PDA

View Full Version : Jenwediki Xelqaraliq yighin heqqide omomi uchur ( 1 )



Qurultay uchuri
15-03-13, 09:39
Jenwediki Xelqaraliq yighin heqqide uchur ( 1 )

DUQ, Wakaletsiz milletler teshkilati, Amerika demokratiyeni ilgiri sürüsh fonda jemiyiti we Dunya xeter astidiki milletlerni qoghdash teshkilati teripidin birlikte uyushturulghan < Xitayning yengi rehberliki, Sherqiy türkistan, Tibet we Jenobi monggholiyede kishilik hoqoq, demokrasiye we erkinlikke qaritiliwatqan xirislar > digen temidiki xelqaraliq ilmiy muhakime yighini 3 - ayning 11 –küni Shiwitsariyening Jenwe shehridiki BDT gha ayit Konfirans zalida ghelibilik bashlandi.

Shiwitsariye waqti etigen saet 9:00 da bashlanghan bu qetimqi ilmiy muhakime yighinigha, milliy rehbirimiz we DUQ reyisi Rabiye xanim bashchiliqida Kanada, Amerika, Yaponiye, Türkiye, Qazaqistan, Qirghizistan, Germaniye, Gollandiye, Bilgiye, Shiwitsariye, Norwigiye, Shiwitsiye qatarliq köpligen ellerdin kelgen DUQ rehberliri, bu ellerdiki Uyghur teshkilatlirining bir qisim asasliq mesulliri, Uyghur tetqiqatchilar, mutexesisler, Demokratik xitaylar, Tibetlikler, jenobi monghgoliyeliklerning wekilliri we tetqiqatchiliri, shundaqla Yapropa ellirining bezi parlament ezaliri, Xelqara teshkilatlarning mesulliri, chetellik alimlar, tetqiqatchilar we mutexesislerdin bolup köp sanda kishi kelip qatnashti.

Yighinning echilish murasimigha, DUQ ijrahiye komutetining reyisi we bu qetimqi yighinning teyyarliq komutet mudiri Dolqun Eysa riyasetchilik qildi.

Yighin, aldi bilen Sherqiy türkistanning milliy marshini orunlash bilen bashlandi, pütün yighin qatnashquchiliri orunliridin turushup, qollirini yüreklirige besiship, özlirining Uyghur xelqighe bolghan hörmitini izhar qilishti.

Sherqiy türkistanning milliy marshidin keyin, arqa – arqidin Tibet we Jenobi monghgoliyening milliy marishliri orunlandi.
Arqidinla Uyghur milliy herikitining rehbiri Rabiye xanim sehnige chiqip echilish nutqi sözlep, pütün Uyghur xelqighe wakaliten, dunyaning herqaysi ellirin bügünki yighingha qatnishish üchün kelgen web u arqiliq özlirining Uyghurlargha bolghan qollushi we hesdashliqini ipade qilghan chelellik, Tibetlik, Monghgol we Xitay demokratlirigha minnetdarliqini bildürdi.

Rabiye xanimning engilizche hazirlighan echilish nutqi, DUQ ning bayanatchisi we UAA ning reyisi Alim Seyitof ependi teripidin oqup ötüldi.

Rabiye xanimning nutqida mundaq diyilgen :

Dunya Uyghur Qurultiyi uyghur paaliyetchilirini dimokratiye we kishilik hoqoq qoralliri bilen qorallandurush we uyghur milli davasini tinchliq yoli bilen onumluk elip berishini undesh uchun, 6 yildin beri her yili Amerika Doletlik Dimokratiyi Fond Jemiyiti'ning maddi yardimi bilen " Uyghur Rehberlirini Dimokratiye bilen Terbiylesh Kursi otkuzmekte idi. Lekin, xitay'diki rehberlik ozgurushi, buning xitay'ning ichki we tashqi weziyitide elip kelish ihtimalliqi bolghan ozgurushler, bolupmu xitaydiki rehberlik ozgurushining Uyghur, Tibet Monghul we xitay xeliqlirining oxshimighan derijidiki siyasi we milli teleplirige bolghusi tesiri bizni bu yilliq yeghining temisini ozgertishke yiteklidi. Shundaq bolghachqa Dunya Uyghur Qurultiyining rehberliri qayt-qayta yeghin ichip, bu qetiimqi yeghnning temisini "Xitayning Yengi Rehberliki: Sherqiy Türkistan, Tibet we Jenubi Monghulyede Kishlik Hoquq, Demokirasiye we Azatliqa qaritilwatqan Xirislar“ dep talliduq.

Bu qetimqi yeghinni putun dunya boyiche kishilik hoqoqqa kongul boliwatqan, kishilik hoqoq champiyonliri, kishilik hoqoq teshkilatlirinig rehberliri, dunya'ning hemme yiride ezilgen xeliqlerning awazi boliwatqan erbaplar bilen birlikke kelish, hem xitay'ning ichide, hem tishida, kishilik hoqoq mesilisi bilen paaliyet elip beriwatqan, nowette zhonggu dolitining hazirqi we kelgusi siyasi terreqqiyatigha yeqindin kongul boliwatqan, erbaplar bilen,nowette zhonggu'diki xeliqning beshigha keliwatqan mesililer, eng eghir basquchqa chiqqan, hayat we mamat kurishige duch kelgen Uyghur mesilisi, bolupmu biz Uyghur mesilisining murekkepligini nezerde tutup, bu yeghinni hemmiz, Uyghurlar, Tibetler, Mongghullar we xitaylar, ortaq ichishni qarar qilduq.

Hemmiz'ning meqsidimiz ortaq. Shuning uchun zhongning hazirqi qiyapitini, ozimiz'ning teqdirige zich baghlighan halda, qimmetlik pikirlirimizni sitartegyelik planimizni, otturi'gha qoyush arqiliq,ortaq yol tepish, birleshken halde muhim, yadruluq strategiyilik bir pilanni ortigha elip chiqishni meqset qilduq. Shuni bilishimiz kirekki, her birsimizning teqdiri birbirimizge baghlaghliq, zhongo'ning tinchliqi bolsa, her bir milletning teqdiri bilen zich munasiwetlik.

Bolupmu Uyghur mesilisi intayin murekkep mesile bolup, Asya'ning tinchliqi hetta duya'ning tinchliqida muhim rol oynaydu. Aldi bilen bizning jughrapiyilik ornimiz intayin murekkep, ottura asya we ottura sherq arisidiki bir orun. Uning ustige biz islam dinige itiqad qilimiz. Uyghurlar dunya terrorisim herikitide eng chong qurban bolghan we eng chong bedel toligen bir millet. Xeliq hayat-mamatliq arisida qaldi. xitay hokumiti ichki weziyitini tengshesh uchun tibet uyghur we mongghularni kurban qilmaqta. Xitay xeliqara weziyet aldida we ichki weziyet altdida nahayiti aldirap qaldi. Xitay xelqini miletchilik bilen terbiyilesh uchun kallisini qaymiqturuiwatidu.

Biz uzun yillardin xitayni dimokratikleshturush we shung bilen erkinlikke erishish yolida kursh qilduq we kuttuq. 18- qurultaymu ichilp boldi. Zhonguning ichki weziyiti intayin jiddi. Kirisis intayin eghir, Uyghurlardin nechche on ming adem turmide yetiwatidu. Tibet xelqi ozini koydurup oliwatidu. Mongghullar tugewatidu. Xitay'da qozghalghanlar we naraziliq herikiti elip barghanlar basturuliwatidu. Xitay hokumiti bir qoli bilen xeliqni basturush bilen yane bir qolida iqtisatni kozir qilip oynawatidu. Xelqara xitay'ning kishilik hoqoq mesilisi aldida arqi'gha chikiniwatidu. Mushundaq weziyette biz nime qilishimiz kirek? Shung uchun bu yeghinimizni strategiyilik bir tallash bilen Genevrede ichiwatimiz.Yang Jianli ependim 2012 yili kaliforniyide mushundaq bir yeghinni uyushturghan Biz ortaq kuresh qilidighan bir meqsetni orti'gha elip chiqip, bir teshkilat quramduq? Yaki bir qetim, Uyghur bir qetim Tibet, bir qetim xitay mushundaq bir yeghinlarni her yili ichip, dawamlashturuamduq. Bu heqte mushu yeghinimiz jeryanida qararlar elishimiz kirek. Men shuningdek, sizlerning qimmetlik pikir we tekliplirnglarnimu kutimen.

Rabiye xanimdin keyin, italiye parlamenti yuquri palata ezasi Marco Perduca ependi teklipke binaen söz qilip, Uyghur, Tibet, Monghgol we demokratik xitay wekillirining shu xelqlerning erkinliki we hörlükini tezirek qolgha keltürüshning chare – tedbirlirini tüzüp chiqish meqsidide bügün buyerge toplanghanliqidin intayin memnun bolghanliqini bildürdi.
Marco ependim mundaq dep körsetti :

< men italiye parlamenti ezasi bolush süpütüm bilen, Uyghur xelqighe, shundaqla Uyghur xelqighe wekillik qiliwatqan DUQ gha qolumdin kelishiche yardem qilishqa tirishimen.

Bügünki 4 terep wekilliri qatnashqan Xelqaraliq yighinning ehmiyiti intayin zor, Xitayda kelgüsi 20 yil ichide yengi bir sestima we yengi bir hakimiyet otturigha chiqishi mumkin. Shunga, Xitay demokratliri, Uyghurlar, Tibetlikler we jenobi monggholistanliqlar hazirdin bashlap idiye we heriket jehettin teyyar turushi lazim >.

Marco ependimning tebrik nutqidin keyin, Xirwatiyening sabiq tashqi ishlar ministiri Zvonimir Deparovic ependim söz qilip, Xirwatlarning ötmüshiningmu Uyghurlarning hazirqi weziyitige oxshap ketidighanliqini, emma, keskin irade we küresh bilen hazirqi musteqilliqini eslige keltürgenlikini tekitlep ötkendin keyin, özining uzundin buyan Uyghurlarning weziyitige yeqindin diqqet qilip keliwatqanliqini, Rabiye xanim bashchiliqidiki Uyghur milliy herikitini chin yürükidin qollaydighanliqini bildürdi.
U yene mundaq dep körsetti : < men, Uyghur, Tibet we jenobi monghgolistan mesilisining tenichliq shekli bilen hel qilinishini arzu qilimen, chünki, dunyadiki hadisiler shuni ispatlidiki, shiddet we zorawanliq shekli bilen milliy mesililerni tel – töküs hel qilish mumkin emes. Demokratiye we kishilik hoqoq pirinsiplirining rohigha tayinip paaliyet elip berishni dawamlashturushunglar lazim. Silerning bügün Jenwediki BDT konfirans zaligha jem bolghanliqinglarmu, silerning, jümlidin Uyghur milliy herikitining demokratiye pirinsiplirigha ishengenlikinglarning ipadisi >.

Arqidin, Amerika demokratiyeni ilgiri sürüsh fonda jemiyitining muawin reyisi Louisa xanim, Xitaydek bir zorawan we dektator hakimiyetni derhalla yoq qiliwetishning mumkin emeslikini, sewrichanliq bilen heriket elip berish lazimliqini bildürdi.
Louisa xanim sözide yene, Xitay demokratlirini, Uyghur, Tibet we Jenobi monghgoliyeliklerni özara birlik we ittipaqliqni we hemkarliqni yenimu kücheytishning zörürlikini alahide tekitlidi.

Arqidin, bu qetimqi yighinning sahipxanlirining biri hisaplanghan wakaletsiz milletler teshkilatining bash katipi, Uyghurlarning semimi dosti Marino ependim söz qilip, 4 terep wekillirining bir yerge jem bolghanliqidin intayin söyüngenlikini, chünki buxil hemkarliqning ehmiyitining nahayiti zorluqini tekitlep ötkendin keyin, mundaq dep körsetti : < bilishimche, Rabiye xanim we unung riyasetchilikidiki Uyghur milliy herikiti uzun yillardin buyan özlirining teleplirini dunya sehniliride tenichliq bilen otturigha qoyup keliwatidu, xelqaraliq kishilik hoqoq teshkilatlirimu Xitay hakimiyitining Uyghurlarning diniy etiqadini, tilini, mediniyitini yoqutush üchün sestilimiq bir siyaset yürgüziwatqanliqini delil – ispatliri bilen otturigha qoyup kelgen bolsimu, emma xitay hökümiti bularni hech bir zaman qobul qilghini we etirap qilghini yoq. Shu seweptin Uyghurlarning weziyiti yildin – yilgha yamanliship beriwatidu, xitay hökümiti awal özining qanunigha hörmet qilishi lazim. Men Xitayning yengi rehberlik qatlimidin bu jehette ilgirlesh hasil qilishni ümid qilimen >.

Yene bu qetimqi yighinning sahipxanlirining biri bolghan Dunya xeter astidiki milletlerni qoghdash teshkilati asiya ishliri bölümining mudiri Ulrich Delius ependimu söz qilip, Xitay hakimiyitining Uyghur mediniyitini yoq qilish üchün nahayiti rehimsiz we gheyri insani siyaset yürgüzüp keliwatqanliqini tekitlep ötkendin keyin mundaq didi : < mesilen Xitay hakimiyitining qeshqer qedimi shehrini yoq qilish siyasiti nahayiti xeterlik bir siyaset, eslide bu mesile bu qetimqi yighinda nuxtuluq muzakire qilidighan mesile idi, elwette biz bu mesilini BDT gha elip berish tirishimiz >.

Yighinning echilish murasimida yene meshhur Xitay demokratik zatliridin Yang jianli, sheng xue xanim, Yawropa parlamenti ezasi Marietje schaake xanim, ichki monggholiye xelq partiyesining reyisi Temsiltu … qatarliqlar söz qilip, özlirining qarashlirini otturigha qoydi.

Bundin bashqa yene yighinning echilish murasimi jeryanida, Yaponiye parlamenti ezalirining mexsus bu qetimqi yighingha yollighan tebrik xetliri oqup ötüldi, tebrik xetlerde, ularning bundin keyin Uyghur milliy herikiti dawamliq türde aktip qollashni dawamlashturidighanliqi bildürülgen.

Yighinning echilish murasimi intayin qizghin we janliq keypiyatta ötti.

Yighinning echilish murasimidin keyin, resmi doklat berish we talash – tartish qilish qismi bashlandi. Bu Qetimqi ilmiy muhakime yighini 7 bölümge bölüp elip berilidu we bu jeryanda 50 ke yeqin mutexesis ilmiy doklatlirini oqup ötidu.

DUQ xewer merkizi

Unregistered
16-03-13, 04:14
http://www.uyghurcongress.org/uy/?uls=ul