PDA

View Full Version : Weziyet: „Xitay Dimokratchiliri „terepke qaytidin Jiddi burulush



Unregistered
11-10-14, 21:30
Ablikim Baqi , Perhat Yprungqashlar ilan qilghan bu Maqaligha Oqurmenlerning Baha birishi
Zorur. DUQ, RFA, UAA da Weziyet „Xitay Dimokratchiliri „terepke qaytidin Jiddi burulush basquchigha kirmekte.

RFA diki „Bing ten „Heqqidiki Maqale.Maqalining kona yeziqtiki Menbesi:
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/siyaset/uyghurda-bingtuan-10092014140157.html
_______

Xitay xelq gézitide neqil élinishiche, «uyghur élida shinjang ishlepchiqirish qurulush bingtuenining tarqaqlashqan 176 polk meydani bar. Bingtuendikiler daim: shinjang qanchilik chong bolsa, bingtuen shunchilik chong, junggo qanchilik chong bolsa, bingtuen shunchilik chong» deydu. Aldinqi jümle bingtuenning boz yer özleshtürüshtiki iradisini ipadilise, kéyinki jümle bingtuendiki kishilerning junggoning her qaysi jayliridin kelgenlikidek jasaritini ipadileydu.»

Eksiche, chet'ellerdiki uyghur siyasiy paaliyetchilirila emes, hetta xitay démokratlirimu «bingtuendiki atalmish bu ‹jasaret› uyghur rayonidiki muqimsizliqning we milliy toqunushlarning bash menbesi» dep qarimaqta.
Köpligen xitay démokratliri, «sherqiy türkistanning kelgüsi teqdiri mesiliside bingtuenning intayin muhim rol oynaydighanliqi, nawada bu rayonda keng kölemlik bir milliy toqunush yüz bérip qalsa, bu toqunushning uyghurlar bilen bingtuenlik xitaylar otturisida yüz béridighanliqi» ni tekitligendin bashqa, «mubada xitay démokratik yolgha mangghan teqdirde, ishghaliyetchi bingtuenni tarqatmay amali yoq, halbuki buninggha bingtuenning zor putlikashang bolidighanliqi» ni qiyas qilidu. Chünki,«bingtuenning kélip chiqishi, murekkep terkibi, hazir ige bolghan herbiy we memuriy, iqtisadiy küchi we barghanche küchiyiwatqan imtiyaz we hoquqliri uyghurlar üchünla emes, hetta xitay xelqi hemde kommunist hakimiyet aghdurulup, uning yérini igileydighan xitay démokratik hakimiyiti üchünmu eng zor xewplik tehdit.»

Bu heqte köz qarashlirini otturigha qoyghan amérikidiki dangliq xitay démokratliridin xu pingning qarishiche:
«Bingtuen sherqiy türkistanda kommunist xitay hakimiyiti teripidin qurulghan, uyghurlardin mudapie körüsh we ularni daim bésim we tehdit astida tutup turush, shinjangning muqimliqini saqlashtiki yadro küch. Uning üstige hazir bingtuen siyasiy, iqtisadi, memuriy, qanuniy we herbiy jehette pütünley özini özi idare qilalaydighan, merkezge anche béqinip ketmigen, xitayning ichki qismidiki siyasiy we iqtisadi dawalghushlarning biwasite tesirige uchrimaydighan musteqil bir dölet sheklini turghuzup bolghan. U, uyghurlarni qanliq basturup, uyghurlarning her türlük heq-hoquq we menpeetlirige zor ziyan sélip kéliwatqan zor tehdit bolghandin sirt, kelgüside xitay hakimiyiti üchünmu bésim we tehdit hasil qilalaydighan küchke ige.»

Bundaq bolushi birinchidin, «bingtuen terkibidiki xitaylarning kélip chiqishi we tarixi bilen zich munasiwetlik. Yeni bingtuen deslep gomindang diktator militaristlarning qalduq qisimliridin teshkil qilin'ghan bolsa, kéyin bingtuenige kélip qoshulghan xitaylarning köpinchisimu ichki ölkilerdiki jinayetchiler we bingtuenlik xitaylarning ichki ölkilerde qilip qalghan uruq -tughqan, jeddi -jemetliri, bara-bara kéngeygen intayin murekkep, sirliq üch milyonche nopusqa ige, zorluq-zombuluqqa ögen'gen, qoralliq wehimilik bir qoshun.»

Ikkinchidin, «bingtuenlikler shinjangda ige bolghan menpeetliridin asan waz kechmeydu. Chünki ular qaytip ketse, bu menpeetlerge xitay ichide hergizmu érishelmeydu. Bingtuen kelgüside merkizi hökümetke boysunmaydighan we yerlikler bilen düshmenleshken militarist bir guruhqa aylinishi mumkin. U chaghda xitay hakimiyitining bu otni öchürüshi we buningdin kélip chiqqan mesililerni bir terep qilalishi asan'gha toxtimaydu.»

Xitay démokratliridin yang jyenli, bingtuenning uyghurlardin bashqa xitay xelqi we hökümitige bolghan tehditi heqqide mulahizilirini otturigha qoyup mundaq dédi:
«Bingtuenlik xitaylar bilen uyghurlar otturisida her zaman zor bir qanliq toqunush yüz bérish we bu toqunushning hakimiyetke qarshi omumyüzlük bir xelq isyanigha aylinish xewpi mewjut. Bingtuen, yerlik xelqning her jehettiki heq -hoquqlirigha éghir derijide tajawuz qilip kelmekte. U jayda démokratik pikir -éqimlarning qilche tesiri yaki izi yoq, uning üstige hazir bingtuen siyasiy, iqtisadi, memuriy, qanuniy we herbiy jehette pütünley özini özi idare qilalaydu, merkezge béqinipmu ketmeydu. Uning terkibidiki xitaylar bolsa kommunistik partiyige we hakimiyetke eng sadiq, chong xitaychiliq idiyisi eng éghir xitaylardin ibaret.

Eger kelgüside xitay démokratiyini qobul qilip, xitay merkizi hökümiti bingtuenni emeldin qaldurushqa mejbur qalghan teqdirdimu, bingtuen uyghurlarning démokratiye arqiliq öz erkinlikini qolgha élishi, teqdirini özgertish yolidiki eng zor bir tosalghu bolidu, xitay kommunist hakimiyiti üchünmu eng chong bash aghriqi bolidu, bingtuen mejburiy tarqitilghan teqdirdimu, bingtuenlikler sherqiy türkistanda érishken menpeetliridin undaq asan waz kechmeydu, bundaq sharaitta, yerlikler bilen xitay köchmenliri otturisidiki ziddiyet we toqunushlardin bekrek, bingtuenning zorawan küchige tayinip turup xitay hakimiyitigimu qarshi chiqish xewpi bar. Démek, xitay hakimiyitining mushundaq tehditler aldida yene bingtuenni tereqqiy qildurush we zoraytishqa ehmiyet bériwatqanliqi, öz xelqi we dölitining teqdirige qarita bir siyasiy mes'uliyetsizlik.»
_______

* „Amérikidiki Dangliq xitay Démokratliridin xu pingning“
* „Bing ten uyghurlar üchünla emes, hetta xitay xelqi hemde kommunist hakimiyet aghdurulup, uning yérini igileydighan xitay démokratik hakimiyiti üchünmu eng zor xewplik tehdit.»

„Dangliq xitay Démokratliri“ Xitaygha wakaliten . biz Silerge Musteqilliq bergen bilen bizmu qorqaydighan Bing ten degen Dolet bar emesma?! „ dimekte.