساتمىغان!

قاننى توكتۇق جاننى باردۇق ۋاتاننى داپ ئەلىشىپ،
ئامما ساتتۇق بۇ ۋاتاننى بىر بۇلۇڭدا كەلىشىپ.
دۇشمان بولدى ھوجايىن تۇپرىغىمغا ئەرىشىپ.
ئوينى تاشلاپ سىرىتقا چىقتۇق، مۇستاقىللىق تالىشىپ.
ئامدى داۋا تۇگامدۇ ئاپتونومغا ئەرىشىپ!؟

ئۇيغۇر دىگان ئۇيۇشقاق ئۇيۇشمايسەن نىمىشكە؟
ياكى سەنىڭ مىجازىڭ يول قويمامدۇ بۇ ئىشكە؟!
داپ سورىساڭ مەنىڭدىن جاۋابىم شۇ قۇلاق سال
دۇشمان قالسۇن تامتىراپ قىزىقمايمان بۇ ئىشكە.
ئاپتونوم داپ ئۇيۇشساڭ -مەن چىقىمان ئۇرۇشقا!

بىر چاغلاردا قوللىرى قاپارغاننى ئالىم داپ.
ماكتاپلارگە تىككان بىز، ئۇنى داڭلىق مالىم داپ
ئاندى داۋا ئاشۇنداق فورمىلادا ماڭامدۇ؟
ساتقىنلارنى داھى داپ، مىللىتگە تاڭامدۇ؟
ئۇنداق بولسا شەھىتلار دوت-ھاماقەت بولمامدۇ؟
قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟


ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز بولدۇم مۇساپىر باندىمان.
مۇستاقىللىق-ئازاتلىق بولمىسا بىر گاندىمەن.
مىللىتىمدا بۇ شۇئار چاقناپ تۇرسا ھار زامان،
ئىچىم پۇشۇپ زەرىكىپ بۇ گاپلارنى دامدىمان.
ئامما داۋا يەقىندا قولدىن كەتىش ئالدىدا...
قانداق ۋىجدان يول قويسۇن كىرىۋالساڭ دالدىغا،
شۇڭا قويدۇم بۇ پىكىرنى ھەممىزنىڭ ئالدىغا.


تۇغۇشۇڭغا يول قويۇپ، ئالداپ سەنى قول بارسا.
بىر كۇن تولۇق ئىشلىتىپ بىر سائاتلىك پۇل بارسە.
ئانچە -مۇنچا نەزىرگە ۋە چىراققا يول بارسە.
سوتنى ئەچىپ ئۇيغۇرچە، ھوكۇمنى خىتاي بارسە...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟


پاكار ئوينىڭ ئورنىغا ئىگىز بىنا قۇرۇلسا،
ماي چىراقنىڭ ئورنىغا ئەلىكتىرلار يورۇلسا.
ماكتاپلىرىڭ باشقىدىن ئۇيغۇرچە بوپ قۇرۇلسا،
قىزلىرىڭنىڭ ئىشكىرگە مەڭىشلىرى توسۇلسا...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

قۇملىق يوللار ئاسپالىت، كەسەك ئويلار بىتۇندىن
بالىلارنىڭ قوسىغى توق تىل ئاڭلىماي خوتۇندىن.
گازنى قالاپ ئاش ئەتىپ قۇتۇلساق بىز ئوتۇندىن.
ماسچىتلارغا كەتسەك بىز ساھار تۇرۇپ ئورۇندىن...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ئوز تىلىڭدا مۇڭدۇشۇپ، ناھشا ئەيتىپ كۇلىشىپ،
ھوتۇن ئاتكان تاماقنى مازا قىلىپ يىيىشىپ،
ئوز تىلىڭغا ھىتايچە تىلنى قوشۇپ سوزلىشىپ،
ھىتاي بىلان بىرلىكتە كالگۇسىنى كەلىشىپ،
ئوتۇپ كەتسەڭ، ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

سانمۇ ئىنسان، كىشىلىك ھوقىقىڭنى قوغدىغىن...
ئامما بىرگە ياشايمىز چوقۇم ئاڭا ئۇنىغىن!
ئىشانمىساڭ بىرمازگىل بىزنى سەنمۇ سىنىغىن،
ئاپتونۇمنى سەل ئالى قىلىپ بەرەي ئۇنىغىن!
دەپلا قويسا ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ۋاتاندىغۇ نىم دىسە ئاجىز كەلىپ ئۇنىدۇق.
بىز ئۇرۇشىنىڭ ئورنىغا غۇتۇلدىدۇق، تىللىدۇق.
يولى تۇرسا داۋانى قانداق قىلىساڭ چاتئالدا...
ھەچ بىلمىدۇق نىمىشقا تۇمشۇقىغا ئۇرمىدۇق.
ئۇيغۇرلارنىڭ داۋاسى ياكى شۇنداق ماڭامدۇ؟

خىتاي دىسە بولگۇنچى، سانمۇ ھەم ئوچ ئولگىنچە.
ھىتاي بىلان بىرلىشىپ ئولىۋالغىن كۇلگىنچە!
ئالدىنىسەن ئاشۇنداق راست ھىلىنى بىلگۇنچە.
ئادام دىمە ئوزاڭنى بۇنداق خامۇش يۇرگىنچە!
ئۇيغۇر دىگان ئاشۇنداق ئالدىنىپلا يۇرامدۇ؟

ئۇيغۇر دىگان مىللاتنىڭ بىر سوزچىسى بار ئىكەن.
“خىتاي دىگان ھاماقەت تۇغدۇرمايدۇ”-دايدىكەن.
ئۇنداق بولسا سەنىڭدە بالا پەقەت بىرلامۇ؟
-داپ، سورىسا: “ياق ماندە ئون بىرى بار”-دايدىكەن.
-ھىتايلارنىڭ بەسىمى ئەشىپ كەتتى ھاددىدىن…
ئۇيغۇرلار باك نامراتكەن ئايرىلىپتۇ ھەممىدىن،
سانمۇ شۇنداق كامباغال بەك بىچارە ئىدىڭمۇ؟
داپ سورىسا: “ئاپاندىم، مىليونەرتىم”-دايدىكان!

“خەۋەر ئۇچۇر لىققىدە تولىپ-توشۇپ يەتىپتۇ.
ئۇيغۇرلارغا ئىش يوقكەن خىتاي قاپلاپ كەتىپتۇ.
سانمۇ ئىشسىز قىينەلىپ، بالا بەقىپ زارلىنىپ،
ئوتكانمىدىڭ؟” دىگەنگە: كونگرەس(دىپۇتاتتىم) دەيدىكەن.
-داپ، يازىدۇ بىر مۇخپىر :"قانداق دىگان سوزچى-بۇ؟
نىمە دىسەم بولىدۇ دەپلا تۇرغان كالا بۇ.
ئۇيغۇرلارغا پايدىلىقمۇ يا زىيانلىق سوزچى-بۇ؟!"

قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر، چۇشانمامدۇ داۋانى؟
ياكى بىلىپ بىلماستىن تاللىشامدۇ داھىنى.
ھايات قالسا دۇشمانگە بەرىپ قەسام ۋادىنى،
ئۇ، داۋانى ساز قىلىپ، چالسا بۇزۇپ پادىنى،
تاڭ ئاگىشىپ ئۇسۇلغا چۇشىدىكەن قالغىنى،
توۋا دايسان بۇ خەقلار نىمە دىسە ئۇنامدۇ؟

قەسەم بەرىپ دۇشمانگە قول كوتىرىپ ئالدىسا،
بۇ قىلىقنى ئەقىللىق-دانىشمەنلىك چاغلىسا...
ئۇنداق بولسا دوت دەمسەن قەھرىماننى شەھىتنى؟
دۇشمىنىگە تەز پۇكماي ھاياتىنى ئاتىسا!
توۋا دايسەن بۇ ھەققا نىمە دىسا بولامدۇ؟

تەخى ئوتكەن كۇنىلا: مۇستاقىللىق ئاقمايدۇ،
ئاپتونومنى توۋلىساڭ پۇتكۇل جاھان ياقلايدۇ.
ئامەرىكىلا قوللىسا سەنى خۇدا ساقلايدۇ.
سان جاھانغا باقمىساڭ جاھان ساڭا باقمايدۇ…
مۇستاقىللىق كونا گەپ ، بۇ زامانغا ئاقمايدۇ…
دىگان شۇئار ئاستىدا بىزگە قارشى تۇرغانلار
ئامدى خەلق ئويغاندى ئاڭلاپ باقاي نىم دەيدۇ؟
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭ ٭
بەر ئىجازەت لايلىگە قويۇپ ئۇنىڭ مەيلىگە،
پىكىرىگە قۇلاق سال باھا بارماي پەيلىگە.
سانمۇ سوزلا لايلىداك نىمە دىساڭ مەيلىدەك!
بولسۇن سالماق پىكىرىڭدا توھتىغىداك چويلىگا!

بىر ماھال ئالسام ئارام مان كاللامنى سەگىتىپ،
نىمىلارنى دىمىدىڭ سان خەق مەنى تەگىتىپ!
مۇشۇنچىلىك داپ تۇراي، ياندىن چىقىپ ئەگىتىپ،
بالكىم پىكرىم سىلەرنى سەل ئويغاتسۇن ساگىتىپ!

داۋامى بار.
2010.5-ئىيۇل

ۋاشىڭگتون،

Unregistered
19-08-15, 16:47
Xiir yezip watenni azat kigili bosa yahxi bolti. Ama kimning dolti xiir bilen azzat boptu? Ablalaylining mu ya Metmusaning xiri bilen biz azat bolamduk ya gumran bolamdok?



_______ MUXEMMES _________

(Xitay Birlikchisi Erkin Isa Alptikin we uning egeshkuchilirige Lenet)


Zehrini tiqqach tenimge bu Xitay - Yilan - Chayan,
Zulmidin Ingrashqimu yetmeydu hal, yoq imkan,
Yighlisam Derdimge bille yighlighay putkul Jahan,
Qan - yeshimdin boldi hasil shu mehel Derya - Qiyan,
Sozlisem Qismetlirim titrer Yurek Yapraqsiman.

Berdi Qurban Horriyet dep, Uyghurlurum koptin beri,
Horriyet arzusi elning ashti shundaq kunseri,
Ghelibe yoq, emma Sawaqlar berdi aqqan Qan we Jan,
Xitaydinmu beter Satquni Öz ichide bolghan Yaman,
Ot we sudek birge bolmaymiz xitayle biz haman!

Xumsilarche u Yaman hemkar bolup xitay bilen,
Ish qilarmish birliship shu paskina Tompay bilen,
Xuddi yirtquchni Qoshup Qoy - Qoza, Yilqa -Tay bilen,
Bille Qoyghandek we yaki Ateshni... Otni May bilen,
Horriyet Yollirigha Soqmaqchi Tosma, Tagh - Dawan!

Qish kuni zulmetni - Tunni chillighan shum Qagha sen,
El beshida Qamcha oynatqan Munapiq Dogha sen,
Bi kerek bizge peqet, Risqimni qilma Ogha sen,
”Fidratsiye“,(1) ”Muxtariyat“ni (2)Xotnunggha qilghin sogha sen,
Uyghurumning konglini cegme, Yeyip Bulut, Tuman.

Wa derixa, Toydi el Xitay degendin Ghiqqida,
Kordi xitayning Quruq ”shepqet“lirini Jiqqida,
Bu kebi shum Gepni ishtse Turmamdu herkim Tikkida,
Doppimizgha Jigde salmaqchi bolushsang Shippida,
Yan'ghusi Yamanliqing, Bashinggha chiqqay shu Haman!

Sen xitaygha qanmighan, ya Toymighan bolsang eger...
Bol Quda we ya Baja, ya Anang, Achangni ber!
Keynidin ket Egiship, bolghanda Xitay der - beder,
Senler eger Adem iseng, bolma iplas u qeder,
Bolmiqinggha ne kerek Xitay qeshida It - Qawan?

Istiking bolsa nime erkinliking, bilgenni qil,
Emma u oz istiking, hech emes kopke Wekil!
Elni Satma, xalisang singlingni sat, ozeng setil,
Anche bek ezweylime, Kotungni qis, Özengni bil!
"Uyghur terep bolmaq... Haman Erkek ishi“... Bizning Mizan!

Wedisige putmigey hichkim Xitayning, shu Bugun,
Chunki dilda bar azaptin shu xitay tukken Tugun,
Aq xitay, Qizil xitay hemmisi birdur Putun,
Shu xitaylar destidin chiqti mana Bashtin Tutun,
Bu Xitaymu u Xitaydek Qan Icherdur bi Guman!

Yemiki poq bolghusi, Qagha bilen Dos bolsa kim",
Talisa Ghaljir Sini ger, Qanjuqi bolmas Hekim,
Su suzuk bolmaydu, bashtin kelse lay derya - eqim,
Mushuki - chashqan kebi tughma kushende qismitim...
Biz we xitay eyni shu halda imiz, kopke ayan!

Changqighan chollerde bolghandek goyaki Sugha zar,
Boldi Uyghur Horriyetke Ashiqane Intizar,
Bolsa ger kim Uyghur iken, tinmay xitaygha Gör qazar,
Bolmisa pushti Haramliq Toghra yoldin kim azar?
Bed Dua, Uyghur Qarghishi bek Yamandur, bek Yaman!

_______ مۇخەممەس _________

(خىتاي بىرلىكچىسى ئەركىن ئىسا ئالپتىكىن ۋە ئۇنىڭ ئەگەشكۇچىلىرىگە لەنەت)


زەھرىنى تىققاچ تەنىمگە بۇ خىتاي - يىلان - چايان،
زۇلمىدىن ئىڭراشقىمۇ يەتمەيدۇ ھال، يوق ئىمكان،
يىغلىسام دەردىمگە بىللە يىغلىغاي پۇتكۇل جاھان،
قان - يەشىمدىن بولدى ھاسىل شۇ مەھەل دەريا - قىيان،
سوزلىسەم قىسمەتلىرىم تىترەر يۇرەك ياپراقسىمان.

بەردى قۇربان ھوررىيەت دەپ، ئۇيغۇرلۇرۇم كوپتىن بەرى،
ھوررىيەت ئارزۇسى ئەلنىڭ ئاشتى شۇنداق كۇنسەرى،
غەلىبە يوق، ئەمما ساۋاقلار بەردى ئاققان قان ۋە جان،
خىتايدىنمۇ بەتەر ساتقۇنى ئۆز ئىچىدە بولغان يامان،
ئوت ۋە سۇدەك بىرگە بولمايمىز خىتايلە بىز ھامان!

خۇمسىلارچە ئۇ يامان ھەمكار بولۇپ خىتاي بىلەن،
ئىش قىلارمىش بىرلىشىپ شۇ پاسكىنا تومپاي بىلەن،
خۇددى يىرتقۇچنى قوشۇپ قوي - قوزا، يىلقا -تاي بىلەن،
بىللە قويغاندەك ۋە ياكى ئاتەشنى... ئوتنى ماي بىلەن،
ھوررىيەت يوللىرىغا سوقماقچى توسما، تاغ - داۋان!

قىش كۇنى زۇلمەتنى - تۇننى چىللىغان شۇم قاغا سەن،
ئەل بەشىدا قامچا ئويناتقان مۇناپىق دوغا سەن،
بى كەرەك بىزگە پەقەت، رىسقىمنى قىلما ئوغا سەن،
”فىدراتسىيە“،(1) ”مۇختارىيات“نى (2)خوتنۇڭغا قىلغىن سوغا سەن،
ئۇيغۇرۇمنىڭ كوڭلىنى چەگمە، يەيىپ بۇلۇت، تۇمان.

ۋا دەرىخا، تويدى ئەل خىتاي دەگەندىن غىققىدا،
كوردى خىتاينىڭ قۇرۇق ”شەپقەت“لىرىنى جىققىدا،
بۇ كەبى شۇم گەپنى ئىشتسە تۇرمامدۇ ھەركىم تىككىدا،
دوپپىمىزغا جىگدە سالماقچى بولۇشساڭ شىپپىدا،
يانغۇسى يامانلىقىڭ، باشىڭغا چىققاي شۇ ھامان!

سەن خىتايغا قانمىغان، يا تويمىغان بولساڭ ئەگەر...
بول قۇدا ۋە يا باجا، يا ئاناڭ، ئاچاڭنى بەر!
كەينىدىن كەت ئەگىشىپ، بولغاندا خىتاي دەر - بەدەر،
سەنلەر ئەگەر ئادەم ئىسەڭ، بولما ئىپلاس ئۇ قەدەر،
بولمىقىڭغا نە كەرەك خىتاي قەشىدا ئىت - قاۋان؟

ئىستىكىڭ بولسا نىمە ئەركىنلىكىڭ، بىلگەننى قىل،
ئەمما ئۇ ئوز ئىستىكىڭ، ھەچ ئەمەس كوپكە ۋەكىل!
ئەلنى ساتما، خالىساڭ سىڭلىڭنى سات، ئوزەڭ سەتىل،
ئانچە بەك ئەزۋەيلىمە، كوتۇڭنى قىس، ئۆزەڭنى بىل!
"ئۇيغۇر تەرەپ بولماق... ھامان ئەركەك ئىشى“... بىزنىڭ مىزان!

ۋەدىسىگە پۇتمىگەي ھىچكىم خىتاينىڭ، شۇ بۇگۇن،
چۇنكى دىلدا بار ئازاپتىن شۇ خىتاي تۇككەن تۇگۇن،
ئاق خىتاي، قىزىل خىتاي ھەممىسى بىردۇر پۇتۇن،
شۇ خىتايلار دەستىدىن چىقتى مانا باشتىن تۇتۇن،
بۇ خىتايمۇ ئۇ خىتايدەك قان ئىچەردۇر بى گۇمان!

يەمىكى پوق بولغۇسى، قاغا بىلەن دوس بولسا كىم"،
تالىسا غالجىر سىنى گەر، قانجۇقى بولماس ھەكىم،
سۇ سۇزۇك بولمايدۇ، باشتىن كەلسە لاي دەريا - ئەقىم،
مۇشۇكى - چاشقان كەبى تۇغما كۇشەندە قىسمىتىم...
بىز ۋە خىتاي ئەينى شۇ ھالدا ئىمىز، كوپكە ئايان!

چاڭقىغان چوللەردە بولغاندەك گوياكى سۇغا زار،
بولدى ئۇيغۇر ھوررىيەتكە ئاشىقانە ئىنتىزار،
بولسا گەر كىم ئۇيغۇر ئىكەن، تىنماي خىتايغا گۆر قازار،
بولمىسا پۇشتى ھاراملىق توغرا يولدىن كىم ئازار؟
بەد دۇئا، ئۇيغۇر قارغىشى بەك ياماندۇر، بەك يامان!
________

Izahat we Neqiller:

(1)- ”Fidratsiye“ – Xitay birliki.
(2) – “Muxtariyet” –Awtonumiye.



________

ئاپتونومىياچىلارگە لانات!

قانداك مىللات بۇ ئۇيغۇر، نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟

ئابلاجان لايلىنامان

ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز، بولدۇم مۇساپىر بەندە مەن.
مۇستاقىللىق –ئازاتلىك يولىدا بەھشەندە مان.
شۇڭا تارتىم نۇرغۇن جاپا، كالدىم تۇمەن باشنامگە مەن
سان نىمدىساڭ دالىۋارگىن، ئاداتلاندىم داشنەمگىمان.
مۇستاقىللىق شۇئارىمدۇر قەھرىم غەزاپ دۇشمەنگە مەن!

كىچىگىمدىن قەھرىمانلىق داستانىنى كوپ ئاڭلىغان.
ئوغىزھاندىن - سادىرغىچە ھەچ قالدۇرماي ياتلىغان.
قالمىدى جاپا -مۇشاققات لايلىنامان تارتمىغان.
ئالامدە يوقتۇر قاراڭغۇ تۇن، ھەچ ۋاق تەڭى ئاتمىغان.
لايلى دايدۇ بارچەنى دوست، بولسا ۋاتان ساتمىغان!

قاننى توكتۇق جاننى باردۇق ۋاتاننى داپ ئەلىشىپ،
ئامما ساتتۇق بۇ ۋاتاننى بىر بۇلۇڭدا كەلىشىپ.
دۇشمان بولدى ھوجايىن تۇپرىغىمغا ئەرىشىپ.
ئوينى تاشلاپ سىرىتقا چىقتۇق، مۇستاقىللىق تالىشىپ.
ئامدى داۋا تۇگامدۇ ئاپتونومغا ئەرىشىپ!؟

ئۇيغۇر دىگان ئۇيۇشقاق ئۇيۇشمايسەن نىمىشكە؟
ياكى سەنىڭ مىجازىڭ يول قويمامدۇ بۇ ئىشكە؟!
داپ سورىساڭ مەنىڭدىن جاۋابىم شۇ قۇلاق سال
دۇشمان قالسۇن تامتىراپ قىزىقمايمان بۇ ئىشكە.
ئاپتونوم داپ ئۇيۇشساڭ -مەن چىقىمان ئۇرۇشقا!

بىر چاغلاردا قوللىرى قاپارغاننى ئالىم داپ.
ماكتاپلارگە تىككان بىز، ئۇنى داڭلىق مالىم داپ
ئاندى داۋا ئاشۇنداق فورمىلادا ماڭامدۇ؟
ساتقىنلارنى داھى داپ، مىللىتگە تاڭامدۇ؟
ئۇنداق بولسا شەھىتلار دوت-ھاماقەت بولمامدۇ؟
قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟


ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز بولدۇم مۇساپىر باندىمان.
مۇستاقىللىق-ئازاتلىق بولمىسا بىر گاندىمەن.
مىللىتىمدا بۇ شۇئار چاقناپ تۇرسا ھار زامان،
ئىچىم پۇشۇپ زەرىكىپ بۇ گاپلارنى دامدىمان.
ئامما داۋا يەقىندا قولدىن كەتىش ئالدىدا...
قانداق ۋىجدان يول قويسۇن كىرىۋالساڭ دالدىغا،
شۇڭا قويدۇم بۇ پىكىرنى ھەممىزنىڭ ئالدىغا.


تۇغۇشۇڭغا يول قويۇپ، ئالداپ سەنى قول بارسا.
بىر كۇن تولۇق ئىشلىتىپ بىر سائاتلىك پۇل بارسە.
ئانچە -مۇنچا نەزىرگە ۋە چىراققا يول بارسە.
سوتنى ئەچىپ ئۇيغۇرچە، ھوكۇمنى خىتاي بارسە...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟


پاكار ئوينىڭ ئورنىغا ئىگىز بىنا قۇرۇلسا،
ماي چىراقنىڭ ئورنىغا ئەلىكتىرلار يورۇلسا.
ماكتاپلىرىڭ باشقىدىن ئۇيغۇرچە بوپ قۇرۇلسا،
قىزلىرىڭنىڭ ئىشكىرگە مەڭىشلىرى توسۇلسا...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

قۇملىق يوللار ئاسپالىت، كەسەك ئويلار بىتۇندىن
بالىلارنىڭ قوسىغى توق تىل ئاڭلىماي خوتۇندىن.
گازنى قالاپ ئاش ئەتىپ قۇتۇلساق بىز ئوتۇندىن.
ماسچىتلارغا كەتسەك بىز ساھار تۇرۇپ ئورۇندىن...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ئوز تىلىڭدا مۇڭدۇشۇپ، ناھشا ئەيتىپ كۇلىشىپ،
ھوتۇن ئاتكان تاماقنى مازا قىلىپ يىيىشىپ،
ئوز تىلىڭغا ھىتايچە تىلنى قوشۇپ سوزلىشىپ،
ھىتاي بىلان بىرلىكتە كالگۇسىنى كەلىشىپ،
ئوتۇپ كەتسەڭ، ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

سانمۇ ئىنسان، كىشىلىك ھوقىقىڭنى قوغدىغىن...
ئامما بىرگە ياشايمىز چوقۇم ئاڭا ئۇنىغىن!
ئىشانمىساڭ بىرمازگىل بىزنى سەنمۇ سىنىغىن،
ئاپتونۇمنى سەل ئالى قىلىپ بەرەي ئۇنىغىن!
دەپلا قويسا ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ۋاتاندىغۇ نىم دىسە ئاجىز كەلىپ ئۇنىدۇق.
بىز ئۇرۇشىنىڭ ئورنىغا غۇتۇلدىدۇق، تىللىدۇق.
يولى تۇرسا داۋانى قانداق قىلىساڭ چاتئالدا...
ھەچ بىلمىدۇق نىمىشقا تۇمشۇقىغا ئۇرمىدۇق.
ئۇيغۇرلارنىڭ داۋاسى ياكى شۇنداق ماڭامدۇ؟

خىتاي دىسە بولگۇنچى، سانمۇ ھەم ئوچ ئولگىنچە.
ھىتاي بىلان بىرلىشىپ ئولىۋالغىن كۇلگىنچە!
ئالدىنىسەن ئاشۇنداق راست ھىلىنى بىلگۇنچە.
ئادام دىمە ئوزاڭنى بۇنداق خامۇش يۇرگىنچە!
ئۇيغۇر دىگان ئاشۇنداق ئالدىنىپلا يۇرامدۇ؟

ئۇيغۇر دىگان مىللاتنىڭ بىر سوزچىسى بار ئىكەن.
“خىتاي دىگان ھاماقەت تۇغدۇرمايدۇ”-دايدىكەن.
ئۇنداق بولسا سەنىڭدە بالا پەقەت بىرلامۇ؟
-داپ، سورىسا: “ياق ماندە ئون بىرى بار”-دايدىكەن.
-ھىتايلارنىڭ بەسىمى ئەشىپ كەتتى ھاددىدىن…
ئۇيغۇرلار باك نامراتكەن ئايرىلىپتۇ ھەممىدىن،
سانمۇ شۇنداق كامباغال بەك بىچارە ئىدىڭمۇ؟
داپ سورىسا: “ئاپاندىم، مىليونەرتىم”-دايدىكان!

“خەۋەر ئۇچۇر لىققىدە تولىپ-توشۇپ يەتىپتۇ.
ئۇيغۇرلارغا ئىش يوقكەن خىتاي قاپلاپ كەتىپتۇ.
سانمۇ ئىشسىز قىينەلىپ، بالا بەقىپ زارلىنىپ،
ئوتكانمىدىڭ؟” دىگەنگە: كونگرەس(دىپۇتاتتىم) دەيدىكەن.
-داپ، يازىدۇ بىر مۇخپىر :"قانداق دىگان سوزچى-بۇ؟
نىمە دىسەم بولىدۇ دەپلا تۇرغان كالا بۇ.
ئۇيغۇرلارغا پايدىلىقمۇ يا زىيانلىق سوزچى-بۇ؟!"

قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر، چۇشانمامدۇ داۋانى؟
ياكى بىلىپ بىلماستىن تاللىشامدۇ داھىنى.
ھايات قالسا دۇشمانگە بەرىپ قەسام ۋادىنى،
ئۇ، داۋانى ساز قىلىپ، چالسا بۇزۇپ پادىنى،
تاڭ ئاگىشىپ ئۇسۇلغا چۇشىدىكەن قالغىنى،
توۋا دايسان بۇ خەقلار نىمە دىسە ئۇنامدۇ؟

قەسەم بەرىپ دۇشمانگە قول كوتىرىپ ئالدىسا،
بۇ قىلىقنى ئەقىللىق-دانىشمەنلىك چاغلىسا...
ئۇنداق بولسا دوت دەمسەن قەھرىماننى شەھىتنى؟
دۇشمىنىگە تەز پۇكماي ھاياتىنى ئاتىسا!
توۋا دايسەن بۇ ھەققا نىمە دىسا بولامدۇ؟

تەخى ئوتكەن كۇنىلا: مۇستاقىللىق ئاقمايدۇ،
ئاپتونومنى توۋلىساڭ پۇتكۇل جاھان ياقلايدۇ.
ئامەرىكىلا قوللىسا سەنى خۇدا ساقلايدۇ.
سان جاھانغا باقمىساڭ جاھان ساڭا باقمايدۇ…
مۇستاقىللىق كونا گەپ ، بۇ زامانغا ئاقمايدۇ…
دىگان شۇئار ئاستىدا بىزگە قارشى تۇرغانلار
ئامدى خەلق ئويغاندى ئاڭلاپ باقاي نىم دەيدۇ؟
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭ ٭
بەر ئىجازەت لايلىگە قويۇپ ئۇنىڭ مەيلىگە،
پىكىرىگە قۇلاق سال باھا بارماي پەيلىگە.
سانمۇ سوزلا لايلىداك نىمە دىساڭ مەيلىدەك!
بولسۇن سالماق پىكىرىڭدا توھتىغىداك چويلىگا!

بىر ماھال ئالسام ئارام مان كاللامنى سەگىتىپ،
نىمىلارنى دىمىدىڭ سان خەق مەنى تەگىتىپ!
مۇشۇنچىلىك داپ تۇراي، ياندىن چىقىپ ئەگىتىپ،
بالكىم پىكرىم سىلەرنى سەل ئويغاتسۇن ساگىتىپ!

داۋامى بار.
2010.5-ئىيۇل

ۋاشىڭگتون،

Unregistered
20-08-15, 12:53
Omrumde bundaq gepni "bir milletning 'yoshurun' qehrimanliri" SHAIRLAR bolup qalghanni 1-anglishim. Dimek Uyghurning 'qehrimanliri' Shairlar, qoshaqchilar, usulchilar bolup qeliwatqan bolsa, kore kunimiz tihi barkende.???....anglishimizche Shair, Qoshaqchining kopregi 'medhiye' 'meddaliqning' pishiwaliri bolup otkenligila qeyt qilinghan, peqeq Abduhaliq Uyghur, Memtili Efendi digendek qosh bisliq kishilirimizdin sirtida....



_______ MUXEMMES _________

(Xitay Birlikchisi Erkin Isa Alptikin we uning egeshkuchilirige Lenet)


Zehrini tiqqach tenimge bu Xitay - Yilan - Chayan,
Zulmidin Ingrashqimu yetmeydu hal, yoq imkan,
Yighlisam Derdimge bille yighlighay putkul Jahan,
Qan - yeshimdin boldi hasil shu mehel Derya - Qiyan,
Sozlisem Qismetlirim titrer Yurek Yapraqsiman.

Berdi Qurban Horriyet dep, Uyghurlurum koptin beri,
Horriyet arzusi elning ashti shundaq kunseri,
Ghelibe yoq, emma Sawaqlar berdi aqqan Qan we Jan,
Xitaydinmu beter Satquni Öz ichide bolghan Yaman,
Ot we sudek birge bolmaymiz xitayle biz haman!

Xumsilarche u Yaman hemkar bolup xitay bilen,
Ish qilarmish birliship shu paskina Tompay bilen,
Xuddi yirtquchni Qoshup Qoy - Qoza, Yilqa -Tay bilen,
Bille Qoyghandek we yaki Ateshni... Otni May bilen,
Horriyet Yollirigha Soqmaqchi Tosma, Tagh - Dawan!

Qish kuni zulmetni - Tunni chillighan shum Qagha sen,
El beshida Qamcha oynatqan Munapiq Dogha sen,
Bi kerek bizge peqet, Risqimni qilma Ogha sen,
”Fidratsiye“,(1) ”Muxtariyat“ni (2)Xotnunggha qilghin sogha sen,
Uyghurumning konglini cegme, Yeyip Bulut, Tuman.

Wa derixa, Toydi el Xitay degendin Ghiqqida,
Kordi xitayning Quruq ”shepqet“lirini Jiqqida,
Bu kebi shum Gepni ishtse Turmamdu herkim Tikkida,
Doppimizgha Jigde salmaqchi bolushsang Shippida,
Yan'ghusi Yamanliqing, Bashinggha chiqqay shu Haman!

Sen xitaygha qanmighan, ya Toymighan bolsang eger...
Bol Quda we ya Baja, ya Anang, Achangni ber!
Keynidin ket Egiship, bolghanda Xitay der - beder,
Senler eger Adem iseng, bolma iplas u qeder,
Bolmiqinggha ne kerek Xitay qeshida It - Qawan?

Istiking bolsa nime erkinliking, bilgenni qil,
Emma u oz istiking, hech emes kopke Wekil!
Elni Satma, xalisang singlingni sat, ozeng setil,
Anche bek ezweylime, Kotungni qis, Özengni bil!
"Uyghur terep bolmaq... Haman Erkek ishi“... Bizning Mizan!

Wedisige putmigey hichkim Xitayning, shu Bugun,
Chunki dilda bar azaptin shu xitay tukken Tugun,
Aq xitay, Qizil xitay hemmisi birdur Putun,
Shu xitaylar destidin chiqti mana Bashtin Tutun,
Bu Xitaymu u Xitaydek Qan Icherdur bi Guman!

Yemiki poq bolghusi, Qagha bilen Dos bolsa kim",
Talisa Ghaljir Sini ger, Qanjuqi bolmas Hekim,
Su suzuk bolmaydu, bashtin kelse lay derya - eqim,
Mushuki - chashqan kebi tughma kushende qismitim...
Biz we xitay eyni shu halda imiz, kopke ayan!

Changqighan chollerde bolghandek goyaki Sugha zar,
Boldi Uyghur Horriyetke Ashiqane Intizar,
Bolsa ger kim Uyghur iken, tinmay xitaygha Gör qazar,
Bolmisa pushti Haramliq Toghra yoldin kim azar?
Bed Dua, Uyghur Qarghishi bek Yamandur, bek Yaman!

_______ مۇخەممەس _________

(خىتاي بىرلىكچىسى ئەركىن ئىسا ئالپتىكىن ۋە ئۇنىڭ ئەگەشكۇچىلىرىگە لەنەت)


زەھرىنى تىققاچ تەنىمگە بۇ خىتاي - يىلان - چايان،
زۇلمىدىن ئىڭراشقىمۇ يەتمەيدۇ ھال، يوق ئىمكان،
يىغلىسام دەردىمگە بىللە يىغلىغاي پۇتكۇل جاھان،
قان - يەشىمدىن بولدى ھاسىل شۇ مەھەل دەريا - قىيان،
سوزلىسەم قىسمەتلىرىم تىترەر يۇرەك ياپراقسىمان.

بەردى قۇربان ھوررىيەت دەپ، ئۇيغۇرلۇرۇم كوپتىن بەرى،
ھوررىيەت ئارزۇسى ئەلنىڭ ئاشتى شۇنداق كۇنسەرى،
غەلىبە يوق، ئەمما ساۋاقلار بەردى ئاققان قان ۋە جان،
خىتايدىنمۇ بەتەر ساتقۇنى ئۆز ئىچىدە بولغان يامان،
ئوت ۋە سۇدەك بىرگە بولمايمىز خىتايلە بىز ھامان!

خۇمسىلارچە ئۇ يامان ھەمكار بولۇپ خىتاي بىلەن،
ئىش قىلارمىش بىرلىشىپ شۇ پاسكىنا تومپاي بىلەن،
خۇددى يىرتقۇچنى قوشۇپ قوي - قوزا، يىلقا -تاي بىلەن،
بىللە قويغاندەك ۋە ياكى ئاتەشنى... ئوتنى ماي بىلەن،
ھوررىيەت يوللىرىغا سوقماقچى توسما، تاغ - داۋان!

قىش كۇنى زۇلمەتنى - تۇننى چىللىغان شۇم قاغا سەن،
ئەل بەشىدا قامچا ئويناتقان مۇناپىق دوغا سەن،
بى كەرەك بىزگە پەقەت، رىسقىمنى قىلما ئوغا سەن،
”فىدراتسىيە“،(1) ”مۇختارىيات“نى (2)خوتنۇڭغا قىلغىن سوغا سەن،
ئۇيغۇرۇمنىڭ كوڭلىنى چەگمە، يەيىپ بۇلۇت، تۇمان.

ۋا دەرىخا، تويدى ئەل خىتاي دەگەندىن غىققىدا،
كوردى خىتاينىڭ قۇرۇق ”شەپقەت“لىرىنى جىققىدا،
بۇ كەبى شۇم گەپنى ئىشتسە تۇرمامدۇ ھەركىم تىككىدا،
دوپپىمىزغا جىگدە سالماقچى بولۇشساڭ شىپپىدا،
يانغۇسى يامانلىقىڭ، باشىڭغا چىققاي شۇ ھامان!

سەن خىتايغا قانمىغان، يا تويمىغان بولساڭ ئەگەر...
بول قۇدا ۋە يا باجا، يا ئاناڭ، ئاچاڭنى بەر!
كەينىدىن كەت ئەگىشىپ، بولغاندا خىتاي دەر - بەدەر،
سەنلەر ئەگەر ئادەم ئىسەڭ، بولما ئىپلاس ئۇ قەدەر،
بولمىقىڭغا نە كەرەك خىتاي قەشىدا ئىت - قاۋان؟

ئىستىكىڭ بولسا نىمە ئەركىنلىكىڭ، بىلگەننى قىل،
ئەمما ئۇ ئوز ئىستىكىڭ، ھەچ ئەمەس كوپكە ۋەكىل!
ئەلنى ساتما، خالىساڭ سىڭلىڭنى سات، ئوزەڭ سەتىل،
ئانچە بەك ئەزۋەيلىمە، كوتۇڭنى قىس، ئۆزەڭنى بىل!
"ئۇيغۇر تەرەپ بولماق... ھامان ئەركەك ئىشى“... بىزنىڭ مىزان!

ۋەدىسىگە پۇتمىگەي ھىچكىم خىتاينىڭ، شۇ بۇگۇن،
چۇنكى دىلدا بار ئازاپتىن شۇ خىتاي تۇككەن تۇگۇن،
ئاق خىتاي، قىزىل خىتاي ھەممىسى بىردۇر پۇتۇن،
شۇ خىتايلار دەستىدىن چىقتى مانا باشتىن تۇتۇن،
بۇ خىتايمۇ ئۇ خىتايدەك قان ئىچەردۇر بى گۇمان!

يەمىكى پوق بولغۇسى، قاغا بىلەن دوس بولسا كىم"،
تالىسا غالجىر سىنى گەر، قانجۇقى بولماس ھەكىم،
سۇ سۇزۇك بولمايدۇ، باشتىن كەلسە لاي دەريا - ئەقىم،
مۇشۇكى - چاشقان كەبى تۇغما كۇشەندە قىسمىتىم...
بىز ۋە خىتاي ئەينى شۇ ھالدا ئىمىز، كوپكە ئايان!

چاڭقىغان چوللەردە بولغاندەك گوياكى سۇغا زار،
بولدى ئۇيغۇر ھوررىيەتكە ئاشىقانە ئىنتىزار،
بولسا گەر كىم ئۇيغۇر ئىكەن، تىنماي خىتايغا گۆر قازار،
بولمىسا پۇشتى ھاراملىق توغرا يولدىن كىم ئازار؟
بەد دۇئا، ئۇيغۇر قارغىشى بەك ياماندۇر، بەك يامان!
________

Izahat we Neqiller:

(1)- ”Fidratsiye“ – Xitay birliki.
(2) – “Muxtariyet” –Awtonumiye.



________

ئاپتونومىياچىلارگە لانات!

قانداك مىللات بۇ ئۇيغۇر، نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟

ئابلاجان لايلىنامان

ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز، بولدۇم مۇساپىر بەندە مەن.
مۇستاقىللىق –ئازاتلىك يولىدا بەھشەندە مان.
شۇڭا تارتىم نۇرغۇن جاپا، كالدىم تۇمەن باشنامگە مەن
سان نىمدىساڭ دالىۋارگىن، ئاداتلاندىم داشنەمگىمان.
مۇستاقىللىق شۇئارىمدۇر قەھرىم غەزاپ دۇشمەنگە مەن!

كىچىگىمدىن قەھرىمانلىق داستانىنى كوپ ئاڭلىغان.
ئوغىزھاندىن - سادىرغىچە ھەچ قالدۇرماي ياتلىغان.
قالمىدى جاپا -مۇشاققات لايلىنامان تارتمىغان.
ئالامدە يوقتۇر قاراڭغۇ تۇن، ھەچ ۋاق تەڭى ئاتمىغان.
لايلى دايدۇ بارچەنى دوست، بولسا ۋاتان ساتمىغان!

قاننى توكتۇق جاننى باردۇق ۋاتاننى داپ ئەلىشىپ،
ئامما ساتتۇق بۇ ۋاتاننى بىر بۇلۇڭدا كەلىشىپ.
دۇشمان بولدى ھوجايىن تۇپرىغىمغا ئەرىشىپ.
ئوينى تاشلاپ سىرىتقا چىقتۇق، مۇستاقىللىق تالىشىپ.
ئامدى داۋا تۇگامدۇ ئاپتونومغا ئەرىشىپ!؟

ئۇيغۇر دىگان ئۇيۇشقاق ئۇيۇشمايسەن نىمىشكە؟
ياكى سەنىڭ مىجازىڭ يول قويمامدۇ بۇ ئىشكە؟!
داپ سورىساڭ مەنىڭدىن جاۋابىم شۇ قۇلاق سال
دۇشمان قالسۇن تامتىراپ قىزىقمايمان بۇ ئىشكە.
ئاپتونوم داپ ئۇيۇشساڭ -مەن چىقىمان ئۇرۇشقا!

بىر چاغلاردا قوللىرى قاپارغاننى ئالىم داپ.
ماكتاپلارگە تىككان بىز، ئۇنى داڭلىق مالىم داپ
ئاندى داۋا ئاشۇنداق فورمىلادا ماڭامدۇ؟
ساتقىنلارنى داھى داپ، مىللىتگە تاڭامدۇ؟
ئۇنداق بولسا شەھىتلار دوت-ھاماقەت بولمامدۇ؟
قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟


ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز بولدۇم مۇساپىر باندىمان.
مۇستاقىللىق-ئازاتلىق بولمىسا بىر گاندىمەن.
مىللىتىمدا بۇ شۇئار چاقناپ تۇرسا ھار زامان،
ئىچىم پۇشۇپ زەرىكىپ بۇ گاپلارنى دامدىمان.
ئامما داۋا يەقىندا قولدىن كەتىش ئالدىدا...
قانداق ۋىجدان يول قويسۇن كىرىۋالساڭ دالدىغا،
شۇڭا قويدۇم بۇ پىكىرنى ھەممىزنىڭ ئالدىغا.


تۇغۇشۇڭغا يول قويۇپ، ئالداپ سەنى قول بارسا.
بىر كۇن تولۇق ئىشلىتىپ بىر سائاتلىك پۇل بارسە.
ئانچە -مۇنچا نەزىرگە ۋە چىراققا يول بارسە.
سوتنى ئەچىپ ئۇيغۇرچە، ھوكۇمنى خىتاي بارسە...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟


پاكار ئوينىڭ ئورنىغا ئىگىز بىنا قۇرۇلسا،
ماي چىراقنىڭ ئورنىغا ئەلىكتىرلار يورۇلسا.
ماكتاپلىرىڭ باشقىدىن ئۇيغۇرچە بوپ قۇرۇلسا،
قىزلىرىڭنىڭ ئىشكىرگە مەڭىشلىرى توسۇلسا...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

قۇملىق يوللار ئاسپالىت، كەسەك ئويلار بىتۇندىن
بالىلارنىڭ قوسىغى توق تىل ئاڭلىماي خوتۇندىن.
گازنى قالاپ ئاش ئەتىپ قۇتۇلساق بىز ئوتۇندىن.
ماسچىتلارغا كەتسەك بىز ساھار تۇرۇپ ئورۇندىن...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ئوز تىلىڭدا مۇڭدۇشۇپ، ناھشا ئەيتىپ كۇلىشىپ،
ھوتۇن ئاتكان تاماقنى مازا قىلىپ يىيىشىپ،
ئوز تىلىڭغا ھىتايچە تىلنى قوشۇپ سوزلىشىپ،
ھىتاي بىلان بىرلىكتە كالگۇسىنى كەلىشىپ،
ئوتۇپ كەتسەڭ، ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

سانمۇ ئىنسان، كىشىلىك ھوقىقىڭنى قوغدىغىن...
ئامما بىرگە ياشايمىز چوقۇم ئاڭا ئۇنىغىن!
ئىشانمىساڭ بىرمازگىل بىزنى سەنمۇ سىنىغىن،
ئاپتونۇمنى سەل ئالى قىلىپ بەرەي ئۇنىغىن!
دەپلا قويسا ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ۋاتاندىغۇ نىم دىسە ئاجىز كەلىپ ئۇنىدۇق.
بىز ئۇرۇشىنىڭ ئورنىغا غۇتۇلدىدۇق، تىللىدۇق.
يولى تۇرسا داۋانى قانداق قىلىساڭ چاتئالدا...
ھەچ بىلمىدۇق نىمىشقا تۇمشۇقىغا ئۇرمىدۇق.
ئۇيغۇرلارنىڭ داۋاسى ياكى شۇنداق ماڭامدۇ؟

خىتاي دىسە بولگۇنچى، سانمۇ ھەم ئوچ ئولگىنچە.
ھىتاي بىلان بىرلىشىپ ئولىۋالغىن كۇلگىنچە!
ئالدىنىسەن ئاشۇنداق راست ھىلىنى بىلگۇنچە.
ئادام دىمە ئوزاڭنى بۇنداق خامۇش يۇرگىنچە!
ئۇيغۇر دىگان ئاشۇنداق ئالدىنىپلا يۇرامدۇ؟

ئۇيغۇر دىگان مىللاتنىڭ بىر سوزچىسى بار ئىكەن.
“خىتاي دىگان ھاماقەت تۇغدۇرمايدۇ”-دايدىكەن.
ئۇنداق بولسا سەنىڭدە بالا پەقەت بىرلامۇ؟
-داپ، سورىسا: “ياق ماندە ئون بىرى بار”-دايدىكەن.
-ھىتايلارنىڭ بەسىمى ئەشىپ كەتتى ھاددىدىن…
ئۇيغۇرلار باك نامراتكەن ئايرىلىپتۇ ھەممىدىن،
سانمۇ شۇنداق كامباغال بەك بىچارە ئىدىڭمۇ؟
داپ سورىسا: “ئاپاندىم، مىليونەرتىم”-دايدىكان!

“خەۋەر ئۇچۇر لىققىدە تولىپ-توشۇپ يەتىپتۇ.
ئۇيغۇرلارغا ئىش يوقكەن خىتاي قاپلاپ كەتىپتۇ.
سانمۇ ئىشسىز قىينەلىپ، بالا بەقىپ زارلىنىپ،
ئوتكانمىدىڭ؟” دىگەنگە: كونگرەس(دىپۇتاتتىم) دەيدىكەن.
-داپ، يازىدۇ بىر مۇخپىر :"قانداق دىگان سوزچى-بۇ؟
نىمە دىسەم بولىدۇ دەپلا تۇرغان كالا بۇ.
ئۇيغۇرلارغا پايدىلىقمۇ يا زىيانلىق سوزچى-بۇ؟!"

قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر، چۇشانمامدۇ داۋانى؟
ياكى بىلىپ بىلماستىن تاللىشامدۇ داھىنى.
ھايات قالسا دۇشمانگە بەرىپ قەسام ۋادىنى،
ئۇ، داۋانى ساز قىلىپ، چالسا بۇزۇپ پادىنى،
تاڭ ئاگىشىپ ئۇسۇلغا چۇشىدىكەن قالغىنى،
توۋا دايسان بۇ خەقلار نىمە دىسە ئۇنامدۇ؟

قەسەم بەرىپ دۇشمانگە قول كوتىرىپ ئالدىسا،
بۇ قىلىقنى ئەقىللىق-دانىشمەنلىك چاغلىسا...
ئۇنداق بولسا دوت دەمسەن قەھرىماننى شەھىتنى؟
دۇشمىنىگە تەز پۇكماي ھاياتىنى ئاتىسا!
توۋا دايسەن بۇ ھەققا نىمە دىسا بولامدۇ؟

تەخى ئوتكەن كۇنىلا: مۇستاقىللىق ئاقمايدۇ،
ئاپتونومنى توۋلىساڭ پۇتكۇل جاھان ياقلايدۇ.
ئامەرىكىلا قوللىسا سەنى خۇدا ساقلايدۇ.
سان جاھانغا باقمىساڭ جاھان ساڭا باقمايدۇ…
مۇستاقىللىق كونا گەپ ، بۇ زامانغا ئاقمايدۇ…
دىگان شۇئار ئاستىدا بىزگە قارشى تۇرغانلار
ئامدى خەلق ئويغاندى ئاڭلاپ باقاي نىم دەيدۇ؟
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭ ٭
بەر ئىجازەت لايلىگە قويۇپ ئۇنىڭ مەيلىگە،
پىكىرىگە قۇلاق سال باھا بارماي پەيلىگە.
سانمۇ سوزلا لايلىداك نىمە دىساڭ مەيلىدەك!
بولسۇن سالماق پىكىرىڭدا توھتىغىداك چويلىگا!

بىر ماھال ئالسام ئارام مان كاللامنى سەگىتىپ،
نىمىلارنى دىمىدىڭ سان خەق مەنى تەگىتىپ!
مۇشۇنچىلىك داپ تۇراي، ياندىن چىقىپ ئەگىتىپ،
بالكىم پىكرىم سىلەرنى سەل ئويغاتسۇن ساگىتىپ!

داۋامى بار.
2010.5-ئىيۇل

ۋاشىڭگتون،

Unregistered
20-08-15, 16:12
Xiir yezip watenni azat kigili bosa yahxi bolti. Ama kimning dolti xiir bilen azzat boptu? Ablalaylining mu ya Metmusaning xiri bilen biz azat bolamduk ya gumran bolamdok?

شىئىرنى شائىرلار يازىدۇ. شىئىر گەپ-سوزدىن، نۇتۇقتىن، باياناتتىن، ماقالىدىنمۇ كۇچلۇك تەسىرگە ئىگە سەنئەتتۇر. كىمنىڭ شائىرى؟ - ئۇنىڭغا قاراش كىرەك
خىتاي قۇل قىلىۋالغان ئۇيغۇرلاردىن باياناتچى، ئوبزورچى، قەلەمكەش، گۇڭگا ۋە ئاشكارە شىئىر يازىدىغان "ئوردۇ شائىرلىرى كوپلەپ چىقماقتا ،.

"ئوردۇ" نىمە دەگەن بولىدۇ؟

-"ئوردۇ"- پادىشانىڭ قۇراللىق ئارمىيەسى دەگەن بولىدۇ. تۇركلەر ئارمىيەنى "ئوردۇ"، گىنىراللارنى "پاشا"دەيدۇ.

قەشقەر ھەيتكار مەسچىتى قارشىسىدىكى "ئوردۇ ئالدى(ئودالدى)" دەگەن جاي- ئۇيغۇر پادىشالىرىنىڭ "قۇراللىق ئارمىيە مەركىزى(ھەربى رايون)" ئىدى.
خىتايلار "قول-سانائەتچىلەر بىناسى"نى سالدۇرۇپ، ھەيتكارنىڭ قارشىسىدىكى "ئودالدى(قۇراللىق ئارمىيە مەركىزى)"نى توسۇۋەتتى. بۇ بىنانىڭ لايىھەسىنى
خىتايلار ماڭا ئىشلەتكۇزگەن ئىدى.

"ئوردۇ(ھەربى رايون)" غا كىرىدىغان جاينىڭ بەشىدا "ئوردۇ ئىشىكى مەكتىۋى(ئودىشكا مەكتىۋى)" بولغان، بۇ مەكتەپ ھازىرمۇ بار. "ئوردۇ ئىشىكى مەكتىۋى"
قەشقەرلىقلەرنىڭ جانلىق تىلىدا "ئودىشكا مەكتىۋى" دەپ ئاتىلىدۇ. ۋەتىنىمىزنىڭ باشقا شەھەرلىرىدىمۇ "ئوردۇ ئالدى(ئودالدى)" دەگەن جايلار ماۋجۇت.
مەن يىللاردىن بىرى قوللۇنۇپ كەلىۋاتقان تەقەللۇم "ئودىشكا" -"قۇراللىق ئارمىيە (ھەربى رايون)" نى خاتىرلەتمەكچى بولغانلىقىم ئىدى.

خىتايىنىڭ ۋەتىنىمىزگە تاجاۋۇز قىلىپ كىرگەن "قۇراللىق ئارمىيە مەركىزى" - كونا ئۇيغۇر تىلىدا "خىتاي ئوردۇسى" دەپ ئاتالغان. ھازىرقى تىلىمىزدا - خىتاي
ئارمىيەسى(ھەربى رايون) دەپ ئاتالماقتا. بۇ دۇشمەننىڭ ئارمىيەسىنى ماختاپ "ئىنقىلاپ ۋە داۋا قىلىدىغان، شىئىر، تارىخ يازىدىغان، ئۇسۇل ئويناپ، ناخشا ئىيتىدىغان
ساتقۇنلار "ئوردۇ داۋاچىلىرى"، ئوردۇ شائىرلىرى"، "ئوردۇ تارىخچىلىرى"، "ئوردۇ سەنئەتچىلىرى" دەپ ئاتالماقتا.

ئۇيغۇرلارنى خىتاينىڭ قۇلى بولۇشتىن قۇتقۇزۇپ، ئازات بولۇشقا كۇشكۇرتالايدىغان ھەر-قانداق شائىرىمىز، دۇنيادا ئاتىقى چىققان ھەر-قانداق شائىردىن ئۇلۇق ۋە ئاتاقلىقتۇر.
"ئۇيغۇرىستاننىڭ بۇگۇنى دۇنيانىڭ ئەتىسى". ۋەتىنىمىزنى خىتايدىن قۇتقۇزۇشنى ئويلىمايدىغان، دۇنيانى خىتايدىن قۇتقۇزۇشنى ئويلىمايدىغان
شائىر، ئىنسانىيەت مەدىنىيىتىنىڭ قاتىللىرىدۇر. خىتاينىڭ "ئوردۇ شائىرلىرى" دۇر.
ئابلاجان لەيلى نامان ۋە ئارخىتىكتۇر سىدىقھاجى. مەرتمۇسالارنىڭ شىئىرلىرى ئۇيغۇرلار ئۇچۇن يۇقۇرى قىممەتكە ئىگە.

مۇستەقىل تەتقىقاتچى : "ئودىشكا"

Unregistered
21-08-15, 02:54
Omrumde bundaq gepni "bir milletning 'yoshurun' qehrimanliri" SHAIRLAR bolup qalghanni 1-anglishim. Dimek Uyghurning 'qehrimanliri' Shairlar, qoshaqchilar, usulchilar bolup qeliwatqan bolsa, kore kunimiz tihi barkende.???....anglishimizche Shair, Qoshaqchining kopregi 'medhiye' 'meddaliqning' pishiwaliri bolup otkenligila qeyt qilinghan, peqeq Abduhaliq Uyghur, Memtili Efendi digendek qosh bisliq kishilirimizdin sirtida....

undaq bolsa sening Omrung Tolimu bilimsizlikte, Jahilliqta otuwetiptu.
Qul qelinghan, Tajawuzgha Uchrighan Milletni oyghtush uchun aldi bilen
uning Shairliri Shier yazidu. Mustapa Kamal Ataturkmu Turklerni Oyghutalmay bir
Tili Otkur Shair Ayalni shier yazdurup butun memliketke Tarqatqan iken.

"biz uyghurlar musteqilliq teelp qilmaymiz"dep ilan qilghan Rabiye satqunni
Maxtap Shier yazghanlarni Shair demeymiz. Ablikim baqi, Abduriyimjan
Goduzularning ismi "Ordu Shairliri". seni neme desek bolar? ozeng dep baq...

Unregistered
21-08-15, 03:27
undaq bolsa sening Omrung Tolimu bilimsizlikte, Jahilliqta otuwetiptu.
Qul qelinghan, Tajawuzgha Uchrighan Milletni oyghtush uchun aldi bilen
uning Shairliri Shier yazidu. Mustapa Kamal Ataturkmu Turklerni Oyghutalmay bir
Tili Otkur Shair Ayalni shier yazdurup butun memliketke Tarqatqan iken.

"biz uyghurlar musteqilliq teelp qilmaymiz"dep ilan qilghan Rabiye satqunni
Maxtap Shier yazghanlarni Shair demeymiz. Ablikim baqi, Abduriyimjan
Goduzularning ismi "Ordu Shairliri". seni neme desek bolar? ozeng dep baq...

ئومرۇمدە بۇنداق گەپنى "بىر مىللەتنىڭ يوشۇرۇنئ قەھرىمانلىرى" شائىرلار بولۇپ قالغاننى 1-ئاڭلىشىم.
دىمەك ئۇيغۇرنىڭ قەھرىمانلىرىئ شائىرلار، قوشاقچىلار، ئۇسۇلچىلار بولۇپ قەلىۋاتقان بولسا، كورە كۇنىمىز
تىھى باركەندە.؟؟؟....ئاڭلىشىمىزچە شائىر، قوشاقچىنىڭ كوپرەگى مەدھىيەئ مەددالىقنىڭئ پىشىۋالىرى بولۇپ
ئوتكەنلىگىلا قەيت قىلىنغان، پەقەق ئابدۇھالىق ئۇيغۇر، مەمتىلى ئەفەندى دىگەندەك قوش بىسلىق كىشىلىرىمىزدىن سىرتىدا....


ئۇنداق بولسا سەنىڭ ئومرۇڭ تولىمۇ بىلىمسىزلىكتە، جاھىللىقتا ئوتۇۋەتىپتۇ. سەن تىخى ئاڭلاپ باقمىغان گەپنىڭ سانى يوقتەك قىلىدۇ.
نىمە ئاڭلاپ چوڭ بولدۇڭ؟ مەكتەپتە ئوقۇغان بولساڭچۇ؟"ئابدۇھالىق ئۇيغۇر، مەمتىلى ئەفەندىلەرنى قوش بىسلىق كىشىلەردەپ نەدە ئاڭلىغانتىڭ؟

قۇل قەلىنغان، تاجاۋۇزغا ئۇچرىغان مىللەتنى ئويغۇتۇش ئۇچۇن ئالدى بىلەن ئۇنىڭ شائىرلىرى شىئەر يازىدۇ. مۇستاپا كامال ئاتاتۇركمۇ تۇركلەرنى ئويغۇتالماي
بىرتىلى ئوتكۇر شائىر ئايالنى شىئەر يازدۇرۇپ بۇتۇن مەملىكەتكە تارقاتقان ۋە شۇنىڭ بىلەن تۇركلەر قوزغۇلۇپ تاجاۋۇزچىلارنى ئوسمانچى دىنچى-موللاملار بىلەن بىرلىكتە
دىڭىزغا توكۇپ تۇركىيە جۇمھۇرىيىتىنى قۇرغان ئىكەن.

"بىز ئۇيغۇرلار مۇستەقىللىق تەئەلپ قىلمايمىز"دەپ ئىلان قىلغان رابىيە ساتقۇننى ماختاپ شىئىر ۋە ئىئورۇن خوتۇننىڭ سىسىق پايتىمىسىدەك ئۇزۇن ھەم سىسىق
سىئېرى-ۋاقايە يازغان ئابلىكىم قالغاچ باقى، ئابدۇرىيىمجان گودۇز، پەرھات ئالتىدەنبىر يورۇڭقاش قاتارلىقلار ئۇيغۇرلارنىڭ شائىرى ئەمەس. ئۇلارنىڭ ئىسمى
"ئوردۇ شائىرلىرى". سەنى نەمە دەسەك بولار؟ ئوزەڭ دەپ باق...

Unregistered
21-08-15, 06:34
"Qirayliq Hikaye" digen nahshida "....quraling bolsa sapaye"
Bizdiki qural shier, nahsha, sapaye, qaghash, dua, epsun, hurapat, munapiqchiliq...
Peqet we peqet "pen we tehnika" yoq, shunga hanuweyrane.



_______ MUXEMMES _________

(Xitay Birlikchisi Erkin Isa Alptikin we uning egeshkuchilirige Lenet)


Zehrini tiqqach tenimge bu Xitay - Yilan - Chayan,
Zulmidin Ingrashqimu yetmeydu hal, yoq imkan,
Yighlisam Derdimge bille yighlighay putkul Jahan,
Qan - yeshimdin boldi hasil shu mehel Derya - Qiyan,
Sozlisem Qismetlirim titrer Yurek Yapraqsiman.

Berdi Qurban Horriyet dep, Uyghurlurum koptin beri,
Horriyet arzusi elning ashti shundaq kunseri,
Ghelibe yoq, emma Sawaqlar berdi aqqan Qan we Jan,
Xitaydinmu beter Satquni Öz ichide bolghan Yaman,
Ot we sudek birge bolmaymiz xitayle biz haman!

Xumsilarche u Yaman hemkar bolup xitay bilen,
Ish qilarmish birliship shu paskina Tompay bilen,
Xuddi yirtquchni Qoshup Qoy - Qoza, Yilqa -Tay bilen,
Bille Qoyghandek we yaki Ateshni... Otni May bilen,
Horriyet Yollirigha Soqmaqchi Tosma, Tagh - Dawan!

Qish kuni zulmetni - Tunni chillighan shum Qagha sen,
El beshida Qamcha oynatqan Munapiq Dogha sen,
Bi kerek bizge peqet, Risqimni qilma Ogha sen,
”Fidratsiye“,(1) ”Muxtariyat“ni (2)Xotnunggha qilghin sogha sen,
Uyghurumning konglini cegme, Yeyip Bulut, Tuman.

Wa derixa, Toydi el Xitay degendin Ghiqqida,
Kordi xitayning Quruq ”shepqet“lirini Jiqqida,
Bu kebi shum Gepni ishtse Turmamdu herkim Tikkida,
Doppimizgha Jigde salmaqchi bolushsang Shippida,
Yan'ghusi Yamanliqing, Bashinggha chiqqay shu Haman!

Sen xitaygha qanmighan, ya Toymighan bolsang eger...
Bol Quda we ya Baja, ya Anang, Achangni ber!
Keynidin ket Egiship, bolghanda Xitay der - beder,
Senler eger Adem iseng, bolma iplas u qeder,
Bolmiqinggha ne kerek Xitay qeshida It - Qawan?

Istiking bolsa nime erkinliking, bilgenni qil,
Emma u oz istiking, hech emes kopke Wekil!
Elni Satma, xalisang singlingni sat, ozeng setil,
Anche bek ezweylime, Kotungni qis, Özengni bil!
"Uyghur terep bolmaq... Haman Erkek ishi“... Bizning Mizan!

Wedisige putmigey hichkim Xitayning, shu Bugun,
Chunki dilda bar azaptin shu xitay tukken Tugun,
Aq xitay, Qizil xitay hemmisi birdur Putun,
Shu xitaylar destidin chiqti mana Bashtin Tutun,
Bu Xitaymu u Xitaydek Qan Icherdur bi Guman!

Yemiki poq bolghusi, Qagha bilen Dos bolsa kim",
Talisa Ghaljir Sini ger, Qanjuqi bolmas Hekim,
Su suzuk bolmaydu, bashtin kelse lay derya - eqim,
Mushuki - chashqan kebi tughma kushende qismitim...
Biz we xitay eyni shu halda imiz, kopke ayan!

Changqighan chollerde bolghandek goyaki Sugha zar,
Boldi Uyghur Horriyetke Ashiqane Intizar,
Bolsa ger kim Uyghur iken, tinmay xitaygha Gör qazar,
Bolmisa pushti Haramliq Toghra yoldin kim azar?
Bed Dua, Uyghur Qarghishi bek Yamandur, bek Yaman!

_______ مۇخەممەس _________

(خىتاي بىرلىكچىسى ئەركىن ئىسا ئالپتىكىن ۋە ئۇنىڭ ئەگەشكۇچىلىرىگە لەنەت)


زەھرىنى تىققاچ تەنىمگە بۇ خىتاي - يىلان - چايان،
زۇلمىدىن ئىڭراشقىمۇ يەتمەيدۇ ھال، يوق ئىمكان،
يىغلىسام دەردىمگە بىللە يىغلىغاي پۇتكۇل جاھان،
قان - يەشىمدىن بولدى ھاسىل شۇ مەھەل دەريا - قىيان،
سوزلىسەم قىسمەتلىرىم تىترەر يۇرەك ياپراقسىمان.

بەردى قۇربان ھوررىيەت دەپ، ئۇيغۇرلۇرۇم كوپتىن بەرى،
ھوررىيەت ئارزۇسى ئەلنىڭ ئاشتى شۇنداق كۇنسەرى،
غەلىبە يوق، ئەمما ساۋاقلار بەردى ئاققان قان ۋە جان،
خىتايدىنمۇ بەتەر ساتقۇنى ئۆز ئىچىدە بولغان يامان،
ئوت ۋە سۇدەك بىرگە بولمايمىز خىتايلە بىز ھامان!

خۇمسىلارچە ئۇ يامان ھەمكار بولۇپ خىتاي بىلەن،
ئىش قىلارمىش بىرلىشىپ شۇ پاسكىنا تومپاي بىلەن،
خۇددى يىرتقۇچنى قوشۇپ قوي - قوزا، يىلقا -تاي بىلەن،
بىللە قويغاندەك ۋە ياكى ئاتەشنى... ئوتنى ماي بىلەن،
ھوررىيەت يوللىرىغا سوقماقچى توسما، تاغ - داۋان!

قىش كۇنى زۇلمەتنى - تۇننى چىللىغان شۇم قاغا سەن،
ئەل بەشىدا قامچا ئويناتقان مۇناپىق دوغا سەن،
بى كەرەك بىزگە پەقەت، رىسقىمنى قىلما ئوغا سەن،
”فىدراتسىيە“،(1) ”مۇختارىيات“نى (2)خوتنۇڭغا قىلغىن سوغا سەن،
ئۇيغۇرۇمنىڭ كوڭلىنى چەگمە، يەيىپ بۇلۇت، تۇمان.

ۋا دەرىخا، تويدى ئەل خىتاي دەگەندىن غىققىدا،
كوردى خىتاينىڭ قۇرۇق ”شەپقەت“لىرىنى جىققىدا،
بۇ كەبى شۇم گەپنى ئىشتسە تۇرمامدۇ ھەركىم تىككىدا،
دوپپىمىزغا جىگدە سالماقچى بولۇشساڭ شىپپىدا،
يانغۇسى يامانلىقىڭ، باشىڭغا چىققاي شۇ ھامان!

سەن خىتايغا قانمىغان، يا تويمىغان بولساڭ ئەگەر...
بول قۇدا ۋە يا باجا، يا ئاناڭ، ئاچاڭنى بەر!
كەينىدىن كەت ئەگىشىپ، بولغاندا خىتاي دەر - بەدەر،
سەنلەر ئەگەر ئادەم ئىسەڭ، بولما ئىپلاس ئۇ قەدەر،
بولمىقىڭغا نە كەرەك خىتاي قەشىدا ئىت - قاۋان؟

ئىستىكىڭ بولسا نىمە ئەركىنلىكىڭ، بىلگەننى قىل،
ئەمما ئۇ ئوز ئىستىكىڭ، ھەچ ئەمەس كوپكە ۋەكىل!
ئەلنى ساتما، خالىساڭ سىڭلىڭنى سات، ئوزەڭ سەتىل،
ئانچە بەك ئەزۋەيلىمە، كوتۇڭنى قىس، ئۆزەڭنى بىل!
"ئۇيغۇر تەرەپ بولماق... ھامان ئەركەك ئىشى“... بىزنىڭ مىزان!

ۋەدىسىگە پۇتمىگەي ھىچكىم خىتاينىڭ، شۇ بۇگۇن،
چۇنكى دىلدا بار ئازاپتىن شۇ خىتاي تۇككەن تۇگۇن،
ئاق خىتاي، قىزىل خىتاي ھەممىسى بىردۇر پۇتۇن،
شۇ خىتايلار دەستىدىن چىقتى مانا باشتىن تۇتۇن،
بۇ خىتايمۇ ئۇ خىتايدەك قان ئىچەردۇر بى گۇمان!

يەمىكى پوق بولغۇسى، قاغا بىلەن دوس بولسا كىم"،
تالىسا غالجىر سىنى گەر، قانجۇقى بولماس ھەكىم،
سۇ سۇزۇك بولمايدۇ، باشتىن كەلسە لاي دەريا - ئەقىم،
مۇشۇكى - چاشقان كەبى تۇغما كۇشەندە قىسمىتىم...
بىز ۋە خىتاي ئەينى شۇ ھالدا ئىمىز، كوپكە ئايان!

چاڭقىغان چوللەردە بولغاندەك گوياكى سۇغا زار،
بولدى ئۇيغۇر ھوررىيەتكە ئاشىقانە ئىنتىزار،
بولسا گەر كىم ئۇيغۇر ئىكەن، تىنماي خىتايغا گۆر قازار،
بولمىسا پۇشتى ھاراملىق توغرا يولدىن كىم ئازار؟
بەد دۇئا، ئۇيغۇر قارغىشى بەك ياماندۇر، بەك يامان!
________

Izahat we Neqiller:

(1)- ”Fidratsiye“ – Xitay birliki.
(2) – “Muxtariyet” –Awtonumiye.



________

ئاپتونومىياچىلارگە لانات!

قانداك مىللات بۇ ئۇيغۇر، نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟

ئابلاجان لايلىنامان

ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز، بولدۇم مۇساپىر بەندە مەن.
مۇستاقىللىق –ئازاتلىك يولىدا بەھشەندە مان.
شۇڭا تارتىم نۇرغۇن جاپا، كالدىم تۇمەن باشنامگە مەن
سان نىمدىساڭ دالىۋارگىن، ئاداتلاندىم داشنەمگىمان.
مۇستاقىللىق شۇئارىمدۇر قەھرىم غەزاپ دۇشمەنگە مەن!

كىچىگىمدىن قەھرىمانلىق داستانىنى كوپ ئاڭلىغان.
ئوغىزھاندىن - سادىرغىچە ھەچ قالدۇرماي ياتلىغان.
قالمىدى جاپا -مۇشاققات لايلىنامان تارتمىغان.
ئالامدە يوقتۇر قاراڭغۇ تۇن، ھەچ ۋاق تەڭى ئاتمىغان.
لايلى دايدۇ بارچەنى دوست، بولسا ۋاتان ساتمىغان!

قاننى توكتۇق جاننى باردۇق ۋاتاننى داپ ئەلىشىپ،
ئامما ساتتۇق بۇ ۋاتاننى بىر بۇلۇڭدا كەلىشىپ.
دۇشمان بولدى ھوجايىن تۇپرىغىمغا ئەرىشىپ.
ئوينى تاشلاپ سىرىتقا چىقتۇق، مۇستاقىللىق تالىشىپ.
ئامدى داۋا تۇگامدۇ ئاپتونومغا ئەرىشىپ!؟

ئۇيغۇر دىگان ئۇيۇشقاق ئۇيۇشمايسەن نىمىشكە؟
ياكى سەنىڭ مىجازىڭ يول قويمامدۇ بۇ ئىشكە؟!
داپ سورىساڭ مەنىڭدىن جاۋابىم شۇ قۇلاق سال
دۇشمان قالسۇن تامتىراپ قىزىقمايمان بۇ ئىشكە.
ئاپتونوم داپ ئۇيۇشساڭ -مەن چىقىمان ئۇرۇشقا!

بىر چاغلاردا قوللىرى قاپارغاننى ئالىم داپ.
ماكتاپلارگە تىككان بىز، ئۇنى داڭلىق مالىم داپ
ئاندى داۋا ئاشۇنداق فورمىلادا ماڭامدۇ؟
ساتقىنلارنى داھى داپ، مىللىتگە تاڭامدۇ؟
ئۇنداق بولسا شەھىتلار دوت-ھاماقەت بولمامدۇ؟
قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر نىمە دىسا ئۇنامدۇ؟


ۋاتاننى داپ ۋاتانسىز بولدۇم مۇساپىر باندىمان.
مۇستاقىللىق-ئازاتلىق بولمىسا بىر گاندىمەن.
مىللىتىمدا بۇ شۇئار چاقناپ تۇرسا ھار زامان،
ئىچىم پۇشۇپ زەرىكىپ بۇ گاپلارنى دامدىمان.
ئامما داۋا يەقىندا قولدىن كەتىش ئالدىدا...
قانداق ۋىجدان يول قويسۇن كىرىۋالساڭ دالدىغا،
شۇڭا قويدۇم بۇ پىكىرنى ھەممىزنىڭ ئالدىغا.


تۇغۇشۇڭغا يول قويۇپ، ئالداپ سەنى قول بارسا.
بىر كۇن تولۇق ئىشلىتىپ بىر سائاتلىك پۇل بارسە.
ئانچە -مۇنچا نەزىرگە ۋە چىراققا يول بارسە.
سوتنى ئەچىپ ئۇيغۇرچە، ھوكۇمنى خىتاي بارسە...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟


پاكار ئوينىڭ ئورنىغا ئىگىز بىنا قۇرۇلسا،
ماي چىراقنىڭ ئورنىغا ئەلىكتىرلار يورۇلسا.
ماكتاپلىرىڭ باشقىدىن ئۇيغۇرچە بوپ قۇرۇلسا،
قىزلىرىڭنىڭ ئىشكىرگە مەڭىشلىرى توسۇلسا...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

قۇملىق يوللار ئاسپالىت، كەسەك ئويلار بىتۇندىن
بالىلارنىڭ قوسىغى توق تىل ئاڭلىماي خوتۇندىن.
گازنى قالاپ ئاش ئەتىپ قۇتۇلساق بىز ئوتۇندىن.
ماسچىتلارغا كەتسەك بىز ساھار تۇرۇپ ئورۇندىن...
شۇنىڭ بىلان ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ئوز تىلىڭدا مۇڭدۇشۇپ، ناھشا ئەيتىپ كۇلىشىپ،
ھوتۇن ئاتكان تاماقنى مازا قىلىپ يىيىشىپ،
ئوز تىلىڭغا ھىتايچە تىلنى قوشۇپ سوزلىشىپ،
ھىتاي بىلان بىرلىكتە كالگۇسىنى كەلىشىپ،
ئوتۇپ كەتسەڭ، ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

سانمۇ ئىنسان، كىشىلىك ھوقىقىڭنى قوغدىغىن...
ئامما بىرگە ياشايمىز چوقۇم ئاڭا ئۇنىغىن!
ئىشانمىساڭ بىرمازگىل بىزنى سەنمۇ سىنىغىن،
ئاپتونۇمنى سەل ئالى قىلىپ بەرەي ئۇنىغىن!
دەپلا قويسا ئۇيغۇرنىڭ بۇ داۋاسى تۇگامدۇ؟

ۋاتاندىغۇ نىم دىسە ئاجىز كەلىپ ئۇنىدۇق.
بىز ئۇرۇشىنىڭ ئورنىغا غۇتۇلدىدۇق، تىللىدۇق.
يولى تۇرسا داۋانى قانداق قىلىساڭ چاتئالدا...
ھەچ بىلمىدۇق نىمىشقا تۇمشۇقىغا ئۇرمىدۇق.
ئۇيغۇرلارنىڭ داۋاسى ياكى شۇنداق ماڭامدۇ؟

خىتاي دىسە بولگۇنچى، سانمۇ ھەم ئوچ ئولگىنچە.
ھىتاي بىلان بىرلىشىپ ئولىۋالغىن كۇلگىنچە!
ئالدىنىسەن ئاشۇنداق راست ھىلىنى بىلگۇنچە.
ئادام دىمە ئوزاڭنى بۇنداق خامۇش يۇرگىنچە!
ئۇيغۇر دىگان ئاشۇنداق ئالدىنىپلا يۇرامدۇ؟

ئۇيغۇر دىگان مىللاتنىڭ بىر سوزچىسى بار ئىكەن.
“خىتاي دىگان ھاماقەت تۇغدۇرمايدۇ”-دايدىكەن.
ئۇنداق بولسا سەنىڭدە بالا پەقەت بىرلامۇ؟
-داپ، سورىسا: “ياق ماندە ئون بىرى بار”-دايدىكەن.
-ھىتايلارنىڭ بەسىمى ئەشىپ كەتتى ھاددىدىن…
ئۇيغۇرلار باك نامراتكەن ئايرىلىپتۇ ھەممىدىن،
سانمۇ شۇنداق كامباغال بەك بىچارە ئىدىڭمۇ؟
داپ سورىسا: “ئاپاندىم، مىليونەرتىم”-دايدىكان!

“خەۋەر ئۇچۇر لىققىدە تولىپ-توشۇپ يەتىپتۇ.
ئۇيغۇرلارغا ئىش يوقكەن خىتاي قاپلاپ كەتىپتۇ.
سانمۇ ئىشسىز قىينەلىپ، بالا بەقىپ زارلىنىپ،
ئوتكانمىدىڭ؟” دىگەنگە: كونگرەس(دىپۇتاتتىم) دەيدىكەن.
-داپ، يازىدۇ بىر مۇخپىر :"قانداق دىگان سوزچى-بۇ؟
نىمە دىسەم بولىدۇ دەپلا تۇرغان كالا بۇ.
ئۇيغۇرلارغا پايدىلىقمۇ يا زىيانلىق سوزچى-بۇ؟!"

قانداق مىللات بۇ ئۇيغۇر، چۇشانمامدۇ داۋانى؟
ياكى بىلىپ بىلماستىن تاللىشامدۇ داھىنى.
ھايات قالسا دۇشمانگە بەرىپ قەسام ۋادىنى،
ئۇ، داۋانى ساز قىلىپ، چالسا بۇزۇپ پادىنى،
تاڭ ئاگىشىپ ئۇسۇلغا چۇشىدىكەن قالغىنى،
توۋا دايسان بۇ خەقلار نىمە دىسە ئۇنامدۇ؟

قەسەم بەرىپ دۇشمانگە قول كوتىرىپ ئالدىسا،
بۇ قىلىقنى ئەقىللىق-دانىشمەنلىك چاغلىسا...
ئۇنداق بولسا دوت دەمسەن قەھرىماننى شەھىتنى؟
دۇشمىنىگە تەز پۇكماي ھاياتىنى ئاتىسا!
توۋا دايسەن بۇ ھەققا نىمە دىسا بولامدۇ؟

تەخى ئوتكەن كۇنىلا: مۇستاقىللىق ئاقمايدۇ،
ئاپتونومنى توۋلىساڭ پۇتكۇل جاھان ياقلايدۇ.
ئامەرىكىلا قوللىسا سەنى خۇدا ساقلايدۇ.
سان جاھانغا باقمىساڭ جاھان ساڭا باقمايدۇ…
مۇستاقىللىق كونا گەپ ، بۇ زامانغا ئاقمايدۇ…
دىگان شۇئار ئاستىدا بىزگە قارشى تۇرغانلار
ئامدى خەلق ئويغاندى ئاڭلاپ باقاي نىم دەيدۇ؟
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭ ٭
بەر ئىجازەت لايلىگە قويۇپ ئۇنىڭ مەيلىگە،
پىكىرىگە قۇلاق سال باھا بارماي پەيلىگە.
سانمۇ سوزلا لايلىداك نىمە دىساڭ مەيلىدەك!
بولسۇن سالماق پىكىرىڭدا توھتىغىداك چويلىگا!

بىر ماھال ئالسام ئارام مان كاللامنى سەگىتىپ،
نىمىلارنى دىمىدىڭ سان خەق مەنى تەگىتىپ!
مۇشۇنچىلىك داپ تۇراي، ياندىن چىقىپ ئەگىتىپ،
بالكىم پىكرىم سىلەرنى سەل ئويغاتسۇن ساگىتىپ!

داۋامى بار.
2010.5-ئىيۇل

ۋاشىڭگتون،