PDA

View Full Version : 12- “دېكابىر ئوقوغۇچىلار ھەركىتى” سەۋەبىدىن &#



Unregistered
26-12-13, 11:35
12- “دېكابىر ئوقوغۇچىلار ھەركىتى” سەۋەبىدىن زىيانكەشلىككە ئۇچۇرىغان بىر ئۇيغۇر ياشنىڭ كەچۇرمىشلىرى

(1985- يىلى ئۇرۇمچىدە يۇزبەرگەن 12-دېكابىر ئوقۇغۇچىلار ھەركىتىنىڭ 28 يىللىقىغا بېغىشلايمەن)*

*
ئاپتورى: روزىنىسا (مۇستەقىل تەتقىقاتچى)
*


ۋاقىت – ئۇ ھەرقانچە ئالدىراڭغۇ بولسىمۇ، تارىخنى ئارقىسىغا ياندۇرالمايدۇ. بەلكى تارىخ ئەنە شۇ ئالدىراڭغۇ ۋاقىتنى ئوز قۇچىقىدا ئەللەي ئېتىپ، پەپىلەپ ھاياتنىڭ بۈيۈك كارۋانلار توپى بىلەن بىللە ئۇنى ئۇپۇقنىڭ ئۇ تەرىپىدىكى كۆز يەتكۈسىز نىشانغا قاراپ ئوز رىتىمىدا ئېلىپ مېڭىۋېرىدۇ…. سىز ۋە بىز بۇ ھاياتلىقتا ئەينەن شۇ كارۋانلار سەپىگە قوشۇلغان بىر يولۇچىدىنلا ئىبارەت، خالاس!
*
*
ئەگەر سىز تارىخنى ياراتقان بولسىڭىز ۋە ئۇ تارىخ پەقەت چىن بولسىلا، مەيلى ئارىدىن 28 يىل ئۆتسۇن ياكى يۈز يىللار ئۆتسۇن، شۇ ياراتقىنىڭىز خەلقىڭىزنىڭ بەختى، سائادىتى ۋە ئارزۇ-ئارمانلىرىنى مەقسەت قىلغانلا بولسا، ئۇ خەلقىڭىزنىڭ قەلبىدە ئەبەدىي ئەبەدكە رەڭگى ئۆڭمەيدىغان تارىخىي خاتىرە بولۇپ ساقلىنىپ قېلىۋېرىدۇ….. چۈنكى تارىخنىڭ ھەر بىر بېتىنى ئىنسانلار جاپالىق كۈرەشلەر بەدىلىگە ياراتىدىغانلىقىدىن ئىبارەت بۇ ھەقىقەتنى تاكى بۈگۈنكى كۈنگە قەدەر ھېچ بىر ئىنسان ئىنكار قىلالىغىنى يوق.
*
*
ئەنە شۇ دۆلەت قانۇنى دۆلەت تەرىپىدىن ئىنسانىي ھەق-ھوقۇقى دەپسەندە قىلىنغان، مىللىي كەمسىتىلىش، تەڭسىزلىك ۋە باراۋەرسىزلىك ھەممىلا يەردە يامراپ كەتكەن بىر تۈزۈلمە ئاستىدا، 1985- يىلى ئۈرۈمچىدە يۈز بەرگەن “12-دېكابىر ئوقۇغۇچىلار ھەرىكىتى” دە تەشەببۇس قىلىنغان ئۇيغۇر ياشلىرىدىكى ئىلغار دېموكراتىك ئىدىيە ۋە شۇ ئىدىيىنىڭ سادىق قوللىغۇچىسى ۋە ئاكتىپ تەشۋىقاتچىلىرىدىن بىرى بولغان ئەزىز ئەيسا ئەپەندىنىڭ كۈلپەتلىك قىسمەتلىرى … مانا بۇلارنىڭ ھەممىسى ئۇيغۇر مىللىتىگە شان شەرەپ ئاتا قىلىدىغان ئۇنتۇلماس تارىخ بولۇپ، بۇ تارىخ دۇنياغا ئۇيغۇرلارنىڭ ئەسلى تېررورىست ئەمەسلىكىنى، ئۇيغۇرلارنىڭمۇ قانۇننى، دېموكراتىيىنى تەشەببۇس قىلىدىغان، تەڭلىك ۋە باراۋەرلىككە تەشنا بىر مىللەت ئىكەنلىكىنى بايان قىلىش بىلەن بىر بىرگە، مىڭلىغان ۋە ئونمىڭلىغان ئەزىز ئەيساغا ئوخشاش ئىلغار پىكىرلىك دېموكراتىك ئۇيغۇر ياشلارنىڭ مىللىي كەمسىتىش، مىللىي زۇلۇم ۋە ئېزىلىش بولمىغان، تەڭلىك باراۋەرلىك ئاساسىدىكى يېڭى بىر تۈزۈلمىنى بەرپا قىلىش يولىدا شۇ يىللاردىن باشلاپ جاپالىق كۈرەشكە ئاتلانغانلىقى ۋە شۇ يولدا بېشىغا كەلگەن رەھىمسىز ۋە ئازابلىق قىسمەتلىرى بىزنى چوڭقۇر ئويغا سالىدۇ ۋە بىزنىڭ ئۇلارغا بولغان ھۆرمىتىمىزنى ھەسسىلەپ ئاشۇرىدۇ…

داۋامى:

http://uyghurensemble.co.uk/uy/?p=1827

Unregistered
26-12-13, 15:13
“12-dékabir oqoghuchilar herkiti” sewebidin ziyankeshlikke uchurighan bir uyghur yashning kechurmishliri

(1985- yili urumchide yuzbergen 12-dékabir oqughuchilar herkitining 28 yilliqigha béghishlaymen)


Aptori: Rozinisa (musteqil tetqiqatchi)


Waqit – u herqanche aldirangghu bolsimu, tarixni arqisigha yanduralmaydu. Belki tarix ene shu aldirangghu waqitni oz quchiqida elley étip, pepilep hayatning büyük karwanlar topi bilen bille uni upuqning u teripidiki köz yetküsiz nishan’gha qarap oz ritimida élip méngiwéridu…. Siz we biz bu hayatliqta eynen shu karwanlar sepige qoshulghan bir yoluchidinla ibaret, xalas!



Eger siz tarixni yaratqan bolsingiz we u tarix peqet chin bolsila, meyli aridin 28 yil ötsun yaki yüz yillar ötsun, shu yaratqiningiz xelqingizning bexti, sa’aditi we arzu-armanlirini meqset qilghanla bolsa, u xelqingizning qelbide ebediy ebetke renggi öngmeydighan tarixiy xatire bolup saqlinip qéliwéridu…Chünki tarixning her bir bétini insanlar japaliq küreshler bedilige yaratidighanliqidin ibaret bu heqiqetni taki bügünki kün’ge qeder héch bir insan inkar qilalighini yoq.



Ene shu dölet qanuni dölet teripidin insaniy heq-hoquqi depsende qilin’ghan, milliy kemsitilish, tengsizlik we barawersizlik hammila yerde yamrap ketken bir tüzülme astida, 1985- yili ürümchide yüz bergen “12-dékabir oqughuchilar herikiti” de teshebbus qilin’ghan uyghur yashliridiki ilghar démokratik idiye we shu idiyining sadiq qollighuchisi we aktip teshwiqatchiliridin biri bolghan eziz eysa ependining külpetlik qismetliri … mana bularning hammisi uyghur millitige shan sherep ata qilidighan untulmas tarix bolup, bu tarix dunyagha uyghurlarning esli térrorist emeslikini, uyghurlarningmu qanunni, démokratiyini teshebbus qilidighan, tenglik we barawerlikke teshna bir millet ikenlikini bayan qilish bilen bir birge, minglighan we onminglighan eziz eysagha oxshash ilghar pikirlik démokratik uyghur yashlarning milliy kemsitish, milliy zulum we ézilish bolmighan, tenglik barawerlik asasidiki yéngi bir tüzülmini berpa qilish yolida shu yillardin bashlap japaliq küreshke atlan’ghanliqi we shu yolda béshigha kelgen rehimsiz we échinishliq qismetliri bizni chongqur oygha salidu we bizning ulargha bolghan hörmitimizni hessilep ashuridu.


Dawami:

http://www.uyghurensemble.co.uk/en/?p=149

Unregistered
26-12-13, 15:50
12-Decabir oqughuchilar herkining kelip chiqishi, herket jeryani, ehmiyiti, mahiyiti ni bilmekchi bolsingiz towendiki ulanmidin shu namayishni teshkilliguchilerdin ikkining eslimisini oqung.

12-dekaber bolup 7-8 yildin keyin hokumettin azar yigenlerni 12-dekabirgha baghlisaq, 12-dekabir herketning qurbani boldi desek, shu qetimqi namayishqa qatnashqanlarning kop qismi her hil turdiki eghir yenik jazalash, chetke qeqish, towende yeklesh qatarliq jazalargha uchridi. ularni nime deymiz??
bir az hissiyatimizgha teselli bereyli.

http://www.meshrep.com/UighurCalendar/1212.htm

Unregistered
27-12-13, 06:04
12-Decabir oqughuchilar herkining kelip chiqishi, herket jeryani, ehmiyiti, mahiyiti ni bilmekchi bolsingiz towendiki ulanmidin shu namayishni teshkilliguchilerdin ikkining eslimisini oqung.

12-dekaber bolup 7-8 yildin keyin hokumettin azar yigenlerni 12-dekabirgha baghlisaq, 12-dekabir herketning qurbani boldi desek, shu qetimqi namayishqa qatnashqanlarning kop qismi her hil turdiki eghir yenik jazalash, chetke qeqish, towende yeklesh qatarliq jazalargha uchridi. ularni nime deymiz??
bir az hissiyatimizgha teselli bereyli.

http://www.meshrep.com/UighurCalendar/1212.htm


" 12-Decabir oqughuchilar herkining kelip chiqishi, herket jeryani, ehmiyiti, mahiyiti ni" uyghurlar qandaq bilishni xalisa shundaq bilish Erkinliki bar. UAA Torbitide Uyghurlarning Xitay Mustemlike tuzumige bolghan her-qandaq Qarshiliq Heriketliri peqet DUQ ning Manipolliqi, Bisimi astida Bir tereplimilik chushendurulup, Baha birildi. Perqliq qarashlar Torbettin ilip tashlandi. Buning ismi Metbuat Erkinlikini, Soz qilish erkinlikini ashkare cheklesh Dep Atilidu. 12-Dikabir oqughuchilar herikitining meqsetliridin biri "Uyghurlarning Soz qilish erkinlikini telep qilish" idi.

UAA, DUQ we RFA larda mundaq erkinlik mawjut emesliki Inkar qilishqa bolmaydighan koz aldimizdiki Pakittin ibaret. bu noqtida ular Xitay hokumiti bilen oxshash bir meydanda - Oqughuchilar Herikitining qarshisida turghan bolidu. u halda DUQ tereptarliri Memet Toxti we Nurmemet Musabaylarning "Eslimiuliri"ni zormu-zor Bazargha selish kimning meydanida turghanliq bolidu?!

Xitay Qarshiliq heriketler bolmastin Uyghurlarning soz qilish erkinlikini bermeydu. UAA, DUQ we RFA larmu oxshash. ular texi del eksinche Erkin Soz qilghuchilargha „Qarshiliq heriket“ qollanmaqta. Oxshimighan pikirdikilerni "Olturunglar", "umu bolmisa ozimiz Ikki putini bir otekke tiqip bijinggha iwetip birimiz" dimekte.

Qestlep olturulgen Oqughuchilar Dahisi Merhum Mijit Qurbanning Rohini buzup uning chapinida Terlimekchi bolghan Memet Toxti we Musabaylar Hayajanlirigha Hay birip ozlirige teselli birishliri kirek. chunki eyni zamanda qarangghu tereplerdin xewiri barlar arimizda. qiziqarliq we Alahide Selishturmalar "6-7 yil kiyin yigen azar"ning oqughuchilar Herikiti bilen Minasiwiti yoq ikenlikini ispatlaydu. siyasi gherez bilen urushtin kiyin, Merhum Mijit qurbandin kiyin qehrimanliq talashqanlar uchun towendiki Jumle yeterlik emesma?



1985- Yili 12-ayning 10- küni, namayish bashlinishtin ikki kün burun mushu qétimqi namayishni uyushturghuchi orun bolghan shinjang uniwérsitétida nahayiti ghelite bir ish yüz berdi. Shu küni bu qétimqi namayishning asasliq teshkilligüchisi bolghan shinjang uniwérsitét oqughuchilar birleshmisining reisi, memliketlik oqughuchilar birleshmisining muawin reisi, ezeldin yürek késel tarixi bolup baqmighan oqughuchilar dahiysi mijit qurban yürek késili bilen nahayiti sirliq halette tosattin alemdin ötti. Sawaqdishining tosattin alemdin ötüshi barliq oqughuchilarning yürikini judaliqning azabida örtendürüsh bilen bir chaghda, yene ularning namayish arqiliq sawaqdishining we özlirining arzulirini ipadilesh iradisini téximu chingitti. Köpchilik ene shu chaghdiki qatnash qulaysiz, alaqilishish wasitilirimu rawan bolmighan ehwal astida, sawaqdashlar yérim kéchide ornidin turup mektepler ara piyade yürüp alaqilishish we mektep dairilirining tosushidin saqlinish üchün yérim kéchide mektep tamliridin artilip mektep sirtigha chiqiwélish qatarliq usullarni qollandi. Shu qétimqi namayishqa pütün uyghur aptonom rayonidiki hemme aliy mekteplerdiki oqughuchilar we uyghur rayonining bashqa sheherliridiki oqughuchilar bolup 15000 gha yéqin kishi ishtirak qildi. Hetta eziz eysadek emdila toluq otturining birinchi yilliqida oquwatqan ösmürmu ürümchidin ming kilométir yiraqta turup mushu qétimqi oqughuchilar herikitining tesirige uchridi we bu heriketke hemnepes boldi > .

<ى 1985- 12-دىكابىر، نامايىش باشلىنىشتىن ئىككى كۈن بۇرۇن مۇشۇ قېتىمقى نامايىشنى ئۇيۇشتۇرغۇچى ئورۇن بولغان شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدا ناھايىتى غەلىتە بىر ئىش يۈز بەردى. بۇ قېتىمقى نامايىشنىڭ ئاساسلىق تەشكىللىگۈچىسى بولغان شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېت ئوقۇغۇچىلار بىرلەشمىسىنىڭ رەئىسى، مەملىكەتلىك ئوقۇغۇچىلار بىرلەشمىسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، ئەزەلدىن يۈرەك كېسەل تارىخى بولۇپ باقمىغان ئوقۇغۇچىلار داھىيسى مىجىت قۇربان "يۈرەك كېسىلى" بىلەن ناھايىتى سىرلىق ھالەتتە توساتتىن ئالەمدىن ئۆتتى. ساۋاقدىشىنىڭ توساتتىن ئالەمدىن ئۆتۈشى بارلىق ئوقۇغۇچىلارنىڭ يۈرىكىنى جۇدالىقنىڭ ئازابىدا ئۆرتەندۈرۈش بىلەن بىر چاغدا، يەنە ئۇلارنىڭ نامايىش ئارقىلىق ساۋاقدىشىنىڭ ۋە ئۆزلىرىنىڭ ئارزۇلىرىنى ئىپادىلەش ئىرادىسىنى تېخىمۇ چىڭىتتى. كۆپچىلىك ئەنە شۇ چاغدىكى قاتناش قۇلايسىز، ئالاقىلىشىش ۋاسىتىلىرىمۇ راۋان بولمىغان ئەھۋال ئاستىدا، ساۋاقداشلار يېرىم كېچىدە ئورنىدىن تۇرۇپ مەكتەپلەر ئارا پىيادە يۈرۈپ ئالاقىلىشىش ۋە مەكتەپ دائىرىلىرىنىڭ توسۇشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن يېرىم كېچىدە مەكتەپ تاملىرىدىن ئارتىلىپ مەكتەپ سىرتىغا چىقىۋېلىش قاتارلىق ئۇسۇللارنى قوللاندى. شۇ قېتىمقى نامايىشقا پۈتۈن ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى ھەممە ئالىي مەكتەپلەردىكى ئوقۇغۇچىلار ۋە ئۇيغۇر رايونىنىڭ باشقا شەھەرلىرىدىكى ئوقۇغۇچىلار بولۇپ 15000 غا يېقىن كىشى ئىشتىراك قىلدى. ھەتتا ئەزىز ئەيسادەك ئەمدىلا تولۇق ئوتتۇرىنىڭ بىرىنچى يىللىقىدا ئوقۇۋاتقان ئۆسمۈرمۇ ئۈرۈمچىدىن مىڭ كىلومېتىر يىراقتا تۇرۇپ مۇشۇ قېتىمقى ئوقۇغۇچىلار ھەرىكىتىنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىدى ۋە بۇ ھەرىكەتكە ھەمنەپەس بولدى.


12-Dikabir Shahitliridin biri

Unregistered
27-12-13, 09:00
12-Decabir oqughuchilar herkining kelip chiqishi, herket jeryani, ehmiyiti, mahiyiti ni bilmekchi bolsingiz towendiki ulanmidin shu namayishni teshkilliguchilerdin ikkining eslimisini oqung.

12-dekaber bolup 7-8 yildin keyin hokumettin azar yigenlerni 12-dekabirgha baghlisaq, 12-dekabir herketning qurbani boldi desek, shu qetimqi namayishqa qatnashqanlarning kop qismi her hil turdiki eghir yenik jazalash, chetke qeqish, towende yeklesh qatarliq jazalargha uchridi. ularni nime deymiz??
bir az hissiyatimizgha teselli bereyli.

http://www.meshrep.com/UighurCalendar/1212.htm

Men Memet Toxti ni xele bir tuzum, oqumusuq, Uyghur uchun xizmet qilidighan konguli kengiri adem dep oylaytim we u yer bu yerlerde u oghursida boluwatqan soz-chochklerge ishemytim emma bu ademning yuqurida yazgha ichi taiq we zeher xe dilim bilen yazghan pikirige qarap bu ademning heqiqetenmu jchi qotur, nachar istillik adem ikenligige emdi ishe dim. Nimishqa biz bu cheteldiki Uyghur bir birmizning yaxshi terpi we yaxshi gepini qilish qolimizdin kelmeydu he?! Men armizdiki Memet Toxtigha oxshash ademlerdin tolimu umudsizlendim.

Unregistered
28-12-13, 16:16
Yazghuchi, shairlar arisida oz-ara bir-biriningkini kochurup mening dep elan qilidighan ijadiyet oghriliri bolidighan.
Bu yazmini oqup emdi dawadimu netije ogjrisi we ziyankedhlikke uchrash oghrisi digendek oghrilarmu peyda boluptu.
Mushu meydangha yezilghan Dolqun Isaning 80- yillardiki oqughuchilar herkiti heqqide yazghan yazmisigha izahat (reddiye) teriqiside bir yazma yezilghan iken ( adminlar ochuriwrtiptu).
Yazmida : Dolqun Isaning 18 Yilliq yalghanchiliqi pash qilinip, emdi boldi qil, bashqilarning emgikini mening qiliwalma, insap qil, nomus qil diyilgen iken. Yuqarqi yazmidin huddi Dolqun Isagha ohshash yene bir dawa netijisi oghrisi we inqilapta ziyankedhlikke uchrighichi oghrisidin birsi peyda boluptu.
Bu aqsuluqlar nomus qilmamsiler
Yalghandin hekaye toqup, oz ozenglarni qehriman qulishtin ???

Unregistered
28-12-13, 18:18
sen buni yezishtin burun biraz tarix ugunip, izdinip, ongdin songdin ehwal igelep andin yazghin burader. Dolkun Isaning 1988-yildiki Ukuguchilar namayishining rehbiri ikenligi, aqartish uyushmisini kurghanliki, bu seweptin mekteptin heydelgenligini shu wakita Xinjiang universitide ukighan heme yash bilidu. sendek swatsiz, ali mektepning karisini kormigen, peket gheywet mektiwide ukighan chala sawatning u tarixdin xewiri bolmighan bilen. eger uruq jemet, tunush we yutluklirining ichide birsi ali mektepte ukup bakan bolsa, sorap baksang chukum bu heqte enik bilige ige bulisen. sen "aksuluklar numus kilmamsiler.." dep sorashtin burun, awal uzeng sel numus kilip, tarix ugenseng bolgudek.


Yazghuchi, shairlar arisida oz-ara bir-biriningkini kochurup mening dep elan qilidighan ijadiyet oghriliri bolidighan.
Bu yazmini oqup emdi dawadimu netije ogjrisi we ziyankedhlikke uchrash oghrisi digendek oghrilarmu peyda boluptu.
Mushu meydangha yezilghan Dolqun Isaning 80- yillardiki oqughuchilar herkiti heqqide yazghan yazmisigha izahat (reddiye) teriqiside bir yazma yezilghan iken ( adminlar ochuriwrtiptu).
Yazmida : Dolqun Isaning 18 Yilliq yalghanchiliqi pash qilinip, emdi boldi qil, bashqilarning emgikini mening qiliwalma, insap qil, nomus qil diyilgen iken. Yuqarqi yazmidin huddi Dolqun Isagha ohshash yene bir dawa netijisi oghrisi we inqilapta ziyankedhlikke uchrighichi oghrisidin birsi peyda boluptu.
Bu aqsuluqlar nomus qilmamsiler
Yalghandin hekaye toqup, oz ozenglarni qehriman qulishtin ???