PDA

View Full Version : Uyghur ayallirining güzellik adetlirige nezer



Unregistered
03-08-13, 11:19
Uyghur ayallirining güzellik adetlirige nezer

Abliz ömerhaji , Hejergül qadir

Ejdadlirimiz meniwi güzellikke ehmiyet bërish bilen bille, Tashqi güzellikkimu ëtibar bilen qarashqa adetlen'gen. uyghur ayalliri kiyim – këchek, Zibu zinnet, Yasinish – tarinish, Girim qilish jehetlerde bashqa millet ayalliridin perqlinip turidighan ësil adetlerni yëtildürgen. töwende uyghur ayallirining eneniwi tashqi güzellik adetliri toghrisida qisqiche toxtilip ötimiz.

Kiyinish aditi. Uyghur ayalliri tarixiy tereqqiyat jeryanida bir qatar kiyinish xasliqlirini yaratqan, Kiyim – këchekler chong jehettin tash kiyim we ich kiyim, Dep ikki türge bölünidu. paaliyet ëhtiyaji nuqtisidin öylük kiyim, Talaliq kiyim, Kespiy kiyim, Murasim kiyimi, Ish – emgek kiyimi, Qariliq kiyim dëgendek türlerge ayrilidu. doppa, Yaghliq ayallarning asasliq bash kiyimi hësablansa, Könglek, Chachmiliq chapan qatarliqlar ayallarning ayalliq nazakitini, Aniliq salapitini gewdilendüridighan kiyim – këchek hësablinidu. ayallar, Adette, Yash qurami, Beden sheklige qarap özige yarashturup kiyinishke adetlen'gen. nareside qizlar, Boyigha yetken qizlar, Yëngi ana bolghanlar, Chong yashliq ayallar we momaylarning kiyim – këchekliri bir – biridin perqlinidu. hazir zaman tereqqiy qilip ayallarning tashqi güzellik qarishida nurghun özgirish bolghan bolsimu, Emma kiyim – këchekni emeliy ëhtiyajgha qarap kiyish aditi hëlihem dawamliship këliwatidu.

Osma qoyush aditi. osma Qoyush uyghur ayallirining özgiche güzellik enenilirining biri. qëshi shalang ayallar osma qoyush arqiliq bu jehettiki ëwenni yapidu. osma nöwitide qashni östürüsh rolini oynaydu. shunga, Uyghur ayalliri osma tëriydu we etiyaz künliri bir nechchisi bir yerge yighilip bir – birige osma qoyushidu. osma yarashturup qoyulsa, Ayallarning chiray güzellikige özgiche sölet bëghishlaydu. osma heqqide mundaq qoshaqlarmu bar:

qëshing esli qaradur,

osma qoyghining yalghan.

men köysem sanga köydüm,

sëning köygining yalghan.

osma hazir chach östürüsh üchünmu ishlitiliwatidu. uyghur tëbabitide osmining chach östürüsh roli bar, Dep qarilidu. bezi shirketler hazir osmidin qimmet bahaliq girim buyumlirini ishlepchiqirip, Zor iqtisadiy qimmet yaritiwatidu.

Yëlim chëpish aditi. Jigde yëlimi tebiiy perdaz buyumi hësablinidu. yëlim chachning ösüshini tëzlitip, Ëlastikiliqini ashuridu, Chachni qaraytidu. yëlim chëpish aditi, Asasen, Uyghur xanim – qizlirighila xas chach asrash, Chach güzelleshtürüsh buyumidur. yëza – qishlaqlardiki qismen ayallar hëlihem jigde yëlimi chëpish aditini dawamlashturmaqta. nawada, Jigde yëlimi orap qachilinip, Tebiiy haliti bilen bazargha sëlinsa, Jezmen bazarliq mehsulat bolup qalidu.

Chach qoyush aditi. Uyghur xanim – qizliri ilgiri uzun chach qoyatti, Hazir uzun chachliqlar anda – sanda uchraydighan bolup qaldi. burun ayallarda uzun chach qoyush, ‹‹chach kesmeslik››, Yash alahidilikige qarap chach qoyush we bëzesh ammiwi adet idi. bu adet bezi rayonlarda hazirghiche dawamlishiwatidu. xanim – qizlirimiz chach tarighanda, Chüshken chachni udul kelgen yerge tashlimaydu, Belki mexsus ‹‹chach xaltisi›› da saqlaydu yaki derex, Tal tüwilirige kömüp qoyidu. chüshüp ketken chachqa bashqilarning chëchi yaki qattiq – yirik nersiler ariliship qalsa, Chachning köplep chüshüp këtishige, Bashning sanjilip aghrishigha seweb bolidu, Dep qaraydu.

Sürme sürüsh aditi. Uyghur ayalliri köz etrapi güzellikini ashurush üchün sürme sürüshke adetlen'gen. sürme uyghur tëbabitide sekkizni asrash roligha ige bir xil meden, Depmu qarilidu. sürme qaramtul, Yumshaq bolup uni kirpik we qashqa ishletkende, Közge sëhir – jezibe bexsh ëtidu.

sürmini chachqa ishlitishkimu bolidu, Chachqa qismen ishletkende chachni östürüsh, Chachni qaraytish, Nemlikini saqlash rolini oynaydu. shunga, Uyghur ayalliri sürmini muhim perdaz buyumi süpitide ishlitip kelgen.

Xëne qoyush aditi. Ejdadlirimiz yashash muhitini güzelleshtürüsh üchün, Gül – giyah tikish, Östürüshke izchil ehmiyet bërip kelgen. turpan uyghurlirigha dair qedimki höjjetlerde körgü (eynek), Targhaq, Upa – englik, Xëne qatarliq sözler uchraydu. buningdin uyghur ayallirining xëli burunla xëne qoyushqa adetlen'genlikini bilgili bolidu.

Lew surux sürüsh aditi. Uyghur ayalliri lew surux ishlitishke adetlen'gen. bumu bir xil perdaz buyumi süpitide hazirghiche dawamliship këliwatidu. turpan astanidin qëziwëlin'ghan ‹‹muzikiliq ussul›› namliq resimde ussulchilarning lewlirige qizil lew surux sürüp qoyulghan, Tarixiy melumatlardin qarighanda, Qedimki küsen ayalliridimu lew surux sürüsh aditi bolghan.

Upa – englik sürüsh aditi. Mehmud kashgherining ‹‹türkiy tillar diwani›› namliq esiride ‹‹englik xotunlarning mengzige süridighan bir xil ach qizil boyaq›› dëyilgen. buningdin bashqa, Turpan astanidin qëziwëlin'ghan qismen resimlerdimu upa – englik öz ipadisini tapqan.

hazir qismen ayallar tebiiy perdaz qilish usullirini bir yaqqa qayrip qoyup, Qimmet bahaliq girim buyumlirini ishlitidighan boldi. ejdadlirimizning perdaz qilish eneniliridin, Etrapimizdiki menbelerdin paydilinipmu pul xejlimey hösn güzelleshtürüsh meqsitige yetkili bolidu

Unregistered
03-08-13, 11:46
Orta asia ayallirini dewatamsiz nime?Mening bilishimche Uyghur ayalliri pakiz kiyimlirini murasimlargha ,meynet kiyimlirini oyde kiyetti,shundaqqu deymen?Siz bekla mubalighe qiliwetimsiz,rasni-ras disek yaman bolmas!

Unregistered
03-08-13, 16:40
siz, manga ,resmi, tebi ,kilassik, bir, uyghur,we,30 yaslar, etrapidiki,kalpukliri tompay, kozliri yogan,uzun egmec kesga,kenik,osma koygan, ceciga yilim surup yeniga tarivalgan,yuzning sol terepte konaktek mengi ba,agzida altun cisiba,koksi pulep koygandek turdigan, kongi yogan,80,kilo etrapida, hsiyati tulup taskan, ligirlap turdigan ,oyde demdizidin telve, istan kiyip,kucar korpusuning ,ustude, birla vakita 2 cokan bolsa,, ahhh , ofh ofh kalginni siz cusunung ,,

Unregistered
04-08-13, 09:21
Aldi bilen siz peshlerning qandaq waqitta qoyilidighanliqini yeni soz axirighimu yaki jumle axirighimu?Mana mushu mesilini uginiwelishqa wede bering andin siz izdigen kelgusi ayalingiz,balliringizning anisining nediligini eytip berimen.

Unregistered
05-08-13, 14:58
ewlatlarnig tekdiri anilarnig kulida , jennet anilarnig terbiysi astida .

Unregistered
05-08-13, 17:02
alla razi bulsun