PDA

View Full Version : Dayim Ishlitidighan Englishche Sözlerning Hikayisi (3)



Unregistered
27-01-15, 00:58
Dayim Ishlitidighan Englishche Sözlerning Hikayisi (3)

Mavlan Yasin

Aditim boyiche, Jumekuni kechliq tamaqtikin kitapxanagha birip kitaplarni charlap kilimen. Bu xil nishensiz, meqsetsiz charlashni yaxshi kurimen. Aldinqitim charlashta, bir nechche kitapni ichip baqsam, bu kitaplarda nurghun englishche sözlerning qadaq kilip chiqqanlighini chushenduruptu. Men biz uyghurlargha dayim uchuraydighan sözlerdin tallap retlep silerge sundum. Herbir sözning bir qiziqarliq hikayisi barken.

(28) Nime uchun Siyasi Közqarashni “solchi(left)” we “ongchi(right)” dep ayridu?

200 yil burun, Franceyening padishasi Louis XVI kingeshme yighin ichip, parlamintni teshkilleydiken. Yighin maydanida, radical wekiller padishaning sol teripide oltirdiken, konsirwatiplar padishaning ong teripide oltirdiken. Shuningdin bashlap, libiralistlar köz qarashlirini “solchi”, konsirwatiplar pikirlirini “ongchi” dep ataydighan sekillinidiken.

(29) Nime uchun bezi siyasetchilarni “tokur ördek (lame ducks)) deydu?

"Brewer's Dictionary of Phrase and Fable" digen kitapning yizishiche, “lame ducks(tokur ördek) digen ipadining kilip chiqishi, pay checktin ziyan tartip qerzini tölimeydighan yaki tölemmeydighan sodigerlerni körsitidu—bular qerzini tölemmey, sodigerler qoshunidin xudi puti sunghan tokur ördektek irghanglap chiqip kitidiken.

Amirkining systimisida, yingidin saylanghan qurultayning(congress) xizmet bashlishigha bir niche ay kididu, likin saylamdin qalghanlar yene bir niche ay xizmet qilishqa toghra kilidu. Bu jeryanda, saylamdin qalghanlar hich qandaq menilik qarar chiqiralmaydu. Bu hoqoqsiz siyasunlar xudi tokur ördektek kargha kelmey irghanglap axirqi bir nechche ayni ötkizidu.

(30) Nime uchun mutleq sadaqetmenlikni namayan qilghan kishilerni “true blue(Chin kök)” deydu?

17 esirde,Scottish Presbyterianlar, özining itqatini qoghdap, Charles I qarishi köresh qilghanda, kök rengni özining dewlet renggi qilidiken, bu bolsa Tewratning(15:38 ) diki “chin itqatchilar chin kök reng kiyidu” digendin kelgen iken. Kök rengni özining dewlet renggi qilish arqiliq, bu presbyterianlar özining itqatigha bolghan sadiqliqini bildirdiken. Shuningdin bashalp, mutleq sadaqetmenlikni “true blue(chin kök)” dep atash omumlashqan iken.

Kuk bolsa Judaismde qudretlik simwulni bildirdu hem Israyilling dewlet rengdi. Isra’yiliklerning chapanni kök tasma bilen baghlighanlighining sewebi, özining itqatigha bolghan sadiqliqini bildirdu.

(31) Nime uchun mektepni putturgen adukatlarni “passed the bar” deydu?
Burun Sot maydanida bolidighan qopalliqlarning aldini elish uchun, sotchi, adukat we bashqa pirinsip kishilerni, jama’et oltirdighan yerlerdiki lukcheklerdin ayridighan yaghach tosuqni(bar) salidiken. “Bar” digen söz tujeqitim 16 esirde ishlitildiken, hem bu söz Englishche “barrister(adukat)” digenni bildirdiken. “Barrister” digen sotta munazirlishidighan adukatni körsitidu. Bir kishi adukat bolghandikin, bu kishi “passed the bar” bollalaydu(yene ammiwi meydan bilen sotchi,sot kolligisi we adukatlarni ayrip turghan tosuqtin(bar) halqip uteleydighanlighini bildirdu), bu kishining mexpi (yene jama’et anglimaydighan) meydangha kirishke ejazet qildi digenlikni bildurdu.

(32) Nime uchun bir adem saxtipezlik qilip yaki jinayet ötkuzup tutulup qalsa “got nailed(mixlap qoydi)” deydu?
Qedimqi zamanlarda, jinayetchilerni jazalash nahati wehshi iken. Qamchilash we dargha esis adettiki praktika iken. Kichik jinayet ötkezgenlerni, ammiwi sazaye qilish arqiliq reswa qilip, buning arqiliq bashqilarning jinayet ötkuzishtin özini tartishqa agahlanduridiken. Bu agahlandurushning birsi bolsa, jinayetchining quluqini dargha asidighan orundiki törukke mix bilen mixlap qoyidiken. Bu yerde, bu jinayetchiler, quluqi mixlaghliq bir kun turidiken. Budaq jinayetchilerni “mixlanghan(nailed)” deydiken.

Hazirqi dewride, “got nailed” digen gep, birsining qolgha elinghanlighini yaki bir ishning tamam bolghanlighini bildirdu, bezide er-ayallarning jins munasiwitini ipadileydu.

(33) Nime uchun mohim mesilerni “ burning question(köydirdighan mesile)” deydu?
Burun chirkaw bilen dölet hökumetning hoqoqi barawer zamanlarda, dölet dinigha boysunmighan herqandaq ademni qozuqqa qiqip köydirdiken. Chirkaw bilen hökumetni ayriwitish kirek deydighanlarni kuppar deydiken hem qozuqqa qiqip köydirdiken. Mushu sewebtin, herqandaq yerde dini erkinlik toghurluk mexpi muzekire bolsa, bu timani “köydirdighan mesile(burning question)” deydiken.

Hazirqi dewride, hemme ademni qiziqturidighan, jiddi-keskin molahize boliwatqan, jawap bermise bolmaydighan so’al-soraqlarni körsitidu

(34) Nime uchun checklenken waqitni “deadline” deydu?
“Deadline” digen mutleq cheklime digen menani bildirdu, adette waqit cheklimisini körsitidu. Bu atalghuni gizit karxanliri omumlashturghan bolup, bulargha xewerlerni waxtida yizip hem bisip chiqirish eng yuqurki moyimliqini bildirdiken. Likin budaq ipadilesh(deadline) digen Amirka Ichki Urush waxtidiki tutqunlardin kelgen iken. Bu qolgha chushken yaki teslim bolghan esirlerni , dayim waqitliq, nachar, urush boliwatqan, nahati tiz kolanghan chigraboyidiki yerlerge orunlashturidiken. Esir alghuchilar, bu esirlerge “bu siziqtin ötup kenseng, ölisen” deydiken. Kiyinche, esirler bolsun yaki qarawullar bolsun, buz sözni qisqartip “axirqi cheklime(deadline)” deydiken.

(35) Nime uchun birsi nizam-qaydilerge perwa qilmighanda bu kishini “turned a blind eye” deydu?
1801 – yili, Enggilyening Copenhagenge yiqin yerdiki dingiz armiyesining yardemchi qomandani Horatio Nelsonning yinigha birsi kilip, bash qomandan chikinishke buyruq qilghan bayrighini chiqarghanlighini itidiken. Buni anglighan Nelson, özining durbunni chiqirip, aldinqi urushta qarghu bolghan közige ekilip, “men undaq buyruqni körmidim” deydiken hem hujum qilishqa buyruq chushurup ghelibe qazinidiken. Nelsonning boysunmighanlighi riwayetke aylindiken. “Qarghu közi bilen qaridi(turned a bline eye)” digen ipade mushuningdin kilip chiqidiken.

Hazirqi dewride, “turned a blind eye” digen ipade, bir nersige perwar qilmasliq yaki qesten körmeske siliwalghanliq yaki birnersining heqiqet ikenlikini bilip turup iqrar qilmasliqni bildirdu.


(36) Nime uchun bazi ejellik haletlerni “last-ditch stand(eng axirqi xendek)” deydu?
16 – Esirlerde, tajawuzchilar sheher sipiligha yaki qorghanlargha hujum qilghanda, özining zor qorban bolushning aldini elish uchun, bir neche qatar xendek kolap sipilgha yiqinlishidiken. Endin sipilgha eng yiqin xendektin omumyüzluk chuqan chiqirip sipilgha ghujum qilidiken. Eger sheherni qoghdawatqan armiyeler ghelibilik qaytarma ghujum qilip qalsa, tajawuzchilar özliri ghujum qilghanda kolighan xendeklerdin xedekmu xendek arqigha chikinidiken. Eng axirqi xendekke chikinip kelgende, bular mushu eng axirqi xendekte (last ditch) jan eliship soqoshidiken. Chunki bu axirki xendektin maghlubiyetke uchursa, tamamen teslim bolushtin bashqa yol qalmaydiken. Axirki xendektiki elishish(last-ditch stand) mushuningdin kilip chiqqan iken.

Hazirqi dewride, “last ditch stand” digen ipade, qarishi turghuchi kuchni yaki apetni yingish uchun urunghan eng axirki tewetkulchilikni, tirishjanliqni bildirdu.

(37) Assassin digen söz qadaq kilip chiqqan?
1300 - yiliri dewliride, Musulmanlar, Xiristi’anlarning musulmanlargha qozghighan kirist urushigha qarishi jihad bashlanghan waqitlarda, Hassan Ben Sabah, özi bashqurghan radikal jengchilirige neshedin(hashishtin) yasighan ichimlikni ichirdiken. Buni ichken ademler xiyal surup, xiyalida güzel qizlar bularni mengguluk xoshal we hözörlenduridiken. Hassan Ben Sabah özining jengchilirige, bu urushta qorban bolsanglar, u dungyagha barghanda ashu güzel qizlar silerni kutiwalidu dep ilham biridiken. Shu qizlarning yinigha birish uchun, bu jengchiler hichqandaq olumdin qorqmay jeng qilidiken. Bu radikal jengchilerning nishe(hashish) yeydighanlar dep dangqi chiqidiken. Nishe(hashish) yeydighanlar digenni Erebche “hashashin” dep oqoldiken, kiristlar ‘hashashin’ ni ‘assassin (qatil)’ dep telepuz qilidiken.

Hazirqi dewride, ‘assassin’ digen siyasi yaki dinni seweb qilip, bezi mohim kishilerge tuyuqsiz hujum qiilghan qatillarni kösitidu.

(38) Nime uchun urushni qollaydighanlarni “Hawks(qurghuy)”, urushqa qarishi turidighanlarni “doves(kuk kepter)” deydu?
Urush perezlerni burundin “hawks(qurghuy)” dey diken. “hawks” bilen “zorawanlar” digen bu ikki söz bir menada ishlitidiken.1798 – yili, Thomas Jefferson bu urush perezlerni yingi atalghu –“war hawk(urush zorawanlar)” —bilen ataydiken. Tinichliqni xalaydighanlarni “doves (kuk kepter)” dep ataydiken. Bu “doves” digen söz esli Injildin kelgen iken. Injilda yizilishiche, Noh eleyhisalam(Noah) bir kuk kepterni uchurup, suning arqigha yiniwatqanlighini bilmekchi bolidiken. Bu kuk kepter bir tel zeytun yupurmighini elip kilidiken, buningdin yiqin yerde quruqluq barlighini bilidiken.

Hazir zamanda bu sözning keng dayirde ishlitish Kuba Bashquridighan Bomba Krizs(Cuban Missile Crisis) din bashlinipdiken.

(39) Nime uchun bizning ishenchimizge irishken bir adem, bizge qarishi tursa, biz bu ademni “shown his true color(özining else qiyapitini körsetti)” deymiz?
Bu ipade,burunqi waqitlarda, dingiz armiyesi özining wekillik renggi bolghan bayraqni yoshurup, dushmenning bayrighini yaki yalghan bayraqni özige dalda qilghan aldamchiliqni körsitidu.

Budaq aldamchiliq burunqi waqitlarda dingiz armiyeside ortaq ishlitidighan qa’iyde iken. Bundaq aldamchiliq bilen qarishi terepning kiymisige yiqinliship, tuyuqsiz ghujum qilidiken. Qarishi terepning kiymisige yiqin kilip oq chiqirishtin burun, aldashqa ishletken renglik bayraqni chushurwitip, özining parahottining bayrighini(true color) chiqirdiken. Hazirqi zamanda, bundaq aldamchiliqni rezillik dep qaraydu. Likin yenela bizning ishenchimizge irishken birsi, bizge qarishi chiqsa, biz bu ademni özining else qiyapitini körsetti (shown his true color) deymiz.

Hazirqi dewride, “show true color” digen bir ademning heqiqi xaraktirini ashkarlash yaki bir nersining heqiqi xususiyetini ******lendurushni körsitidu.

(40) Nime uchun paraxotni tashlap kitish tora kelgende “women and children first” deydu?
1852 – yili, Engliyening paraxoti “HMS Birkenhaed” janubi Afriqagha urushqa kitipbarghanda tashqa soqulup Capening dingiz yaqisigha chökup kitidiken. Bu paraxotdiki birdin bir qutquzush kiymisige 20 ayallar bilen balilar chiqidiken, qalghan 476 eskerler paraxot ustide tizilip, paraxot bilen birge dingizgha chökup kitidiken. “Ayallar we balilar birichi (women and children first)” digen gep esla mushedin kilip chiqqan iken.

Hazirqi dewride, “Ayallar we balilar birichi (women and children first)” digen, hayat xeweplik ehwalda, ayallar we balilarni eng aldida qotuldurush uchun elip barghan herketni körsitidu.

Unregistered
27-01-15, 14:02
Bash Soz:

Payqishimche, Chetellerge chiqip, Chet Til ugunup nahayiti tizla German, Engilöis we Erep Bolup ketiwatqanlar kop. bularning birsi Mavlan-Amerikan. U : "Hazirqi dewride, Ayallar we balilar birinchi (women and children first) digen, hayat xeweplik ehwalda, ayallar we balilarni eng aldida qutuldurush uchun elip barghan herketni körsitidu".
________

Mavlan yasin Ependi,

Xitayche mektepte terbiye alghanliqing we Ana Tilingni ugenmigenlliking uchun yezip-sizip keliwatqanliring Ana Tilimizni Ighir derijide yipratmaqta. Uyghurliqimizni zeyipletmekte. Koz aldimizdiki Satqunlar heqqide boliwatqann Jiddi Hisaplishishlarni bashqa yaqqa Burash uchun Mebesiz, yalghan tarixi "Höjjet"lerni Ilan qilip toxtimaywatisen.

Uyghurlar heqqide , Uyghurlarning Eneniwiy mediniyet we Tarixi heqqide Xitaylardinmu better Bayanlarni yeziwatisen. Yazghanliringda Grammatikiliq Xataliq xuddi bir xizmet ihtiyaji bilen Uyghurche ugengen xitaydekla chinip turidu. ilgiri suriwatqan koz-qarashliriing Uyghurlargha xitay Teshwiqatidinmu better Selbi tesir qozghimaqta. sen Uyghur bolghanliqing uchun(Eger Ata-anang Rastinla Uyghur bolsa-emma Guman qilimen) yazghanliring uyghurlarni zeherlimekte. "Engilische sozluklerning hikayisi"ning uyghurlargha Neme Paydisi bar?. "Bashqilarni Dorighan Milletni her-qandaq Millet Qutquzalmaydu_Mustapa Ata-Turk".

Ayallar we Balilarni qedirlep, Apetke uchrighanda, her-qandaq sorunda aldi bilen Ularni birinji bolup kozde tutush Uyghurlarda
nechche ming yilliq Tarixqa ige. Sen Yawropaliqlarning 17-Esirde Paraxot yasap Tajawuzchiliqqa chiqqan Paraxudidiki hikayini Uyghurlargha yedurmekchi boliwatisen. u Paraxuddiki Ayallar bolamdu, Balilar bolamdu Hemmisi wehshi Tajawuzchilardur.

Tajawuzchi wehshilerning Ayallirini we Kichik balilirini Jinayet sepiride Qutquzup , ozliri sugha chokkenliki Insanliq bolamdu?
u Paraxuttiki erkekler bu Paraxut bilen owgha chiqip qanche minglighan insanlarni olturgen idi?. Paraxutning chokushi bilen ular bir nechche on Ayallar we Balilarni qutquzghanliq hikayisini Uyghurlargha anglitip Ularni Uyghurlargha Qehriman Erkekler
dep qobul qildurmaqchimu Sen? hey Mavlan, sen Ozungni kim dep oylaysen?

Uyghurlarning Wetinige Tajawuz qilip kirip yuzminglighan Uyghurni Olturgen Xitaylarni Aqlawatisen. Qatil -u beribir Qatildur.
Nechche ming Kilomitir Zuzaqtiki Wetinimizge Tajawuz bilen chiqip yuzminglighan Uyghurni olturup Uyghurlarni qul qiliwalghan Xitaylarning Emdilikte Apetke uchrighan Rayunlarda, Awtobusta :"Ayallir we balilargha Orun biring" dep qoyushi bilen Mustemlike tutuzmini qanunilashturmaqchimu sen?

Bir Ademni Olturup, Mimg Ademni Qutuldurghan bilenmu U beribir Qatildur.
Tewrat, Injil, Quranlarda Qatilning Jazasi Idam(Olum)dur.

Mavlan, sening yaki Qutsal Dinlardin, yaki Uyghurlarning Qimmetlik Eneniliridin Ne xewering bolsun?!

Unregistered
04-02-15, 21:53
Bash Soz:

Payqishimche, Chetellerge chiqip, Chet Til ugunup nahayiti tizla German, Engilöis we Erep Bolup ketiwatqanlar kop. bularning birsi Mavlan-Amerikan. U : "Hazirqi dewride, Ayallar we balilar birinchi (women and children first) digen, hayat xeweplik ehwalda, ayallar we balilarni eng aldida qutuldurush uchun elip barghan herketni körsitidu".
________

Mavlan yasin Ependi,

Xitayche mektepte terbiye alghanliqing we Ana Tilingni ugenmigenlliking uchun yezip-sizip keliwatqanliring Ana Tilimizni Ighir derijide yipratmaqta. Uyghurliqimizni zeyipletmekte. Koz aldimizdiki Satqunlar heqqide boliwatqann Jiddi Hisaplishishlarni bashqa yaqqa Burash uchun Mebesiz, yalghan tarixi "Höjjet"lerni Ilan qilip toxtimaywatisen.

Uyghurlar heqqide , Uyghurlarning Eneniwiy mediniyet we Tarixi heqqide Xitaylardinmu better Bayanlarni yeziwatisen. Yazghanliringda Grammatikiliq Xataliq xuddi bir xizmet ihtiyaji bilen Uyghurche ugengen xitaydekla chinip turidu. ilgiri suriwatqan koz-qarashliriing Uyghurlargha xitay Teshwiqatidinmu better Selbi tesir qozghimaqta. sen Uyghur bolghanliqing uchun(Eger Ata-anang Rastinla Uyghur bolsa-emma Guman qilimen) yazghanliring uyghurlarni zeherlimekte. "Engilische sozluklerning hikayisi"ning uyghurlargha Neme Paydisi bar?. "Bashqilarni Dorighan Milletni her-qandaq Millet Qutquzalmaydu_Mustapa Ata-Turk".

Ayallar we Balilarni qedirlep, Apetke uchrighanda, her-qandaq sorunda aldi bilen Ularni birinji bolup kozde tutush Uyghurlarda
nechche ming yilliq Tarixqa ige. Sen Yawropaliqlarning 17-Esirde Paraxot yasap Tajawuzchiliqqa chiqqan Paraxudidiki hikayini Uyghurlargha yedurmekchi boliwatisen. u Paraxuddiki Ayallar bolamdu, Balilar bolamdu Hemmisi wehshi Tajawuzchilardur.

Tajawuzchi wehshilerning Ayallirini we Kichik balilirini Jinayet sepiride Qutquzup , ozliri sugha chokkenliki Insanliq bolamdu?
u Paraxuttiki erkekler bu Paraxut bilen owgha chiqip qanche minglighan insanlarni olturgen idi?. Paraxutning chokushi bilen ular bir nechche on Ayallar we Balilarni qutquzghanliq hikayisini Uyghurlargha anglitip Ularni Uyghurlargha Qehriman Erkekler
dep qobul qildurmaqchimu Sen? hey Mavlan, sen Ozungni kim dep oylaysen?

Uyghurlarning Wetinige Tajawuz qilip kirip yuzminglighan Uyghurni Olturgen Xitaylarni Aqlawatisen. Qatil -u beribir Qatildur.
Nechche ming Kilomitir Zuzaqtiki Wetinimizge Tajawuz bilen chiqip yuzminglighan Uyghurni olturup Uyghurlarni qul qiliwalghan Xitaylarning Emdilikte Apetke uchrighan Rayunlarda, Awtobusta :"Ayallir we balilargha Orun biring" dep qoyushi bilen Mustemlike tutuzmini qanunilashturmaqchimu sen?

Bir Ademni Olturup, Mimg Ademni Qutuldurghan bilenmu U beribir Qatildur.
Tewrat, Injil, Quranlarda Qatilning Jazasi Idam(Olum)dur.

Mavlan, sening yaki Qutsal Dinlardin, yaki Uyghurlarning Qimmetlik Eneniliridin Ne xewering bolsun?!

Xitay Tajawuzchiliri Wetinimizni ishghal qilip Awtobusta :"Ayallir we balilargha Orun biring" dep insanliqni teshwiq qilghangha aldanmasliq kerek. "qutquzush puli", "5 Kapalet Aile" qatarliq hönerliri deslepte 1950-yili xitay armiyesi mawning wedisi boyiche "3yil shinjang xelqige yaxshi ish qilip birip chiqip ketimiz"dep yol supurup, tizek tirish bilen bashlanghan.

Hazir uyghurlarni bolgunchi dep olturup tazilawatidu.Mawlan bularni chandurmay xupsendilik bilen yoshurup xitay mustemlike tutzumini aqlawatisen.