PDA

View Full Version : Heremdiki meshur uyghurlar ( 39 )



IHTIYARI MUHBIR
16-02-15, 06:42
Mehemmed Qarajim Turpani.

1-Biz bu Allahning rexmitige erishken Turpan Baghriliq Memet Qarajimning qisqiche tarixini yezishni bashlayli. qizziqquchilargha melumat bolsun.

2-Bilishimche Memet Abdullatif Qarajim 1927- Yili Turpanning Baghri digen Yezisida tughulghan, kop kichik Dadisi Abdullatif Hajim akisi Bawdun Hajim bilen Mekkige hijret qilghan iken.akisi Bawdun hajim shu seperide Medine Munerwerede bir Qeshqerlik hanim bilen oyliniptiken. 1936- Yilidiki Hej Aylirida Bawdun Hajim Medine Munewweredin ayrilip yurti Turpangha qaytmaqchi bolup Dadisi Abdullatif Hajim bilen Jiddige kelidiken.

3-Manasliq Abdulqadir Ibrahimning manga eytip berishiche Abdulqadir Ibrahim Anisi Ayshemxan Hajim Singlisi Xeyrunnisaxan Hajim singlisining alte yashtiki oghli Mehemmed we Achisi Ayimxanning on yashlarda bar bir qizi Manastiki eng chong Shangyu Ustun Atush Ikkisaqliq Ataxan shangyuning Qizi Meryemxan Hajilar bilen bille bir Aile besh kishi Manastin 27-12-1935- kuni Hijret qilip Mekkege Yolgha chiqip 1936- Yili 2- Aylardiki Hejge ulgurup Mekkege kelidiken.

4-Abdulqadir Ibrahim shu seperide Manas-Chochek-Shemey-Moskiwa-Swastopol-Istanbul-Qahire-Jidde yoli bilen Jiddige kelgen waqitlar del Zilhejje Aylirining bashliri iken.Abdulqadir Ibrahim Jiddide Yurtqa qaytmaqchi bolup paraxot kutup turghan Turpan Baghriliq Bawdun Hajim we Dadisi Abdullatif Hajimlar bilen uchqushup qalidiken.

5-Bawdun Hajim shu chaghda Medinide Xanimining hamile ikenligini tughushqa az qalghanlighini bir Ukisi Mehemmed Hajimningmu Medinide qalghanlighini eytip xoshliship ular Yurtqa we Abdulqadir Ibrahimlar Mekkige qarap mangghan iken. chunki Abdulqadir Ibrahimning Anisi Ayshemxan Hajim esli Turpan Baghriliq idi, shu sebebtin ular " Sen kim? men kim?" diyishsila tonush chiqip qalatti.shu seperide Abdulqadir ibrahim shu Yilqi Hejge ikki kun periq bilen yetishken iken. shu Yiliqi Hejge ulgurush uchun Atush we Qeshqerdin Qirghizistanning Simxana Chigrasi arqiliq Osh- Moskwa-Swastopol-Istanbul-Qahire-Jidde Yoli bilen Hejge kelgen Uyghurlar u Yili Hejge bir nechche kun periq bilen ulgurelmey ikkinji Yili Hej qilghan we shu sebebtin bolsa kerek jiqi keler Yili yurtigha qaytmay Saudi Erebistanda yani ikki Heremde qep qalghan iken.

6-Bulardin ikkisi Hazirqi Mekkidiki meshhur Atush Tekkisining Bash Naziri Astin Atush Tijenlik; Abdurrehim Qarajim we Turkiye Istanbuldiki Pr.Dr; Sultan Maxmut Qeshqerining Dadisi Taiptiki Dawut Hajim Qashaglar idi.2000-Yili Sultan Maxmut Qeshqeri Dadisining olumidin keyin miras alghili Jiddige kelgende biz bir nechche kishi bar yerde men qestenge Sultan Maxmut Qeshqeridin yeshini soridim. 1938 didi.

7-Men Sultan Maxmut Qeshqeridin," Sili Dadiliri Heremge Yolgha chiqqanda qanche Yashta idile,?" dep soridim," Bir yashta qaptikenmen," didi, men hich xatir qilmayla shundaq didim," Dadiliri Dawut Hajim rexmetlik 1936- Yili 2- Aydiki Hejge bir nechche kun periq bilen ulgurelmey ikkinji Yili Hej qilighan iken," didim, qip-qizil bop ketti. oz yeshini xatirlitip qoyghan boldum.

8-Abdulqadir Ibrahimning Anisi Ayshemxan Hajim 1938- yili Mekkede wapat qilghan iken, bu xususta mening meshhur maqalem" Heremdiki meshhur Uyghurlar" namliq maqale tizighimning (14).halqisi" Andulqadir Ibrahim Toxta Xoja " Bolumide kop inchik melumat bar, qizziqquchilarning Googledin zidep tepip oqshini tewsiye qilimen.

9-Yuquridiki resimdiki Abdulla Mekkedin bir qetim yeshini sorisam ozini 1940-Yili etrapida korsetti. men Abdullah Mekkidin" Dadiliri Yurtqa mangghanda sili tughulghanmu,?" dep sorisam, shundaq didi," Dadam Medinidin Hejdin bir nechche kun burun Yurtqa ketish uchun Jiddige yolgha chiqiptiken.men shu Hejde Qurban Heyt kuni Medinide tughuluptikenmen," didi.andin men bu Abdullah Mekkige shundaq didim," Abdulqadir Ibrahim Anisi we Singlisi bir Aile besh kishi wetendin Hijret qilip Jiddige kelgende Dadiliri Bawdun Hajimni Jiddide Yurtqa qarap meingish uchun Paraxot saqlap turghanda korushuptiken, Abdulqadir Ibrahim Toxta Xoja shu Yili yani 1936- Yili 02- Aydiki Hejge ikki kun burun kelip Hej qilghan iken." didim we oz yeshini tOluq tarixi bilen tepip ispatlap berdim. bolmisa bu kishiler hemmisi yaki bilmeydu oz yeshini yaki oz yeshigha ihtimam bermeydu yaki qestenge oz yeshini jiq-jiq kichiglitiwalidu.

10-Memet Qarajimning hayati chushunushluk bolsun uchun biz etrapidin bir miqdar melumat berduq endi Memet Qarajimning hayat hikayesige otimiz. Memet Qarajim shu kelginiche Medinide qep qalghan iken, Dadisi Abdullatif Hajim eslide Turpanda tunulghan Alim-Ulemalardin iken, 1936- Yili hejdin burun chong oghli Bawdun Qarajim bilen Yurti Turpangha qaytqandin keyin Memet Qarajim Medinide Mesjid en-Nebewide deris alidiken, u chaghlarda derisler asasen Mesjidlerde halqa sheklide olturup Dini Ulemalardin Qulaqtin bilim elish shekli bilen bolatti. shu Deris halqilirida Memet Qarajimning sawaqdashliridin birsi hazirqi Saudi Erebistandiki eng chong Baylardin Abdullatif Jemil sherkitining igisi; Sheyx Abdullatif Jemil iken.

11- Memet Qarajim Turpanliqlarni yalghanchi qilidighandek Turpanliqqa oxshimaydighan chirayda yani xelila chirayi bar Qametlik kishi iken yashlighida,. shu sebebtin Saudi Padishahining qoghdighuchiliri etritide qoghdighuchi bolup bir muddet xizmet qilghan iken, u chaghlarda qoghdighuchilar asasen yenida Qilich esip heybet bilen guldur-qaras yurishidighan yash we qamlashqan yigitlerdin terkip tapidiken.Memet Qarajim shu chaghlarda Saudi Erebistan wetendashlighigha otken iken.oylengenmu,? yaqmu bu terepini surushte qilmiduq, belki hich oylenmigen bolsa kerek, chunki oylengen bolsa idi belki bala-chaqiliq bolghan bolatti.

12- 1948- Yili Yaz Aylirida Memet Qarajim ozi ayrilghili on nechche Yil bolghan Ana weteni Uyghuristanning Turpan Shehrige berip ziyaret qilip qaytip kelish niyiti bilen uzun yolluq seperge jabdunidiken.U kunlerde Abdullah Mekkimu chong bolup 12 yashlargha kep qalidiken, Medine-Munewwerede Anisining Qursighida qalghan bolghachqa oz Dadisini kormey chong bolghan Abdullah Mekke oz Dadisini we Ana weteni Uyghuristanni yurti Turpanni korup kelish niyiti bilen Taghisi Memet Qarajimlar bilen bir jamaet nechche kishi Yurtqa qarap yolgha chiqidiken.

13-Kelmigen teleyde Anangning heqqi barmu,?" dep bu teleysiz kishilerning yurtqa berip texi endi" Bismillah bisir, Qeyni Anam qisir" diyishigila Kommunist Xitaylar atliq insaniyetning bala-qazaliri yurtimiz Uyghuristanni besiwalidiken we yollar tosulup ketip bu aile kishiler Yurttin qaytip ikki Heremge kelelmey qalidiken.shu turghanche yurti Turpanda taki 1983- yili beshinci Ayghiche turghan Memet Qarajim we Akisining oghli Abdullah Mekke Turpanda oylinip bala-chaqiliq bolup Dadisi Bawdun Hajimnimu elip bir Aile Dada bala newre aka-uka digendek 9 kishi 1983- Yili 05- ayda Mekkige kelishti.

14-Bu bir Aile 1983- yili 5- aylarda Mekkge kelgende Misfeledeki Mehemmedxan hawwazning oyidin bir ikki eghiz hujrini kiragha elip olturdi. Abdullah Mekke bizning Dikanda ishlidi. bir Yildin jiq ishligendin keyin Abdullah Mekke Jiddide bir Shahzadening saldurghan Mesjidige Muezzinlikke teyinlendi,shu chaghdin tartip hazirghiche Abdullah Mekke shu Mesjidning oyliride olturughluq. hazirghiche shu Muezzinligini qilidu.

15-Abdullah Mekke wetendin ikki oghul we uch Qizini elip chiqqan idi, hanimi ikki qat kelgen iken kelip az otmeyla Mekkede qoshkizek tughdi, hazir bu besh Qizidin torti oyliniglik we hemmisi saudi Erebistna wetendashlighigha otti.ikki oghli texiche Qizil Xitay Pasporti bilen Jiddide bir shirkette ishlewatidu kichik oghli Abdulheyning bir Yemenlik bir Filippinlik sestiradin ikki hanimi bar we bu ikki hanimini eyni oyde tutughluq.

16- Memet Qarajim 1983- Yili 5- Ayda Mekkige kelgende burun Saudi Erebistandin wetenge qaytip ketkende ozi bilen bille wetenge alghach ketken bu yurt wetendashlighigha otkende alghan kimlik Karti ( Wetendashliq nupus Karti )ni ozi bilen bille Saudi Erebistangha alghach kelmigen iken.belki yoqap ketishidin qorqup ihtiyat qilghan bolsa kerek.shu sebebtin bir muddet wizesi tugigendin keyin tala-tuzige chiqishtin qorqup oydila yashidi, keyin Hejge kelgen-ketkenlerdin eytip berip u burunqi Nuipus kimlik Kartini Turpandin ekeldurdi, eytishiche shu 1949 da wetenge ketkende bu nupus kimlik Kartini oyining Torusigha yaxshi bir yerge tiqip qoyghan iken, shu yerdin aldurup Mekkige elip kelturgen iken.

17-Memet Qarajim ozi kelip bu Yurtqa yerlishiwalghandin keyin oghli Abulwelini Turpandin elip keldi, Memet Qarajim shu ozi wetenge ketishtin burun Medinide Mesjid en-Nebewide bille oqughan sawaqdashi Abdullatif Jemil hazir bu Yurtning eng chong Bayliridin " Shirke Abdullatif Jemil " ning igisi.Memet Qarajim shu kishini tepip u kishining yardemi bilen Mekkining Mansur Kochisi mehelleside bir Ereplerning Tekkiside bir muddet yashidi, keyin Abdullatif Jemil Memet Qarajimgha yaxshiliq qilip shu etraptin bir imaret setip elip hediye qilip berdi, hazir Memet Qarajim shu Abdullatip Jemil hediye qilip bergen imaretide olturup shu imarette oldiu, u imaret toplam yer kolimi 240 Kwadiret metir kelidighan Yer.140 metir kwadiret kelidighan texminen yerimigha ikki qewwet oy selinghan 35 yilliq imaret iken.

18-https://www.facebook.com/photo.php?fbid=397538100376899&set=a.273812616082782.64893.100003621381347&type=3&theater



IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
16-02-15, 06:46
Heremdiki Meshhur uyghurlar namliq maqale tizighimizning ( 39 ) halqisining Facebooktiki bet adresi towende.


https://www.facebook.com/photo.php?fbid=397538100376899&set=a.273812616082782.64893.100003621381347&type=3&theater



IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
16-02-15, 08:32
" 16-02-15, 08:59 #3
http://forum.uyghuramerican.org/forum/showthread.php?36509-Satqunlar-Dinchi-Mollamlar-Uyghurlarni-nege-bashlap-kitiwatidu-I-Qisim-%D8%A8%D9%89%D8%B2-%D9%86%DB%95%DA%AF%DB%95
" kotmosa nig yeniha baxlawatidu".
______

Ayalingiz bilen Sizning Bezi Erkeklerge Bolghan Koz-qarishingiz we Soz qilishingizda Asman-Zimin Perq Bar iken.
men ayalingizning Dosti, hedingizningmu sawaqdishi bolimen. ayalingiz bilen bezi ichki sirlirimizni deyishimiz. bu biz xeqning aditi. Dostum manga siz haqaret qilip toxtimighan Kishini Aghzidin chushrmey Maxtap ketidu. bezide Jim bolup qelip yighlap salidu.

manga bir qetim u kishining ottura barmiqining ching uchida bek chirayliq bir Tatuq bar idi. uni men chishlep peyda qilip qoyghan, hazirmu barmidu? yaki uprap ketkendimu? -bilmeymen digen idi. Dostumgha demey men ozem tatuqini bir korup baqqim keldi. emma ayalingizgha xiyanet qilghim kelmey omudimdin waz kechtim. Ayalingiz bilen urushup qalghan hiliqi Bayram kuni silerni epleshturup qoyup kechte ayalingiz bilen chay oynashqa barimiz dep oyunglardin chiqip ketken hiliqi igiz Xanim bolimen.

Ayalingiz dayim sizining Nachar Soz qilidighan Chakina, Namert erkek ikenlikingizni dep qaxshayti. bir qetim: erimning erkekler bilen chataq ishi barliqini sizip qaldim-degende men : adash ering Bashqa erkelerning ayligha qarighanni sizip qaldingmu? dep sorisam, Yaq u Bashqa Erkeklerning ozige qarap qetip qalghanni bir nechche qetim kordum-degen idi. men: way isit adash, Eringla Kot oxshimamdu desem-shundaq, welisipitige nahayiti qattiq Iger elip minidu. men bir qetim minip biqip ikkinji minmeydighan boldum-didi. u qandaq chidaydighandu? bilmeymen. bezi erkeklerdin deshnam yese achcchighida kot dep tillaydighan ishi bar, Minimu Ashnisi bar Jalap dep tillaydu - way...Jenim - Jalap bolup otken shu mining otken kunlirim dep yighlighan idi.
_______

ئايالىڭىز بىلەن سىزنىڭ بەزى ئەركەكلەرگە بولغان كوز-قارىشىڭىز ۋە سوز قىلىشىڭىزدا ئاسمان-زىمىن پەرق بار ئىكەن.
مەن ئايالىڭىزنىڭ دوستى، ھەدىڭىزنىڭمۇ ساۋاقدىشى بولىمەن. ئايالىڭىز بىلەن بەزى ئىچكى سىرلىرىمىزنى دەيىشىمىز. بۇ بىز خەقنىڭ ئادىتى. دوستۇم ماڭا سىز ھاقارەت قىلىپ توختىمىغان كىشىنى ئاغزىدىن چۇشرمەي ماختاپ كەتىدۇ. بەزىدە جىم بولۇپ قەلىپ يىغلاپ سالىدۇ.

ماڭا بىر قەتىم ئۇ كىشىنىڭ ئوتتۇرا بارمىقىنىڭ چىڭ ئۇچىدا بەك چىرايلىق بىر تاتۇق بار ئىدى. ئۇنى مەن چىشلەپ پەيدا قىلىپ قويغان، ھازىرمۇ بارمىدۇ؟ ياكى ئۇپراپ كەتكەندىمۇ؟ -بىلمەيمەن دىگەن ئىدى. دوستۇمغا دەمەي مەن ئوزەم تاتۇقىنى بىر كورۇپ باققىم كەلدى. ئەمما ئايالىڭىزغا خىيانەت قىلغىم كەلمەي ئومۇدىمدىن ۋاز كەچتىم. ئايالىڭىز بىلەن ئۇرۇشۇپ قالغان ھىلىقى بايرام كۇنى سىلەرنى ئەپلەشتۇرۇپ قويۇپ كەچتە ئايالىڭىز بىلەن چاي ئويناشقا بارىمىز دەپ ئويۇڭلاردىن چىقىپ كەتكەن ھىلىقى ئىگىز خانىم بولىمەن.

ئايالىڭىز دايىم سىزىنىڭ ناچار سوز قىلىدىغان چاكىنا، نامەرت ئەركەك ئىكەنلىكىڭىزنى دەپ قاخشايتى. بىر قەتىم: ئەرىمنىڭ ئەركەكلەر بىلەن چاتاق ئىشى بارلىقىنى سىزىپ قالدىم-دەگەندە مەن : ئاداش ئەرىڭ باشقا ئەركەلەرنىڭ ئايلىغا قارىغاننى سىزىپ قالدىڭمۇ؟ دەپ سورىسام، ياق ئۇ باشقا ئەركەكلەرنىڭ ئوزىگە قاراپ قەتىپ قالغاننى بىر نەچچە قەتىم كوردۇم-دەگەن ئىدى. مەن: ۋاي ئىسىت ئاداش، ئەرىڭلا كوت ئوخشىمامدۇ دەسەم-شۇنداق، ۋەلىسىپىتىگە ناھايىتى قاتتىق ئىگەر ئەلىپ مىنىدۇ. مەن بىر قەتىم مىنىپ بىقىپ ئىككىنجى مىنمەيدىغان بولدۇم-دىدى. ئۇ قانداق چىدايدىغاندۇ؟ بىلمەيمەن. بەزى ئەركەكلەردىن دەشنام يەسە ئاچچچىغىدا كوت دەپ تىللايدىغان ئىشى بار، مىنىمۇ ئاشنىسى بار جالاپ دەپ تىللايدۇ - ۋاي...جەنىم - جالاپ بولۇپ ئوتكەن شۇ مىنىڭ ئوتكەن كۇنلىرىم دەپ يىغلىغان ئىدى.