PDA

View Full Version : Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(6)



Unregistered
08-10-14, 23:56
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(6)

Mavlan Yasin

“Bu muhebbet, eytqina yar, qasi el, insanda yoq,
Qaysi qul xali uningdin, qasi xan – sultanda yoq?
Ikki dilni baghlighan bir til disek chin söyguni,
Unche qudiret – kuch, likin yüzlep polat arqanda yoq.
Shu muhebbettin turelgenlerni sherep ehli disem,
Yaq! dimekke belki, bash chayqar kishi her jayda yoq”---Muhemmetjan Rashidin


Biz uyghurlar muhebbet toghurluq yazghan kitap-destanlar xili kup iken. Perxat-Shirin, Tayir-Zohre, Ghirip-Senem, Leyli-Meznun, Kakku-Zeynep, Qizilgul-Bulbul, ghunchem…

12 muqemmu muhebbet mezmunni asas qilip teltukus tamamlashqan iken.

Eger siz “Tarim” we wetende neshir qiliniwatqan jornallarni achsingizmu, kup qisimdiki shiirlermu asasi jehettin muhebbet heqqide yizilghan. Wetendin ayrilip sergerdan bolup jürgenlerning ichidimu weten toghurluq yazghan yazmilar yiqin zamanghiche nahati az uchuraydiken.

“Wetinim dep üküp kuz yash kiche bidar duadimen,
Weten üchun dua qilip shu kichiler biganimen.
Wetinim dep kirip qaldim musapirliq yollirigha,
Bu yollarda qatnashmu yoq bugungiche piyade men.”

Budaq weten perwerlik yazmilarning az bolushning asasi sewepi, 1930-yillirghiche uyghurlarda wetinim digen tuyghu asasi jehettin bolmaptiken(tamamen bolmaptiken dep yazaydisem, gay bir insanlarning tigige ot ketmisun dep ensirdim). özining kichikine hoyla-aramini we yize-mehelisini wetinip dep chüshunup keptiken. Uyghurlarni weten perwerlik we millet ghururluq qilip terbilep yitekleydighan bashlamchilar chiqmaptiken. Uyghurlarning wetinige we militige bolghan muhebbitini oyghitidighan, terbileydighan, vina tomurida örkeshlep aqquzidighan yazmilar yoq yisapta yizilip keptiken. Uyghurlarni wetini we teqdiri üchun jenglerge chaqirghan murajietlernimu tapqili bolmaydiken. Uyghurlarning özining wetinige bolghan muhebbiti toghurluq yizilip qalghan anche-munche yazmilarmu gas ademning qulaqigha yitip birip, qarghuning küzige uchurap, gachining awazigha aylinip ghayip bolup tügep kitiptiken.

“Helimu jansizgha oxshaydu tening,
Shunga yoqmu anche ölömdin gheming.
Qichqirsam qimirlimayla yatisen,
Oyghanmay ölmekchimu sen shu peting.

Echinar könglum sanga, hey Uyghurum,
Sebdishim, qerindishim, bir tuqqunum.
Köyunup halinggha oyghatsam seni,
Anglimaysen zadi, nime bolghunung.”-- Abduhalik Uyghur


Biz uyghurlar, bashqa milletlerge, biz tughulghan bu tupuraq üchun herqandaq qorban bolushqa razi ikenlikimizni, bu tupuraq üchun herqandaq ighir yükni zimimiske elip kütürushke berdashliq biridighanlighimizni, bu tupuraq üchun herqandaq japa-musheqqetning huddisidin chiqalaydighanlighimizni, bu tupuraq üchun herqandaq reqibke qet’iy qarishi turudighanlighimizni, bu tupuraq bizning we peqetla bizning wetinimiz ikenlikini, bashqa hichqandaq insanlarning bu tupuraqtin heqqi yoq ikenlikini yiqin zamanlarghiche ******-ochuq bildermeptiken we iniq-keskin jakarlimaptiken.

Uyghurlarning eng büyuk ömuti yat milletlerdin “biraz issawi bar birsi kilip xojayinimiz bolsiken” din ibaret bolup keldi, bu xojayinning kim bolishidin qet’iy nezer. Kün buyi dongghaytip qoyup kutige 100ni tipidighan xojayindin yirim kün dongghaytip qoyup kutige 50ni tipidighan xojayinni tilep kelgen.

“U shamalmu xop sanga, bu shamalmu xop sanga,
Hich yan’ghinida shunglashqa, totashmaydu ot sanga.
Musheqqette sayang yoq, nede kelgen jut sanga?
Süzük sumu, lay sumu tuyulidu qut sanga”—Muhemmetjan Rashidin.

Uyghurlar yazghan muhebbet yazmilirimu asasi jehettin Alla Ta’Alagha, ata-anagha, ballirigha, yureklirini küydiriwatqan güzel perizatlerge bighishlap yizilghan.

Yizilmighan yaki zuwanidin chiqarmaydighan, likin uyghurlarning barliq yizilghan muhebbet dastanliridin üstun turidighan, Uyghurlarning qelbide eng ali orun alidighan, Uyghurlarning bore rohini weyran qilidighan, Uyghur erlirini aqta qilidighan, Uyghurlarning her bir yürikining tipishini bashquridighan, her bir süzini tehrirleydighan, her bir qedimini ritimge silip turidighan bir yoshurun muhebbet uyghurlarning qelbide ching orun elip saqlinip keldi.

Tarixning halqiliq peytige kelgende, Uyhurlarning xittay hukimitige bolghan muhebbiti hemme muhebbetni bisip chushken. Uyghurlar bu xittay hukimitige bighishlighan muhebbiti üchun barliq mal-mulukini,muluk hoquqini, imanini, wetinini, militini, hetta qiziq qinini tukup, jinini pida qilip kelgen.

Bu aldimizdiki 200 yilliq terixqa qarisaq, Uyghurlar Alla Ta’Alagha bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Ata-anisigha bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Ballirigha bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Er-Xotunlar öz ara bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Uruq-Tuqanlar öz ara bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Militige bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Wetinige bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Likin Xittay Hükimiyitige bolghan muhebbitidin
wazkichemmeydiken,kichimen deydighanlarning put qolini bir ötekke tiqip chongqur zindangha tashlaydiken.

Aldinqi 200 yilde, uyghurlar özining ana tupuriqi, özining wetini, özining kindik qini tükülgen zimindin ayrilip qilishining asasi sewepi, tarixning zürur basqushida, xittay hukimitige bolghan muhebbitidin waz kichelmey, xittay hukimitige bolghan muhebbitini eng ali muqeddes orungha qoyup kelgenliktin ibaret. Xittay hukimitige bolghan muhebbiti özining wetinige, militige, imanigha, ata-anisigha, ballirigha, söyginige bolghan muhebbitini weyran qilishqa we mehrum qilishigha yol qoyyop keldi dep qarisaq xatalashmaymiz.

Tümur xelpaning qozghulangi, Tümurning bishi bilen tini ayrilipla qalmastin, Tümurge egeshken, Tümurning tesirige uchurghan we Tümurning gipini anglap qalghan minglighan uyghurlarning qini derya bolup iqip, jesetliri deshti-chüllerde qebirsiz qilip, boran-chapqunlarda sisip, yawulargha yem blush bilen ayaqlashti. Biz bu qozghulangning meghlup bolushini asasi jehettin “Tümur xitaylargha goldanghan yaki qozghulangning nishansiz bolushidin axirigha chiqmighan” dep yekunleymiz. Bu bolsa peqet qiliplashqan üstun qatlamdiki neziryeler. Likin tigi-textini chongqur kolap kelsek, weziyet qistap kelgende, Tümur xittay hukimitige bolghan muhebbitidin wazkichishke niyet qilalmighan. özining hayati bilen xittay hukimitige bolghan muhebbitining birsini talash toghri kelgende, muhebbitini tallap, xittay hukimiti bilen qayta bir mezgil öy tutup, axiri özinng hayatini qorban qildi. Buning netijiside minglighan uyghurlarning qini derya bolup aqti.

“Chang-tozanglar qalmidi men sen üchun bulghanmighan,
Shunche qaynamlargha sen üchun kirmisemchu, way esit.
Chinpütup jadu sözüngge kirginim jenglergichu,
Sini dep ikki yingimni türmisemch, way esit”--- Muhemmetjan Rashidin

Ghuji Niyaz xittay hukimiti bilen keng dalada ilishiwatqan peyitte, Sabit Damullam birichi jumüryetni tiklidi. Xittay hukimitining 3 talaq qiliwitishidin ensirgen Ghuji Niyaz, Sabit Damullamni öz qoli bilen baghlap, xittay hukimitige tapshurup birip, birichi jumüryetni xittay hukimiti üchun qurbanliq qilip, xittay hukimitige bolghan muhebbitige hergiz xa’inliq qilmaydighanlighini bildirup, özining xittaylar bilen bolghan adawiti peqet erige amiraq xotunnung erigha ekilep “set, eski” dep tilighandin bashqa hich nerse emes ikenlikini ashkarlidi. Xittay hukimiti bilen bir ghojurda bir mezgil shirin muhebbetleshti, axirida özining hayatinimu shu xittay hukimitige bolghan muhebbitini saqlap qilish uchun qorban qildi.

“ Yalghanchining tili chichesiz pilek,
Chicheksiz pilekte ne qilsun xemek.
Uzarghansiri u öz igisini-
Boghidu yilandek bolup chembirek”---Abdirihim ütkur.

Ikkinchi jumüryetning halek bolishimu tigi-tektidin itqanda, Exmetjan Qasimi qatarliqlarning xittay hukimitige bolghan chongqur muhebbitining qorbani. Exmetjan Qasimi qatarliqlar 11-bitimge qol qoyup, 30,000 jumüryet armiyesini manas derya boyida 4-yil toxtitip qoyup, Nen Jin’giche birip, Go Mindang hukimitige yürek baghrini tukup kilidu. Go Mindang hukimitining wayran bolushi heqiqetke aylanghandikin, Exmetjan Qasimi qatarliqlar kommunist partiyesige qayta-qayta xet yizip, Zhong Gu kommunist partiyesige bolghan chong qur muhebbitini tukidu. Azatliq armiyening kilishini kütup yurekliri tiz soqup, hayajanlinip olturalmay qalidu.

“Yayrimni keptu dise,
Men yürey bashim bilen.
Yayrim kelgen shu kuchani,
Supurey sachim bilen”—Uyghur Xelq naxshisi.

Zhong Gu kommunist partiyesining kilidighan yolini sachi bilen supurup qanaet qilmay, bashchilap mingip xumaridin chiqmay, 40 neche mashinida sogha-salamlarni elip ZhongGuning ölkisi Len Zhughiche birip xittay hukimitige bolghan sadaqetini bildirup, ikkinchi jumüryetning teghdirini Zhong Gu kommunist partiyesige soghat qilip zorlap tangdi. Buning netijiside ay yultuzluq kuk bayraq bu muhebbetning qurbani bolup öz makanidin sögun boldi, besh yutuzluq qizil bayraq uyghurlarning ghojirida muhebbetning shirin pezisini sürdi. (Exmetjan Qasimi tughurluq ayrim muzekire qilimiz).

Bizning nurghun tonulghan yazghuchilirimizmu xittay hukimitige bolghan muhebbitini ipadilep yizishtin zadi xali bolmighan. Xittay hukimitige bolghan muhebbitini yazmisa hayati püchek, Imani ajiz we qelbi qarangghu bolidu dep oylighan bolushi mumkin.

“IZ” ge oxshash möjize shiirni yazghan Abdirihim ötkur 1940 yillirida bir kuni mandaq yazghan bolsa:
“Zirikkech janlar bu zimistandin,
Janu janimdin bahar chillaymen.
Tunler kichisi huwlighan shirdek,
Ah—pighanimdin bahar chillaymen”--- Abdirihim ötkur

Yene bir kuni mandaq yazghan:
“Chogh eqimliq küresh deryasida üzup,
Kitip barimiz emdi yingi Zhong Gu gulistanigha.
Bu, ‘qaranghuluq – yoruqluq kürishi, bizning weten shuning temsili’
Didim, qelemni minip,
Yingi Zhong Gu gulistanigha mangdim atlinip” --- Abdirihim ötkur(1942)

Tiyipjan Eliyup, Kur’an Kerimde Allani medhiylep yazghan ayetni (Qur’an Kerim: sure loqman, 26-27ayet) , ikkilenmey kommunist partiyesini medhiyleydighan kuplitke aylandurghan. Kommunist partiyesige bolghan muhebbitini eng uluq, muqedes orungha kütergen.
“Qelem bolsa derex orman,
Qeghez bolsa zimin asman,
Siya bolsa dingiz oqyan,
Bolup shayir jimi insan,
partiyening mihrini yizip tugetkini bolmas”--- Tiyipjan Eliyup

Luptulla Mutellip yapunyege qarishi shiirlerni yizip, özining ZhongGu militige bolghan chongqur muhebbitini bayan qilish arqiliq, özining Zhong Guning birlikini saqlash uchun kuresh qilidighanlighini bildirgen iken

Elqem Extemmu, 1950 yilirida “Bei jin, sem mining küzüm” dep shiir yiziptiken.

Nim shiyitmu bugini jenggiwarliq “Aldida” digen shiirni yazghan bolsa, etisi “biliqchi buway Peng” digen shiirni yiziptigen.

Yazghuchilarla emes, her sahediki közge kürünerlik uyghurlarning xittay hukimitige bolghan chongqur muhebbiti bildirip yazghan yazmilirini, sözlikigen nutuqlirini, qilghan pa’aliyetlirini tipip chiqmaq anche qiyin ish emes. Bularning hemmisini xittay hukimitining bisimining netijisi diyish nadanliq, semimilik emes, adiliq emes, öz özimizni aldighanliqtin bashqa hich nerse emes.

Riwayetlerning itishiche, ashiq-meshiq tayir bilen zohrening qebirsidin her kuni birtaldin qizil gul unup chiqidiken, bu ikki dana qizil gul igilip, bir birsini söyey digende, qar batur bu ikki igilip kiliwatqan qizil gulning utursigha tiken bolup ünup chiqip bu ikki gulni ayriwitidiken.

Biz ötkiziwatqan nurghun pa’aliyetlerdimu xittay hukimitige bolghan muhebbitimizni yushuralmaymiz. Buning bir tipic misali, uyghur ziyaliri teshkilep oyushturghan bezi ilmi yighinlarda ay yultuzluq kuk bayraq cheklilinidu, yighin sahneside ay yultuzluk kuk bayraq men’iy qilinidu, yaki imkaniyetbar resimge chupqilishining aldini elip sehnidin yiraq bir bulunglargha orunlashturidu. Chunki ay yultuzluq kuk bayraq uyghurlarning xittay hukimitige bolghan muhebbitige ziyankeshlik qilidu. Nurghun uyghurlarning neziride, ay yultuzluq kuk bayraq, uyghurlar bilen xittay hukimiti uturdiki muhebbetni buzidighan qar batur bolup kurinidu.Eliwette bu uyghurlar, ay yultuzluq kuk bayraqni chekligenlikining sewebini köpligen chirayliq petiwalarni toqup chiqip uyghurlarni qaymuqturushqa tirishidu. Ay yutuzluq kuk bayraq aldibilen bir uyghurning qelbide tiklinidu, endi bu uyghur bu bayraqni tupuraqqa tikleydu. Yighin sehniside ay yultuzluq kuk bayraqning kurunmesliki, bu uyghur ziyalirining qelbide ay yultuzluq kuk bayraqning yiqilghanlighini bildirdu. Elwette, ay yultuzluq kuk bayraq yiqilghan yerde besh yultuzluq qizil bayraq tiklinidu.

Ulatayupning “azsanliq milletler xenzulardin ayrilalmaydu, xenzular azsanliq milletlerdin ayrilalmaydu” digen dangdar sözi yiqin yillarghiche xittay hukimitining sherqi turkistanda puttun yighinlarda tekitleydighan, hujetlerge bisilidighan, küzge kurinidighan tamlarda we pa’aliyet meydanlirida yizilidighan lozunka bolup keldi.

Likin heqiqi emiliyet bu sözning ikkinchi qismining-- “xenzular azsanliq milletlerdin ayrilalmaydu” – xata ikenlikini ispatlidi: xittaylar uyghurlarsiz yashalaydu, xittaylarning uyghurlargha hich qandaq mohtaji yoq, xittay hukimitige peqetla uyghurlarning tupraqi kirek.

Likin bu sözning birinchi qisimining “azsanliq milletler xenzulardin ayrilalmaydu”—xata ikenlikini ispatlammaymiz. Buninggha tarix guwa: herbir qitim xittay hukimitidin ayrilishni yaki xittay hukimiti bilen birge bolushni tallaydighan ejellik peytide, uyghurlar xittay hukimiti bilen birge bolushni talliwalghan. “bizning mesilimiz jughrapiye mesilisi emes, siyasi mesile”—Exmetjan Qasimining bu sözi, Uyghurlarning hittay hukimitidin ayrilmaydighanlighini, peqet uyghurlarning bishini anche-muche silap qoyishini ümut qilidighanlighini bayan qilidu.—wadirixa! Xalas!!

Ta mushu küngiche, Uyghurlarning xittay hukimitige bolghan muhhebiti uyghurlarning musteqil bolush niyitini wayran qilip keldi. Uyghurlar musteqil bolimen deydiken, Uyghurlar uzining dewlitini tikleymen deydiken, aldi bilen, xittay hukimitige bolghan polattinmu ching muhebbet arqanni üzelishi kirek.
Likin, bu mugebbet arqanni üzüsh mumkinmu? bu mugebbet arqanni üzimen digen oy-pikir benggining xam xiyalidin nime perqi bar? Uyghurlarning musteqil dewlitini tikleymiz dep intilghan tirishjanliq tuxumni tashqa urghandek axmaqliqtin bashqa hich nerse emesqu?

Qadaqtur, uyghurlarda “peqet mining musteqilliqimni hormetleydighan insanlar, milletler we dewletler bilenla muhebbetlishimen ”deydighan oghul-qizlar üzülmidi. Bu uyghur oghul-qizliri biz chiqishqa juret qilalmighan dawanlargha yamishalaydiken; biz chushushtin qorqan örkesh qanamlarda ghulach tashlap üzeleydiken; biz mingish yoli yoqken dep kenimizge qaytqan janggallardin özi qedem tashlap mingip yol achaylaydiken; biz iziqip ganggirap qalghan qarangghu tünlerdin qoyash nurini küreleydiken.

Omer Qanat (6-1)

“Izdisenglar dostlar nawada,
El qoynidin izdenglar mini.
Chiniqsun dep xelqim buyrighan,
Ish urnidin izdenglar mini.

Chilishchilar tuzgen sorunning,
Sanasidin izdenglar mini.
Weten jandur digen bu sözning,
Menisidin izdenglar mini”—Tel’et jilil bash turk.


Alla Ta’Ala insanlarni sinash üchun, bu dunyani hesen-husen bilen zinnetlep, yilliq qoyash nuri chichip turidighanla qilipla yaratmaptiken. Bu dunyani boran chapqonliri bar; qebih qara niyet nachar ademler olturaqlashqan; biguna ademni dargha asidighan arqanlar teyyar; gunahkarni saqlap, gunasizni kumidighan qara öngkurliri bar; hetta gul chimenler ichidimu bigunani mergenlep yatqan tikenliri bar; chidamsiz ademni urup yiqitip, özi gheyret qilip orinidin turmisa, shu yatqan yerge menggu paturup qoyidighan qilip yaratqan iken.

Bu dunya peqet qatiq zerbilerge chidap, zerbini sewep qilip rohi chüshkun bolmay, zerber yep yiqilip chushken yerdin ömulep qopup, dawamliq nishanigha qarap ilgirligen insanlarnila medhilep mukapatlaydiken. Omer Qanat mushundaq mukapetke irishqan insanlarning shanliq nemunesi we wekillik misali, meghlubiyetke bash egmeydighan lewle musabiqisining chimpionni.

Omer Qanatning Uyghurlarni dunyagha tonushturush üchun mangghan ulugh qedemlirini, uninng qancheqitim yiqilip chushkenliki arqiliq ölchimey, uning yiqilip chushkende baturlerche we merdanlarche ömülep qopup ilgirlep mangghan qet’iy, chidamliq we qaytmas qedemliridin ölchesh toghra kilidu.

Men Amirkigha kelgen yaqi Omer Qanatning ismini anglap keptimen. Aldinqi 20-yilda, Uyghurlarning dunyada elip barghan pa’aliyetlirini Omer Qanatni ayrip söz achsaq, nahati tiz mushkul exwalgha chushup qalimizken. Omer Qanat uyghurlarni oyghutush, herketlendurush, birlikke ekilish, teshkilesh, teshwiqet qilish jeryanida rawayetlerdiki qexirmanlardek obrazni kürsetti. Bu jeryanda, Omer Qanat qaltis netijilerni qazandi, norghun xataliqlarni ötkezdi, janni alidighan zerbilerge uchurdi, zerbining derdide ganggirap tunjiqim uni chiqmas bolup ketken mezgilliri boldi, likin Omer Qanatning uyghurlar üchun atiwetken iradisi sunmidi.

Omer Qanat Sherqi Tukistan milli dawa merkizining Yawrupagha yötkilishige yitekchilik qilghan. Uyghur siyasi pa’aliyetchiirining Yawrupagha kelip orunlishishigha asas salghan, bir yurush yashlarning yardimi we hemkarlishishi bilen Yawrupada Uyghur dawasining tonulup, tereqi qilishigha biwaste yitekchilik qilghan.

Omer Qanat 1990- yili Erkin Alptekin, Enwerjan we Esqerjanlar bilen Sherqi Turkistan Yawrupa Birligini qurup chiqqan we bu teshkilatning bash katibi, muawin reisi we reisi bolup wezipe orundighan. 1992-yili Istanbulda otkuzulgen tunji nowetlik Sherqi Turkistan Milli qurultiyining ghelbilik echilishigha chong hesse qoshqan we muhim rol oynighan. Bu qurultiyining xelqara munaasiwetler bolumining mesuli bolup saylanghan. 1996- yili bir yürush uyghur pa’aliyetchiliri bilen Dunya Uyghur Yashliri Qurultayini qurup chiqqan we ikki qetim bu qurultayning reisi bolup wezipe otigen.
Omer Qanat1999- yili Amirkigha kelip, Amirkidiki dawasipigha qetilghan. 2000-yili Uyghur-Amirka Birleshmisining bash katibi wezipisini otigen. 2002-yili bu birleshimisining muwawin reisi bulop wezipe oteshke bashlighan. 2003-yili Shoret Seydehmet, Tughluq Abdurazaq ,Nury Turkel, Alim Seytoffler bilen birlikte Uyghur Kishilik Hoqoq Layihisini qurulushigha yitekchilik qilghan we 2004-yili Amirka Dimokratiyini Ilgiri Surush Fondi Jemiyitidin, Uyghur-Amirka Birleshmisige grant elishta chong hesse qoshqan.

Omer Qanat Amirika tashqi ishlar ministirliki, Amirka Dini Erkinlik komititi, Amirka dolet meslisi Xitay ishliri komititi, Xelqara kechurum teshkilati, kishilik hoqoqni kuzitish teshkilat, Erkinlik Sayari (Freedom House ) BDT Kishilik Hoqoq Kengishi, BDT musapirlar yuksek komisarlighi, Yawrupa Parliament Kishilik Hoqoq Komititi qatarliq organlar we xelqaraliq teshkilatlar bilen zich munasiwet ornutup, Uyghur teshkilatliri bilen mezkur organlar arsida korukluk rol oynimakta. Suningdek bu organ we teshkilatlarnining Uyghurlar mesilisige bolghan qizghninliqini kopeytishte we Uyghurlar heqqide bayanatlar chiqirishigha chong hesse koshmaqta.

Dewre bir uyghurni, uning bashqilarni qanchilik tengqitligen, bashqilarni qanchilik maza qilghan, bashqilargha qanchilik eqil kursitishke hewes qilghan, özini qanchilik bazargha silip bashqilarning maxtishigha tama qilghanlighigha qarap baha bermeydu, peqetla uning militi üchun qilghan pidakarliqigha, weten dep merdanlarche bashqan izige we zirikmey, tirikmey, qaqshimay, bahane qilmay, chidamliq bilen toxtimay qilghan ejirige qarap baha biridu. Omer Qanatqa uyghurlar kitapida bir ali janap uyghurlar qatarida siya tamchisi teghdim qilinidu. Omer Qanatni közge ilmighanlar bu alemdin shu közi bilen kitidu we ghayip bolidu, Omer Qanatning ayaq izi uyghurlar bisip mangghan yollarda tashlargha basqan möhur bolup qalidu.

Dolqun Isa(6-2)

“Ölum yaxshi asaret astida izzette bolghandin,
We ya baghu chimenler ichre köp rahette bolghandin,
We ya mehbu biler quchaghida ishrette bolghandin,
We ya qarun kebi dunya tepip serwette bolghandin”-Muhemmet Qasim damollam hesreti

Uyghurlar Bir Uyghurgha baha bergende, uning pul-mulikini yisaplap baha bermeydu; uning xizmet orunini damlitip qilghan maxtinishigha qarap baha bermeydu; uning oqop alghan unwangha qarap baha bermeydu; uning künde qanche qitim meschidke qatnaydighanlighini sanap baha bermeydu; uning torbetlerde özini maxtap tonushturup chiqarghan yazmiliri we ushaq-chushaq mokapetlirige qarap baha bermeydu.. Uning uyghurlar eng qiyinchiliq exwalgha qalghanda uyghurlar üchun qilghan pidakarliqigha qarap baha biridu; uyghurlar ümutsiz halette qalghanda ümut mesh’ellini küturup uyghurlarning aldida mingishigha qarap baha biridu;üzining muhebbitini uyghurlar üchun we peqetla uyghurlar üchun bighislishgha qarap baxh biridu. Peqet mush peziletke irishken Uyghurlar uyghur tarixida izi qaldirdu.

Dolqun Isa putun hayatini, putun muhebbitini, putun oy-pikirini uyghurlar üchun, uyghurlarni dunyagha tonushturush üchun, uyghurlarning teghdirini parlaq yolgha bashlash üchun atiwetken uyghur oghulani.

Biz bu dunyada qandaq ölüdighanlighimizni tallammaymiz, biz peqetla qadaq yashalaydighanlighimiz üchunla bel baghlalaymiz. Dolqun Isamu bizge oxshash elim-penlerde yokurlap oqup, kesip igisi bolup yitiship chiqishqa talanti yiterlik Uyghur. Likin Dolqun Isa putun hayatini peqet uygurlarning teghdiri üchunla yashashqa qet’iy niyet qilghan uyghur oghulani.

Dolqun Isa 1987 – yilliri Sherqiy Turkistan Uniwersitide oquwatqan waxtidin bashlapla uyghur dawasini systimliq elip birishke qedem qoyghan.1988-yiliri Sherqiy Turkistaning köpligen yizalarda tekshürüsh elip birip xarabiliq ichede qalghan Uyghur maarip heqide dokilat teyarlap XUAR partikom, xelq hökümiti we maarip komititige tapshurup, uzün yillar tunjiqip ketken uygurlarning awazini yoqur qatlamgha yetküzdi. Shu waqitlarda Uyghur militi üchun bundaq bir dokilat yizishqa ayahide sezgürluk we qorban birish jasariti telep qilatti.

Dolqun Isa 1988-yilli “ Milli kemsitishke narazliq bildurush” sho’arni kötörüp chiqan keng külemlik oqughuchilar namayishining yitekchilirining birsi boldi. Bu namayish Uyghurlarning uzun yillar bisilip qalghan awazini dunyagha tarqitipla qalmastin, xittay hukimitini chuchutti we Uyghrlarni oyghatti. Buning aqiwitide Dolqun Isa kup aylar nazerbet astida yashap, axiri uniwersitidin heydelti. Shuningdin bashlap Uyghurlarning derdini dunyagha bayan eylesh üchun, ana wetinidin ayrilip, sergandar bolup jaxan kezdi.

Dolqun Isa 1994-yili Türkiyede qurulghan “Sherqiy Türkistan Uqughuchi Yashlar Birligi” organning yitekchilirining birsi. 1995-yiliri, Türk Qurultiyida Uyghurlarning awazini yet küzüp, Türk Qurultiyigha uyghurlarning wekilirining resmi shekilde qatnishishini qolgha kelturushte körönerlik rol oynidi; Bu shu waqita TV da nex meydandin tarqitilgahn bulup, putun Türkiyede we ottura asyada xile zor ghulghula qozghighan idi.

Dolqun Isa 1994-1996 yillirida Enqerede Urumchidiki tunji oqughuchilar namayishining 10-yilliqini xatirlesh xelqaraliq muhakimey yighini ichilishida; Enqerede 40 din artuq döletning elchixanisining aldigha berip namayish qilip, ulargha murajet tapshurush pa’aliyitide; Almatadin bashlap Qorghazqiche 3 kün dawam qilghan “ Lopnor atom sinaq meydanini Taqash ” üchun elip barghan namayishini orunlashturushta; Germaniye 2-Nöwetlik Dunya Uyghur yashliri mediniyet künliri yighinini ötküzüshte we Dunya Uyghur Yashliri Qurultiyinini qurup chiqishta özgiche we yitekchilik rollirini elip bardi. Chet’ellerdiki kup sandiki Uyghurlar özining bu dunyada mewjut ikenlikidin qana’etlengen bolsa, Dolqun Isa hayat kechurup keldi.

Dolqun Isaning 1996 –yilliridin bashlap BDT kishlik hoquq Komititi, Yawrupa parlamenti we Yawrupa Ittipaqida we bashqa xelqar yighinlargha qatnashqan we yighinlarda sözligen pa’aliyetlirini yizip chiqsaq bir kitap bolidiken ( DUQning rexberlerning birsi bolghan Dolqun Isa bashtin bashlap qatniship kelgen DUQning uyghurlarni dunyagha tunush turushta elip barghan ajayip pa’aliyetliri toghurluq ayrim yizishni muwapiq kurdum). Buyerde peqet bir neche missallarni kürsutip ötey: Hezirghiche azdigende 50tin artuq BDTning her xil yighinlirigha Uyghur wekilliri qanashti, BDTning herqaysi komititlirigha teqdim qilghan ilmi dokilatlar qobol qilindi we ilan qilindi; BDTning ichide mexsus muxpirlarni kütwilish yighini ötküzildi; UPR yighinida 9 döletning uyghur mesilisini otturgah qoyushini qolgha kelturdi; Yawrup parlamenti kishlik hoquq komitita Rabiye xanimning guwanliqtin ötüsh pa’aliyitni orunlashturildi; Brukselde yawrupa kengiyishi aldida Yawrupadiki uyghurlar keng kölemlik namayish elip bardi; Amnetsy International, Human right watch , Society for threatned peoples, UNPO...qatarliq nurghunlighan xelqara teshkilatlarning we London school Economic, Cambirge university, Berlin Frei University qatarliq universitiler, tetqiqat merkezlirining tekliwige binaen, ularning yighinlirida mexsus uyghur mesilisi heqide dokialt berildi

Her bir Uyghur aldirash yashaydu. “Ishim aldirash” digendinmu artuq titiqsiz, qalaq we menasiz gepni tapqili bolmaydiken. Uyghurlar bir uyghurning hayatini “qanchilik aldirashliqi” emes, “nime üchun aldirash” bolghanliqi arqiliq baha biridu.Dolqun Isa özining kunlük hayatini “men özemge manchilik hosul aldim” dep yisaplimighan, “men uyghurlarni dunyagha tonush turush üchun manchilik uruq chashtim” dep mülcherligen. Donqun Isa chachqan ashu uruqlar dunyaning hemme yerliride ghunche-ghunche gul bolup ichildi we ichilwatidu.
“Ah urisen armininggha yitelmey,
Ya arzuning ishikidin kitelmey”-- Muhemmetjan Rashidin

Donqun Isa, Sherqiy Turkistanni bashqidin tikleymiz digen gha’yeni uzining eng ali armani qilip, bu “arzugha yetkili bolmaydu ” digen chushkun köz qarashlargha perwa qilmay, özining barliq bilimini, eqlini, waxtini we hayatini uyghurlargha pida qilip qismen uyghurlarni razi qilghan bolsa, qismen uyghurlarni heyran qaldurdi. Donqun Isa bir uyghur siyasiyetchining, bir uyghur yitekchining qandaq yitiship chiqidighanlighining shanliq misali boldi.

(6-3) Rabiye Qadir

“Yighlisang yighlaymen yishimni tükup,
Kulkengge hem tengkesh bolumen kulup.
Sen bilen teqdirdash, qelbdash bolup,
Yashaymen ey xelqim sinila süyup”---Abdulla Yaqup

Mao Ze Dong shundaq digen: “bir millet, bir dewlet, eger özining rohiy tuwruki bolmisa, bu millet jansiz halatke chushup qalidu, birlikke yighidighan tartish kuchidin ayrilip qilidu, hayati qabiliyeti bolmaydu”

Bultur men Zhong Gu kommunist partiyesining tarixini bashqidin oqup chiqtim. 1937-yiliri, Liu Shao Chi we Zhu En Ley qatarliq talantiliq kommunist partiyesining yitekchiliri Mao Ze Dongdek bir rohiy tuwruk bolmisa, kommunist partiyesi hakimyetni qolgha ilish meqsetige yitelmeydighanlighigha chongqur chushenge, shuning bilen Mao Ze Donggha bolghan barliq tenqid, narazliq, qarishi oy bikirleni bir yaqqa qayrip qoyup, putun wüjudi bilen Mao Ze Dongning qolap, “Mao Ze Dong Idiyesini” oturgha qoyup, Mao Ze Dongni muqedes yitekchi qilip tiklep, Mao Ze Dongning etirapida zich birlikke kilip, axiri hakimyetni qolgha kelturgen.

Mao Ze Dong yitekchilikidiki kommunist partiyesining mustebit hekimyet qurghanlighi buyerde muzakire qilidighan mezmun emes. Bu yerde dimekchi bolghinim, qandaq siyasi teshkilat bolushidin qet’iy nezer, özining yitekchisini qollaydigha hem qedirleydighan egeshguchiliri bolghandila bu teshkilat özining nishanigha yiteleydu. Mao Ze Dong teleylik iken, uning qedirge chushinidighan bir yürush talantiliq kishiler etirapigha olishiptikem.

Bir uyghurlarning simwolli bolup dunyagha tonulghan rexberning yitekchiliki bolmisa hem shu yitekchining etirapida zich birlikke kelmise, uyghurlarning dolqun yirip ilgirlep, tosalghularni supurup mingishi mumkin emes. Likin uyghurlar siyasi ediye jehettin, pisxologiye jehettin, militining teqdirini eng ali orungha qoyup istratigilik plan tüzüsh jehettin, milletning diqitini bir fokusqa yighish jehettin, teshkillesh we teshkilatqa chüshunush jehhetin Rabiye Qadirdek bir dunyagha tonulghan siyasetchige teyyarlighi tixi putmigen millet iken; Uyghur militidin dunya sekniside Rabiye Qadirdek bir siyasi simwolning hazirghiche chiqmighanlighi, buningdikin xile yillarghiche chiqish ehtimal nispi nahati töwen ikenlikidin xewiri yoq millet iken; Uyghurlargha tarix bergen bu simwolni qedirlep paydilinishni chaqchaqqa aylandurup qoyidighan millet iken; Rabiye Qadir bolghachqa uyghurlar nüwettiki netijilerge irishkenlikini jayilliq bilen qobol qilmay turiwalidighan millet iken; Hich bolmighanda Rabiye Qadirdek bir dunyagha tonulghan siyasetchidin paydilinip dawarimizni aldigha suriwalayli digen addi tuyghugha kelmigen milletiken.

Omer Qanat we Dolqun Isa teleylik iken, bular Rabiye Qadir bilen birge ishleshke irishiptu, Rabiye Qadir dewride yashaptu. Eger Rabiye Qadirning simwolli bolmighan bolsa, Omer Qanat we Dolqun Isaning hazirghidek uyghurlar birlikte qobil qilghan, uyghurlarning hürmitige irishken, dunyaning herqasi siyasi organlirigha tonulghan küzge kürunerlik uygurlarning yitekchiliri bolup chiqishing ehtimali anche chong emesti dep chushinimen.

“Yitip kuz, sogh samal tegkech, ghazang bolghan kebi yapraq,
Ömur menzilde axir bolurmiz bir döwe tupraq.
Bu tupraqta uner bezen tiken yaki xunuk qamqaq,
Echilghay bezide guller, chichip xush etrini heryaq,
Dimek, her kim birur shexsen ömurge özi qimmetini”---Abdurihim ötkur

Hemmimiz hayatimiz bir utuqluq hayat bolsiken dep ümut qilimiz. Basqan qedemlirimizdin guller xush etrini chachsiken deymmiz. Rabiye Qadir hazir qeder basqan izliridin pushayman yimeydu dep oylaymen.

Sovit Itipaqi dewride, uygurlargha tonulghan roman “Polat qandaq tawlanghan” ning bash qexirmanni Pawl Korchaginning bir adem ömurni qandaq ötkezgende pushaymansiz hayat bolidighan toghurluq sözligen bir dangdar sözi bar. Menche, Rabiye Qadir Bundaq hayatqa iriship boldi.

Pawl Korchagin: "Adem üchun eng qimmetlik nerse hayat. Hayat bizge peqet birla nowet kelidu. Adem bir putun ömurini mundaq ötkuzushi kirekki u ötmushini esligende hayatining quruq ötup ketkenlikidin epsuslanmasliqi, ötkezgen bimenelikleridin hijalet bolmasliqi kirek. Shundila u ölushining aldida mundaq deyeleydu: men putun hayatim we barliq kuchumni dunyaning eng ali ishlerigha teqdim qildim. Insaniyetning azatliqi üchun koresh qildim”.


*********************************

Men yuqurda yizip ötken uygurlargha toluq chushunip kitelmeymen. Bular nime üchun shunchila bayliqli tashlap, azade-rahet turmushtin yüz örup, özining tinich turmishi özi mejburi qaynam we quyunning ichige zorlap yashaydu? Bular özining uyghur militini chushenmemdu? Bu milletning vina tomurida alliqanchan “bore tip” qan tazlinip, “qoy tip” qangha aylanghanghu? Chishliri sunghan, tenliri zexmilinip halsiz qalghan bore qandaqmu bishide jewlan qiliwatqan ejderha bilen tengkilelisun? Bu uyghur militini yiteklep musteqilliqqa intilish digen bir exmiyetsiz urunushqu?

Rabiye Qadir, Omer Qanat we Dolqun Isalardek uyghurlardiki bash egmes, keynige yanmas itqat zadi qandaq bir itqat? Bunning tigige men yitelmidim. Bularning pisxologiyesini tetqiq qilip baqay disem qelimim tewrimey turiwaldi. Belkim tuwendiki dialog bularning itqatigha qismen jawap birishi mumkin.

Birneche yil burun Hollywood “Lord of the Rings” digen kinoni ishlidi. Bu kinoning 2- qisim “Twin Towers”ning axirida sirliq üzukni yoqutush üchun Mount Doom wulqangha ekitip barghan Frodo ömutsizlinip seperdin wazkechmakchi bolghanda, Frodoning aghinisi Sam ilham birip mudaq söleydu:

Frodo: Bu ishni qilammighidekmen.

Sam: Bu eslila bir xataliq, kelmigen bolsaq bolatti. Emma biz kelduq. Bu biz anglighan ghelite hikayilagha oxshash ish boldi. Uning ichide teswirlengen, zulumet xeter bilen tolghan, bezide axirining qandaq bolidighanlighini bilgini bolmaydighan hikaye. Bundaq hikayilerde qandaqmu küngulluk axirlishish bolsun? Dunyani ilgirki halitige qayturush mumkinmu? Buche kup qorqonush ishlerning qachandin tartip yüz biridighanlighini kim bilidu? Biraq bu qarangghuluq ötipkitidu, zulumet haman yoqolidu, yip yingi bir kun qochach achidu, qoyash tiximu yalqun nurini keng zimingha sixiliq bilen chachidu. Hemmidin exmiyetlik hem menggu untulmas hikaye digen mana mushu. Biz yash, kup ishlarni bilip ketmeymiz. Emdi Frodo, men bezi ishlerni chushengendek boliwatimen, chushengendek boliwatimen. Bu hikayining qexirmanliri nughur pursetni qoldin biriwetken bolsimu, emma yenila boshashmastin, baturlarche aldigha qarap mingiwatidu. Chunki ularda bir itqat bar.

Frodo: Bizge qandaq itqat kirek, Sam?

Sam: Bu dunyada aq kungulluk yenila mewjut,Frodo, biz shuning uchun kuresh qilsaq erziydu.

Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(1)-Rabiye Qadir
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler/642404799140295
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler (2)-- Shöhret Mutellip
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler-2/645018818878893
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler (3)-- Ilxam Toxti
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler-3/648402425207199
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(4)-- Ilshat Hasan
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler4/663078333739608
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(5)—Uyghur Ayallar
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler5/691878810859560

Unregistered
09-10-14, 01:02
Mavlan Yasin bu makalisinig bexida abduhalik uyghur, abdureyim otkur, tiyipjan eliyup katarlik xair yazhuchilarni, hojiniyaz haji, sabit damolla, ehmetjan kasimi katarlik siyasiyun larni mustekil dowlet kurux istiki yok, hittay kompartiyesige sadik digendek gepler bilen eyipleptu.

makalinig ahirsida bolsa omer kanat, dolkun isa, rabiye kedir larni kokke koturuptu, ularnig hatalik otkezgen yerlirinig barlikini etirap kiliptuyu, neme hatalik otkezgen ligini, kequruxke bolidihan hatalikmu emesmu bermeptu.

hox mavlan yasin ozi bir jawap berip baksun, rabiye kadir baxqilihidiki DUQ nig, hittaydin telep kilhan aptonomiyisi, u makalisida tillihan hojiniyaz haji, sabit damolla, ehmetjan kasimi larnig kilmakqi bolhan ixxidin nime parki bar.

hojiniyaz haji, sabit damolla, ehmetjan kasimi lar hich bolmihanda sepnig aldida turup jeg kilhan. ozinig jenidin kiqip jeg kilhan. bu jehette ular bizge ulge bolalaydu. birak ularnig mustekkil dowlet kurux yoliha magmihanlihi ularnig eg qog hatalihi. ularnig hemmisi bu alemdin ketti, biznig kilalaydihanlirimiz ularnig kahrimanlikini ozimizge ulge kilip, ularnig hatalikliridin ibrat elix.

gepimni yiginqaklisam biznig kilidihinimiz del mewlan yasinnig oylihinidin karxi teripi bolixi kerek, yeni mahtaxka tohra kelse burunkilarnig mahtihidek yerlirini mahtap. hatalihini korsutix jehette hazirki hayat larnig hatalikini korsitip berix kerek.
belkim rabiye kadir katarlik DUQ dikiler bizge karihanda, uyghur dewasi uqun kop kuch qikarhandu. birak ularnig nixani aptonomiye bolhan bolsa, ularnig kilhanliri bizge ziyan selixtin baxka nerse emes.

Unregistered
09-10-14, 17:25
Mavlan Yasin bu makalisinig bexida abduhalik uyghur, abdureyim otkur, tiyipjan eliyup katarlik xair yazhuchilarni, hojiniyaz haji, sabit damolla, ehmetjan kasimi katarlik siyasiyun larni mustekil dowlet kurux istiki yok, hittay kompartiyesige sadik digendek gepler bilen eyipleptu.

makalinig ahirsida bolsa omer kanat, dolkun isa, rabiye kedir larni kokke koturuptu, ularnig hatalik otkezgen yerlirinig barlikini etirap kiliptuyu, neme hatalik otkezgen ligini, kequruxke bolidihan hatalikmu emesmu bermeptu.

hox mavlan yasin ozi bir jawap berip baksun, rabiye kadir baxqilihidiki DUQ nig, hittaydin telep kilhan aptonomiyisi, u makalisida tillihan hojiniyaz haji, sabit damolla, ehmetjan kasimi larnig kilmakqi bolhan ixxidin nime parki bar.

hojiniyaz haji, sabit damolla, ehmetjan kasimi lar hich bolmihanda sepnig aldida turup jeg kilhan. ozinig jenidin kiqip jeg kilhan. bu jehette ular bizge ulge bolalaydu. birak ularnig mustekkil dowlet kurux yoliha magmihanlihi ularnig eg qog hatalihi. ularnig hemmisi bu alemdin ketti, biznig kilalaydihanlirimiz ularnig kahrimanlikini ozimizge ulge kilip, ularnig hatalikliridin ibrat elix.

gepimni yiginqaklisam biznig kilidihinimiz del mewlan yasinnig oylihinidin karxi teripi bolixi kerek, yeni mahtaxka tohra kelse burunkilarnig mahtihidek yerlirini mahtap. hatalihini korsutix jehette hazirki hayat larnig hatalikini korsitip berix kerek.
belkim rabiye kadir katarlik DUQ dikiler bizge karihanda, uyghur dewasi uqun kop kuch qikarhandu. birak ularnig nixani aptonomiye bolhan bolsa, ularnig kilhanliri bizge ziyan selixtin baxka nerse emes.


Qirghinchiliq boliwatqanda gep-sozmu Pichaqtek keskin, Dos-Dushmen n Ras-Yalghan Iniq we Ashkare bolushi kerek. towendikiler satqun dushmen bolmay kimler? Mewlan yasin mana bu satqunlar bilen birge :

** “Men Uyghurlargha wakaliten xitay bilen qoshulup ketish(Xitay birliki)ni qobul
qilimen”- DUQ Reisi Erkin Isa yusup.(1994-yili Turkiye Gizitisin)
** „Chin (Xitay)Milliti Intayin Mediniyetlik we kuchluk…“ – DUQ Reisi Erkin Isa yusup
2002-yili Turkiye TV Qanali (TRT) de Sozligen.

** “Biz Uyghurlar Musteqilliq telep qilmaymiz”- DUQ Reisi Rabiye Qadir, Enwerjan,
Dilshatlar … 5-Iyul Qirghinchiqiliqining Harpisi. Italiye.
** “ Biz Xitay xelqining erkinlik(Dimokratiysi) uchun koresh qilidighan yolni
TalliwalDUQ”- Rabiye qatarliq Barliq DUQ Mesulliri.
** “5-Iyul weqesidin kiyin Urumchide Birlin Temi peyda boldi”- Perhat
Memet(Aptonumiye Programmichisi, Yorungqash, M.Sayrami, T. Bughra, Altidenbir…),
** “ Shinjangda xenzularning Saylam Hoquqi bar” - Alim Seyt

Unregistered
09-10-14, 18:33
mewlan yasin sizge hitay komistik partiyesi 5 mo birip yazdurwatamdu?...

Unregistered
09-10-14, 18:41
Bir millatka mundaq haqarat qilidighan ozang qaysi iplas millatka tawa? Dawalinip korushni oylashmidingmu?


Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(6)

Mavlan Yasin

“Bu muhebbet, eytqina yar, qasi el, insanda yoq,
Qaysi qul xali uningdin, qasi xan – sultanda yoq?
Ikki dilni baghlighan bir til disek chin söyguni,
Unche qudiret – kuch, likin yüzlep polat arqanda yoq.
Shu muhebbettin turelgenlerni sherep ehli disem,
Yaq! dimekke belki, bash chayqar kishi her jayda yoq”---Muhemmetjan Rashidin


Biz uyghurlar muhebbet toghurluq yazghan kitap-destanlar xili kup iken. Perxat-Shirin, Tayir-Zohre, Ghirip-Senem, Leyli-Meznun, Kakku-Zeynep, Qizilgul-Bulbul, ghunchem…

12 muqemmu muhebbet mezmunni asas qilip teltukus tamamlashqan iken.

Eger siz “Tarim” we wetende neshir qiliniwatqan jornallarni achsingizmu, kup qisimdiki shiirlermu asasi jehettin muhebbet heqqide yizilghan. Wetendin ayrilip sergerdan bolup jürgenlerning ichidimu weten toghurluq yazghan yazmilar yiqin zamanghiche nahati az uchuraydiken.

“Wetinim dep üküp kuz yash kiche bidar duadimen,
Weten üchun dua qilip shu kichiler biganimen.
Wetinim dep kirip qaldim musapirliq yollirigha,
Bu yollarda qatnashmu yoq bugungiche piyade men.”

Budaq weten perwerlik yazmilarning az bolushning asasi sewepi, 1930-yillirghiche uyghurlarda wetinim digen tuyghu asasi jehettin bolmaptiken(tamamen bolmaptiken dep yazaydisem, gay bir insanlarning tigige ot ketmisun dep ensirdim). özining kichikine hoyla-aramini we yize-mehelisini wetinip dep chüshunup keptiken. Uyghurlarni weten perwerlik we millet ghururluq qilip terbilep yitekleydighan bashlamchilar chiqmaptiken. Uyghurlarning wetinige we militige bolghan muhebbitini oyghitidighan, terbileydighan, vina tomurida örkeshlep aqquzidighan yazmilar yoq yisapta yizilip keptiken. Uyghurlarni wetini we teqdiri üchun jenglerge chaqirghan murajietlernimu tapqili bolmaydiken. Uyghurlarning özining wetinige bolghan muhebbiti toghurluq yizilip qalghan anche-munche yazmilarmu gas ademning qulaqigha yitip birip, qarghuning küzige uchurap, gachining awazigha aylinip ghayip bolup tügep kitiptiken.

“Helimu jansizgha oxshaydu tening,
Shunga yoqmu anche ölömdin gheming.
Qichqirsam qimirlimayla yatisen,
Oyghanmay ölmekchimu sen shu peting.

Echinar könglum sanga, hey Uyghurum,
Sebdishim, qerindishim, bir tuqqunum.
Köyunup halinggha oyghatsam seni,
Anglimaysen zadi, nime bolghunung.”-- Abduhalik Uyghur


Biz uyghurlar, bashqa milletlerge, biz tughulghan bu tupuraq üchun herqandaq qorban bolushqa razi ikenlikimizni, bu tupuraq üchun herqandaq ighir yükni zimimiske elip kütürushke berdashliq biridighanlighimizni, bu tupuraq üchun herqandaq japa-musheqqetning huddisidin chiqalaydighanlighimizni, bu tupuraq üchun herqandaq reqibke qet’iy qarishi turudighanlighimizni, bu tupuraq bizning we peqetla bizning wetinimiz ikenlikini, bashqa hichqandaq insanlarning bu tupuraqtin heqqi yoq ikenlikini yiqin zamanlarghiche ******-ochuq bildermeptiken we iniq-keskin jakarlimaptiken.

Uyghurlarning eng büyuk ömuti yat milletlerdin “biraz issawi bar birsi kilip xojayinimiz bolsiken” din ibaret bolup keldi, bu xojayinning kim bolishidin qet’iy nezer. Kün buyi dongghaytip qoyup kutige 100ni tipidighan xojayindin yirim kün dongghaytip qoyup kutige 50ni tipidighan xojayinni tilep kelgen.

“U shamalmu xop sanga, bu shamalmu xop sanga,
Hich yan’ghinida shunglashqa, totashmaydu ot sanga.
Musheqqette sayang yoq, nede kelgen jut sanga?
Süzük sumu, lay sumu tuyulidu qut sanga”—Muhemmetjan Rashidin.

Uyghurlar yazghan muhebbet yazmilirimu asasi jehettin Alla Ta’Alagha, ata-anagha, ballirigha, yureklirini küydiriwatqan güzel perizatlerge bighishlap yizilghan.

Yizilmighan yaki zuwanidin chiqarmaydighan, likin uyghurlarning barliq yizilghan muhebbet dastanliridin üstun turidighan, Uyghurlarning qelbide eng ali orun alidighan, Uyghurlarning bore rohini weyran qilidighan, Uyghur erlirini aqta qilidighan, Uyghurlarning her bir yürikining tipishini bashquridighan, her bir süzini tehrirleydighan, her bir qedimini ritimge silip turidighan bir yoshurun muhebbet uyghurlarning qelbide ching orun elip saqlinip keldi.

Tarixning halqiliq peytige kelgende, Uyhurlarning xittay hukimitige bolghan muhebbiti hemme muhebbetni bisip chushken. Uyghurlar bu xittay hukimitige bighishlighan muhebbiti üchun barliq mal-mulukini,muluk hoquqini, imanini, wetinini, militini, hetta qiziq qinini tukup, jinini pida qilip kelgen.

Bu aldimizdiki 200 yilliq terixqa qarisaq, Uyghurlar Alla Ta’Alagha bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Ata-anisigha bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Ballirigha bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Er-Xotunlar öz ara bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Uruq-Tuqanlar öz ara bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Militige bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Wetinige bolghan muhebbitidin wazkicheleydiken; Likin Xittay Hükimiyitige bolghan muhebbitidin
wazkichemmeydiken,kichimen deydighanlarning put qolini bir ötekke tiqip chongqur zindangha tashlaydiken.

Aldinqi 200 yilde, uyghurlar özining ana tupuriqi, özining wetini, özining kindik qini tükülgen zimindin ayrilip qilishining asasi sewepi, tarixning zürur basqushida, xittay hukimitige bolghan muhebbitidin waz kichelmey, xittay hukimitige bolghan muhebbitini eng ali muqeddes orungha qoyup kelgenliktin ibaret. Xittay hukimitige bolghan muhebbiti özining wetinige, militige, imanigha, ata-anisigha, ballirigha, söyginige bolghan muhebbitini weyran qilishqa we mehrum qilishigha yol qoyyop keldi dep qarisaq xatalashmaymiz.

Tümur xelpaning qozghulangi, Tümurning bishi bilen tini ayrilipla qalmastin, Tümurge egeshken, Tümurning tesirige uchurghan we Tümurning gipini anglap qalghan minglighan uyghurlarning qini derya bolup iqip, jesetliri deshti-chüllerde qebirsiz qilip, boran-chapqunlarda sisip, yawulargha yem blush bilen ayaqlashti. Biz bu qozghulangning meghlup bolushini asasi jehettin “Tümur xitaylargha goldanghan yaki qozghulangning nishansiz bolushidin axirigha chiqmighan” dep yekunleymiz. Bu bolsa peqet qiliplashqan üstun qatlamdiki neziryeler. Likin tigi-textini chongqur kolap kelsek, weziyet qistap kelgende, Tümur xittay hukimitige bolghan muhebbitidin wazkichishke niyet qilalmighan. özining hayati bilen xittay hukimitige bolghan muhebbitining birsini talash toghri kelgende, muhebbitini tallap, xittay hukimiti bilen qayta bir mezgil öy tutup, axiri özinng hayatini qorban qildi. Buning netijiside minglighan uyghurlarning qini derya bolup aqti.

“Chang-tozanglar qalmidi men sen üchun bulghanmighan,
Shunche qaynamlargha sen üchun kirmisemchu, way esit.
Chinpütup jadu sözüngge kirginim jenglergichu,
Sini dep ikki yingimni türmisemch, way esit”--- Muhemmetjan Rashidin

Ghuji Niyaz xittay hukimiti bilen keng dalada ilishiwatqan peyitte, Sabit Damullam birichi jumüryetni tiklidi. Xittay hukimitining 3 talaq qiliwitishidin ensirgen Ghuji Niyaz, Sabit Damullamni öz qoli bilen baghlap, xittay hukimitige tapshurup birip, birichi jumüryetni xittay hukimiti üchun qurbanliq qilip, xittay hukimitige bolghan muhebbitige hergiz xa’inliq qilmaydighanlighini bildirup, özining xittaylar bilen bolghan adawiti peqet erige amiraq xotunnung erigha ekilep “set, eski” dep tilighandin bashqa hich nerse emes ikenlikini ashkarlidi. Xittay hukimiti bilen bir ghojurda bir mezgil shirin muhebbetleshti, axirida özining hayatinimu shu xittay hukimitige bolghan muhebbitini saqlap qilish uchun qorban qildi.

“ Yalghanchining tili chichesiz pilek,
Chicheksiz pilekte ne qilsun xemek.
Uzarghansiri u öz igisini-
Boghidu yilandek bolup chembirek”---Abdirihim ütkur.

Ikkinchi jumüryetning halek bolishimu tigi-tektidin itqanda, Exmetjan Qasimi qatarliqlarning xittay hukimitige bolghan chongqur muhebbitining qorbani. Exmetjan Qasimi qatarliqlar 11-bitimge qol qoyup, 30,000 jumüryet armiyesini manas derya boyida 4-yil toxtitip qoyup, Nen Jin’giche birip, Go Mindang hukimitige yürek baghrini tukup kilidu. Go Mindang hukimitining wayran bolushi heqiqetke aylanghandikin, Exmetjan Qasimi qatarliqlar kommunist partiyesige qayta-qayta xet yizip, Zhong Gu kommunist partiyesige bolghan chong qur muhebbitini tukidu. Azatliq armiyening kilishini kütup yurekliri tiz soqup, hayajanlinip olturalmay qalidu.

“Yayrimni keptu dise,
Men yürey bashim bilen.
Yayrim kelgen shu kuchani,
Supurey sachim bilen”—Uyghur Xelq naxshisi.

Zhong Gu kommunist partiyesining kilidighan yolini sachi bilen supurup qanaet qilmay, bashchilap mingip xumaridin chiqmay, 40 neche mashinida sogha-salamlarni elip ZhongGuning ölkisi Len Zhughiche birip xittay hukimitige bolghan sadaqetini bildirup, ikkinchi jumüryetning teghdirini Zhong Gu kommunist partiyesige soghat qilip zorlap tangdi. Buning netijiside ay yultuzluq kuk bayraq bu muhebbetning qurbani bolup öz makanidin sögun boldi, besh yutuzluq qizil bayraq uyghurlarning ghojirida muhebbetning shirin pezisini sürdi. (Exmetjan Qasimi tughurluq ayrim muzekire qilimiz).

Bizning nurghun tonulghan yazghuchilirimizmu xittay hukimitige bolghan muhebbitini ipadilep yizishtin zadi xali bolmighan. Xittay hukimitige bolghan muhebbitini yazmisa hayati püchek, Imani ajiz we qelbi qarangghu bolidu dep oylighan bolushi mumkin.

“IZ” ge oxshash möjize shiirni yazghan Abdirihim ötkur 1940 yillirida bir kuni mandaq yazghan bolsa:
“Zirikkech janlar bu zimistandin,
Janu janimdin bahar chillaymen.
Tunler kichisi huwlighan shirdek,
Ah—pighanimdin bahar chillaymen”--- Abdirihim ötkur

Yene bir kuni mandaq yazghan:
“Chogh eqimliq küresh deryasida üzup,
Kitip barimiz emdi yingi Zhong Gu gulistanigha.
Bu, ‘qaranghuluq – yoruqluq kürishi, bizning weten shuning temsili’
Didim, qelemni minip,
Yingi Zhong Gu gulistanigha mangdim atlinip” --- Abdirihim ötkur(1942)

Tiyipjan Eliyup, Kur’an Kerimde Allani medhiylep yazghan ayetni (Qur’an Kerim: sure loqman, 26-27ayet) , ikkilenmey kommunist partiyesini medhiyleydighan kuplitke aylandurghan. Kommunist partiyesige bolghan muhebbitini eng uluq, muqedes orungha kütergen.
“Qelem bolsa derex orman,
Qeghez bolsa zimin asman,
Siya bolsa dingiz oqyan,
Bolup shayir jimi insan,
partiyening mihrini yizip tugetkini bolmas”--- Tiyipjan Eliyup

Luptulla Mutellip yapunyege qarishi shiirlerni yizip, özining ZhongGu militige bolghan chongqur muhebbitini bayan qilish arqiliq, özining Zhong Guning birlikini saqlash uchun kuresh qilidighanlighini bildirgen iken

Elqem Extemmu, 1950 yilirida “Bei jin, sem mining küzüm” dep shiir yiziptiken.

Nim shiyitmu bugini jenggiwarliq “Aldida” digen shiirni yazghan bolsa, etisi “biliqchi buway Peng” digen shiirni yiziptigen.

Yazghuchilarla emes, her sahediki közge kürünerlik uyghurlarning xittay hukimitige bolghan chongqur muhebbiti bildirip yazghan yazmilirini, sözlikigen nutuqlirini, qilghan pa’aliyetlirini tipip chiqmaq anche qiyin ish emes. Bularning hemmisini xittay hukimitining bisimining netijisi diyish nadanliq, semimilik emes, adiliq emes, öz özimizni aldighanliqtin bashqa hich nerse emes.

Riwayetlerning itishiche, ashiq-meshiq tayir bilen zohrening qebirsidin her kuni birtaldin qizil gul unup chiqidiken, bu ikki dana qizil gul igilip, bir birsini söyey digende, qar batur bu ikki igilip kiliwatqan qizil gulning utursigha tiken bolup ünup chiqip bu ikki gulni ayriwitidiken.

Biz ötkiziwatqan nurghun pa’aliyetlerdimu xittay hukimitige bolghan muhebbitimizni yushuralmaymiz. Buning bir tipic misali, uyghur ziyaliri teshkilep oyushturghan bezi ilmi yighinlarda ay yultuzluq kuk bayraq cheklilinidu, yighin sahneside ay yultuzluk kuk bayraq men’iy qilinidu, yaki imkaniyetbar resimge chupqilishining aldini elip sehnidin yiraq bir bulunglargha orunlashturidu. Chunki ay yultuzluq kuk bayraq uyghurlarning xittay hukimitige bolghan muhebbitige ziyankeshlik qilidu. Nurghun uyghurlarning neziride, ay yultuzluq kuk bayraq, uyghurlar bilen xittay hukimiti uturdiki muhebbetni buzidighan qar batur bolup kurinidu.Eliwette bu uyghurlar, ay yultuzluq kuk bayraqni chekligenlikining sewebini köpligen chirayliq petiwalarni toqup chiqip uyghurlarni qaymuqturushqa tirishidu. Ay yutuzluq kuk bayraq aldibilen bir uyghurning qelbide tiklinidu, endi bu uyghur bu bayraqni tupuraqqa tikleydu. Yighin sehniside ay yultuzluq kuk bayraqning kurunmesliki, bu uyghur ziyalirining qelbide ay yultuzluq kuk bayraqning yiqilghanlighini bildirdu. Elwette, ay yultuzluq kuk bayraq yiqilghan yerde besh yultuzluq qizil bayraq tiklinidu.

Ulatayupning “azsanliq milletler xenzulardin ayrilalmaydu, xenzular azsanliq milletlerdin ayrilalmaydu” digen dangdar sözi yiqin yillarghiche xittay hukimitining sherqi turkistanda puttun yighinlarda tekitleydighan, hujetlerge bisilidighan, küzge kurinidighan tamlarda we pa’aliyet meydanlirida yizilidighan lozunka bolup keldi.

Likin heqiqi emiliyet bu sözning ikkinchi qismining-- “xenzular azsanliq milletlerdin ayrilalmaydu” – xata ikenlikini ispatlidi: xittaylar uyghurlarsiz yashalaydu, xittaylarning uyghurlargha hich qandaq mohtaji yoq, xittay hukimitige peqetla uyghurlarning tupraqi kirek.

Likin bu sözning birinchi qisimining “azsanliq milletler xenzulardin ayrilalmaydu”—xata ikenlikini ispatlammaymiz. Buninggha tarix guwa: herbir qitim xittay hukimitidin ayrilishni yaki xittay hukimiti bilen birge bolushni tallaydighan ejellik peytide, uyghurlar xittay hukimiti bilen birge bolushni talliwalghan. “bizning mesilimiz jughrapiye mesilisi emes, siyasi mesile”—Exmetjan Qasimining bu sözi, Uyghurlarning hittay hukimitidin ayrilmaydighanlighini, peqet uyghurlarning bishini anche-muche silap qoyishini ümut qilidighanlighini bayan qilidu.—wadirixa! Xalas!!

Ta mushu küngiche, Uyghurlarning xittay hukimitige bolghan muhhebiti uyghurlarning musteqil bolush niyitini wayran qilip keldi. Uyghurlar musteqil bolimen deydiken, Uyghurlar uzining dewlitini tikleymen deydiken, aldi bilen, xittay hukimitige bolghan polattinmu ching muhebbet arqanni üzelishi kirek.
Likin, bu mugebbet arqanni üzüsh mumkinmu? bu mugebbet arqanni üzimen digen oy-pikir benggining xam xiyalidin nime perqi bar? Uyghurlarning musteqil dewlitini tikleymiz dep intilghan tirishjanliq tuxumni tashqa urghandek axmaqliqtin bashqa hich nerse emesqu?

Qadaqtur, uyghurlarda “peqet mining musteqilliqimni hormetleydighan insanlar, milletler we dewletler bilenla muhebbetlishimen ”deydighan oghul-qizlar üzülmidi. Bu uyghur oghul-qizliri biz chiqishqa juret qilalmighan dawanlargha yamishalaydiken; biz chushushtin qorqan örkesh qanamlarda ghulach tashlap üzeleydiken; biz mingish yoli yoqken dep kenimizge qaytqan janggallardin özi qedem tashlap mingip yol achaylaydiken; biz iziqip ganggirap qalghan qarangghu tünlerdin qoyash nurini küreleydiken.

Omer Qanat (6-1)

“Izdisenglar dostlar nawada,
El qoynidin izdenglar mini.
Chiniqsun dep xelqim buyrighan,
Ish urnidin izdenglar mini.

Chilishchilar tuzgen sorunning,
Sanasidin izdenglar mini.
Weten jandur digen bu sözning,
Menisidin izdenglar mini”—Tel’et jilil bash turk.


Alla Ta’Ala insanlarni sinash üchun, bu dunyani hesen-husen bilen zinnetlep, yilliq qoyash nuri chichip turidighanla qilipla yaratmaptiken. Bu dunyani boran chapqonliri bar; qebih qara niyet nachar ademler olturaqlashqan; biguna ademni dargha asidighan arqanlar teyyar; gunahkarni saqlap, gunasizni kumidighan qara öngkurliri bar; hetta gul chimenler ichidimu bigunani mergenlep yatqan tikenliri bar; chidamsiz ademni urup yiqitip, özi gheyret qilip orinidin turmisa, shu yatqan yerge menggu paturup qoyidighan qilip yaratqan iken.

Bu dunya peqet qatiq zerbilerge chidap, zerbini sewep qilip rohi chüshkun bolmay, zerber yep yiqilip chushken yerdin ömulep qopup, dawamliq nishanigha qarap ilgirligen insanlarnila medhilep mukapatlaydiken. Omer Qanat mushundaq mukapetke irishqan insanlarning shanliq nemunesi we wekillik misali, meghlubiyetke bash egmeydighan lewle musabiqisining chimpionni.

Omer Qanatning Uyghurlarni dunyagha tonushturush üchun mangghan ulugh qedemlirini, uninng qancheqitim yiqilip chushkenliki arqiliq ölchimey, uning yiqilip chushkende baturlerche we merdanlarche ömülep qopup ilgirlep mangghan qet’iy, chidamliq we qaytmas qedemliridin ölchesh toghra kilidu.

Men Amirkigha kelgen yaqi Omer Qanatning ismini anglap keptimen. Aldinqi 20-yilda, Uyghurlarning dunyada elip barghan pa’aliyetlirini Omer Qanatni ayrip söz achsaq, nahati tiz mushkul exwalgha chushup qalimizken. Omer Qanat uyghurlarni oyghutush, herketlendurush, birlikke ekilish, teshkilesh, teshwiqet qilish jeryanida rawayetlerdiki qexirmanlardek obrazni kürsetti. Bu jeryanda, Omer Qanat qaltis netijilerni qazandi, norghun xataliqlarni ötkezdi, janni alidighan zerbilerge uchurdi, zerbining derdide ganggirap tunjiqim uni chiqmas bolup ketken mezgilliri boldi, likin Omer Qanatning uyghurlar üchun atiwetken iradisi sunmidi.

Omer Qanat Sherqi Tukistan milli dawa merkizining Yawrupagha yötkilishige yitekchilik qilghan. Uyghur siyasi pa’aliyetchiirining Yawrupagha kelip orunlishishigha asas salghan, bir yurush yashlarning yardimi we hemkarlishishi bilen Yawrupada Uyghur dawasining tonulup, tereqi qilishigha biwaste yitekchilik qilghan.

Omer Qanat 1990- yili Erkin Alptekin, Enwerjan we Esqerjanlar bilen Sherqi Turkistan Yawrupa Birligini qurup chiqqan we bu teshkilatning bash katibi, muawin reisi we reisi bolup wezipe orundighan. 1992-yili Istanbulda otkuzulgen tunji nowetlik Sherqi Turkistan Milli qurultiyining ghelbilik echilishigha chong hesse qoshqan we muhim rol oynighan. Bu qurultiyining xelqara munaasiwetler bolumining mesuli bolup saylanghan. 1996- yili bir yürush uyghur pa’aliyetchiliri bilen Dunya Uyghur Yashliri Qurultayini qurup chiqqan we ikki qetim bu qurultayning reisi bolup wezipe otigen.
Omer Qanat1999- yili Amirkigha kelip, Amirkidiki dawasipigha qetilghan. 2000-yili Uyghur-Amirka Birleshmisining bash katibi wezipisini otigen. 2002-yili bu birleshimisining muwawin reisi bulop wezipe oteshke bashlighan. 2003-yili Shoret Seydehmet, Tughluq Abdurazaq ,Nury Turkel, Alim Seytoffler bilen birlikte Uyghur Kishilik Hoqoq Layihisini qurulushigha yitekchilik qilghan we 2004-yili Amirka Dimokratiyini Ilgiri Surush Fondi Jemiyitidin, Uyghur-Amirka Birleshmisige grant elishta chong hesse qoshqan.

Omer Qanat Amirika tashqi ishlar ministirliki, Amirka Dini Erkinlik komititi, Amirka dolet meslisi Xitay ishliri komititi, Xelqara kechurum teshkilati, kishilik hoqoqni kuzitish teshkilat, Erkinlik Sayari (Freedom House ) BDT Kishilik Hoqoq Kengishi, BDT musapirlar yuksek komisarlighi, Yawrupa Parliament Kishilik Hoqoq Komititi qatarliq organlar we xelqaraliq teshkilatlar bilen zich munasiwet ornutup, Uyghur teshkilatliri bilen mezkur organlar arsida korukluk rol oynimakta. Suningdek bu organ we teshkilatlarnining Uyghurlar mesilisige bolghan qizghninliqini kopeytishte we Uyghurlar heqqide bayanatlar chiqirishigha chong hesse koshmaqta.

Dewre bir uyghurni, uning bashqilarni qanchilik tengqitligen, bashqilarni qanchilik maza qilghan, bashqilargha qanchilik eqil kursitishke hewes qilghan, özini qanchilik bazargha silip bashqilarning maxtishigha tama qilghanlighigha qarap baha bermeydu, peqetla uning militi üchun qilghan pidakarliqigha, weten dep merdanlarche bashqan izige we zirikmey, tirikmey, qaqshimay, bahane qilmay, chidamliq bilen toxtimay qilghan ejirige qarap baha biridu. Omer Qanatqa uyghurlar kitapida bir ali janap uyghurlar qatarida siya tamchisi teghdim qilinidu. Omer Qanatni közge ilmighanlar bu alemdin shu közi bilen kitidu we ghayip bolidu, Omer Qanatning ayaq izi uyghurlar bisip mangghan yollarda tashlargha basqan möhur bolup qalidu.

Dolqun Isa(6-2)

“Ölum yaxshi asaret astida izzette bolghandin,
We ya baghu chimenler ichre köp rahette bolghandin,
We ya mehbu biler quchaghida ishrette bolghandin,
We ya qarun kebi dunya tepip serwette bolghandin”-Muhemmet Qasim damollam hesreti

Uyghurlar Bir Uyghurgha baha bergende, uning pul-mulikini yisaplap baha bermeydu; uning xizmet orunini damlitip qilghan maxtinishigha qarap baha bermeydu; uning oqop alghan unwangha qarap baha bermeydu; uning künde qanche qitim meschidke qatnaydighanlighini sanap baha bermeydu; uning torbetlerde özini maxtap tonushturup chiqarghan yazmiliri we ushaq-chushaq mokapetlirige qarap baha bermeydu.. Uning uyghurlar eng qiyinchiliq exwalgha qalghanda uyghurlar üchun qilghan pidakarliqigha qarap baha biridu; uyghurlar ümutsiz halette qalghanda ümut mesh’ellini küturup uyghurlarning aldida mingishigha qarap baha biridu;üzining muhebbitini uyghurlar üchun we peqetla uyghurlar üchun bighislishgha qarap baxh biridu. Peqet mush peziletke irishken Uyghurlar uyghur tarixida izi qaldirdu.

Dolqun Isa putun hayatini, putun muhebbitini, putun oy-pikirini uyghurlar üchun, uyghurlarni dunyagha tonushturush üchun, uyghurlarning teghdirini parlaq yolgha bashlash üchun atiwetken uyghur oghulani.

Biz bu dunyada qandaq ölüdighanlighimizni tallammaymiz, biz peqetla qadaq yashalaydighanlighimiz üchunla bel baghlalaymiz. Dolqun Isamu bizge oxshash elim-penlerde yokurlap oqup, kesip igisi bolup yitiship chiqishqa talanti yiterlik Uyghur. Likin Dolqun Isa putun hayatini peqet uygurlarning teghdiri üchunla yashashqa qet’iy niyet qilghan uyghur oghulani.

Dolqun Isa 1987 – yilliri Sherqiy Turkistan Uniwersitide oquwatqan waxtidin bashlapla uyghur dawasini systimliq elip birishke qedem qoyghan.1988-yiliri Sherqiy Turkistaning köpligen yizalarda tekshürüsh elip birip xarabiliq ichede qalghan Uyghur maarip heqide dokilat teyarlap XUAR partikom, xelq hökümiti we maarip komititige tapshurup, uzün yillar tunjiqip ketken uygurlarning awazini yoqur qatlamgha yetküzdi. Shu waqitlarda Uyghur militi üchun bundaq bir dokilat yizishqa ayahide sezgürluk we qorban birish jasariti telep qilatti.

Dolqun Isa 1988-yilli “ Milli kemsitishke narazliq bildurush” sho’arni kötörüp chiqan keng külemlik oqughuchilar namayishining yitekchilirining birsi boldi. Bu namayish Uyghurlarning uzun yillar bisilip qalghan awazini dunyagha tarqitipla qalmastin, xittay hukimitini chuchutti we Uyghrlarni oyghatti. Buning aqiwitide Dolqun Isa kup aylar nazerbet astida yashap, axiri uniwersitidin heydelti. Shuningdin bashlap Uyghurlarning derdini dunyagha bayan eylesh üchun, ana wetinidin ayrilip, sergandar bolup jaxan kezdi.

Dolqun Isa 1994-yili Türkiyede qurulghan “Sherqiy Türkistan Uqughuchi Yashlar Birligi” organning yitekchilirining birsi. 1995-yiliri, Türk Qurultiyida Uyghurlarning awazini yet küzüp, Türk Qurultiyigha uyghurlarning wekilirining resmi shekilde qatnishishini qolgha kelturushte körönerlik rol oynidi; Bu shu waqita TV da nex meydandin tarqitilgahn bulup, putun Türkiyede we ottura asyada xile zor ghulghula qozghighan idi.

Dolqun Isa 1994-1996 yillirida Enqerede Urumchidiki tunji oqughuchilar namayishining 10-yilliqini xatirlesh xelqaraliq muhakimey yighini ichilishida; Enqerede 40 din artuq döletning elchixanisining aldigha berip namayish qilip, ulargha murajet tapshurush pa’aliyitide; Almatadin bashlap Qorghazqiche 3 kün dawam qilghan “ Lopnor atom sinaq meydanini Taqash ” üchun elip barghan namayishini orunlashturushta; Germaniye 2-Nöwetlik Dunya Uyghur yashliri mediniyet künliri yighinini ötküzüshte we Dunya Uyghur Yashliri Qurultiyinini qurup chiqishta özgiche we yitekchilik rollirini elip bardi. Chet’ellerdiki kup sandiki Uyghurlar özining bu dunyada mewjut ikenlikidin qana’etlengen bolsa, Dolqun Isa hayat kechurup keldi.

Dolqun Isaning 1996 –yilliridin bashlap BDT kishlik hoquq Komititi, Yawrupa parlamenti we Yawrupa Ittipaqida we bashqa xelqar yighinlargha qatnashqan we yighinlarda sözligen pa’aliyetlirini yizip chiqsaq bir kitap bolidiken ( DUQning rexberlerning birsi bolghan Dolqun Isa bashtin bashlap qatniship kelgen DUQning uyghurlarni dunyagha tunush turushta elip barghan ajayip pa’aliyetliri toghurluq ayrim yizishni muwapiq kurdum). Buyerde peqet bir neche missallarni kürsutip ötey: Hezirghiche azdigende 50tin artuq BDTning her xil yighinlirigha Uyghur wekilliri qanashti, BDTning herqaysi komititlirigha teqdim qilghan ilmi dokilatlar qobol qilindi we ilan qilindi; BDTning ichide mexsus muxpirlarni kütwilish yighini ötküzildi; UPR yighinida 9 döletning uyghur mesilisini otturgah qoyushini qolgha kelturdi; Yawrup parlamenti kishlik hoquq komitita Rabiye xanimning guwanliqtin ötüsh pa’aliyitni orunlashturildi; Brukselde yawrupa kengiyishi aldida Yawrupadiki uyghurlar keng kölemlik namayish elip bardi; Amnetsy International, Human right watch , Society for threatned peoples, UNPO...qatarliq nurghunlighan xelqara teshkilatlarning we London school Economic, Cambirge university, Berlin Frei University qatarliq universitiler, tetqiqat merkezlirining tekliwige binaen, ularning yighinlirida mexsus uyghur mesilisi heqide dokialt berildi

Her bir Uyghur aldirash yashaydu. “Ishim aldirash” digendinmu artuq titiqsiz, qalaq we menasiz gepni tapqili bolmaydiken. Uyghurlar bir uyghurning hayatini “qanchilik aldirashliqi” emes, “nime üchun aldirash” bolghanliqi arqiliq baha biridu.Dolqun Isa özining kunlük hayatini “men özemge manchilik hosul aldim” dep yisaplimighan, “men uyghurlarni dunyagha tonush turush üchun manchilik uruq chashtim” dep mülcherligen. Donqun Isa chachqan ashu uruqlar dunyaning hemme yerliride ghunche-ghunche gul bolup ichildi we ichilwatidu.
“Ah urisen armininggha yitelmey,
Ya arzuning ishikidin kitelmey”-- Muhemmetjan Rashidin

Donqun Isa, Sherqiy Turkistanni bashqidin tikleymiz digen gha’yeni uzining eng ali armani qilip, bu “arzugha yetkili bolmaydu ” digen chushkun köz qarashlargha perwa qilmay, özining barliq bilimini, eqlini, waxtini we hayatini uyghurlargha pida qilip qismen uyghurlarni razi qilghan bolsa, qismen uyghurlarni heyran qaldurdi. Donqun Isa bir uyghur siyasiyetchining, bir uyghur yitekchining qandaq yitiship chiqidighanlighining shanliq misali boldi.

(6-3) Rabiye Qadir

“Yighlisang yighlaymen yishimni tükup,
Kulkengge hem tengkesh bolumen kulup.
Sen bilen teqdirdash, qelbdash bolup,
Yashaymen ey xelqim sinila süyup”---Abdulla Yaqup

Mao Ze Dong shundaq digen: “bir millet, bir dewlet, eger özining rohiy tuwruki bolmisa, bu millet jansiz halatke chushup qalidu, birlikke yighidighan tartish kuchidin ayrilip qilidu, hayati qabiliyeti bolmaydu”

Bultur men Zhong Gu kommunist partiyesining tarixini bashqidin oqup chiqtim. 1937-yiliri, Liu Shao Chi we Zhu En Ley qatarliq talantiliq kommunist partiyesining yitekchiliri Mao Ze Dongdek bir rohiy tuwruk bolmisa, kommunist partiyesi hakimyetni qolgha ilish meqsetige yitelmeydighanlighigha chongqur chushenge, shuning bilen Mao Ze Donggha bolghan barliq tenqid, narazliq, qarishi oy bikirleni bir yaqqa qayrip qoyup, putun wüjudi bilen Mao Ze Dongning qolap, “Mao Ze Dong Idiyesini” oturgha qoyup, Mao Ze Dongni muqedes yitekchi qilip tiklep, Mao Ze Dongning etirapida zich birlikke kilip, axiri hakimyetni qolgha kelturgen.

Mao Ze Dong yitekchilikidiki kommunist partiyesining mustebit hekimyet qurghanlighi buyerde muzakire qilidighan mezmun emes. Bu yerde dimekchi bolghinim, qandaq siyasi teshkilat bolushidin qet’iy nezer, özining yitekchisini qollaydigha hem qedirleydighan egeshguchiliri bolghandila bu teshkilat özining nishanigha yiteleydu. Mao Ze Dong teleylik iken, uning qedirge chushinidighan bir yürush talantiliq kishiler etirapigha olishiptikem.

Bir uyghurlarning simwolli bolup dunyagha tonulghan rexberning yitekchiliki bolmisa hem shu yitekchining etirapida zich birlikke kelmise, uyghurlarning dolqun yirip ilgirlep, tosalghularni supurup mingishi mumkin emes. Likin uyghurlar siyasi ediye jehettin, pisxologiye jehettin, militining teqdirini eng ali orungha qoyup istratigilik plan tüzüsh jehettin, milletning diqitini bir fokusqa yighish jehettin, teshkillesh we teshkilatqa chüshunush jehhetin Rabiye Qadirdek bir dunyagha tonulghan siyasetchige teyyarlighi tixi putmigen millet iken; Uyghur militidin dunya sekniside Rabiye Qadirdek bir siyasi simwolning hazirghiche chiqmighanlighi, buningdikin xile yillarghiche chiqish ehtimal nispi nahati töwen ikenlikidin xewiri yoq millet iken; Uyghurlargha tarix bergen bu simwolni qedirlep paydilinishni chaqchaqqa aylandurup qoyidighan millet iken; Rabiye Qadir bolghachqa uyghurlar nüwettiki netijilerge irishkenlikini jayilliq bilen qobol qilmay turiwalidighan millet iken; Hich bolmighanda Rabiye Qadirdek bir dunyagha tonulghan siyasetchidin paydilinip dawarimizni aldigha suriwalayli digen addi tuyghugha kelmigen milletiken.

Omer Qanat we Dolqun Isa teleylik iken, bular Rabiye Qadir bilen birge ishleshke irishiptu, Rabiye Qadir dewride yashaptu. Eger Rabiye Qadirning simwolli bolmighan bolsa, Omer Qanat we Dolqun Isaning hazirghidek uyghurlar birlikte qobil qilghan, uyghurlarning hürmitige irishken, dunyaning herqasi siyasi organlirigha tonulghan küzge kürunerlik uygurlarning yitekchiliri bolup chiqishing ehtimali anche chong emesti dep chushinimen.

“Yitip kuz, sogh samal tegkech, ghazang bolghan kebi yapraq,
Ömur menzilde axir bolurmiz bir döwe tupraq.
Bu tupraqta uner bezen tiken yaki xunuk qamqaq,
Echilghay bezide guller, chichip xush etrini heryaq,
Dimek, her kim birur shexsen ömurge özi qimmetini”---Abdurihim ötkur

Hemmimiz hayatimiz bir utuqluq hayat bolsiken dep ümut qilimiz. Basqan qedemlirimizdin guller xush etrini chachsiken deymmiz. Rabiye Qadir hazir qeder basqan izliridin pushayman yimeydu dep oylaymen.

Sovit Itipaqi dewride, uygurlargha tonulghan roman “Polat qandaq tawlanghan” ning bash qexirmanni Pawl Korchaginning bir adem ömurni qandaq ötkezgende pushaymansiz hayat bolidighan toghurluq sözligen bir dangdar sözi bar. Menche, Rabiye Qadir Bundaq hayatqa iriship boldi.

Pawl Korchagin: "Adem üchun eng qimmetlik nerse hayat. Hayat bizge peqet birla nowet kelidu. Adem bir putun ömurini mundaq ötkuzushi kirekki u ötmushini esligende hayatining quruq ötup ketkenlikidin epsuslanmasliqi, ötkezgen bimenelikleridin hijalet bolmasliqi kirek. Shundila u ölushining aldida mundaq deyeleydu: men putun hayatim we barliq kuchumni dunyaning eng ali ishlerigha teqdim qildim. Insaniyetning azatliqi üchun koresh qildim”.


*********************************

Men yuqurda yizip ötken uygurlargha toluq chushunip kitelmeymen. Bular nime üchun shunchila bayliqli tashlap, azade-rahet turmushtin yüz örup, özining tinich turmishi özi mejburi qaynam we quyunning ichige zorlap yashaydu? Bular özining uyghur militini chushenmemdu? Bu milletning vina tomurida alliqanchan “bore tip” qan tazlinip, “qoy tip” qangha aylanghanghu? Chishliri sunghan, tenliri zexmilinip halsiz qalghan bore qandaqmu bishide jewlan qiliwatqan ejderha bilen tengkilelisun? Bu uyghur militini yiteklep musteqilliqqa intilish digen bir exmiyetsiz urunushqu?

Rabiye Qadir, Omer Qanat we Dolqun Isalardek uyghurlardiki bash egmes, keynige yanmas itqat zadi qandaq bir itqat? Bunning tigige men yitelmidim. Bularning pisxologiyesini tetqiq qilip baqay disem qelimim tewrimey turiwaldi. Belkim tuwendiki dialog bularning itqatigha qismen jawap birishi mumkin.

Birneche yil burun Hollywood “Lord of the Rings” digen kinoni ishlidi. Bu kinoning 2- qisim “Twin Towers”ning axirida sirliq üzukni yoqutush üchun Mount Doom wulqangha ekitip barghan Frodo ömutsizlinip seperdin wazkechmakchi bolghanda, Frodoning aghinisi Sam ilham birip mudaq söleydu:

Frodo: Bu ishni qilammighidekmen.

Sam: Bu eslila bir xataliq, kelmigen bolsaq bolatti. Emma biz kelduq. Bu biz anglighan ghelite hikayilagha oxshash ish boldi. Uning ichide teswirlengen, zulumet xeter bilen tolghan, bezide axirining qandaq bolidighanlighini bilgini bolmaydighan hikaye. Bundaq hikayilerde qandaqmu küngulluk axirlishish bolsun? Dunyani ilgirki halitige qayturush mumkinmu? Buche kup qorqonush ishlerning qachandin tartip yüz biridighanlighini kim bilidu? Biraq bu qarangghuluq ötipkitidu, zulumet haman yoqolidu, yip yingi bir kun qochach achidu, qoyash tiximu yalqun nurini keng zimingha sixiliq bilen chachidu. Hemmidin exmiyetlik hem menggu untulmas hikaye digen mana mushu. Biz yash, kup ishlarni bilip ketmeymiz. Emdi Frodo, men bezi ishlerni chushengendek boliwatimen, chushengendek boliwatimen. Bu hikayining qexirmanliri nughur pursetni qoldin biriwetken bolsimu, emma yenila boshashmastin, baturlarche aldigha qarap mingiwatidu. Chunki ularda bir itqat bar.

Frodo: Bizge qandaq itqat kirek, Sam?

Sam: Bu dunyada aq kungulluk yenila mewjut,Frodo, biz shuning uchun kuresh qilsaq erziydu.

Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(1)-Rabiye Qadir
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler/642404799140295
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler (2)-- Shöhret Mutellip
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler-2/645018818878893
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler (3)-- Ilxam Toxti
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler-3/648402425207199
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(4)-- Ilshat Hasan
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler4/663078333739608
Duyangha Uyghurlarni Tonush Turghan Uyghur Shexsiler(5)—Uyghur Ayallar
https://www.facebook.com/notes/mavlan-yasin/duyangha-uyghurlarni-tonush-turghan-uyghur-shexsiler5/691878810859560

Unregistered
09-10-14, 18:56
Bu maqala Hitayning atalmish "Madiniyat Zor Inqilabi" dawridiki aktiplarning wa qalpaqchilarning dahshat maqaliliriga tolimu ohshaydikan. Bu maqala asabilik, kopturma, mubaligha kinaya, hasat, ....tolghan. Bu Maozedong, Hitlir, hazirqi Diniy asabi...larning tashwiqatlirigha tolimu ohshaydikan. "Wurra, yashisun, qirayli, tuman ming yillar yashisun...."

Unregistered
09-10-14, 21:51
Bu maqala Hitayning atalmish "Madiniyat Zor Inqilabi" dawridiki aktiplarning wa qalpaqchilarning dahshat maqaliliriga tolimu ohshaydikan. Bu maqala asabilik, kopturma, mubaligha kinaya, hasat, ....tolghan. Bu Maozedong, Hitlir, hazirqi Diniy asabi...larning tashwiqatlirigha tolimu ohshaydikan. "Wurra, yashisun, qirayli, tuman ming yillar yashisun...."

yuqurda Mavlan Yasin nami bilan qalamga ilinghan atalmish Uyghurlarni Dunyagha tonutqan mashor shaxislar amalyatta bolsa dal yuqarda tilgha ilinghan shaxislar Uyghurlarni Xitay jasosi MIlli munapiq ishpiyon qilip tonutqan jazanixorlar , axlim hayranman Mavlan Yasin digan bu aljighan sarang nima zururyat bilip bu maqalini yizip ilan qildi? yaki Xitay dadisidin boyruq kaldimu mushundaq qilisan dap ? yaki bolmisa alli burun Xitay dayirliri taripidin Oziga boysundurvalghan sisiq Uyghur Siyasiyonlirini qayti bashtin sahni ustiga ilip chiqish vaziyiti taqazzar qildimu? bu masilni yaxshi diqqatlik bilan kuzutush kerak.

Unregistered
10-10-14, 13:53
Xizmet qiliwatqan kishilerni qedirlesh kirek. Mewlan'gha rexmet. Mushuundaq yazmilar arqiliq Mewlan ozining Uyghurche edebi tilinimu yaxshi tereqqi qilduriwaldi.

Unregistered
10-10-14, 14:22
Xizmet qiliwatqan kishilerni qedirlesh kirek. Mewlan'gha rexmet. Mushuundaq yazmilar arqiliq Mewlan ozining Uyghurche edebi tilinimu yaxshi tereqqi qilduriwaldi.

Uyghur Ana tili terqqi qilmighanlarning Maniwir meydani emes bu. xata jumle bilen uyghurlar ölumge ketip qalidu.
bizning Tor betlirimiz "Xizmet qiliwatqan kishiler" uchun emes Azatliq uchun koresh qilidighan kishiler uchun. mewlangha emes bu yazmini yazghan manga bir rexmet dep baqalamsiz?. hich anglap baqmaptimen.

Unregistered
10-10-14, 14:28
Sizmu toghra gep qipsiz. Sizgimu rexmet. Xizmet qiliwatqanlar digendin meqsidim , shu weten millet uchun, xelqining azatliqi uchun xizmet qiliwatqanlar idi.

Unregistered
10-10-14, 14:32
yuqurda Mavlan Yasin nami bilan qalamga ilinghan atalmish Uyghurlarni Dunyagha tonutqan mashor shaxislar amalyatta bolsa dal yuqarda tilgha ilinghan shaxislar Uyghurlarni Xitay jasosi MIlli munapiq ishpiyon qilip tonutqan jazanixorlar , axlim hayranman Mavlan Yasin digan bu aljighan sarang nima zururyat bilip bu maqalini yizip ilan qildi? yaki Xitay dadisidin boyruq kaldimu mushundaq qilisan dap ? yaki bolmisa alli burun Xitay dayirliri taripidin Oziga boysundurvalghan sisiq Uyghur Siyasiyonlirini qayti bashtin sahni ustiga ilip chiqish vaziyiti taqazzar qildimu? bu masilni yaxshi diqqatlik bilan kuzutush kerak.

Koz- qarashliringiz toghra! Raschil Bala ikensiz. " boyruq kaldimu mushundaq qilisan dap ? "degen soalingizgha Jawabim mundaq:

Mewlanning nime uchun meydangha chiqishidiki sewep kona satqunlar sesip boldi. yengiliri ornigha chiqip kozni boyimaqchi-xalas!
mewlan chiqalmisa bashqisi seplinidu. yene bahqisi... bu DUQdiki adet. Ayda bir qetim Aset kelidu-ya, kona qan chiqip, yengi qan Kiridighan-sundaq ish.

Unregistered
10-10-14, 23:23
Rexmet,, kup rexmet

Uyghur Ana tili terqqi qilmighanlarning Maniwir meydani emes bu. xata jumle bilen uyghurlar ölumge ketip qalidu.
bizning Tor betlirimiz "Xizmet qiliwatqan kishiler" uchun emes Azatliq uchun koresh qilidighan kishiler uchun. mewlangha emes bu yazmini yazghan manga bir rexmet dep baqalamsiz?. hich anglap baqmaptimen.

Unregistered
11-10-14, 02:24
Sizmu toghra gep qipsiz. Sizgimu rexmet. Xizmet qiliwatqanlar digendin meqsidim , shu weten millet uchun, xelqining azatliqi uchun xizmet qiliwatqanlar idi.

Undaqlarni Xizmetchi desek Layiqida Hormitini qilghan bolmaymiz. sizning konglingizni chushiniwatimen. Men bir az qopalraq chong bolghan. emma yurukum nahayiti tuz, her ish toghra, iniq we Ras, Pakiz bolsa dep turiwalimen-chunki bu mumkin. undaq bolmisa Su lay aqidighan bolidu. Su dayim bashtin Lay kelidu. shunga siz tersaliqimni kechrung.

xizmet hazir maashliq ish digenni bildiriwatidu. Mesilen RFA, DUQ we UAA larda NED tin, DUQ din, hem Xitaydin qosh Maash alidighanlar bar. qerellik bir qetimda on-yigirme ming Dollar biraqla yerim yilliq, Bir yilliq maashchilarmu bar. mesilen perhat yorungqash Amerikida bir qetimda bir xitaydin 32 Ming Dollarni sanimay alghanliqini Bala-chaqiliri maxtinip Dep yurup bashqilarning kozidin ot chiqiriwetken. pulgha tushluq qilghan ishimu nkop. DUIQning 3.qurultayining Aptonomiye Programisini u tuzgen. bular xizmet dep atilidu. towendikilerning hemmisi maashchilar:

** “Men Uyghurlargha wakaliten xitay bilen qoshulup ketish(Xitay birliki)ni qobul
qilimen”- DUQ Reisi Erkin Isa yusup.(1994-yili Turkiye Gizitisin)

** „Chin (Xitay)Milliti Intayin Mediniyetlik we kuchluk…“ – DUQ Reisi Erkin Isa yusup
2002-yili Turkiye TV Qanali (TRT) de Sozligen.

** „Musteqilliqni tilgha almasliq shertidiki Uyghur-Xensu kilishimnamesi“ge Imza
qoyghanlar : erkin Isa, Dolqun Isa . Estoniye

** “Biz Uyghurlar Musteqilliq telep qilmaymiz”- DUQ Reisi Rabiye Qadir, Enwerjan,
Dilshatlar … 5-Iyul Qirghinchiqiliqining Harpisi. Italiye.

** “ Biz Xitay xelqining erkinlik(Dimokratiysi) uchun koresh qilidighan yolni
TalliwalDUQ”- Rabiye qatarliq Barliq DUQ Mesulliri.

** “5-Iyul weqesidin kiyin Urumchide Birlin Temi peyda boldi”- Perhat
Memet(Aptonumiye Programmichisi, Yorungqash, M.Sayrami, T. Bughra, Altidenbir…),

** “ Shinjangda xenzularning Saylam Hoquqi bar” - Alim Seyt

bu ademler Maash we Pul Almay bu satqunluqni qilghan desekn -u
halda bular pewquadde , Uchrap baqmighan bir xil Kesellikke giriptar
bolghan hisaplinidu. Butun Dunya Alimliri Bularni Tetqiq qilimiz dep
Talashqan bolatti.
_______

Weten ichi.sirtida Qimmetlik waqtini, Zihnini, Qan we Janlirini
Azatliq uchun pida qiliwatqanlarning Ishi "Xizmet "dep Atalmasliqi kerek.
ularning ishi Maash bilen munasiwetsiz. 20 Miliyun uyghurning Jan weqanliri,
hayat-mamati bilen munasiwetlik.

Xizmet uchun ketiwatqanda mashina WEQESI CHIQIP QALMISA; YAKI Azatliq
jengchilirimiz Xamas Qisaschilirigha oxshash JUme Namizidin Yaghan Jamaet
aldida Etip tashlimisa, "Xizmetchiler"ning Jeni chiqmaydu.

ikkimiz bu ishta birlikke keleyli. siz ongluq, uqumushluq Pishqedem ikensiz.
bu ishta ikkimiz menmu heqliq - senmu toghra bolup ketiwatimiz.
emma bundaq qisaq Xizmet bilen Azatliq korishini arilashturup qoyghan bolimiz.
siz xizmetchi bolmighandin kiyin bu mesilide mining Qarishimni Toghra dep
Qobul qilayli. qandaq deysiz?

Unregistered
11-10-14, 04:51
Undaqlarni Xizmetchi desek Layiqida Hormitini qilghan bolmaymiz. sizning konglingizni chushiniwatimen. Men bir az qopalraq chong bolghan. emma yurukum nahayiti tuz, her ish toghra, iniq we Ras, Pakiz bolsa dep turiwalimen-chunki bu mumkin. undaq bolmisa Su lay aqidighan bolidu. Su dayim bashtin Lay kelidu. shunga siz tersaliqimni kechrung.

xizmet hazir maashliq ish digenni bildiriwatidu. Mesilen RFA, DUQ we UAA larda NED tin, DUQ din, hem Xitaydin qosh Maash alidighanlar bar. qerellik bir qetimda on-yigirme ming Dollar biraqla yerim yilliq, Bir yilliq maashchilarmu bar. mesilen perhat yorungqash Amerikida bir qetimda bir xitaydin 32 Ming Dollarni sanimay alghanliqini Bala-chaqiliri maxtinip Dep yurup bashqilarning kozidin ot chiqiriwetken. pulgha tushluq qilghan ishimu nkop. DUIQning 3.qurultayining Aptonomiye Programisini u tuzgen. bular xizmet dep atilidu. towendikilerning hemmisi maashchilar:

** “Men Uyghurlargha wakaliten xitay bilen qoshulup ketish(Xitay birliki)ni qobul
qilimen”- DUQ Reisi Erkin Isa yusup.(1994-yili Turkiye Gizitisin)

** „Chin (Xitay)Milliti Intayin Mediniyetlik we kuchluk…“ – DUQ Reisi Erkin Isa yusup
2002-yili Turkiye TV Qanali (TRT) de Sozligen.

** „Musteqilliqni tilgha almasliq shertidiki Uyghur-Xensu kilishimnamesi“ge Imza
qoyghanlar : erkin Isa, Dolqun Isa . Estoniye

** “Biz Uyghurlar Musteqilliq telep qilmaymiz”- DUQ Reisi Rabiye Qadir, Enwerjan,
Dilshatlar … 5-Iyul Qirghinchiqiliqining Harpisi. Italiye.

** “ Biz Xitay xelqining erkinlik(Dimokratiysi) uchun koresh qilidighan yolni
TalliwalDUQ”- Rabiye qatarliq Barliq DUQ Mesulliri.

** “5-Iyul weqesidin kiyin Urumchide Birlin Temi peyda boldi”- Perhat
Memet(Aptonumiye Programmichisi, Yorungqash, M.Sayrami, T. Bughra, Altidenbir…),

** “ Shinjangda xenzularning Saylam Hoquqi bar” - Alim Seyt

bu ademler Maash we Pul Almay bu satqunluqni qilghan desekn -u
halda bular pewquadde , Uchrap baqmighan bir xil Kesellikke giriptar
bolghan hisaplinidu. Butun Dunya Alimliri Bularni Tetqiq qilimiz dep
Talashqan bolatti.
_______

Weten ichi.sirtida Qimmetlik waqtini, Zihnini, Qan we Janlirini
Azatliq uchun pida qiliwatqanlarning Ishi "Xizmet "dep Atalmasliqi kerek.
ularning ishi Maash bilen munasiwetsiz. 20 Miliyun uyghurning Jan weqanliri,
hayat-mamati bilen munasiwetlik.

Xizmet uchun ketiwatqanda mashina WEQESI CHIQIP QALMISA; YAKI Azatliq
jengchilirimiz Xamas Qisaschilirigha oxshash JUme Namizidin Yaghan Jamaet
aldida Etip tashlimisa, "Xizmetchiler"ning Jeni chiqmaydu.

ikkimiz bu ishta birlikke keleyli. siz ongluq, uqumushluq Pishqedem ikensiz.
bu ishta ikkimiz menmu heqliq - senmu toghra bolup ketiwatimiz.
emma bundaq qisaq Xizmet bilen Azatliq korishini arilashturup qoyghan bolimiz.
siz xizmetchi bolmighandin kiyin bu mesilide mining Qarishimni Toghra dep
Qobul qilayli. qandaq deysiz?

Bu metmusa digen ishekning hayati bashqilargha tohmet chaplash, bashqilargha til - haqaret qilish bilen otti, merhum inqilapchilirimizdin Barat Hajim,Yusupbeg Muhlisi, Hashir Wahidi, Sabit Abdurahman qatarliqlar " metmusa digen ashkare satqunni korgen yerde chalma - kesek qilinglar " dep wesiyet qaldurup ketken idi, xin jing birligining teshebbuschisi bu rezil satqun axiri bir kuni millitimizning qolida chalma - kesek bokup jehennemge ketkudek, chunki bu nijis satqun bekla heddidin ashqili turdi

Unregistered
11-10-14, 16:01
Yuqrdiki Haqaret we Tohmetler Towendiki Ikki Shexsi Teripidin Teripidin yillarche tekrarlinip kelmekte. bu bir Ashkare halda birawni olturuwitish uchun bashqilarni kushkurtush bolup - Ighir Jinayet Hisaplinidu.

bu Ikki shexsining Ikkinjisini Uyghur iken, Jinayiti uchun xotun-bala-chaqilirini Bashqilargha Qarap qoyushqa tashlap qoyup Turmigha kerip Ketmisun digenni bilmigen "bu nijis satqun bekla heddidin ashqili turdi". 1993-yildin biri Aka-Uka bolup kelgen bu Ikki Shexsi Kim we Kim?
Ularning Qilmishliri Neme?

Birinji Shexsi: Perhat Yorungqash we uning Satqun Qilmishliri Tilgha elinghan Jümle:

"xizmet hazir maashliq ish digenni bildiriwatidu. Mesilen RFA, DUQ we UAA larda NED tin, DUQ din, hem Xitaydin Qosh Maash alidighanlar bar. Qerellik bir qetimda on-yigirme ming Dollar biraqla alidighan yerim yilliq, Bir yilliq maashchilarmu bar. mesilen: perhat yorungqash Amerikida bir qetimda bir xitaydin 32 Ming Dollarni sanimay alghanliqini Bala-chaqiliri maxtinip Dep yurup bashqa"Siyasi Paaliyetchiler"ning Xotun- bala-chqilirining Közidin ot chiqiriwetken. pulgha tushluq qilghan ishimu kop.
"DUQning 3-qurultayi"ning Aptonomiye Programisini u tuzgen. mana bular xizmet dep atilidu. towendikilerning hemmisi maashchilardur:

** “5-Iyul Weqesidin kiyin Urumchide Birlin Temi peyda boldi”- Perhat Yorungqash, (Aptonumiye Programmichisi,M.Sayrami).

** "Zimin Jehettin elip eytqanda bu Tupraqlar(Uyghur wetini) ni Jung goning Altidenbiri" - Perhat Memet, yorungqash
M.Sayrami, T. Bughra, Altidenbir),

_______

Ikkinji Shesi: Erkin Isa (Alptikin) we uning Satqun Qilmishliri Tilgha elinghan Jümle:

** “Men Uyghurlargha wakaliten xitay bilen qoshulup ketish(Xitay birliki)ni qobul
qilimen”- DUQ Reisi Erkin Isa yusup.(1994-yili Turkiye Gizitide Ilan qilinghan.

** „Chin (Xitay)Milliti Intayin Mediniyetlik we kuchluk…“ – DUQ Reisi Erkin Isa yusup
2002-yili Turkiye TV Qanali (TRT) gha chiqip Sozligen.

** „Musteqilliqni tilgha almasliq shertidiki Uyghur-Xensu kilishimnamesi“ge Imza
qoyghanlar : erkin Isa, Dolqun Isa . Estoniye
________

Towendiki Haqaret we Tohmetler Yuqurdiki Jinayetlerni Ashkare qilghuchini
Meydandin Qachurush uchundur.

Izzet we Hurmini Ustun bilidighan Oquremenler, bulargha Adil Baha bering.
Adimi Haywanlarning Haqaret, Tohmetliri Sizning beshingzgha Kemigenmu?
Ete yene Kelmesmu?
______


Bu metmusa digen ishekning hayati bashqilargha tohmet chaplash, bashqilargha til - haqaret qilish bilen otti, merhum inqilapchilirimizdin Barat Hajim,Yusupbeg Muhlisi, Hashir Wahidi, Sabit Abdurahman qatarliqlar " metmusa digen ashkare satqunni korgen yerde chalma - kesek qilinglar " dep wesiyet qaldurup ketken idi, xin jing birligining teshebbuschisi bu rezil satqun axiri bir kuni millitimizning qolida chalma - kesek bokup jehennemge ketkudek, chunki bu nijis satqun bekla heddidin ashqili turdi

Unregistered
11-10-14, 16:34
Omumiliqni kozde tutup "DUQ ning 3-Qurultayi"din ibaret Real Pakitlarni oqurmenlerning Esige qayta saldim. haqaretke uchrudum. "Bingten xitayliri" Oyuni her-yerni qaplap ketkenlikini kordum. Kop qiziqarliq bu Oyunning arqisidiki seweplerni Otturigha qoyushqa tiriship baqtim.
__________

Emdi Shexsiliqnimu Kozde tutup - Shexsiyitimge qilinghan: “sidik haji digen, kalaymikan temige munasiwetlik nersilirigni bu temiha qaplima!” degen Haqaretke (1) kelimen.

aldi bilen Gepimni- Sen Kimsen? Qeyerning Nemesi Sen?- dep bashlay:

* "sidik" - Sozi Wetinimizning bezi Jaylirida we Turkiye Turkchiside „Suyduk“ degen Menani bilduridu.
Pakit uchun (2) diki Menbege qarang.

* Ademni „sidik“ dep Atash Ozining neqeder peskesh Adem ikenlikini Ilan qilghanliq.
* Birawni "sidik haji“ dep xitap qilish Exlaqsiz, Mediniyetsiz, Adimi Haywanning Ishi.
* „sidik haji digen,“ – Igisi bar-Xewiri yoq, Xumselerning Aghzidin chiqidighan Soz.
* „sidik haji digen“ lik –Miditsina Ilmide U Kishining Suyduk chiqiridighan Jinsi Ezasini korsitidu.
_______

* Normal bir Adem Birawning Jnnsi Ezasini Aghzidin chiqirip korsitemdu?
* Ademni „sidik“ dep Atighuchi Ozining neqeder Iplas Haywan ikenlikini Pash qiliwatidu.

Uyghurlarning Edibi Exlaqini Buzghuchi mezkur isimsiz Eblex shexsiyitimge Ighir Derijide haqaret qilmaqta. UAA Torbetide Oqurmenlerning isimsiz Eblexni qattiq eyipleydighanliqi sheksiz. Bu ish birinji qetimliq emes –ikki kun burunqi bu peskeshlik bilen Oxshash ish :

http://forum.uyghuramerican.org/foru...B3%D9%89%D9%89
_______


(1) – menbe; http://forum.uyghuramerican.org/foru...ohirsida/page2

(2) –„sidik“ Sozining Izahati : http://www.tdk.gov.tr/index.php?opti...23fc1.32170231

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/s...014140157.html

________

"sidik haji digen, kalaymikan temige munasiwetlik nersilirigni bu temiha qaplima!"

Unregistered
11-10-14, 16:54
Uyghurlarda putun sherki turkistanni wetinim dep bulidighan tuyghudin yerlik rayunlirigha bolghan sadaqetmenligining kuchluk bolishida nayiti addi bir sewep bar: Jughrapiye. Sherki Turkistanning zimini putun Gherbi Yawrupa bilen barawer. Yeqinqi zamadiki aptuz, poyiz tutashturushliridin burun Kashkerlik bir Uyghurning Korla, Turpan, Qumul yaki Ghuljigha berishidin Samarkan, Tashkentge berish tiz, at bilen nechche ay telep qilidighan uzun seperlik yol. Qumul we Turpandek adem az rayunlarning tajawuzchilar kilidighan tereple yeqin bolishi yene bir ejizliq. Eger Kashker yaki Hotendek Uyghur nopisi kop jaylar Qumulning ornida bolsa bekli Hittaylar undaq asan kirelmigen bolatti. Kashkerdin Qumul, Turpan yaki Ghuljigha yardemge kilidighanlar yolgha chiqsa belki nechche aydin kiyin urush-tugugende yitip baridu. Bundaq bir qolaysiz jughrapiyelik sharaitta milli esker toplash, yotkesh, beqish bir mushkil wezipe. Shundaq chong bir ziminda aylar kitidighan uzun ariliqlar bilen bolunup turghan helqning ortaqliqini saqlap bir millet bolup turalishimu bir mojize.

Uyghurlarning qandaq shiirlarni yahshi koridighanlighini nimening metbuatlarda elan qilinghanlighigha qarap baha berish huddi hittaylarning osturishige qarap bir Uyghurning supitige baha berish bilen ohshash ehmaqliq. Metbuatlar hech zaman Uyghurlarning kontrollighida bolmighan, shunga control kighuchilarning tallishidin otken shir, maqalilarla oqurmenler bilen korishish pursitige irishken. sheyilerge baha berish uchun toghra tereptin qarashni bulish kirek.

Unregistered
11-10-14, 19:31
Otturida Dawam qilip Texi Ayighi chiqmighan Gepni Bashqa Yaqqa Buriwitishning Yolluq bir Yerimu Bar.
Ketiwatqan Gep dawamlashqanda Uyghurlarning Menpetige Paydisidin Ziyini kop bolidighan bolsa
bundaq Gepni Dunyagha ochuq Ammiwi sorunda toxtutushning charisini qilish kerek- elbette.

biraq Gep Hazir Yalghuz Arxitektur Sidiqhaji.Metmusa ustidela emes 90% Uyghurlar 23 Yildin biri Haqaret, Tohmetke Uchrap, oz-ara dushmenge aylanduruliwatqan bu Torbet ustide Ketiwatidu. Torbet Mesullirining Uyghur Exlaqigha, Kishilik heqlirige, Ana Tiligha qiliwatqan qesten, sistimliq we Pilanliq Qilmishliri ustide ketiwatidu. Gep hazir bu qilmishlargha qarshi Isyan qilip Uyghur Millitining, Oqurmenlerning Izzet-Hormitini Qoghdash Uchun koresh qiliwatqan DUD Teshkilati Mesuli ustide Ketiwatidu. 23 yilliq Intiqam ustide Ketiwatidu.

Bir Qanunluq Teshkilatqa we uning Mesuligha 23 Yildin biri qiliniwatqan Peskesh Haqaret, Tohmet ustide Ketiwatidu.
Haqaret we Tohmet Butun Dini KItaplarda " Adem goshi yegen bilen teng"dep qarilidighan JInayettur. JInayetke qarshi isyan qilish, Uyghurlarni Haqaret, Tohmettin qoghdash uchun Gepni Ozining sheripini qoghdashtin Artuq shereplik Gep Barmu ?

Bu Gepning Axiri Chiqmidi. Adimi Haywanlardin Intiqam elip Uyghurlarni bu Haywanlarning Zulmidin qutuldurmighiche Her-qandaq Ishning Ayighi chiqmaydu. Emdi Gep sanga kelsun.

BU Gepning Biligha uridighan, Ketiwatqan Gepni Hich alalqisi yoq, tutruqsiz exlet bilen bashqa yaqqa burap
Haqaretchi eblexni qutuldurmaqchi boliwatqan qaysi Eblex sen?

Jasariting bolsa Otturigha chiqip ozengni Ashkare qil.

Unregistered
11-10-14, 19:36
Uyghurlarda putun sherki turkistanni wetinim dep bulidighan tuyghudin yerlik rayunlirigha bolghan sadaqetmenligining kuchluk bolishida nayiti addi bir sewep bar: Jughrapiye. Sherki Turkistanning zimini putun Gherbi Yawrupa bilen barawer. Yeqinqi zamadiki aptuz, poyiz tutashturushliridin burun Kashkerlik bir Uyghurning Korla, Turpan, Qumul yaki Ghuljigha berishidin Samarkan, Tashkentge berish tiz, at bilen nechche ay telep qilidighan uzun seperlik yol. Qumul we Turpandek adem az rayunlarning tajawuzchilar kilidighan tereple yeqin bolishi yene bir ejizliq. Eger Kashker yaki Hotendek Uyghur nopisi kop jaylar Qumulning ornida bolsa bekli Hittaylar undaq asan kirelmigen bolatti. Kashkerdin Qumul, Turpan yaki Ghuljigha yardemge kilidighanlar yolgha chiqsa belki nechche aydin kiyin urush-tugugende yitip baridu. Bundaq bir qolaysiz jughrapiyelik sharaitta milli esker toplash, yotkesh, beqish bir mushkil wezipe. Shundaq chong bir ziminda aylar kitidighan uzun ariliqlar bilen bolunup turghan helqning ortaqliqini saqlap bir millet bolup turalishimu bir mojize.

Uyghurlarning qandaq shiirlarni yahshi koridighanlighini nimening metbuatlarda elan qilinghanlighigha qarap baha berish huddi hittaylarning osturishige qarap bir Uyghurning supitige baha berish bilen ohshash ehmaqliq. Metbuatlar hech zaman Uyghurlarning kontrollighida bolmighan, shunga control kighuchilarning tallishidin otken shir, maqalilarla oqurmenler bilen korishish pursitige irishken. sheyilerge baha berish uchun toghra tereptin qarashni bulish kirek.

Kallangda bir Tasqam barmu.neme? Ketiwatqan Temidin chetnep tuki yoq gep qilishtiki meqsiding nime?.
ismingni dep baq. sangimu "toghra tereptin qarap" baqayli. hey ozengche chandurmidim degen Mekkar.

Unregistered
11-10-14, 23:39
ozliridin kelsun. maqalini okulumu? maqalining beshida uyghurlar weten engi kemken, hittayning medileshtin bashka shiirlar yezilmaptiken digen pikirni bir munche shiirlarni missal kilip chushendurgenni kormidingmu yaki okughan nersengni chushenguchiliging yokmu? men uning makalisining arkisida 3 shehsni mahtighinigha pikerim yok, ular erziydu, eger kosak aghrighing uningdin bolghan bolsa. men makalidiki bashka nohtilar ustide piker kattim. ilmi munaziridin hewiring bolmisa gep katmisangmu seni gacha dimeydu birsi.


Kallangda bir Tasqam barmu.neme? Ketiwatqan Temidin chetnep tuki yoq gep qilishtiki meqsiding nime?.
ismingni dep baq. sangimu "toghra tereptin qarap" baqayli. hey ozengche chandurmidim degen Mekkar.

Unregistered
12-10-14, 12:36
Mewlan Yasin'ning omer qanat heqqide eytqnaliri'gha qoshulimen. Rastdigendek omer qanat uzun yillardin beri zirikmey. tirikmey, umitizlenmey weten millet ishini qilip keliwatidu. Bu heqte men ozem shahit bolghan bir weqeni siler bilen ortaqlashmachi men.
1997 yili idi. 3- yaki 4-ay bolushi mumin eniq esimde yoq. Yashlar Qururtiyi mesiliside Erkin Alptekin bilen Omer qanat'ning munasiwiti bozulghan. Erkin alptekin, omer kanatni Sherqi Turkistan Yavrupa birligi'diki wezipisidin churush uchun bir kampanya bashlitip, eyni waqitta Munih'de homumetning parwanliq idariside ishleydighan Esqer janni yeni'gha elip, Munihdiki Uyghurlarni omer kanat'ni wezipisidin elip tashlash uchun teyyarlanghan qeghez'ge qol qoyushqa besim bilen mejburlidi. Nurghun Uyghurlar hetta omer kanat' ozi girmaniyge elip kelgen , yeqin dostlirimi Erkin alptekin we esqerdin qorqup qeghezge qol qoydi. Chunki hem erkin alptekin hem esqer, eger bu qeghezge qol qoymisanglar silerni girmaniyidin chiqiriwitimiz, siyasi panaliq ishinglarni bozimiz, hokumet'ning beriwatqan yardimini toxtitimiz, dep mutleq kop qismi girmaniyige yeng kelgen Uygurlar'gha tehdit salghan we qorqutqan idi. Menmu esqerdin qorqup, omer qanatni wezipisidin elip tashlash uchun teyyarlanghan qeghezge qol qoyghanlarning beri.

Esqer qeghezni koturup aldimgha kelip, eger bu qeghezge qol qoymisang hem eliwatqan yardimingni toxtitimiz hem siyasi panahliq ishingni bozimiz”dep ochuqtin ochuq tehdit qildi. Men qorqup qol qoydum. Amma bek azaplandim. Chunki omer qanatning manga qilghan yardimi az emesti. Qeghezge qol qoyup bolup, omer qanatni izdep , uningdin kechurup sorudum. Omer qanat. Nimishke qol qoydung,dep soridi. Esqer siyasi panahliq ishingni bozimiz, didi. Hokumetke chiqip qoymisun dep qorqup qol qoydum didim. Mendin qorqmidu=ngmu diwidi. Siz chaqmaysiz. Buni bilimen shuningha sizdin qorqmidim, dep jawap berdim. Omer qanat rexmet sizge didi. Bir qanche kundin keyin, muhim bir ishim chiqip qilip omer qanattin yardem sorap bardim. Omer qanat hich ish bolmighandek meni chirayliq qarshi elip oyige bashlidi we ishimni bir nechche kun mengip hel qilp berdi. Allah sizdin razi bolsun omer qanat.

Unregistered
12-10-14, 13:14
Mewlan ependim, Gherip dowletiri'diki jeng meydani bolghan, siyasi meydanlar'da, xelqara sorunlar'da we qarqaysi doletler'diki siyasi minberlerde, sorunlar'da, Uyghur xelqini'ning awazini anglistish, xitay hokumitining qilmishlirin pash qilip, Uyhurlagh'gha bolghan hisdashliqni kucheytish uchun harmay-talmay koresh qiliwatqan jangwarlirimizning paaliyetlirini yeqindin kuzutup, bularni tonushturiwatqanliqingz uchub kop rexmet. Biz mushunimu qilqlmiduq. Bularning ish-heriketlirini qollap, reghbetlendurmisek, bu jeng meydnida urusihidighan jengchi qalmasliqi mumkin.

Bir teklipim, bu yazmini ikki qisim qilip yazsingiz boptiken.

Unregistered
12-10-14, 15:07
Mewlan Yasin'ning omer qanat heqqide eytqnaliri'gha qoshulimen. Rastdigendek omer qanat uzun yillardin beri zirikmey. tirikmey, umitizlenmey weten millet ishini qilip keliwatidu. Bu heqte men ozem shahit bolghan bir weqeni siler bilen ortaqlashmachi men.
1997 yili idi. 3- yaki 4-ay bolushi mumin eniq esimde yoq. Yashlar Qururtiyi mesiliside Erkin Alptekin bilen Omer qanat'ning munasiwiti bozulghan. Erkin alptekin, omer kanatni Sherqi Turkistan Yavrupa birligi'diki wezipisidin churush uchun bir kampanya bashlitip, eyni waqitta Munih'de homumetning parwanliq idariside ishleydighan Esqer janni yeni'gha elip, Munihdiki Uyghurlarni omer kanat'ni wezipisidin elip tashlash uchun teyyarlanghan qeghez'ge qol qoyushqa besim bilen mejburlidi. Nurghun Uyghurlar hetta omer kanat' ozi girmaniyge elip kelgen , yeqin dostlirimi Erkin alptekin we esqerdin qorqup qeghezge qol qoydi. Chunki hem erkin alptekin hem esqer, eger bu qeghezge qol qoymisanglar silerni girmaniyidin chiqiriwitimiz, siyasi panaliq ishinglarni bozimiz, hokumet'ning beriwatqan yardimini toxtitimiz, dep mutleq kop qismi girmaniyige yeng kelgen Uygurlar'gha tehdit salghan we qorqutqan idi. Menmu esqerdin qorqup, omer qanatni wezipisidin elip tashlash uchun teyyarlanghan qeghezge qol qoyghanlarning beri.

Esqer qeghezni koturup aldimgha kelip, eger bu qeghezge qol qoymisang hem eliwatqan yardimingni toxtitimiz hem siyasi panahliq ishingni bozimiz”dep ochuqtin ochuq tehdit qildi. Men qorqup qol qoydum. Amma bek azaplandim. Chunki omer qanatning manga qilghan yardimi az emesti. Qeghezge qol qoyup bolup, omer qanatni izdep , uningdin kechurup sorudum. Omer qanat. Nimishke qol qoydung,dep soridi. Esqer siyasi panahliq ishingni bozimiz, didi. Hokumetke chiqip qoymisun dep qorqup qol qoydum didim. Mendin qorqmidu=ngmu diwidi. Siz chaqmaysiz. Buni bilimen shuningha sizdin qorqmidim, dep jawap berdim. Omer qanat rexmet sizge didi. Bir qanche kundin keyin, muhim bir ishim chiqip qilip omer qanattin yardem sorap bardim. Omer qanat hich ish bolmighandek meni chirayliq qarshi elip oyige bashlidi we ishimni bir nechche kun mengip hel qilp berdi. Allah sizdin razi bolsun omer qanat.

buni yazghan kishi toluq rast gepni eytiptu. mezkur imza toplash suyqesti 1997- yili 3 -ayda bolghan. menmu ashu imza toplash herikitini eyiplep, ziyan keshlikke uchrighanlarning biri bolimen. Men Omer qanatning hech qandaq yardimini kormigen biri. lekin imza toplap omer qanatni jemiyettin qoghlap chiqirish suyqestini qanunsiz, teshkilsiz heriket dep eyipliginim uchun esqerjanning qolidin kelidighan bala qazagha yoluqqan idim. shundaq bolishini bilettim. biraq bu bir naheqchiliq bolghachqa qarshi turghan idim. men ubibg derdini 3 yil tarttim.

emdi demekchi bolghan öz gepimizge keleyli: yoqurqi qerindeshimizning eytqanliri putunley toghra. u ozining xarekterini bayan qilish bilen birge, Uyghur jemiyitining omumi xarekterini echip beriptu. Uyghurlarning Millet gewdiside shundaq yiringliq jaharet bar. yeqinqi 2 yildin buyan Miyonhindiki Uyghur jemiyitidiki jaraet eghiz aldi. sesip ketken yara eghiz aldi. men Miyonhindiki Uyghur jemiyitide yuz beriwatqan hadisilerge 17 yildin beri shahit bolup keliwatimen. dawalash,sqaytish mumkin bolmaydighn derijide buzulghan bir jemiyet. yoqurqi qerindash 17 yil awalqi weqeni eynen eslitip otuptu. maqul, u haghdiki ikki yuzlemchilik, munapiqliq qilmishlarni esqerning, erkin aliptekinning ziyankeshlik qilishidin qorqup, ozining toymas, balayi nepsi uchun bashqa birini naheq qurban qilishqa kuch qotti- dep chushineyli, biraq hazirqi rezillikler u chaghdikidin qanche hesse eghir. buninggha awaz qoshup, aktipliq bilen chaparmenlik qiliwatqan yuzlerche uyghurning qandaq ozrisi bar? Uyghurlarning gewdiside munapiqliq, ikki yuzlimichilik ajayip eghir mujessemleshken.

2012 -yili 7-aylarda yene shu Miyonhinda yene shu esqerlerning yetekchilikide bir qanche ademge qarshi imza toplash kampaniyesi boldi. bu rezil ishning aqibeti Miyonhindiki Uyghurlar shunchilik zidyetke petip ketti. hitaygha ishleydighan ishpiyonni urduq-dep, Murat nasirni DUQ ning ishhanisida Rabiye qadir hanimning koz aldida toplushup urup, Germaniye sotitida rekord yaratti. bu reswachiliqlar del ashu imza toplash eghwasining dawamidin boldi. hemme bala-qazaning tup yiltizi Uyghurlar ichidiki ikki yuzlimichi, munapiqlarning koplikidin boliwatidu. hemmisi ozining haywani nepsi uchun bashqilarni naheq qurban qiliwetishtek qara qosaqliqidin boliwatidu. yoqurqi qerindashning yazmisini tekrar oqup beqinglar. eger Uyghurlardiki shundaq rezil ehlaq ongshalmisa, nijat tepishimiz ham hiyal.

Unregistered
12-10-14, 16:02
Men bu weqeni peqetlam, Mewlan ependim'ning omer qanat'ning weten, millet dawasida zirikmey. tirikmey, umitsizlenmey ilgiligenliki toghrisida begen basini bir canliq misal bilen kucheytish uchun, anglatqan idim. Chunki men omer qanat'gha qaqshtquch zerbe beridighan, shunchilik eghir zerbeberidighan bir suyqestge qol qoyup, ikkii kundin keyin hajitim chushup uningdin yardem sorisam, xuddi hich nime bolmighandek meni qarshi elip, manga qolidin kelgen yardemni qilghanliqigha heyran qalghan. shunga buni yazdim. Sizmu bilidighansiz girmanide omer qanat'ning yardimi tegmigen Uyghur az diyerlik. Shuing uchun girmaniyide chong hormetke ige. Mening peqet bashqilar'gha hujum qilish niyitim yoq. Sizdin telipim, temidin chetnep ketmisek. Eslide omer qanat'ning girmanyide weten- millet we Uyghurlar uchun qilghan ishlirini girmaniyidikiler yazsa obdan bolatti. Amirkidin Mevlan ependim yeziptu. Shunga menmu ozem shahit bolghan bir weqelikni yezip qoydum. Sizmu yezing. Rexmet.

Unregistered
12-10-14, 20:26
Men bu weqeni peqetlam, Mewlan ependim'ning omer qanat'ning weten, millet dawasida zirikmey. tirikmey, umitsizlenmey ilgiligenliki toghrisida begen basini bir canliq misal bilen kucheytish uchun, anglatqan idim. Chunki men omer qanat'gha qaqshtquch zerbe beridighan, shunchilik eghir zerbeberidighan bir suyqestge qol qoyup, ikkii kundin keyin hajitim chushup uningdin yardem sorisam, xuddi hich nime bolmighandek meni qarshi elip, manga qolidin kelgen yardemni qilghanliqigha heyran qalghan. shunga buni yazdim. Sizmu bilidighansiz girmanide omer qanat'ning yardimi tegmigen Uyghur az diyerlik. Shuing uchun girmaniyide chong hormetke ige. Mening peqet bashqilar'gha hujum qilish niyitim yoq. Sizdin telipim, temidin chetnep ketmisek. Eslide omer qanat'ning girmanyide weten- millet we Uyghurlar uchun qilghan ishlirini girmaniyidikiler yazsa obdan bolatti. Amirkidin Mevlan ependim yeziptu. Shunga menmu ozem shahit bolghan bir weqelikni yezip qoydum. Sizmu yezing. Rexmet.

Shundaq bolghan "Weqelik"lerni yezip qoyupsiler. hemmini oqup chiqtim. bular peqet yuzeki, korunshtiki Addila bir Weqlikler. Teswiri Bayanlardinla Ibaret.

"Sizmu yezing"- bu Yaxshi Teklip. Maqul, menmu bir Weqeni yazay:


Waqit: 1994-yili Uyghurlarning Yawropada tunji qetimliq Musteqilliq telep qilish Namayish" bolup bir Hepte otkendin Kiyin.
Orun : Sabiq Amerika Radiosi (VOA) ichidiki Kafixanening Sohbet Chaxanisi. Miyunxin.

Radioning Ottura Asiya bolumi bashliqining "Tekliwi"bilen "Sohbet"ke chaqirildim. Bashliq sozge chiqti. bashtin-axir Dadisining tohpilirini, Dunya weziyitini, yerim saet burun Radio Bashliqi Amerikiliq bilen korushkenlikini dep bolup wujumni manga qaritishqa bashlidi. Adem teleti yoq Bashliq , chakina we peskeshlikke otti. Ozining buyuk siyasi erbap ikenlikini, "40 yilliq Jalap"tek Tejiribesi barliqini temsil arqiliq ipade qilip , ozining Liderlikini qobul qilishmni, "40 yilliq jalapqa SEX ugetmeslikim"ni didi. exlaqsiz haywan bashliqning bu gepni qilghan sorunda wetendin yingi chiqqan Yeshi kichik 3 bala bilen birge Omer qanat, Enwer-esqer Aka-Uka bolup ongha yeqin Adem bar idi. Sozi ariliqida Rayimni sinap beqish uchun mendin Haramzadiliq bilen bir Soal soridi. neq meydanda Qattiq Zerbe berish niyitige kelip bolghan idim. Bixotlashturidighan Jawap berip Yawash boluwaldim. memnun bolup sozlep Hardi-bolghay. axirida Qilghan Sozlirige qoshulidighan- qoshlmaydighanliqimizni , Sozligenlirining toghra yaki-toghra emeslikini olturghanlardin soridi. hemme jim-Jit, sukut bilen maqulluq bildurushti. oxshash Jawap kelidighandek Ghitmeklerche, Zeypane awazda sipayiliq bilen mendinmu Oxshash Soalni Soridi.

Peskeshlerche Haqaret we zuwandazliq bilen Mini ujuqturush uchun mexsus oyushturulghan "Sohbet" tin Xulase chiqish Aldida idi. hemmining kozlirige bir -qurdin qariwetkendin kiyin - Yaq! dep birla Ighiz Jawap berdim.

ZUwani tutulup, yer-bilen yeksan boldi. orunduqida olturalmay Midirlashqa bashlidi. Ozemni Rahet his qilip yenggillep Kettim. Jim-Jitliq hokum surdi. gheziwidin Ornidin turup ketken Bashliq 50 Metir uzaqtiki pukeyge berip bir sitakan Haraq elip echip bolghandin kiyin "Sohbet" sorunigha qaytip keldi ... Bashliq - Erkin Isa (alptikin) idi.

bumu bir Addila weqe. biraq Bashliq neme uchun shunche ghezeplinip ketken?. Weqening sewebi, arqa korunushi mohim nerse.

__________

20 yildin biri DUQ Sehnidin chushmigenler arisidki weqeler- Oz-ara qanchichishi ketkidek qilighan Majralar peqet Saxte korunushlerdin ibaret. ularning hemmisi bir til, Bir Mesetke Ortaq Ademler. ular arisidki jangjallar qesten qilinghan saxte korunushler. ish otkendin kiyin ularni yene bir yerde korup KeDUQ. Omer Qanat bilen Erkin Isa, Rabiye Qadir, Perhat, Enwer.esqer,Qurban weli, Ablikim baqi....lar arisidiki munasiwetke Su kirmeydu.


Menpeet we Mensep Talishish Pul Teqsimatidiki Adil bolmasliqtinmu peyda bolup turdi. hel qilindi....

Unregistered
13-10-14, 20:08
Bugun Mewlan yasin'nng uzun maqalisini oqup omer qanat heqqide yezilghan bolumige qizziqip, ozemche biraz tekshurush elip bardim. Qarisam bu adem beziler digendek hem sirliq hem nechche qirliq bir ademken. Isa ependim bilen bille ishleptu. Isa ependimdin keyin Riza pasha general bilen bille ishleptu. Anglisam Isa bek bilen riza general otturisidiki munasiwet yaxshi emes iken. Lekin bular arisidiki yaxshi bolmighanliqigha qarimay, her ikkisi bilen yaxshi munasiwetlirini dawamlashturuptu. Riza general'din keyin Yavruoa'gha kelip Erkin Aka'ning sepige qetiliptu. Yene Raza general bilen Erkin Aka ot bilen su dek birbirge qarshi. Waqfa oyni taliship birbirining gelini siqiship, qattiq dueshmenleshken. Lekin bu ikkisi arisidiki dushmenlik omer qanat'ning bu ikkeylen bilen oxshash munasiwetlirini dawamlashurishi'gha hich qandaq tosalghu bolmighan. Rabiye qadir turmidin chiqqandin keyin Rabiye qadir bilen ishlep keliwatidu. Erkin Aka bilen , Rabiye qadir otturisidiki munasiwetler hemmimizge melum.
Lekin omer qanat her ikkisi bilen sirdash, her ikkisi bilen shobetdash we sepdash bolup ishlep ketipp baridu. Hetta 1990-yilirinining axirliri Memetimin hezret bilen hesen mehsum merhum,ottorisidiki dushmenlik awjige chiqqan ularning ademliri bir-birini qoghlap yurgen bir mezgilde, memetimin heztretning eng yeqin adimi bolup wezipe otigen iken (Xitay hokumitining 4 Uyghur teshkilati we 11 Uyghur paaliyetchisni tirorchi dep ilan qilghan xitayche hojjeytte, omer qanat memetimen hezret bilen birlikte Sherqi Turkistan Azatliq teshkilatini qurghan we bu teshkilatning amirikidiki wekili dep korsitilgen. Shundaq turup u hesen mehsum bilem yasxshi munasiwet ornutup, uni erkin asya radyosida, bayanat berip, 11- sintebir tirorluq hujumini eyipleshke qayil qilghan.
Emdi , eger Ikham Toxti turmidin chiqsa, omer qanat choqum rabiye qadir bilen yaxshi munasiwetlirini saqlap qalghan ehwal astida, Ilham Toxti'ning sepige qetilip, yene muawin reis boliwalamdikin deymen. Her dewirning adimi bolushmu nahayiti chong bir qabiliyet hesaplinidu.

Unregistered
13-10-14, 20:38
Mewlan yasin qu? u kandak adem?

men bu birkatar qatma makalilarni okuhandin kiyin mende Mewlan yasin digen ozi zadi kandak ademdu digen hiyal tuhulup kaldi.

unig makalilini okusa Mewlan yasin ni bir bolsa hessiyatqan asan hayajanlinidihan milletperwerdek, yene bir bolsa kalla sukuxturuxka omrak haindek tesir beridiken.

u ademni bilidihanlar, u ademnig yekinda yazhan makaliliri bilen birlexturup, u adem tohursida bir nerse dep bergen bolsaglar!




Bugun Mewlan yasin'nng uzun maqalisini oqup omer qanat heqqide yezilghan bolumige qizziqip, ozemche biraz tekshurush elip bardim. Qarisam bu adem beziler digendek hem sirliq hem nechche qirliq bir ademken. Isa ependim bilen bille ishleptu. Isa ependimdin keyin Riza pasha general bilen bille ishleptu. Anglisam Isa bek bilen riza general otturisidiki munasiwet yaxshi emes iken. Lekin bular arisidiki yaxshi bolmighanliqigha qarimay, her ikkisi bilen yaxshi munasiwetlirini dawamlashturuptu. Riza general'din keyin Yavruoa'gha kelip Erkin Aka'ning sepige qetiliptu. Yene Raza general bilen Erkin Aka ot bilen su dek birbirge qarshi. Waqfa oyni taliship birbirining gelini siqiship, qattiq dueshmenleshken. Lekin bu ikkisi arisidiki dushmenlik omer qanat'ning bu ikkeylen bilen oxshash munasiwetlirini dawamlashurishi'gha hich qandaq tosalghu bolmighan. Rabiye qadir turmidin chiqqandin keyin Rabiye qadir bilen ishlep keliwatidu. Erkin Aka bilen , Rabiye qadir otturisidiki munasiwetler hemmimizge melum.
Lekin omer qanat her ikkisi bilen sirdash, her ikkisi bilen shobetdash we sepdash bolup ishlep ketipp baridu. Hetta 1990-yilirinining axirliri Memetimin hezret bilen hesen mehsum merhum,ottorisidiki dushmenlik awjige chiqqan ularning ademliri bir-birini qoghlap yurgen bir mezgilde, memetimin heztretning eng yeqin adimi bolup wezipe otigen iken (Xitay hokumitining 4 Uyghur teshkilati we 11 Uyghur paaliyetchisni tirorchi dep ilan qilghan xitayche hojjeytte, omer qanat memetimen hezret bilen birlikte Sherqi Turkistan Azatliq teshkilatini qurghan we bu teshkilatning amirikidiki wekili dep korsitilgen. Shundaq turup u hesen mehsum bilem yasxshi munasiwet ornutup, uni erkin asya radyosida, bayanat berip, 11- sintebir tirorluq hujumini eyipleshke qayil qilghan.
Emdi , eger Ikham Toxti turmidin chiqsa, omer qanat choqum rabiye qadir bilen yaxshi munasiwetlirini saqlap qalghan ehwal astida, Ilham Toxti'ning sepige qetilip, yene muawin reis boliwalamdikin deymen. Her dewirning adimi bolushmu nahayiti chong bir qabiliyet hesaplinidu.

Unregistered
14-10-14, 01:23
Bugun Mewlan yasin'nng uzun maqalisini oqup omer qanat heqqide yezilghan bolumige qizziqip, ozemche biraz tekshurush elip bardim. Qarisam bu adem beziler digendek hem sirliq hem nechche qirliq bir ademken. Isa ependim bilen bille ishleptu. Isa ependimdin keyin Riza pasha general bilen bille ishleptu. Anglisam Isa bek bilen riza general otturisidiki munasiwet yaxshi emes iken. Lekin bular arisidiki yaxshi bolmighanliqigha qarimay, her ikkisi bilen yaxshi munasiwetlirini dawamlashturuptu. Riza general'din keyin Yavruoa'gha kelip Erkin Aka'ning sepige qetiliptu. Yene Raza general bilen Erkin Aka ot bilen su dek birbirge qarshi. Waqfa oyni taliship birbirining gelini siqiship, qattiq dueshmenleshken. Lekin bu ikkisi arisidiki dushmenlik omer qanat'ning bu ikkeylen bilen oxshash munasiwetlirini dawamlashurishi'gha hich qandaq tosalghu bolmighan. Rabiye qadir turmidin chiqqandin keyin Rabiye qadir bilen ishlep keliwatidu. Erkin Aka bilen , Rabiye qadir otturisidiki munasiwetler hemmimizge melum.
Lekin omer qanat her ikkisi bilen sirdash, her ikkisi bilen shobetdash we sepdash bolup ishlep ketipp baridu. Hetta 1990-yilirinining axirliri Memetimin hezret bilen hesen mehsum merhum,ottorisidiki dushmenlik awjige chiqqan ularning ademliri bir-birini qoghlap yurgen bir mezgilde, memetimin heztretning eng yeqin adimi bolup wezipe otigen iken (Xitay hokumitining 4 Uyghur teshkilati we 11 Uyghur paaliyetchisni tirorchi dep ilan qilghan xitayche hojjeytte, omer qanat memetimen hezret bilen birlikte Sherqi Turkistan Azatliq teshkilatini qurghan we bu teshkilatning amirikidiki wekili dep korsitilgen. Shundaq turup u hesen mehsum bilem yasxshi munasiwet ornutup, uni erkin asya radyosida, bayanat berip, 11- sintebir tirorluq hujumini eyipleshke qayil qilghan.
Emdi , eger Ikham Toxti turmidin chiqsa, omer qanat choqum rabiye qadir bilen yaxshi munasiwetlirini saqlap qalghan ehwal astida, Ilham Toxti'ning sepige qetilip, yene muawin reis boliwalamdikin deymen. Her dewirning adimi bolushmu nahayiti chong bir qabiliyet hesaplinidu.

Qerip qalghinini tuymaydighan atalmush kichik shorka toghurluq nime demekchi siz? U yoqurida siz tilgha alghan shehsiler bilen huddi omer qanatqa ohshash bolghandin sirt teywen bilenmu, Demukratik hitaylar bilenmu, mollamlar bilenmu, qimarwaz,lukchekler bilenmu, hetta hitaygha ishlewatqanlar bilenmu hichqanda sep ayrimay qoyuq munasiwet qiliwatidu. Bumu uning qabiliyitimu?

Unregistered
14-10-14, 04:39
Bugun Mewlan yasin'nng uzun maqalisini oqup omer qanat heqqide yezilghan bolumige qizziqip, ozemche biraz tekshurush elip bardim. Qarisam bu adem beziler digendek hem sirliq hem nechche qirliq bir ademken. Isa ependim bilen bille ishleptu. Isa ependimdin keyin Riza pasha general bilen bille ishleptu. Anglisam Isa bek bilen riza general otturisidiki munasiwet yaxshi emes iken. Lekin bular arisidiki yaxshi bolmighanliqigha qarimay, her ikkisi bilen yaxshi munasiwetlirini dawamlashturuptu. Riza general'din keyin Yavruoa'gha kelip Erkin Aka'ning sepige qetiliptu. Yene Raza general bilen Erkin Aka ot bilen su dek birbirge qarshi. Waqfa oyni taliship birbirining gelini siqiship, qattiq dueshmenleshken. Lekin bu ikkisi arisidiki dushmenlik omer qanat'ning bu ikkeylen bilen oxshash munasiwetlirini dawamlashurishi'gha hich qandaq tosalghu bolmighan. Rabiye qadir turmidin chiqqandin keyin Rabiye qadir bilen ishlep keliwatidu. Erkin Aka bilen , Rabiye qadir otturisidiki munasiwetler hemmimizge melum.



Lekin omer qanat her ikkisi bilen sirdash, her ikkisi bilen shobetdash we sepdash bolup ishlep ketipp baridu. Hetta 1990-yilirinining axirliri Memetimin hezret bilen hesen mehsum merhum,ottorisidiki dushmenlik awjige chiqqan ularning ademliri bir-birini qoghlap yurgen bir mezgilde, memetimin heztretning eng yeqin adimi bolup wezipe otigen iken (Xitay hokumitining 4 Uyghur teshkilati we 11 Uyghur paaliyetchisni tirorchi dep ilan qilghan xitayche hojjeytte, omer qanat memetimen hezret bilen birlikte Sherqi Turkistan Azatliq teshkilatini qurghan we bu teshkilatning amirikidiki wekili dep korsitilgen. Shundaq turup u hesen mehsum bilem yasxshi munasiwet ornutup, uni erkin asya radyosida, bayanat berip, 11- sintebir tirorluq hujumini eyipleshke qayil qilghan. Emdi , eger Ikham Toxti turmidin chiqsa, omer qanat choqum rabiye qadir bilen yaxshi munasiwetlirini saqlap qalghan ehwal astida, Ilham Toxti'ning sepige qetilip, yene muawin reis boliwalamdikin deymen. Her dewirning adimi bolushmu nahayiti chong bir qabiliyet hesaplinidu.

__________

yazmingizning aldinqi yerimi Kiyinki yerimini Inkar qildighanliqi uchun arisini echip qoydum. Omer Qanat we bu yerde isimliri tilgha eliniwatqan, 22 yildin biri uyghurlarning musteqilliq korishini Monipiol qiliwalghanlar arisidiki yuzeki hadisilerni, aldin kelishiwilinghan Yalghandin Yaqa seqiship, bir-birini yeydighandek saxte korunushlerni bugun bilmeydighan uyghur az. sizni bularni bilmeydughan Bayqush degendin kore del ashularning ichidiki qir chiqirip, Sir peyda qilghuchilarning biri degen tuzuk!

Mentiqiliq lipir qilalmaydighan, bir sheyini peqet birla qetim oylaydigha, Beshidiki Doppisini Qoligha elip chiqarghan Toshqanni korup Bashni unutup qalidighan, kozge korungen hadiselerning yuzinila koridighan, tegini, mahiyitini , sewebini korelmeydighanlar Jamaet dep atilidu. Sehnidikilerning etrapidiki yalaqchilar satqunlarni Jamaetke "Sirliq, qirliq"korsutup Teximu azdurup beridu.

Yuqurda: Palani zadi kim ? Pustani Kim ? dep Isimliri Tilgha elinip surushte qiliniwatqanlar eyipliniwatqanlar, Uyghurlarni chungqur patqaqqa paturup qoyghanlar „mewlan kim?“-Pewlan Kim?“ dep surushturulmekte. Xitay we xitychilar teripidin qollunulghan kozurlarning aqiwiti bu? . bu kirizistin qutulush uchun ular Tar yerge Qisturilidu-elbette! .

biraq Uyghurlar ular arqiliq Kattilirini otturigha chiqirip Yiltizgha Palta urudu, Dos-Dushmen Ochuq Ashkare Qelinghagha qeder Herkim oz qilmishidin hisap beridu. Bu bir top DUQ gha olashqan satqunlar 20 Miliyun Uyghur Noposi ichide Nemege Erzidu?

Chetellerde mutleq kop sandiki Uyghurlar Wetinige, Millitige Koydurge bolup keliwatqan bu „Aliptikinler sulalisi“ning Balayi-apetleridini qandaq Tazilash heqqide Oylawatidu. Ulargha egeshken azghunlar ozlirini chetke alsa bular Otturigha chidighanliqi uchun butun peskeshlikler bilen Suni liyitmaqta. Hadisige emes, Mahiyetke qarash, Azghanlargha emes Azdurghanlargha qarash kerek.

Ularning arisidimu yene ikki xil Ademler Mawjut.

* birinji Xeli: Uluq Ata Uyghur-Axirqi Jumhuriye Reisi 1948-yili Alliqachan ilan qelip bolghan ; "Arimizdiki Xitaydinmi better Satqun, Isa Yusup, Mesut Sabirilar..." we ularning Zamanimizdiki warisliri Erkin Isa, Ilghar Isa, Qurban Weli, Ablikim baqi, Perhat Memet(Yorungqash), Exmet igemberdi, qehriman ghojamberdi, alim seyt, Rabiye qadir, esheddi dinchi Mollamlar, enwer-esqercan ... qatarliq DUQ, RFA, UAA Mesulliridur.

Ikkinji bir xeli : Azghan Yalaqchilar we "Jamaet"tur. undaq bolmighanda-Towendiki Qatillargha Sukut qilip, egeshkenler Kim bolghan bolidu?! Ozeingiz ustide biraz tekshurush elip berip beqing- Siz qaysi Xildikisigha tesedek turisiz?

** “Men Uyghurlargha wakaliten xitay bilen qoshulup ketish(Xitay birliki)ni qobul
qilimen”- DUQ Reisi Erkin Isa yusup.(1994-yili Turkiye Gizitisin)

** „Chin (Xitay)Milliti Intayin Mediniyetlik we kuchluk…“ – DUQ Reisi Erkin Isa yusup
2002-yili Turkiye TV Qanali (TRT) de Sozligen.

** „Musteqilliqni tilgha almasliq shertidiki Uyghur-Xensu kilishimnamesi“ge Imza
qoyghanlar : Ablikim Baqi Istambul Dernekte, erkin Isa, Dolqun Isa Estoniyede.

** “Biz Uyghurlar Musteqilliq telep qilmaymiz”- DUQ Reisi Rabiye Qadir, Enwerjan,
Dilshatlar … 5-Iyul Qirghinchiqiliqining Harpisi. Italiye.

** "u yerde(wetinimizni dimekchi) koturulgen qozghilang we Isyalarning eng mohim
sewebi xitayning Atom partilatqanliqidur". - 1994-yili Amerikida otkuzulgen Ichki
mungghuliye, Tibet we Uyghuristan 3 terep Insan heqliri yighinida "Uyghurlarning
wekili biz"dep sehnige chiqqan Omer qanatning sozligen Sozi. (1)

** “ Biz Xitay xelqining erkinlik(Dimokratiysi) uchun koresh qilidighan yolni
TalliwalDUQ”- Rabiye qatarliq Barliq DUQ Mesulliri.

** DUQ ning Miyunxindiki Ishxanisigha 5 xitayni chaqirip kelip Uyghurlarni dunyagha
"Qatil, Yalghanchi" qilip
ispatlatquzghanlar DUQ, RFA we UAAning mesulliri.Isimliri ...... Qatarliqlar.

** “5-Iyul weqesidin kiyin Urumchide Birlin Temi peyda boldi”- Perhat
Memet(Aptonumiye Programmichisi, Yorungqash, M.Sayrami, T. Bughra, Altidenbir…),

** “ Shinjangda xenzularning Saylam Hoquqi bar” - Alim Seyt

_________

bular Wehshi qatillarmu? Yaki xataliq otkuzup qoyghan Akiliringiz we Aningiuzmu?

bu yerde Uyghurlarning qenini echip sesiq Nami pur ketken Qatillarnining Tapinini yalap “Isa bek”, “Riza Giniral”, “Erkin Aka” dep ketiwatisiz. Bu yerde Siz degenedk“sirliq hem nechche qirliq” Omer qanat Mawjut emes. we uning sirliq sepdashliri yoq. Sirliri ashkare bolup bolghan Satqunlar. siz oydin talagha chimay bilmey qalghan oxshaysiz. Oz-ara bir-birige chemberches baghlanghan bir top wehshi qatillar bar. bularning arisida qorqmastin "tekshrush elip barghanliqingiz" maxtashqa sazawer. biraq Yoldishingizdin qorqup Ismingizni yoshrupsiz. Ayal Kishi ikenlikingiiz uchun soz-ibarilerde Nazaket Tili qollandim. Ayallargha dayim hurmet qilish mening aditim.

22 yildin biri DUQ Sehnisidin bular neme uchun chushkili unimaydu?.
Ularning arisidiki Oz-ara “qan chichip ketkidek Majralarning tegige qarisingz hichnerse yoq. Saxte korunushlerdin ibaret. ularning hemmisi bir til, Bir Mesettiki satqunlar. ular arisidki jang-jallar qesten qilinghan saxte korunushler. Ish hel bolghandin kiyin ularni yene bir yerde korup KelDUQqu?!

Omer Qanat bilen Erkin Isa, Rabiye Qadir, Qurban weli, Perhat yorungqash, Enwer.esqer, Qurban weli, Ablikim baqi....lar arisidiki bezi majralar Menpeet we Mensep Talishish, Pul Teqsimatidiki Adil bolmasliqtinmu peyda bolup turdi-elbette. hel qilindi.... ular arisidiki munasiwetke Su kirmeydu. Peqet Pul yaki Yagh quysa keridu- Ot qoyup berish kerek.

DUD Teshkilati Sozchisi
Sidiqhaji.Metmusa
(Diplom Arxitektur)

malik-k@web.de
__________

Izahatlar:

(1)- Tarimgha chiqqan Xitaylarning ozi Atom Radiatsiyening ighir ziyanlirigha uchrap hokumetke qarshi shikayet er namayish qilghandin kiyin Xitay Lopnur Atom siniqini Toxtutushqa mejbur bolup bashqa Jaygha yotkidi. Atom siniqi Uyghurlarning xitaygha qarshi heriketlirining sewebimu? Dep qistalghanda Omer qanat: Soz Tekistini Erkin Akam teyyarlighan. Yighinda mini sozge chiqirip qoydi-dep turiwalghan idi. Bu ishqa 22 yil boldi, uning ziyanlirini uyghurlargha qandaq tesir korsutup keliwatidu? Eqli bar uyghur qandaq azduruliwatqanliqini oylushi kerek.

Unregistered
14-10-14, 09:50
Jenim dostum Metmusa, bunchula kop qaxshima. Mewlan'ning bu yazmisining temisini, omer qanat'ning Mewlan Yasindin intiqam elishi dep bekitsek toghra kelidiken. Mewlan Meshrep.com tor beti'de omer qanatni eng kop tillatqan adem. 2006-yili idi, Meshrep.com torbeti dunyada Uyghurlar eng kop koridghan bir tor betike aylanghan. Bir kuni tor betige kirsem, omer qanat'ni tillghan 18 yazma qatar turuptu. Her kuni digudek omer qanatni tillighan uning shexsiyitige hujum qilghan yazmilar chaplinatti. Bu yazimilar to bette aylap turatti. Meshrep.commu shuningdin keyin ongda-dumde bolup yoqaldi. Emdi Mewlan omer qanatni medihlep, bundaq yazmini yeziptu. Dimek omer qanat Mewlangha ozini maxtitish arqiliq , derweqe mevlandin ajayip intiqam aptu. Ozining tukrukini ozige yalitiptu. Bu qabiliye emesma?

memet Toxti, Rabiyexanining beqinige kirip, omer qanatni bir terep qilip, uning ornigha ozi chiqish xam xiyali bilen Rabiye xan'gha yeqinliship, uning bilen bille omer qanatni yamanlap, uni DUQ'din chiqiriwetmekchi bolghan. Hetta DUQ'ning merkizini Girmaniyidin Amirki'gha yotkep, Rabiye xanim'gha yalaqchiliq qilish arqiliq putun ishlarni qoligha alamqchi bolghan idi, omer qanat uni hem Yavrupa'diki ishidin, hem DUQ'din qoghlatquziwetti. Ozining DUQ'diki ornini teximu mustehkemlidi.Bu qabiliyet emesema?

Omer qanatni tillap, dunyaning besh qeteside uning yaman gepini, we gheywitini qilip yurgen , mandaqche eytqanda hemme Uyghurni jaylap yurgen Rabiyexan'gha otekende ozini maxtitip towiname yazdurup, elan qildurdi. Bu qabiliyet emesm? Mushundaq ademler dawa yurguzmise sendek mendek sadde ademler dushmenge teng kilelemeymiz. men bundaq qabiliyetlik ademlerning, bu qabiliyitini xitay'gha qarshi ishlitishini iltimas qilimen.

Unregistered
14-10-14, 10:13
omer kanatta hekiketen kabiliyet bar iken


Jenim dostum Metmusa, bunchula kop qaxshima. Mewlan'ning bu yazmisining temisini, omer qanat'ning Mewlan Yasindin intiqam elishi dep bekitsek toghra kelidiken. Mewlan Meshrep.com tor beti'de omer qanatni eng kop tillatqan adem. 2006-yili idi, Meshrep.com torbeti dunyada Uyghurlar eng kop koridghan bir tor betike aylanghan. Bir kuni tor betige kirsem, omer qanat'ni tillghan 18 yazma qatar turuptu. Her kuni digudek omer qanatni tillighan uning shexsiyitige hujum qilghan yazmilar chaplinatti. Bu yazimilar to bette aylap turatti. Meshrep.commu shuningdin keyin ongda-dumde bolup yoqaldi. Emdi Mewlan omer qanatni medihlep, bundaq yazmini yeziptu. Dimek omer qanat Mewlangha ozini maxtitish arqiliq , derweqe mevlandin ajayip intiqam aptu. Ozining tukrukini ozige yalitiptu. Bu qabiliye emesma?

memet Toxti, Rabiyexanining beqinige kirip, omer qanatni bir terep qilip, uning ornigha ozi chiqish xam xiyali bilen Rabiye xan'gha yeqinliship, uning bilen bille omer qanatni yamanlap, uni DUQ'din chiqiriwetmekchi bolghan. Hetta DUQ'ning merkizini Girmaniyidin Amirki'gha yotkep, Rabiye xanim'gha yalaqchiliq qilish arqiliq putun ishlarni qoligha alamqchi bolghan idi, omer qanat uni hem Yavrupa'diki ishidin, hem DUQ'din qoghlatquziwetti. Ozining DUQ'diki ornini teximu mustehkemlidi.Bu qabiliyet emesema?

Omer qanatni tillap, dunyaning besh qeteside uning yaman gepini, we gheywitini qilip yurgen , mandaqche eytqanda hemme Uyghurni jaylap yurgen Rabiyexan'gha otekende ozini maxtitip towiname yazdurup, elan qildurdi. Bu qabiliyet emesm? Mushundaq ademler dawa yurguzmise sendek mendek sadde ademler dushmenge teng kilelemeymiz. men bundaq qabiliyetlik ademlerning, bu qabiliyitini xitay'gha qarshi ishlitishini iltimas qilimen.

Unregistered
14-10-14, 11:43
Jenim dostum Metmusa, bunchula kop qaxshima. Mewlan'ning bu yazmisining temisini, omer qanat'ning Mewlan Yasindin intiqam elishi dep bekitsek toghra kelidiken. Mewlan Meshrep.com tor beti'de omer qanatni eng kop tillatqan adem. 2006-yili idi, Meshrep.com torbeti dunyada Uyghurlar eng kop koridghan bir tor betike aylanghan. Bir kuni tor betige kirsem, omer qanat'ni tillghan 18 yazma qatar turuptu. Her kuni digudek omer qanatni tillighan uning shexsiyitige hujum qilghan yazmilar chaplinatti. Bu yazimilar to bette aylap turatti. Meshrep.commu shuningdin keyin ongda-dumde bolup yoqaldi. Emdi Mewlan omer qanatni medihlep, bundaq yazmini yeziptu. Dimek omer qanat Mewlangha ozini maxtitish arqiliq , derweqe mevlandin ajayip intiqam aptu. Ozining tukrukini ozige yalitiptu. Bu qabiliye emesma?

memet Toxti, Rabiyexanining beqinige kirip, omer qanatni bir terep qilip, uning ornigha ozi chiqish xam xiyali bilen Rabiye xan'gha yeqinliship, uning bilen bille omer qanatni yamanlap, uni DUQ'din chiqiriwetmekchi bolghan. Hetta DUQ'ning merkizini Girmaniyidin Amirki'gha yotkep, Rabiye xanim'gha yalaqchiliq qilish arqiliq putun ishlarni qoligha alamqchi bolghan idi, omer qanat uni hem Yavrupa'diki ishidin, hem DUQ'din qoghlatquziwetti. Ozining DUQ'diki ornini teximu mustehkemlidi.Bu qabiliyet emesema?

Omer qanatni tillap, Dunyaning besh qeteside uning yaman gepini, we gheywitini qilip yurgen , mandaqche eytqanda hemme Uyghurni jaylap yurgen Rabiyexan'gha otekende ozini maxtitip towiname yazdurup, elan qildurdi. Bu qabiliyet emesm? Mushundaq ademler dawa yurguzmise sendek mendek sadde ademler dushmenge teng kilelemeymiz. men bundaq qabiliyetlik ademlerning, bu qabiliyitini xitay'gha qarshi ishlitishini iltimas qilimen.


Kim ikenlikingiz "Jenim dostum Metmusa" degen Bu Jan Dostingiz Qarajuldin qechip Xitaygha teslim bolghan "www.uyghurpen.com"ning bashliqi "Abdurishit Kerimi (A. Kerimi)"ni Qeshqer welayetlik saqchi bashqarmisida sotlighan Metmusa sidiq digen 1-Bolumning Kadiri Metmusa Sidiq digen Qorchaq saqchi bolidu.

Jan Dostongiz Metmusa bolsa -siz kopligenSirlarni bilidikensiz.

hey peskesh munapiq sen eslide Merhum Axunup, Osmanjan, Xeyrulla, Abduriyim Peteklerning Qol astida Ishligen Merhum Metmusa Sidiqning Qyasi xildiki 2Jan Dosti" bolisen?

Unregistered
14-10-14, 11:50
omer kanatta hekiketen kabiliyet bar iken

shundaq , toghra deysiz. Omer qanat qatrliq satqunlarda qailiyet bolmisa we sizde bundaq yalaqchiliq bolmisa Uyghurlar bugunkidk halgha chushup qalamdu? -ablikim baqi ependim?!

Unregistered
14-10-14, 18:57
Men omar qannatni bek yaxshi tonumaymen, ameriki'gha kelgendin keyin kordum. Ama washington'diki xitay konsulxanisi aldida elip berilghan ikki namayishta qilghan sozi manga bek tesir qildi. Bu sozlerning uning yurukidin chiqqanliqigha ishinimen. Her halda uning weten perwerligide shek yoq dep oylaymen.

Unregistered
18-10-14, 23:21
Uyghurlar qachanmu mushundaq bir birsini tillashtin qotila.

Atalmish DUD sozchisi digen sarang,kallidin ketken hezilek,sen Uyghurlarning ledirliri bilenlam qalamsen solamchi?birer qetim jallat qanxor xittayni tillap birnime yezip baqmamsen qongchi?jasus solamchi sen xittaygha yaxshi korunush uchun Uyghurlarni tillap,uyghurlar arisida ixtilap peyda qilip,itipaqsizliq turghuzmaqchi,bu del xittayning buzghunchiliq siyasiti,sen jalapning balisini axiri vehshi pajielik hayating bashqilargha ibiret bolghusi.
Altiok( Turkiye)

Unregistered
19-10-14, 12:54
Perhat yorungqash bu yerde Altiok( Turkiye) Namini qollanghan:



Atalmish DUD sozchisi digen sarang,kallidin ketken hezilek,sen Uyghurlarning ledirliri bilenlam qalamsen solamchi?birer qetim jallat qanxor xittayni tillap birnime yezip baqmamsen qongchi?jasus solamchi sen xittaygha yaxshi korunush uchun Uyghurlarni tillap,uyghurlar arisida ixtilap peyda qilip,itipaqsizliq turghuzmaqchi,bu del xittayning buzghunchiliq siyasiti,sen jalapning balisini axiri vehshi pajielik hayating bashqilargha ibiret bolghusi.
Altiok( Turkiye)

http://www.weten.biz/showthread.php?...sted=1#post312

Unregistered
22-10-14, 01:14
bundak diyixke ispatigiz barma?


Perhat yorungqash bu yerde Altiok( Turkiye) Namini qollanghan:




http://www.weten.biz/showthread.php?...sted=1#post312

Unregistered
22-10-14, 08:13
Bu Ispat bilen sen Haywaqngha aylinip bolghan. Soal sorashtin burun Jawap berishing kerek.

http://www.weten.biz/showthread.php?...sted=1#post312

Unregistered
22-10-14, 11:23
http://www.muzappar.com/#!I-won-student-award-of-merit-on-Catalina-film-festival/c22zv/48A6A17F-1695-4E29-A528-2F428DA92FF7

Unregistered
22-10-14, 11:47
Bu Ispat bilen sen Haywaqngha aylinip bolghan. Soal sorashtin burun Jawap berishing kerek.

http://www.weten.biz/showthread.php?...sted=1#post312

jin sikiwetken pes sarang,
it tilingni kes sarang,
eqli cholta mes sarang,
elge bala nes sarang !