PDA

View Full Version : Ikkichi JümHüriyet Dewridiki Hüjjetler(12)



Unregistered
12-12-14, 20:25
Ikkichi JümHüriyet Dewridiki Hüjjetler(12)

Mavlan Yasin


1945 – yil 10 –ayning 2 – kuni elan qilghan 100 – nomurluq Buyruq:

Qehriman batur yash jengchilirimiz dushmen bilen shiddetlik eliship, Ili, Tarbaghatay, Altay wilayitini azat qildi.Uningdin bashqa muzart dawinidin jenupqa ötup, Aqsu wilayitidiki dushmenlerning köpinchisini yoqatti. Jing, Shi Xo qatarliq jaylardiki dushmenning jahilliq bilen qilghan qarishiliqini bitjit qildi, dushmenni yoqitip özini kuchlendurdi… Biraq, biz insanperwerlermiz, jümhuriyetning istiqbali yalghuz qan tökush arqiliq hel bolmaydu. Shunga merkizi hökumet bilen söhpet ötkuzushni oylishishqa bolidu. Shuning uchun töwendikidek qarar chiqrildi:
(1) Merkizi hökumet bilen mesilini qoralsiz usul bilen, yene tinchliq söhbiti arqiliq hel qilishqa qoshulimiz
(2) Eger merkizi hökumet qoshulsa, Rehimjan Sabir haji, Obolxeri Töre, Exmetjan Qasimini tinchliq söhbiti ötkuzidighan wekil qilip ewetishni qarar qilimiz
1945 – yil 10 – ayning 2 – kuni, Gulja.

--------------=======================================
Qushumche Qarar:

(1) Wekiller toluq höquqluq halda qözghilang köturgen rayonlargha wakaliten merkizi hökumet wekiliri bilen söhbet ötkuzsun. Éhtiyatjanliq bilen ish körup, ghalibiyet miwisini qoghdisun.
(2) Wekiller Go Min Dang hökumranliqidiki rayongha baridu. Her waqit qurban birish xewipi yoq emes. Shunga toluq teyyarliq qilip qoysun.

------------------==========================================
Exmetjan Qasimi, Urumchide söhbet ötkiziwatqan kunlerde, Urumchi turmisida qamalghan siyasi mehbuslargha yazghan mexpi xiti:

“Siler dushmenning yurikide baturane kuresh qildinglar. Silerning kurishingler bizning inqilabimizgha kuchluk yardem berdi. Bextige qarishi siler dushmening changgiligha chushup qaldinglar, likin siler turmide azap we qistaqqa berdashliq birelidingler. Siler qetiy tiz pukmidingler, dushmenge bash egmidingler. Dushmen bilen harmay-talmay kuresh qildinglar.

Biz uch wilayettiki qozghulang qilghan xelqqe wakaliten silerge ali éhtiram bildurimiz we silerdin hal soraymiz.

Hazir uch wilayetning xelq wekilliri Go Min Dang merkizi hökumitining wekilliri bilen Urumchide söhbet ötkuzuwatidu. Sötbetning mohim mezmunliridin biri siyasi megbuslarni qoyup birish. Inqilap silerge mohtaj. Silerning hayatinglarni saqlap qilishinglarni, hergiz birer ish tirip qoymasliqinglarni umid qilimiz. Siler pat arida azatliqa irishisler.”

------------------------=========================================
1946 – yil 1 –aynig 12 –kuni Exmetjan Qasimi Ghuljidiki yighinda “11 Bitim” toghurluq qilghan tunje sözi:

“ Biz bitim waqtidiki ehwallarni söligende bes munazire qilduq. Qarishi terepning tehditige tehdit, muressesige muresse, diplomatiyesige diplomatiye qollinip, ularning bizi her jehettin qamal qilishigha yol qoymay, boy bermey layiqida reddiye berduq.Rastini iytsam, qoralliq, otluq jangdin köre, siyasi diplomatiye jingi intayin nazuk, murekkep ikenlikini emilyette körduq. Chunki, qarishi terepning höjumigha taqabil turush hemde olargha qayil qilghidek jawab qayturush uchun, bizge nisibeten peqet hazirqini bilipla qalmay, tarixi ehwallarni, delil ispatlarni, Jung Goning ötmushini we hazirqi weziyitini, ularning diplomatik exwallirini, shuningdek, dunya weziyitini bilish we öginish telep qilinatti. Biz burun mudaq murekkep ehwallarni bashtin ötkuzmigen hem bezi ehwallarni chushenmigen. Mudaqche itqanda, bu biz uchun bir sir idi. Biz emdi bu sirliq söhbetke kirip qalduq.Bu jeryan biz uchun bir sinaq hem özimizni tawlash jehette bir mektep disek bolidu.

Biz bitimni imzaliduq. Bu bizning yaki Go Min Dang merkizi hökumitining shexsi erzi emes. Bu hazirqi dunya weziyiti, Jung Go weziyiti, Shing Jang weziyitide boluwatqan özgirishlerning mehsuli. Bitimni imzalap bolup emel qilmisaq, biz utturup qoyduqmu yaki utuwalduqmu digen so’allar we her xil köz qarashlar kilip chiqidu.Ming qarishimche, eger bitimde belgilengen hemme maddilar toluq emelge ashurulidigen, biz utqan bolimiz. Chunki, u chaghda xelqchiliq, barawerlik jari qilindu, yerlik muxtariyat qurushqa asas silindu. Eger bitim maddiliri ijra qilinmisa, buzuldigha bolsa, barawerlik, xelqchilliq depsende qilindu. Ishlar buzulidu, weziyet özgiridu. Shuning uchun, biz barliq kuchimiz bilen bitimni ijra qilish uchun tirishishimiz kirek”