PDA

View Full Version : ئۇرۇمچىدە ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇقى قوغدىغۇ&



Unregistered
20-07-15, 16:43
http://www.rfa.org/mandarin/yataibaodao/shaoshuminzu/ql1-07172015100518.html

bu xewerde bular yezilghan:

" 新疆乌鲁木齐维权人士张海涛6月26日被警方带走后,又被以涉嫌“煽动民族仇恨、民族歧视罪”刑事拘留,其 妻子李爱杰星期五表示,警方至今未向家属 发出拘留通知书,而且冻结了张海涛的银行账户。她希望委托律师代理此案,由于丈夫的户口被冻结,无钱请律师 。有维权人士呼呼外界关注事件。". uyghurchisi:

Urumchide Uyghur kishilik hoquqi qoghdighuchisi Jang ( 张海涛) "Milli kemsitish jinayiti" bilen xitay saqchiliri teripidin tutup ketilgen.uning ayali Li (李爱杰) adwukatqa beridighan pul yoq bolghanliqidin , "Uyghur kishilik hoquqi qoghdighuchiliri"ning chetellerge yewer yetkuzushini tileymen..." .
________

bu xewerde Diqqetimni tartqan bir qanche Noqtilar Mundaq:

* "Uyghur kishilik hoquqi qoghdighuchiliri" heqqide ajayip xewerler kelishke bashlidi. Uyghurlargha "Koyumchan Ey zi yu"din yene biri Jang ( 张海涛) degen xitay teshkilat qurghan bolsa kerek. uning zadi nime ish qilghanliqi melum emes- peqet tosaddin peyda qelindi. uning Tiyatirinimu korup baqayli.

* "Milli kemsitish jinayiti(民族歧视罪)"- bu eng qiziqarliq Atalghu. Bu yerde xitaylarning Uyghurlarni "Kamsitiwatqanliqi" tilgha
elinghan. emiliyette bundaq bir ehwalning bolushi Mawjut emes. Xitaylar uyghurlardin qaysi jehette Ustun ikenliki bilen
Kamsitidighan bolup qaldi? .

Qural kuchi, Wehshi Haywanliqi, Nopusining kopliki, Uyghurlarning wetinini tajawuz bilen bisiwalghanliqi uchun Xitaylar
Uyghurlardin Ustun turalamdu?
-Yaq !

Xitaylar Insanliq Olchichemliri, Tarixi Mediniyiti jehette Uyghurlardin Ustun turalamdu?
- yaq, Mumkin emes!

* "Milli kemsitish jinayiti(民族歧视罪)" emes- wetinimizde xitaylarning Uyghurgha qaratqan Insan qelipidin chiqqan , wehshi
irqi qirghinchiliqi Mawjut. bir xitayning Ozini Insaniliq olchimi bilen Uyghurdin Ustun koreleydighanliqi mumkin emes. "Uyghurlarni Kamsetish"uchun xitaylarning nimisi bardu?

wetinimizde uyghurlarningxitaygha qarita "Milli Ochmenliki"la mawjut.
_______

* bu ishning tegide "Uyghurlarni kamsitishni tugutup" - Uyghur-xenzu arisidki
barawerlikini, ittipaqliqini ishqa ashrush, XItay birliki uchun ul hazirlash meqsidi yoshrunghan.
bularning hemmisini DUQ Katiwashliri ottuz yildin biri tekrarlap keliwatidu.
bu xitay keynide Qaptu-de?!

_______

بۇ خەۋەردە بۇلار يەزىلغان:

" 新疆乌鲁木齐维权人士张海涛6月26日被警方带走后,又被以涉嫌“煽动民族仇恨、民族歧视罪”刑事拘留,其 妻子李爱杰星期五表示,警方至今未向家属 发出拘留通知书,而且冻结了张海涛的银行账户。她希望委托律师代理此案,由于丈夫的户口被冻结,无钱请律师 。有维权人士呼呼外界关注事件。". ئۇيغۇرچىسى:

ئۇرۇمچىدە ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇقى قوغدىغۇچىسى جاڭ ( 张海涛) "مىللى كەمسىتىش جىنايىتى" بىلەن خىتاي ساقچىلىرى تەرىپىدىن تۇتۇپ كەتىلگەن.ئۇنىڭ ئايالى لى (李爱杰) ئادۋۇكاتقا بەرىدىغان پۇل يوق بولغانلىقىدىن ، "ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇقى قوغدىغۇچىلىرى"نىڭ چەتەللەرگە يەۋەر يەتكۇزۇشىنى تىلەيمەن..." .
________

بۇ خەۋەردە دىققەتىمنى تارتقان بىر قانچە نوقتىلار مۇنداق:

٭ "ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇقى قوغدىغۇچىلىرى" ھەققىدە ئاجايىپ خەۋەرلەر كەلىشكە باشلىدى. ئۇيغۇرلارغا "كويۇمچان ئەي زى يۇ"دىن يەنە بىرى جاڭ ( 张海涛) دەگەن خىتاي تەشكىلات قۇرغان بولسا كەرەك. ئۇنىڭ زادى نىمە ئىش قىلغانلىقى مەلۇم ئەمەس- پەقەت توساددىن پەيدا قەلىندى. ئۇنىڭ تىياتىرىنىمۇ كورۇپ باقايلى.


٭ "مىللى كەمسىتىش جىنايىتى(民族歧视罪)"- بۇ ئەڭ قىزىقارلىق ئاتالغۇ. بۇ يەردە خىتايلارنىڭ ئۇيغۇرلارنى "كامسىتىۋاتقانلىقى" تىلغا
ئەلىنغان. ئەمىلىيەتتە بۇنداق بىر ئەھۋالنىڭ بولۇشى ماۋجۇت ئەمەس. خىتايلار ئۇيغۇرلاردىن قايسى جەھەتتە ئۇستۇن ئىكەنلىكى بىلەن ئۇيغۇرلارنى كامسىتقۇچى تەرەپ بولۇپ قالدى؟

قۇرال كۇچى، ۋەھشى ھايۋانلىقى، نوپۇسىنىڭ كوپلىكى، ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەتىنىنى تاجاۋۇز بىلەن بىسىۋالغانلىقى ئۇچۇن خىتايلار ئۇيغۇرلاردىن ئۇستۇن تۇرالامدۇ؟
-ياق !

خىتايلار ئىنسانلىق ئولچىچەملىرى، تارىخى مەدىنىيىتى جەھەتتە ئۇيغۇرلاردىن ئۇستۇن تۇرالامدۇ؟
- مۇمكىن ئەمەس!

"مىللى كەمسىتىش جىنايىتى(民族歧视罪)" ئەمەس- ۋەتىنىمىزدە خىتايلارنىڭ ئۇيغۇرغا قاراتقان ئىنسان قەلىپىدىن چىققان ، ۋەھشى ئىرقى قىرغىنچىلىقى ماۋجۇت. بىر خىتاينىڭ ئوزىنى ئىنسانىلىق بىلەن ئۇيغۇردىن ئۇستۇن كورەلەيدىغانلىقى مۇمكىن ئەمەس. "ئۇيغۇرلارنى كامسەتىش"ئۇچۇن خىتايلارنىڭ نىمىسى بار؟

ۋەتىنىمىزدە ئۇيغۇرلارنىڭ خىتايغا قارىتا چۇڭقۇر "مىللى ئوچمەنلىكى"لا ماۋجۇت.
_______

بۇ ئىشنىڭ تەگىدە "ئۇيغۇرلارنى كامسىتىشنى تۇگۇتۇپ" - ئۇيغۇر-خەنزۇ ئارىسىدىكى
باراۋەرلىك، ئىتتىپاقلىقىنى ئىشقا ئاشۇرۇپ، خىتاي بىرلىكى ئۇچۇن ئۇل ھازىرلاش مەقسىدى يوشۇرۇنغان.
بۇلارنىڭ ھەممىسىنى دۇق كاتىۋاشلىرى ئوتتۇز يىلدىن بىرى تەكرارلاپ كەلىۋاتىدۇ.
بۇ خىتايلار كەينىدە قاپتۇ-دە؟!
_______

buningghimu qiziqsingiz kerek:


„Yerlik MIlletchi Xitay“ning Aqiwiti
Apr 18, 2012; 1:21pm

bu chaqiriqni Merhum Turghun Almasning Oghli Quluq Almas Otturigha Qoyghan Idi. emilileshmidi. Exmetjan Qasimini Haqaret qilish arqiliq "arimizdiki xitaydinmu better satqun Eysa yusup"ni qoghdash ilp birildi.

Bu Maqale Onnechche yildin biri UAA Torining Bash Bitige qoyululghan "Abdurushit Kerimi"ning bayan we teswirdinla ibaret "Axunup, Mijit Selinglarning inqilawi" heqqiki "Esleymen"namliq yazmilirigha bolghan mulahizilerdin ibaret.

bu bolup -otkenlerni Perqliq Eslashtin ibaret. meqset u meghlubiyet bilen axirlashqan inqilapning Partilash sewepliri, mahiyiti, sawaqliri heqqide izdinishtin ibaret. bu izdinish sala-sulhige ketken 1949-yillarning aldi-keynini yorutup bergusi. yiqinqi zaman 70 yilliq Tariximizdin xulase chiqirilmidi. buningha ighir bisim qiliwatqanlar, xitay we xitaychi satqunlar bolup ular teripidin Triximiz burmilanghan , oydurulghan.

„Süküttiki uyghurlar“ digen maqalisi bilen UAA gha Teklipp kilingen bir xitay Lushunning sozliridin neqiller alghan. 5-Eyul qirghinchiliqidin kiyin uyghurlargha ich aghritidighan bu xil renglik xitaylar DUQ mesulliri bilen sohbetlishidighan,, UAA gha,RFA gha Mihman bolop kilidighan bolushti. Ularning yazmilirining ayighi uzulmeywatidu. Torbet az qaldi xitaychigha aylinip ketkili. Emma uyghurlarning yazmiliri turmaydu. U maqale bu yerdin chiqidu:`http://www.uyghuramerichan.org/forum/...ad.Php?T=13167 . 5-Eyuldin kiyin "mihriban xitay"lar kopiyip ketti. Yuqurqi ghelitilik manga bir ishni esletti. bu wejidin towendikilerni yazdim.

1- Qisim Sala-Sulhichilerning Balayi-Apetliri


"Mediniyet inqilawi" mezgilide xitaylar "mawzidung qizil bayriqini, dunyadiki her bir paytextke qadaymiz" dep dunyagha yurush qilishning teyyarliqida idi, shexsige choqunush uchigha chiqip 650 miliyun xitay mashinigha aylandi. Etigende mawning tamdiki resimige tazim qilip, :" roxset qiling" dep bolop ishqa kitidighan chaghlar idi. Uyghurlarghimu zorlan'ghan bu qulchuluq deslepte uyghurlarnimu wainmawni qoghdighuchi yaki uninggha qarshi turghuchidin ibaret "Isyanchi" we " u (padisha)ni qoghdighuchi"- dep atalghan ikki terepke ayrilghan, barliq hoquqdarlarning emili ilip tashlinip Yol supurushke mejbur qilin'ghan, "qizil isyanchi" oqughuchilar ularning boynigha qara yip bilen taxta isip, koreshke tartidighan yillar idi.

Qanliq jengler bilen xitay shghalchilirini ur-toqay, sur toqay qiliwetken shunche kuchluk armiyeni "arimizdiki xitaydinmu better satqun Eysa yusup, mesut sabirilar"ning uyghurlarni xitay bilen sulhi qilishqa kushkurtishi bilen manas deryasi boyida toxtutup qoydi. Axirqi jumhuriyetning boy egmes bilimlik optisir giniralliridin "51 chiler" bisqturuldi, xitaygha qarshi qehri-ghezep bilen itishqan, Qilichlashqan qorqmas yurek kurming baturlarni "bitim"din kiyinki xitay ishghaliyitige sukut qildurghan sala- sulhichilerni Axirqi jumhuriyetning reisi exmetjan qasimi: "arimizdiki xitaydinmu better satqun eysa yusup, mesut sabirilar" Dep eng keskin til bilen eyipligen. Bu achchiq sawaqni 60 yildin biri xitay uyghurlardin yoshurup keldi.

Weten sirtida xitaydinmu better satqun eysa yusup we uning xitay xotunidin bolghan erkin, erslan , ilghar digen betterliri uyghurlarning "Liderliri"bolup keldi. Uyghurlarni ejdatlirining qatillirigha tutup biriwatqan bir top satqun qelemkeshler zamanimizdiki xitaydinmu better Satqunlarning del ozidur.

"Chala tekken oq" bilen halak bolushtin qutulghan "gomindang" xitayliri "kominist" xitayliri bilen birliship yene hakimiyetning Bishigha chiqishti. Sukut qilip "qorchaq emeldar"gha aylan'ghan qkeng mneydanidiki urush qehrimanlirimizning bishigha chiqishqa bashlidi. Aldi bilen uyghurlarning qolidiki milli armiye, quralliri bilen birlikte tartiwilin'ghandin kiyin 1966-yili "mediniyet inqilawi" bashlandi.Barliq uyghur "hoquqdar"larning 15 yilliq "emel-hoquqliri"mu biraqla ilip tashlinip yol supurushke mejbur qilindi. Koreshke tartildi. Ulargha "ha kelgen" yiri ayrilip qalghan moshu "hoqoq" boldi.

Ghulja, altaylardiki urush yillirida milli armiyedin qichip sowit chigra qisimlirigha teslim bolghan xitay gomindangchilirini Roslar uyghurlargha qanche qitimlap tapshurup bergen. Xitaylarni qayturup kilishke mes'ul qilip iwetilgen bir uyghur komandirining men anglighan Serguzeshtisi bu achchiq sawaqning tipik misali. Uni sizmu anglap qiling:

Bir qitimliq xitay esirlirini roslardin otkuziwilip qaytishta ormanliq boyida aram ilishni purset bilgen Xitay esirler baghlaqni yiship bir qanche eskerning bishigha tuyuqsizdin tash bilen urup olturup , aptomat we tapanchigha ige boludu. Ormanliqqa qichishqa urun'ghan esirler bilen ikki terep arisida qattiq itishish bolup 110 din artuq xitay milli armiye eskerliri Teripidin qirip tashlan'ghan iken...

Aridin onnechche yil otup uyghur komandiri "emel"din ayrilidu, kormigenni korudu.

U qatinishish uchun barghan bir qitimliq "shinjang"ning hokumet yighinida onnechche yil burunqi bir qanche kunluk u seperde Kozige tonush bolup ketken u xitay optisiri bilen tosaddin uchrushup qalidu. Xitay optisirining qolliri Baghlaqliq u seperdiki xoshamet qilip kulgen chirayi yene bir qitimla ichilip , seperdiki xoshamettin hich eser qalmaydu.Bu hal komandirni hang-tang qaldurup, sur basidu. Teqdir-qismetning chaqchiqi buning bilen tugimeydu.

Uyghur komandirning bashliq bolghan idarisigha orman yinidiki isyanda itip olturulge n xitay optisiri"jujang" bolup Kilidu. "Idarisi"ning chayxanisigha ot qalashqa orunlashturulghan komandirni "jujang" oz ishxanisigha chaqirtip qandaq bolup "Jujang"liqqa qaytip kelgenlikini meghrurluqta oz aghzi bilen sozlep biridu. U qitimliq seperdiki kona xoshamettin eser qalmighan halda Komandirgha hakawurluq we mensitmeslik bilen sozlep biridu:

Isyan qilip qutulushqa kozi yetmigen xitay optisiri tapancha bilen arqa boyunidin yuqurigha qaritip ozbishigha oq atidu. Bash arqisining Tirisi soyulup uning yuzige chaplishidu. Bu tolimu qorqunchluq korunush bolghan. Shundaq qilip olgen bolup yitiwalghan optisir jeng meydanini tazilighan Eskerlerni asanla aldap ketken . Eskerler uzaqlashqandin kiyin u "tire tumaq"ni qaytidin kiyip, yarisini Baghlap olumdin qutulghan. Bu xorluqtin ortulgen komandir xitayning qulaq etrapidiki "tumaq"tin qalghan tartuqlirini korup chungqur oygha Patqan. Emdilikte komandir " jujang" din qutulalmaywatatti.

Kech kuz chayxana aldida otun yiriwatqan komandir her qitimda hakawurlarche, dushmenlik bilen mesxire qilip otup kitidighan "Jujang " ning ozige qarap kiliwatqanliqini koridu. Yiqin kilip "jujang " ning aghzi ichilishini kutmigen komandir xorluqtin Des turup qolidiki otun yiriwatqan kekisi bilen xitaygha qarap itilidu. Xitay bir mezgil qichip baqqan bolsimu bu qitim qutulalmaydu....Bisi yaltirap turghan komandirning qolidiki keke qan'gha boyalghan idi.

Milli armiyedin yighiwilinip herbi iskilatta dat basqan "maksimka"lar ichkiridiki bir karxanichi xitaygha sitip birilgenlik xewiri birildi. Qural yasap dushmen'ge sinap baqalmastin, bilinip qilip, partilap kitip olgen we yarilan'ghan uyghurlarning sani 3200. Keke, pichaq we palta bilen Bilen urush qilghanlarning sani tiximu kop. Ulargha "ha kelgen" yiri ayrilip qalghan moshu "qorchaq emel" bolghan idi. Komandirning qolidiki Qan yuqi keke tixiche yaltirap turmaqta.

Men bu weqeni u komandirning yiqinliridin we bir qancheylendin perqliq anglighan idim. Oxshimaydighan birla yiri - u qitimliq esirlerni Haydap mingish sepiride "aram ilishni purset bilgen" terep perqliq idi. Sozlep berguchilerning perq qilmaydighan birla yiri "chala tekken Oq" tin sawaq idi.Bumawzuda yizilghan shiirning bir kublitida:

"Qehrimizdin ot chichildi qanche ret,
Koymidi yan'ghinda sirtmaq ne uchun?".
Ne uchun biz bu balagha muptala?
Emdi bilsek oqni tekkuzduq chala" dep yizilghan.

S.H. MertMusa
(Diplum Arxitiktur)

malik-u@web.de

Axiri "Koyumchan Ey ziyu“bilen dawamlishidu.