PDA

View Full Version : Murat Nasirof We Men-2



xalis
30-05-06, 13:13
Murat Nasirof We Men

Nebijan Tursun


(dawami)

Moskwada birge yégen leghmen


1995-yili, méning Moskwadiki Rusiye penler akadémiyisi sherqshunasliq inistitutida dokturluq dissértatsiyemni muweppeqiyetlik yaqilap, ilmiy unwan'gha érishkendin kéyin yene shu orunda ilmiy tetqiqat paaliyetlirimni dawamlashturiwatqan künlirim idi. Namini uzundin buyan anglap, uning "gül ayim" naxshini Moskwa téléwiziyiside orundighan qiyapitini körüp, uning bilen tonushushni arzu qilip yürgen eshu künlirimning biride almutadiki melum bir dostum arqiliq uning Moskwadiki öyining téléfon nomurini aldim we uninggha téléfon berdim. Méning Uyghurche ehwal sorighinimdin heyranliq we hayajanliq ipadilirini bildürgen Murat men bilen körüshüshke razi boldi.

Körushishke pütüshken métro éghizida uni kütüp turattim, tosattin "essalameleykum ! "dégen Uyghurche ehwal sorash awazi anglandi. Aldimda igiz boyluq, uzun chachliq, gewdilik ottura asiya tipidiki bir yigit külümsirep peyda boldi. Men derhalla uning Murat ikenlikini chüshendim we menmu jawaben 'we eleykum essalam, siz Muratmu? " dédim. " shundaq" dédi u. Biz qizghin qol éliship körüshtuq, men Muratning Uyghurche bilgenlikidin xosh bolsammu, lékin bezi sözlirimni chüshenmey qalmisun dep rusche sözleshke bashlidim, Murat külüp turup, rus tilida "mumkin bolsa siz hemme gepliringizni Uyghurche éytsingiz, men uzundin buyan bu awazgha teshna idim, méning Uyghurchem yaxshi emes, lékin sizdin öginiwalay "dédi. Shundaq qilip, rusche bilen Uyghurchini arilashturup sözleshtuq. Bu chaghda men Muratni tonushsun dep yatiqimgha wetendin sayahetke we oqushqa kelgen bir qanche Uyghur dostlirimni teklip qilghan idim. Men Muratni öyge bashlap kirgiche ular leghmen'ge teyyarliq qilip qoyuptu. Sorunimiz qizghin keypiyatqa chömdi.


Murat özining uzundin buyan Moskwada yashap, Uyghurlar bilen bir yerde olturup baqmighanliqini, mundaq Uyghurche tüs alghan qaynam tashqinliq menzirini körmigenlikini éytti. Bolupmu, arimizdiki leghmen'ge usta dostimizning inchike tartqan chöpliri, kélishtürüp qorighan qorumisi Muratqa bekla yéqip ketti, eyibke buyrimasliqni telep qilghan Murat özining bügün leghmendin köprek yep qoyidighanliqini, chünki özining eslidin leghmen'ge amraq ikenlikini, biraq latish millitidin bolghan ayalining leghmen ételmeydighanliqi sewebidin anisi étip bergen eshu leghmenlerni daim séghinidighanliqini éytip bérip hemmimizni küldürüwetti. Démisimu, Uyghur leghmensiz yashiyalmisa kérek, men mundaq Uyghur hayatidin burunla ayrilip, bashqa bir milletlerning jemiyitige singip ketken bir qanche onlighan Uyghurning yenila özlirining leghminini séghinidighanliqini, bularning ichidiki bashqa millet bilen turmush qurghan Uyghur erlirining bolsa eshu bashqa millettin bolghan ayallirigha aldi bilen leghmen étishni öginish telipi qoyidighanliqini, leghmen ételmise, héch bolmighanda teyyar chöp sélip, leghmen yégendek héssiyatqa kélidighanliqlirini, bashqa milletke tegken Uyghur ayallirining bolsa erlirini leghmen'ge amraq qiliwetkenliklirini köp anglighan idim.


Hés qilishimche dunyagha tériqtek chéchilip, bashqa milletlerning arisigha chöküp ketken hemde bashqa milliy muhitta ösüp yétilgen Uyghurlarning köpinchisi ikki nersisini yeni biri öz ana tilidiki milliy kimlikni ispatlaydighan "men Uyghur" dégen eqelliy jümle bilen öz milliy tamaqlirining biri bolghan leghmenni untup qalmighan. Men buninggha bolsimu, shükri dédim, özining milliy kimlikini untumighin millette yenila ümid bar ! Insan üchün eng yamini özini untush emes, belki özining milliy kimlikini untushtur ! Milliy kimlik bilen milliy roh zich birliship ketken. Bir milletni assimilyatsiye qilip yoqitishning eng ünümlük charisi aldi bilen u milletning tilini untuldurush, uninggha ulap, milliy rohini, axirida bolsa milliy kimlik tuyghusini yoqitishtin ibarettur. Eger bir millet milliy tili, milliy rohi we milliy kimlik tuyghusini mustehkem saqlap qilalisa, haman öz kélechikini tapidu.

Murat bizge sen'et paaliyetliri heqqide sözlep bérip, özining daim qazaq sponsorining (iqtisadiy kapaletchisi)telipi boyiche özini qazaqistanliq dep yürüshke hetta bezi yerlerde qazaq déyishke mejbur bolidighanliqini eskertti. U chaghda Murat téxi keng tonulmighan bolup, iqtisadiy jehettin we meniwi jehettin qollaydighan kishilerge muhtaj idi. U, ming teslikte eshu qazaq sponsorni tapqan iken. Uning éytip bérishiche; u axshamliri Moskwaning kechlik kulublirida naxsha éytip, turmush kirimini hel qilidiken we özining naxshilirigha süret kirgüzüsh arqiliq téléwiziye erkanliri arqiliq keng tonulushning yollirini izdep yürgen iken.

Zor miqdarda iqtisadiy mebleghning bolmasliqi uning talantining keng türde namayen qilinishigha tosqunluq qilmaqta iken, "egerde Uyghurlardin öz medeniyiti üchün pidakarliq qilidighan birer bay chiqip qalghan bolsa, sizning tonulishingizgha paydisi tégip qalar idi" dédim men Muratqa. U, "insha alla " dep jawab qayturdi Uyghurche qilip. Biz hemmimiz uninggha yaxshi tileklirimizni bildürduq. Men miskin milletlerning qolidin kélidighini eshundaq bir-birige quruq tilek tilesh bolup qalidighanliqini oyumgha keltürüp xijilliq hés qildim. Amal qanche? Eyni waqitta Moskwada qazaqistanning " A- studiye" namliq bir guruppisi xéli nam chiqirip qalghan idi. Murattek awazi yoq qazaq naxshichisi batirxan pat-patla téléwizor ékranlirida Rusiyining ataqliq cholpanliri qatarida körinip turatti. Gruziyilik, bélaRusiyilik we ukrainiyilik bir qanche naxshichilarmu tézdin shöhret qazinip ketti. Xelq ichide boluwatqan söz-chöcheklerde bu cholpanlarning Rusiye sehniside tonulishida öz jumhuriyet hökümetliri we öz jumhuriyetlirining ataqliq baylirining muhim türtkilik rol oynighanliqi bildürülgen idi. Uyghur millitidin bolghan bichare Muratqa kimmu yar –yölek bolsun? Öz küchige tayanmay ne chare? Chünki, uninggha ige bolidighan uning milliy jumhuriyiti yoq –de? Murat shu chaghda özining Uyghurning teleysizlikidin bekmu échinidighanliqini bildürgen idi. Emma, u cholpanlar tézdinla ghayip boldi, kishiler ularning naxshilirini untup boldi.

Paranglirimiz jeryanida Muratqa men ana wetendiki Uyghur sen'iti jümlidin milliy naxsha-muzika we yashlardiki yéngiche yüzlinish, ottura asiya, türkiye naxsha-muzikilirining zamaniwi Uyghur naxsha-muzikilirigha bolghan tesiri we bashqa ehwallar heqqide sözlep berdim. Biraq, Murat wetendiki bu yéngiche tereqqiyattin xewersiz ikenlikini, emma dadisi éytip bergen kona Uyghur naxshilirini we bir qisim özbékche, türkche naxshilarni éytishni bilidighanliqini, özining köprek gherbche bolupmu, in'gilizche naxshilargha ishtiyaq baghlighanliqini sözlep berdi. Murat heqiqeten in'giliche naxshilarnimu yaxshi éytatti. U, 90-yillarning béshida almutida ötküzülgen "asiya tawushi" naxsha féstiwalidimu musabiqige qatniship in'gilizche naxsha éytqan idi.

Murat bilen bolghan söhbetlirimde men uning özining Uyghurliqini étirap qilghan bolsimu, lékin yenila yüzeki chüshenchilerge ige ikenlikini hés qilghan idim. Bir qétim men uninggha " gül ayim" naxshisidin bashqa Uyghurche naxshilarnimu Moskwa sehnisige élip chiqish teklipini bersem, u " Uyghurche naxsha bilen dang chiqarghili bolmaydu, men "gül ayim" naxshisidin bashqa Uyghurche naxsha éytmaymen. Mushu birsi yétidu" dégen idi. Uning idiyisidin men, uning xuddi bashqa nurghunlighan sowét ittipaqidiki Uyghur muhajirlirining ewladlirida mewjut öz milliy medeniyitige érengsiz we yaki beribir dep qarashtek ortaq héssiyatni, qisqisi barliq dégüdek rus emes milletlerde mewjut rus medeniyitini hemmidin üstün körüsh, peqet rus medeniyiti arqiliqla dunyagha tonulushqa bolidu deydighan xaishlarning éghirliqini séziwalghan idim. Elwette, bu hergizmu ularning xataliqi bolmastin, eshu dewrning xataliqi hem dewrning Uyghurlargha qilghan soghisi idi. Belki bu kommunizm qalpiqi astidiki ulugh rus milletchilik idiyisi yoshurun'ghan yetmish yilliq tüzüm keltürüp chiqarghan pajie idi. Men Muratning haman bir küni Uyghur rohiyitige toluq qaytip kélidighanliqini ümid qildim we ishendim. Lékin, uning bu sözining yenila mentiqisi bar idi.

Nopus we siyasiy jehette mutleq ajiz orunda qalghan bir milletning peqet eshu her jehettin hakim milletning tili we medeniyitini öginish arqiliq uning üstidin ghalip chiqish we özini tiklesh hem qutuldurush yolini tallishi mejburiyettur xalas ! Murat del shundaq qildi ! Men taki 1996-yilighiche uning bilen bir qanche qétim körüshtüm we téléfonliship turdum. Heqiqeten uning arzuliri we tirishchanliqliri 1997-yilidin kéyin birdinla emelge ashti. Uning nami heqiqeten birdinla pütün musteqil döletler hem dostluqigha keng tonuldi. U, "Tambowgha barmaqchi bolghan bala" namliq naxshisini éytip, dang chiqardi. Uning bu naxshisi Rusiye jümlidin pütün musteqil döletler hem dostluqidiki yashlarning eng söyüp oquydighan we anglaydighan naxshisigha aylandi. Uning naxsha éytiwatqan körünüshliri musteqil döletler hem dostluqining her qaysi jayliridiki téléwiziye qanalliri teripidin her kündikidek nechche qétimlap körsitilip, uning obrazi we naxshiliri kishilerge chongqur tesiratlar qaldurdi. Murat Nasirof arqidinla ataqliq rus naxshichisi apina bilen birge "Ayding kéche" namliq naxshisini we " Men démek sendur" namliq naxshisini éytip, naxsha heweskarlirini yene bir qétim zil-zilige saldi. Uning bu naxshisi mexsus körünüshler bilen kirüshtürilip, téléwiziye ékranlirida körsitildi. Hetta, uning ataqliq rus naxsha cholpini, güzel rus qizi apina bilen bolghan romantik muhebbet hikayisi kishiler arisidiki riwayetlerge aylandi. Epsuski, bundaq ish bolmighan idi.

Murat Nasirof heqqide Rusiyidiki jümlidin musteqil döleter hem dostluqidiki téléwiziye, radio kompaniyliri mexsus programmilarni ishlep tarqatti. Gézit, intérnét sehipiliri we jurnallar bolsa türlük maqalilarni we bahalarniélan qildi. Uningdin bashqa yene intérnet torliridimu Murat Nasirof üchün mexsus sehipiler échildi.

Murat Nasirof xuddi bügünki kündiki Rusiye naxsha cholpini witas kebi cholpan'gha aylinip, hemme kishi uning namini bilip ketti, téléwizor ékranida rusqa oxshimaydighan, we yaki kawkazliqqa oxshimaydighan, ottura asiya tipidiki yash yigitning mungluq we süzük awaz bilen chaqqan heriketliri birleshken körünüshliri peyda bolghanda, kishiler bu kim ? Dégen soalni qoymay turalmaytti. Uyghur dégen millet isimini anglighanda kitabxumar ruslarning öyliridiki kitab ishkapliridiki kitabliri arisidin we yaki kütüpxanilardin bu milletke ait kitablarni izdep oqup béqish istiki qozghalmay turalmaydighanliqigha ishenchim kamil. Belki, Uyghurlarni yaxshi bilidighan eshu penler akadémiyisidiki alimlar, xenzushunaslar, Rusiye hökümitige ottura asiya we Junggo ishliri boyiche meslihet béridighan siyasetchiler mezkur Uyghur cholpanni téléwiziye ékranida körgende, derhal tarixta Rusiye we sabiq sowét impériyiliri teripidin daim qurban qilin'ghan, diplomatik oyunlar qerti qilip oynalghan, ottura asiyadiki qedimiy medeniyet yaratqan, rus ékispéditsiyichiliridin pirziwalskiy, pétrow, grum grjimaylo we bashqa onlighan kishiler ziyaret qilip, xeritisini sizghan eshu tupraqning igiliri ikenlikini eslirige keltürüshüp, azraq bolsimu xijilliq hés qilishqandu?

Bir mezgil Rusiye we musteqil döletler hemdostluqida "Murat Nasirof !" dégen isim tolimu yangraq we yéqimliq halda hemmila yerde anglinishtek tarixiy sehipe échildi. Qazaqistan, qirghizistan, özbékistan we bashqa jumhuriyetlerdiki Uyghurlar bu isim bilen pexirlinip, özlirining künsayin xaraplishiwatqan siyasiy, ijtimaiy ornigha azraq bolsimu rohi ozuq bergendek hés qilishti, ular bashqa hakim millet kishiliri bilen bolghan söhbetliride Murat Nasirof heqqide söz bolsa, dadilliq bilen " u Uyghur ! Murat Nasirof Uyghur ! " dep éytish arqiliq özlirini xosh qilishatti.

Heqiqeten, bu mezgillerde merkiziy asiya xelqliri ichide Murat Nasiroftek keng tonulghan we zor shöhret qazan'ghan yash naxsha cholpanliri yoq diyerlik bolup, ularning köpinchisi öz jumhuriyetliri dairisidila cheklinip qalghan. Ottura asiya jumhuriyetliride az sanliq millet dep anche étibargha élinmighan Uyghurlarning wekili Murat musteqil jumhuriyetlerge érishken özbékler, qazaqlar, qirghizlar, türkmenler we bashqilarning cholpanliri yételmigen arzulargha yetti. U, almuta yaki tashkent emes belki, Moskwa sehnisini asas qilip pütün musteqil döletler hem dostluqigha keng tonulush pursitige érishelidi hem bu pursetni öz talanti bilen yaratti. Chünki, Moskwa sehniside tonulalmighan, u yerdiki cholpanlar qatarigha kirelmigen kishi pütün musteqil döletler hem dostluqigha tonulalmaydu, peqet öz dairisidila cheklinip qalidu xalas! Xuddi, özbékistanning ataqliq cholpini yultuz osmanowa öz jumhuriyitide padishah kebi shöhretke érishkini bilen uning Moskwa sehnisige chiqalishi qiyin bolghinidek bir ish ! Elwette, özbékistanni zil-zilige salghan, özbékistan naxshichiliqining shahi dep teripliniwatqan yultuzxan osmanowaningmu urayimaxun isimlik qeshqerlik Uyghur kishining qizi ikenliki heqqide özbékistanliq Uyghurlar guwahliq bermekte. Özbékistanda özini özbek dep atiwalghan mundaq meshhur Uyghurlarning hemmila sahede köplep barliqi sir emes.




Murat kompozitor we shair


Murat Nasirof özige shan shewket élip kelgen mezkur naxshilirining muzikisini özi ishligen, söz tekistini özi yazghan bolup, u özining ene shundaq kop tereplimilik talanti bilen Rusiye naxsha-muzika sahesidiki erbablarni qayil qildi. Murat Nasirof hazirghiche "méning tarixim", " oyghatqin méni", " kimdu biri epu qilidu", " bularning hemmisi men bilen bolmighan ", " qaldim yalghuz" qatarliq besh kd plastinkisimu ishlep chiqarghan bolup, uning plastinkiliri keng bazar tapti.

Moskwadiki ataqliq intérnet gézit liridin biri "lirikis. Ru"da " Murat Nasirof dunyadiki eng ataqliq Uyghur" dégen mawzuda bir parche maqale élan qilin'ghan bolup, bu maqalide Murat Nasirofning muxbirgha bergen söhbiti élan qilin'ghan. Maqalining aptori Rusiye muzika sahesidiki mutehessislerning Murat Nasirofqa bergen bahasi üstide toxtilip, "uning awazi jarangliq, kishige yénik, yéqimliq tuyghu béridu. Muzikiliri lirik we yumshaq bolup, küchlük kespiy sewiye ipadilen'gen" dep yazghan idi.

Murat Nasirof mexsus kompozitorluq oqughanliqi üchün, u rus naxshilirini we uning qurulmilirini jümlidin ottura sherq, ottura asiya we hindistan muzikilirining qurulmilirini yaxshi ögen'gen hem tetqiq qilghan idi. Shunga u öz naxshilirining muzikilirini özi ishlesh bilen özining héssiyati bilen sözini we muzikisini birleshtürüp bir gewdige aylanduralighan. Qandaqtur, bashqilar ijad qilip bergen ahang bilen bashqilar yézip bergen tékistqa naxsha éytishtin saqlan'ghan. Elwette, mundaq köp qirliq talantliq cholpanlar ruslar ichide we dunya yüzide kem uchraydu.

Kéyinki waqitlarda u Rusiye naxsha padishahi Alla Pugachéwa, Fillip Kirkirop qatarliq köpligen cholpanlargha muzika we söz tékisti yézip bérishkimu bashlighan bolup, uning anisi xatire xanimning éytishiche Alla Pugachéwa we bashqa cholpanlar Muratni qewet yaxshi köridiken. Yéqinqi waqitlarda rus naxshichiliqida shekillen'gen milliyche puraqni arilashturush éqimidin paydilan'ghan Murat bezide eshu ataqliq rus cholpanlargha muzika ishlep bergende azraq uninggha Uyghurche puraqni kirgüzüshke hetta ulargha Uyghur ahangliri we Uyghur medeniyiti heqqide melumat bérishke ülgürgen. Bezi ataqliq rus cholpanliri Muratning öyige kélip, Uyghurche leghmen we manta yep kétidighan bolghan. Muratning öyining tamlirigha türlük Uyghur chalghu eswabliri ésilghan bolup, bu yerge kelgen kishi xuddi bir muzéygha kirgendek bolup qalidiken .
Murat Nasirof özining besh albomidiki naxshilarning tékistlirining mutleq köpchilikini özi yazghan, muzikisini özi ishligen. U, bashqilarning yézip bergen muzikisi bilen sözige naxsha éytishni yaqturmaydu.



Milliy rohqa chong qedem bilen qaytish



Ata-anidin, ejdadtin qalghan esli qan bilen milliy tuyghu we milliy roh zich yughurulup ketken bolsa kérek, öz düshmenlirining külini kökke sorughan qehriman milliy armiyining jengchisi, bir qolida rawab, bir qolida miltiqini kötirip, aqsu jeng meydanlirida qan kéchip jeng qilghan, jeng tinjighanda bolsa, milliy armiye jengchi-ofitsirlirige roh béghishlaydighan, ularni azadliq, hörlük üchün jan pida qilishqa ündeydighan naxshilarni éytip, milliy inqilabqa öz hessisini qoshqan Ismailakining milliy rohiy dunyasi we arzu-armanliri besh balisining eng kichiki bolghan Muratning tomurlirida haman xuddi ili dolqunliri kebi mewj urushqa nésip boldi.

Murat barghansiri rus naxshichisi emes, belki Uyghur naxshichisi bolushqa qarap yüzlendi. Mana bu merhum Ismailakining arzusi idi, démisimu, u manas deryasida miltiqi bilen rawabini mehkem tutup, töt yil yatqan künlirini esliginide xuddi bashqa sepdashlirigha oxshashla azablinatti, ökinetti, " daim hey –ésit eshu chaghlar !" deytti. Murat Moskwagha mangghanda, Ismail aka " qéni bar, yigit bolghandikin öz yolungni tap ! Lékin Uyghurliqingni hergiz unutma ! Mumkin bolsa eshu kök-közlerni yangraq naxshiliring bilen boysundur " dep jikiligen iken. Bu sözlerni Ismailaka hayat waqtida ziyaritimni qobul qilghanda sözlep bergen idi.

Murat ata arzusini aqlidi! Ana sütini aqlidi ! Uning shöhret qazaniwatqan peytliride dadisi Ismailaka bu alemdin xoshlashti, bu yoqitish uning üchün qattiq azab bolupla qalmastin belki, uning naxsha-muzika ijadiyitining yéngi burulushini peyda qildi. Dadisining ölümini anglap, almutigha yétip kelgen Murat dadisining nezirini berdi, uni heyranliq hes qildurghan bir nuqta shuki, nezirde u ömride körüp baqmighan nahayiti zor sandiki Uyghurlarni kördi, her küni dégüdek uning öyige pétige kéliwatqan, tushmu-tushtin hal sorawatqan Uyghurni kördi. Bu, yüriki azabqa chömgen Muratqa küchlük tesir körsettiki, u Uyghur bolushning neqeder shereplik ikenlikini, Uyghurluq démeklik insanperwerlik, özara muhebbet we méhri-shepqet shundaqla ittipaqliq ikenlikini chüshendi. U, hetta özini uzun yillar Moskwada yashap, Uyghurluqini yoqitip qoyghandek, dadisidin miras qilghan Uyghur rohini untup qalghandek hés qilip, özige bek échindi. U, dadisining neziride uninggha atap oqulghan qur'an awazini anglighanda, dadisiningmu daim namizini tashlimaydighanliqi we shundaq chirayliq xetme-qur'an qilidighanliqini ésige aldi. Kichik waqitlirida dadisining mungluq awazda qilghan qur'an-tilawetliri Muratqa bek küchlük tesir qilghan bolup, u dadisidin azraq qur'an sürilirinmu öginiwalghan idi.


Murat bir Uyghurlar emes, belki bir musulman ikenlikini tonup, namaz oqushqa bashlidi. Dadisidin ögen'gen sürilerni ünlük oquydighan boldi, u oylidiki mushundaq qilghanda, dadisining rohini téximu xosh qilalaydu, Uyghur üchün peqet Uyghur bolushla yetmeydu, uningda Uyghurluq milliy roh bilen muqeddes bir étiqad bolushi kérek !mana bu ikki nerse Uyghurning mewjutluqining asasi ! Muratning dadisi Ismail aka elwette, naxshichi bolupla qalmastin belki yene 30 pare Qur'anni toluq yadlighan kishi bolghachqa, almutidiki diniy paaliyetlerde köpinche halda shu kishi xetmi Qur'an qilidighan ehwal mewjut idi. Uning yéqimliq awazliri kishilerge chongqur tesir körsetken.

Murat dadisining rohini xosh qilishning yene biri Uyghurluqqa qaytish ikenlikini we buningdin kéyin Uyghur naxshichisi süpitide tonulush we Uyghur naxshilirini Rusiye hem dunya sehnisige élip chiqish ikenlikini chüshendi.

U, dadisigha béghishlap, Uyghurche naxsha ijad qilishqa kirishti. Bu jehette almuta we Yerkettiki Uyghur muzikantlar bilen hemkarliq ornatti, Uyghur yézilirigha bérip, uygur hayatini we ahanglirini ögendi. Bu jeryanda u, yerkettiki "Yerket bulbullir" namliq guruppining chalghuchisi polat Murat üchün köp pidakarliq körsetti, u Muratqa Uyghur ahanglirini we xelq naxshilirini toplashqa yardemleshti. Axiri, Murat Nasirof 2004-yili dadisigha béghishlap "qaldim yalghuz" namliq özining tunji Uyghurche naxsha albumini teyyarlap Moskwa shehride neshir qilip tarqatti. Bu Rusiye tarixida tunji qétim meydan'gha kelgen Uyghurche ün plastinkisi bolup, mezkur plastinka Moskwa we Rusiye bazarlirida tarqaldi. Mana emdi, ruslar Uyghurche naxsha pilastinkisi setiwélip anglaydighan menzire shekillendi. Uning Uyghurche pilastinkisi tarqitiliwatqan künlerning biride men uning bilen téléfonlishish pursitige érishtim. Yiraq okyan qirghiqidin kelgen awazimni anglighan Murat manga dadisigha béghishlap Uyghurche naxsha ijad qilghanliqini éytip berdi.

Murat Nasirof manga özining qandaq qilip, Uyghurche naxsha albumi chiqarghanliqi heqqide sözlep bérip, buninggha dadisining wapatining muhim sewep bolghanliqini shuning bile bir waqitta qandaqtur bir rohi küch uni öz millitige qaytishqa, uni téximu söyüshke ündewatqanliqini eskertti. Men Muratni Uyghurluqqa qayturghan we uning Uyghurluqini kücheytken eshu milliy roh heqqide oylinip qaldim.

Buningdin 10 yillar ilgiri özining Uyghurluqini étirap qilsimu, emma téxi Uyghurluqqa toluq qaytmighan Murat bügünki künde hemmila yerde " men Uyghur !" deydighan, meyli chet' ellerde bolsun we yaki Rusiye hem bashqa jumhuriyetlerning sehniliride bolsun choqum Uyghurche bir –ikki Uyghurche naxsha éytmay qalmaydighan shuningdek eshu Uyghurni anglap baqmighan tamashibinlargha " men Uyghur " dep özini we Uyghurni tonushturup ötmise köngli unimaydighan Muratqa aylan'ghan idi. Rusiye gézitlirining Murat heqqide élan qilghan hemme maqalilirida, uning "men Uyghur ", "dadam Ismailsopi qeshqerdin" dep tonushturidighan jümliler orun alghan. Murat bir intérnet gézitining muxbirige mundaq dep bildürgen.

"men Uyghur, dadam rehmetlik Ismailsopi Nasirof qeshqerde tughulghan, anan xatire ghuljida tughulghan, men özümning Uyghurluqimdin pexirlinimen, men Moskwa we Almutilarda yashaymen, bashqa en'enilerni hörmet qilish we öz en'enemni söyüsh bilen yashaymen." Mana bu Muratning yürikidin chiqqan sözlerdur


Murat Nasirof yéqinqi waqitlarda Moskwadiki merkiziy téléwiziye qanalliridiki cholpanlarni tonushturush sehipiside daim körünüp turghan. U, özi bilen türlük Uyghur chalghu eswablirini birge élip chiqip, téléwiziye körgüchilerge Uyghur muzika eswablirini, Uyghur sen'itini we hazirqi halitini tonushturghan, bir qétimliq cholpanlar programmisida anisi bilen birge Uyghurche leghmen, manta qatarliq milliy tamaqlarni étishni körsetken.

Muratning éytip bérishiche, uning bir oghul, bir qizi bar iken. Uning latish millitidin bolghan ayali uning eng semimiy we eng yéqin qollighuchisi bolup, u ayaligha Uyghurche ögetkendin sirt yene Uyghurche naxshilarnimu ögetken. Ular daim sehnilerde Uyghurche naxshilarni jür bolup éytidiken. Murat hetta uninggha Uyghurche tamaqlarnimu teyyarlashni ögitip qoyghan.


xabnam.com din elindi