PDA

View Full Version : Qedimki uyghurlar qollan'ghan isimlar



Unregistered
27-04-06, 19:39
Ozingizni sap uyghur dep bilsingiz, bundin keyinki tughulush aldidiki baliringizgha Erebche, Turkche, Englizche we bashqa tillarche isim qoyushni toxtitip, oz millitingizning xasliqini ipadilep sap uyghurche isim qoyung. Towendikisi qedimki ejdadlirimiz qollanghan isimlarning bir qismi,

Qedimki uyghurlar qollan'ghan isimlar mana bu yerde :

( Isimlar ) _ ( menisi )
Aba _ dada , ata , shundaqla apa , ana dégen menisimu bar
Abambeg _ ebediylik beg
Abam ulugh _ ebediylik , menggülük
Abinchu _ xushalliq , köngülni alghuchi
Abinchu qatin _ köngülni alidighan xénim , xanish
Abiniq _ bextlik , tinch
Atabék _ orda terbiyichis , terbiyichi
Atat _ tay , qulan
Atash _ atesh , ot
Atay _ bala , bachka
Atligh _ abroyluq , atalghan , meshhur , bashliq
Atish _ étishmaq
Atmish qara _ atmish : ismi , qara : süpiti
Atim _ mergen
Achari _ hezret , ustaz
Achuq _ ochuq
Achiq _ chong aka
Adam toghrul _ toghrul ( bir xil yirtquch qush )dek chiwer adem
Adayu _ éziz , qimmetlik
Adugh ( adigh ) _ éyiq
Ara bugha _ ottura hal bugha
Artuq _ artuq , éship ketken , jiq , nurghun
Artun _ zire ( ösümlük )
Arslan _ shir balisi
Arghu _ ikki tagh arisi
Arghun _ arghimaq
Arqar _ yawa qoy
Arqu _ bahaliq , qimmetlik
Arqish _ karwan bashliqi , xewerchi
Arish _ taza , pak , pakiz
Arigh _ pakiz , sap
Azghir ( adghir ) _ ayghir
Azuq _ ozuq , yémeklik
Azuqlugh _ ozuqluqi bar adem
Azigh _ hoshyar kishi
Ajun _ dunya , dewr
Asghu _ marjan ( boyun'gha asidighan )
Asigh _ nep , payda , menpeet
Asqin _ ésil , aliyjanab
Ashan _ hürmetlen , ghizalan
Ashan toghrul _ toghruldek ghizalan
Ashtal _ kenji oghul
Ashay _ ghaye , meqset
Agharlagh _ hürmetke layiq , shereplik , ulugh
Aghush _ uruq , jemet
Aghir _ qedirlik , éziz , shereplik , ulugh
Aqash _ aka , akash
Aqi _ merdane , jesur , merd
Aqxan _ aq : ismi , xan : qoshumchisi
Alp _ jesur , batur , qehriman
Alp aya _ eng yaxshi qehriman
Alp ata ( elpetta ) _ batur ata
Alp ertunga _ qaplandek batur er
Alp tékin _ batur shahzade
Alpaghut _ yéngilmes qehriman , tagh yürek batur
Altun _ (1) altun , (2) zöhre yultuzining ismi
Altun qara : altun : ismi , qara : süpiti
Alqa _ medhiyilimek
Alqish _ bext , xushalliq , tentene
Amsaq _ hewes
Amul _ temkin , éghir – bésiq
Anach _ özining zérekliki bilen hemmige anidek tuyulidighan qiz
Anugh _ ümid , arzu
Ay _ asmandiki ay
Ayuq _ ayighuchi , qoghdighuchi
Aykün _ ay we kün
Ay silig _ aydek pak
Ayxan _ aydek xan
Aytengri _ tengri : ismi , ay : süpiti
Ay tughmish _ aydin tughulghan
Aytoldi _ aydek tolghan
Ay chechek _ aydek chirayliq ( qiz )
Edgü ( ezgü ) _ yaxshi , ésil , chirayliq
Eren _ yigit , erkek , er
Er buqa _ buqidek küchlük er
Erdem _ edeb , exlaq , pezilet
Erdeni _ göher , merwayit , ünche
Erdeni qatin _ göher xénim
Erk _ erkinlik , seltenet
Erkech _ téke
Esen _ ésen , saq – salamet
Esen qara _ büyük saqliq , katta ésenlik
Eke _ uka , singil
Elkün _ xelq , qebile
Ewlik _ xojayin , öylük , öy igisi
Baba _ bowa , ata
Baxshi ( baqshi ) _ ögetküchi , molla , ustaz , doxtur
Badur _ ölchen
Barcha turmish _ hemmisi turghan , hemmisi tel
Barcha tughmish _ hemmisi tughqan
Bars _ yolwas
Barghut _ qebile nami
Barghut kün _ barghut : ismi , kün : süpiti
Barligh _ bay adem
Barman _ döletmen
Basa temür _ temür ( tömür ) : ismi , basa ( yardem ) : süpiti
Basmil _ qebile nami
Barsghan _ yolwastek xan
Basut _ yardemchi , yöligüchi
Bashlagh _ bashlighuchi , bashliq
Baqlan _ paqlan
Baltu _ palta
Baligh _ (1) sheher , qel'e , (2) béliq
Bayaghut _ döletmen , bay
Bay temür _ temür : ismi , bay : süpiti
Bedük _ büyük , katta , yüksek
Berk _ küchlük , saghlam
Bekrish _ mustehkem
Bektur _ ching tur
Beg _ beg , xan , shahzade , erkek , er
Begi _ begdek
Beg arslan _ arslandek er
Beg buqa _ buqidek küchlük er
Beglen _ beg bol , begdek bol , qabil er bolup chiq
Begtash _ tashtek mustehkem er
Beg temür _ tömürdek beg , tömürdek er
Beglik _ beg ewladi , aliyjanab
Beg tutuq _ mertiwilik er
Beg turmish _ begdek turghan
Botuq _ botilaq
Burxan quli _ buddahning quli
Bughugh _ alim , danishmen
Burslan _ qaplan
Böre tégin _ böridek batur shahzade
Buzaghu _ mozay
Bughra _ erkek töge
Boghu _ bugha
Buqa _ buqa
Buqaxan _ buqidek küchlük xan
Bulaq _ (1) bulaq , (2) qebile nami , (3) éqin derya
Bulan _ bir xil haywan ismi
Buyan _ sawab , bext , yaxshiliq
Buyan qar _ bext yaghdurghuchi qar
Buyruq _ emeldar
Böke ( buka ) _ (1) jesur , palwan , batur , (2) ejdiha , yawuz
Bökexan _ batur , palwan xan
Bögü _ bilimlik , eqilliq
Bögü bilge _ eqilliq alim
Bögü xan _ danishmen xan
Bögüsh _ eqildar , danishmen
Bike _ xénim
Bigu _ eqilliq
Bilge _ alim , danishmen , bilimlik
Bilge beg _ danishmen beg
Bilge qaghan _ danishmen xan
Bilge tutuq _ bilimlik , mertiwilik , idare qilghuchi beg
Bilge er _ bilimlik er
Bilge qatin _ bilimlik melike
Tabdu _ tapar
Tardush _ mertiwe , derije
Tariqchi beg _ déhqan yigit
Tangsuq _ nepis , qimmetlik , kem uchraydighan
Tarxan _ xan , beg
Tash _ tashtek mustehkem
Tayuq _ tuyghun , zérek
Tayan'ghu _ tayinidighan , ishinidighan
Tayanch _ tirek , yölek
Terken _ xaqan , padishah , wilayet hökümdari
Tekish _ her nersining axiri
Tegin ( tigin , tékin ) _ (1) qul , (2) shahzade
Tegin üge _ bilimlik shahzade
Temür _ tömür
Temür buqa _ tömürdek buqa
Tengiz _ déngiz
Tengizxan _ déngizxan
Tengri _ tengri , ilah , asman
Tengirli _ tengrilik , xudaguy , mömin
Tengri tughmish _ tengri tughqan
Tengride bolmish _ tengri yaratqan
Tozun _ kélip chiqishi yaxshi , ésil , ochuq – yoruq
Torum _ buta ( haywan ismi )
Torumtay _ bir xil yirtquch qushning ismi
Tosun _ minilmigen at
Toghrul _ bir xil yirtquch qush
Toqish _ jeng , urush , toqunush
Tolun _ tolghan , toluq , yétilgen , pütün
Toyzun _ yéza aqsaqili
Toyin _ rahib
Toyin quli _ rahibning quli
Tutuq _ (1) mertiwe , (2) idare qilghuchi
Tutuq er _ (1) mertiwilik er , (2) idare qilghuchi beg
Tutush _ kayimaq , qattiq sözlimek
Tudush _ urush , soqush
Tudung _ bashliq
Turmish _ turghan ( ornidin turghan )
Tughmish _ tughulghan , ewlad
Tunga _ qaplan jinsidin bir haywan
Tungaxan _ qaplandek xan
Tölik _ jasaret , gheyret
Türkan qatin _ türk xanishi
Tüzmish _ tüzülgen , toghra , qusursiz
Tüzün – tüzütlük , kemter , mulayim
Tétik _ tétik , janliq , mahir
Tigin beg _ shahzade yigit
Chaghri _ (1) lachin , (2) bürküt
Chaghri beg _ bürküttek er
Chawish _ yol , tedbir , tedbirchi
Cheber _ chéwer , qabil
Chechek ( chéchek ) _ gül , ghunche , chéchek
Choghluq _ (1) nurluq , issiq , (2) bir xil gül ismi
Choben _ chopan , padichi
Chigil _ türkiy qebililerning biri
Chigil arslan _ chigillarning arslani
Xan _ (1) xan , hökümdar , (2) qan
Xanbaba _ xandek ata
Ratna _ ünche , göher
Ratna qar _ ünchidek qar
Zemuran _ zumred
Sachu _ chucha ( yaghliq chuchisi )
Sarsal _ söser ( bir xil haywan )
Sarmusaq _ samsaq
Sarigh _ sériq reng
Sarigh xan _ sarigh : ismi , xan : süpiti
Saghun _ qarluq qebilisining chonglirigha bérilidighan unwan
Salchuq _ qebile nami
San'gün ( sen'gün , san'ghun ) _ serkerde , qomandan
Sanmish _ sanalghan
Saw _ shöhret , xewer
Sewüg _ söygü
Sewig _ eziz
Sewigli _ söyümlük
Sewinch _ shadliq
Soghun _ tagh tékisi
Sun'ghush _ neyziwazliq
Suqaq _ böken ( haywan ismi )
Sungqur _ shungqar
Söngo _ xenjer , neyze
Süpürgü _ süpürge
Sim _ kümüsh
Silig _ siliq , pakiz , zérek , mulayim
Siligh _ siliq , mulayim
Sinan _ sinalghan
Qaban _ tawaq
Qapan _ qawan
Qaplan _ yolwas
Qatmish _ qatqan , mustehkem , ching
Qachngar _ toshqan
Qara _ (1) qara reng , (2) puqra , xelq , millet , (3) ulugh , katta , chong
Qaraxan _ puqraning xani , ulugh xan
Qara baqshi _ chong ustaz
Qara bugha _ chong bugha
Qara temür _ temür : ismi , qara : süpiti
Qara toyin _ chong rahib
Qara qush _ bir xil chong qush
Qarughchi _ muhapizetchi
Qarghilach _ qarlighach
Qarluq _ uyghur qebililiridin biri
Qasuq _ miq
Qaghan _ xaqan , xan , padishah
Qanturmish _ qandurghan , razi qilghan
Qawush _ kélishmek , uyushmaq
Qawshut _ kélishtür , uyushtur
Qay _ qebile nami
Qayaq _ qaymaq
Qedir _ qeyser , keskin
Qeyser _ rum shahlirining unwani
Qorumchi oghul _ chong oghul
Qozi _ (1) qoza , (2) söyümlük
Qursuz _ yüz – abroy , salapet
Qunshi _ qoshna
Qut _ bext , dölet
Qutadmish _ bext keltürgen
Qutlugh _ qutluq , bextlik
Qutlugh beg _ bextlik er
Qutlugh bugha _ bugha : ismi , qutlugh : süpiti
Qutlugh buqa _ buqa : ismi , qutlugh : süpiti
Qutlugh bilge qaghan _ bextlik , danishmen padishah
Qutlugh tigin _ bextlik shahzade
Qutlugh tengri _ bext bergüchi tengri
Qutlugh temür : temür : ismi , qutlugh : süpiti
Qutlugh turmish _ bextlik turghan , xushal turghan
Qutlugh oghul _ bextlik oghul
Qutghan _ bextlik , bext tapqan
Qurtulmish _ qutulghan , yenggilligen
Qushtr _ muellim , ustaz
Qoghursu _ uyghur qebililirin biri
Qoghursu altun _ altun : ismi , qoghursu : süpiti
Qulan _ qulan ( yawa éshek )
Qulun _ qulun ( haywan ismi )
Qulun qara _ qara renglik qulun
Quntuz ( qunduz ) _ qunduz ( bir xil haywan ismi )
Qunchuy ( xunchuy ) _ melike
Qira _ étiz
Qirchechek _ qirda ösken gül
Qiz _ qiz bala , qizchaq
Qinim _ jesur
Qiyimtu _ hushyar
Kench ( kenj ) _ kenji , kichik , kéyinki , axirqi
Kench tughmish _ kéyin tughulghan
Kench oghlan _ kenji oghul
Körklüg _ körkem , chirayliq
Közün _ küch , quwwet
Köl _ köl , déngiz
Költigin _ eqli köldek shahzade
Köwshek _ güzel , chirayliq , yumshaq
Küch temür _ temür : ismi , küch ( küchlük ) : süpiti
Küch tigin : küchlük shahzade
Küchlüg _ küchlük , qudretlik
Küsemish _ arzu qilghan
Küsen _ kucharning qedimki nami
Küsench _ arzu , tilek
Kügelik _ muqeddes , meshhur
Külchire _ xush chiray
Kül bilge qaghan _ bilimlik , maxtashqa layiq xan
Kül qaghan _ xush chiray xan
Kümüsh tigin _ téni kümüshtek aq shahzade
Kurshad _ qedimki uyghur shahzadisining ismi
Kushan _ qedimki uyghur xanliqining nami
Kün _ kün , quyash , sherq
Künxan _ kündek xan
Kün bermish _ kün bergen , bextke érishtürgen
Küntughdi _ kün chiqti
Kün tengri _ kündek tengri
Kün silig _ kündek illiq
Kishi _ ustaz
Kishi qara _ chong ustaz
Lachin _ lachin , bürküt
Mengü temür _ ebediy tömürdek mustehkem
Menglig ( menglik ) _ (1) belgilik , (2) menglik , (3) bextlik , xushal
Menglig sen'gün _ qutluq batur
Mungsuz _ ghem – qayghusiz , xatirjem
Ming temür _ ming : ismi , temür : süpiti
Ming qara _ ming : ismi , qara : süpiti
Nom quli _ din quli
Niku _ yaxshi
Otachi _ téwip , doriger
Ordubeg _ ordida xizmet qilghuchi beg
Ozmish _ qutulghan , nijad tapqan
Oghlan _ oghul bala , ezimet
Oghlaghu qatin _ döletmen xotun
Oghuz _ (1) oghuz süti , (2) türk qebililirining birining nami
Oghul _ oghul bala
Oghul tigin _ oghuldek shahzade
Utar _ utup chiqidu
Utush _ yenggüchi , utqan
Uchqur _ bilimlik kishi
Udghurmish _ uyushqan , ghelibe qilghan
Udmish _ shepqetlik
Uz _ chirayliq , güzel
Usuq _ ussighan
Usun _ uzun , uzaq
Ughraq _ arzu , niyet
Ulugh _ ulugh , katta , chong
Ulugh beg _ ulugh er
Ulugh xan _ ulugh padishah , katta xan
Omay _ (1) bir xil haywan ismi , (2) yoldash , hemrah , (3) tengri
Umun _ ümid
Uighur _ uyghur
Ötemish _ ötkür , üzüp mangghuchi
Ötkür _ ittik , téz , keskin
Ötkürmish _ ötkürleshken
Ötünch temür _ temür : ismi , ötünch ( qerzdar ) : süpiti
Öküsh qara _ öküsh ( yilqa ) : ismi , qara : süpiti
Ögrünch _ xushalliq , shadliq
Idiqut _ muqeddes bext
Isig tarxan _ mulayim xan
Ish bugha _ bugha : ismi , ish ( dost ) : süpiti
Ish qara _ ish ( chach örümi ) : ismi , qara : süpiti
Il _ hökümdar , memliket , dölet , xelq
Il ashmish _ hökümdarliqta yüksek
Il almish _ dölet alghan
Il etmish _ dölet qurghan , elni idare qilghan
Il etmish bilge qaghan _ elni idare qilghan danishmen xan
Il erdem _ (1) xelqperwer , (2) döletning edeb , exlaqi
Il bugha _ bugha : ismi , il : süpiti
Il temür _ temür : ismi , il : süpiti
Il tutmish _ döletni tutup turghuchi
Il tüzmish _ elni tüzgüchi
Il qutadmish _ elni bextiyar qilghan
Il ügesi _ döletning danishmini , elning ustazi
Il ikkermish _ elni idare qilghan , döletni qudret tapquzghan
Il inanch _ döletning ümidi , el ishinidighan
Il inanch tirek _ döletning ishenchlik tiriki
Il yighmish tengrim _ elni toplighan tengrim ( padishahim )
Ilikta _ yer igisi
Ilig ( ilik ) _ (1) xan , xaqan , (2) el , qul , (3) hökümdar
Ilig beg _ (1) shahzade , (2) hökümdar beg , (3) xan
Ilig qan _ padishah
Ilchi _ elchi
Ilchi qara _ katta elchi
Inige _ hinggan töge
Inik _ uka
Inaq quli _ dostluq quli
Inanch _ (1) ishench , ishenchlik , (2) wezir
Inanch buyruq _ ishenchlik emeldar
Inal _ anisi ésilzade , atisi addiy xelqtin bolghan kishi
Yapghu _ bir xil unwan nami
Yachanqir _ uyatchan , hayaliq
Yaragh ( yaraq ) _ qoral
Yaran _ dost , hemrah
Yarughlu _ otluq , nurluq
Yaruq _ yoruqluq , yoruq
Yarichi _ yardemchi
Yashqan _ yash yigit
Yaghma _ türk qebililiridin birining nami
Yandaq _ yantaq
Yaghan _ pil
Yetmish qara _ yetmish : ismi , qara : süpiti
Yurtugh _ hemrah
Yollugh tigin _ yoli bar shahzade
Yidlagh _ xushpuraq
...
http://www.anatilim.com din elindi