PDA

View Full Version : Atalmish < ikki qurultay > ning heqiyqi mahiyiti



Qurultay axbarati
27-01-13, 13:17
DUQ axbarati : Atalmish < ikki qurultay > ning heqiyqi mahiyiti

Atalmish < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > bilen, < aptonom rayonluq Xelq qurultiyi > ning Xitay metbuatliridiki qisqartilghan nami - < ikki qurultay > din ibaret.

Buyil 1 – ayning 25 – küni Ürümqide < aptonom rayonluq siyasi kengesh 11 – nöwetlik 1 – omomi yighini > deb – debe bilen bashlanghan idi, ununggha ulap ertisila < aptonom rayonluq xelq qurultiyi 12 – nöwetlik 1 – omomi yighini > mu echilishqa bashlidi.

Birqanche kündin buyan Sherqiy türkistandiki pütün Xitay metbuatliri bu atalmish < ikki qurultay > ni bes – bes bilen medhiyelep kökke kötürüp, bu ikki nersini qandaqtur uyghur xelqining qutqazghuchisi, heqiyqi wekillik orgini,hamisi we bash panahi qilip körsütüp, bu < ikki qurultay > ning sayiside Sherqiy türkistandiki her millet Xelqining ronaqliq, shatxoramliq, bay – bayashatliq ichide yildin – yilgha güllep yashnawatqanliqidek bir saxte menzirini yaritishqa tiriship kelmekte.

Xitay metbuatlirining xewer qilishiche, bu < ikki qurultay > ning aldi – keynide qurultay wekilliri yerlik xelqqe paydiliq minglighan belen teklip – lahiyelerni erkin iradisi we demokratik mohit ichide otturigha qoyghanmish !

Atalmish < ikki qurultay > dayimi komitetliri bu tekpil – lahiyelerge estayidil muamile qilip, yerlik Xelqning tüp menpeetlirige paydiliq yengi qanun – nizamlarni tüzüp chiqip ijra qilarmish !

Undaqta atalmish < ikki qurultay > dep atalghan bu nerse zadi qandaq mal ?

Eger biz unung barliqqa kelish jeryani we qilmish – etmishlirige qisqiche bir nezer salidighan bolsaq, unung heqiyqi epti – beshirisini körüwalalaymiz !

bugun < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > ning Merkizi hokumet teripidin toluq atilishi, < Jung guo xelq siyasi meslihet kengishi xinjiang Uyghur aptonom rayonluq komuteti > din ibqaret.

< aptonom rayonluq xelq qurultiyi > ning toluq atilishimu, < Memliketlik xelq qurultiyi xinjiang Uyghur aptonom rayonluq komuteti > din ibaret.

Suni usolda turghuzulghan Bu ikki organ hech bir zaman Sherqiy turkistandiki Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning milliy iradisige we milliy menpeetlirige wekillik qilghan emes, eksiche ularning aptonomiyelik heq – hoqoqlirini eghir derijide depsendi qilish, ularning tup menpeetlirige putunley zit we qarimu qarshi kelidighan qanun – tuzumlerni zorlap bazargha selish arqiliq, yerlik xelqning Xitay merkizi hokumitige bolghan qarshiliq we naraziliqlirini barghansiri ashurush rolini oynap kelmekte.

Bununggha towendiki birqanche misalni ornek qilip korsutush mumkin :

1994 – yili 1 - ayda, < aptonom rayonluq xelq qurultiyi dayimi komuteti > teripidin mexsusla atalmish < milliy bölgünchiler > ge zerbe berish mezmon qilinghan, < Xin jiangda jemiyet amanliqini omomlashturup tüzesh qanuni > digen yerlik qanun chiqirildi.

Emiliyette bolsa zorlap tengilghan bu yerlik qanun, qanun orunlirining, shundaqla saqchi – eskerlerning Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning Xitay merkizi hokumitining aladetsiz siyasitige qarshi naraziliq heriketlirini teximu qattiq basturushigha qulayliq yaritip berish üchün tüzüp chiqilghan idi.

Bu qanun hazirghaqeder minglighan bigunah Uyghurnung jenigha zamin boldi.
Xitay hakimiyiti 1997 – yili elip barghan < qattiq zerbe berish herikiti > mezgilide, özining siyasi ehtiyajigha asasen, < Xin jiangda jemiyet amanliqini omomlashturup tüzesh qanuni > digen bu nersining maddilirini kengeytken idi.

2010 - yil 1 – ayda chaqirilghan < aptonom rayonluq 11 - nöwetlik xelq qurultiyi 3 – omumi yighini > da, < jemiyet amanliqini omumlashturup tüzesh qanuni > ning yéngilanghan we toluqlanghan nusxisi maqullandi, mexsus atalmish < 3 xil küchler > ge zerbe bérish meqsitide chiqirilghan bu qanun 2010 – yili 2 - Ayning 1 - Künidin étibaren ijra qilinishqa bashlandi.

Bu qétim maqullanghan bu qanunda, atalmish < 3 xil küchler > ge zerbe bérish dairisi téximu kéngeytilgen bolup, milliy we diniy tuyghuliri sel - Pella küchlük bolghan we hökümetning siyasitini tenqitligenliki uyghurlarning hemmisi zerbe bérish nishanidin ibaret.

Xitay hökümiti yene, < milletler ittipaqliqi terbiyisi qanuni > digen yerlik qanuni tüzüp chiqip,uni 2010 - yili 1 – ayda < aptonom rayonluq xelq qurultiyi dayimi komuteti > gha zorlap maqullatti, bu qanunmu 2 - Ayning 1 - Künidin étibaren ijra qilinishqa bashlandi.

Bu yerlik qanun resmiy ijra qilinghandin buyan Sherqiy turkistanda 10 minglighan bigunah Uyghur < 3 xil kuchler > digen namda qolgha elindi.

yuqarqilardin bashqa yene, 1996 – yili Xitay kommunistik partiyesi merkizi komutéti siyasi birosi teripidin Sherqiy Türkistangha qarita chiqirilghan < 7 – nomurluq höjjet > te, Uyghurlarning Diniy étiqat erkinlikige qattiq cheklime qoyush we dini sahege qaritilghan tazilash herikitini alahide kücheytish kerekligi tekitlengen bolup, shu yili 12 – ayning 2 – küni < Aptonom Rayonluq xelq qurultiyi dayimi komuteti > Xitay merkzi hökümitining 7 – nomurluq höjjitining rohini asas qilghan halda, jemi 23 maddédin terkip tapqan < Qanunsiz Dini heriketning chek – chigrisini bekitish toghrisidiki qarar > ni élan qilip yolgha qoydi, shu yilning axirida bu qarar, < xin jiangda dini paaliyet sorunlirini bashqurush nizami > digen isim bilen resmi qanunlashturuldi.

Shundin kéyin, Xitay saqchi dairliri Sherqiy Türkistanda dini zatlarni omumi yüzlük halda tutqun qilish, urush – qiynash, öltürüsh herikitini yenimu bir baldaq halda küchéytti.

Undin bashqa yene Sherqiy türkistanda 1988 – yili mexsus yerliklerge qarita chiqirilghan < pilanliq tughut > qanunidimu, Hökümetning pilaliq tughut siyasitige emel qilmighanlarni qattiq jazalash heqqidiki köpligen maddilar yer alghan, bu qanun tüpeylidinmu yene minglighan Uyghurlar qanuni jehettin eghir eghir jazalshqa uchrighan idi.
Qisqisi, Sherqiy türkistan xelqining jenigha zamin boluwatqan bundaq yerlik < qanun > larni sanap tügütüsh mumkin emes.

Dimek, yuqarqi ikki organ, Sherqiy turkistandiki milliy ziddiyet, toqunush, ixtilap we milliy isyanlarning shiddet bilen eship berishigha we bu rayondiki muqimsizliq amillirining kunsayin kuchuyup berishigha sewepchi bolup keliwatqan asasliq amillardin ibaret.

Yene bir jehettin, < aptonom rayonluq xelq qurultiyi > bilen < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > ning mewjutluqi, Xitay merkizi hokumiti uchunla emes, belki Sherqiy turkistanda her derijilik hokumetler we Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelq uchunmu iqtisadi we memuri jehettin intayin eghir bir iqtisadi yuktin ibaret.

Mesilen, nowette Sherqiy turkistanda 7 wilayet, 5 aptonom oblanst, aptonom rayongha biwaste qarashliq 3 sheher, 64 nahiye, 6 aptonom nahiye, 17 nahiye derijilik sheher, 11 sheher rayonida tesis qilinghan her derijilik < xelq qurultiyi > bilen < siyasi meslihet kengishi > ning omomi sani 250 ke yeqin bolup, wekillerning sani 25 ming neperge, xizmetchi xadimlarning sani 5000 neperge yetip baridu, bu wekil we xizmetchi xadimlarning 90 pirsentidin kopireki Xitay kommunistik partiyesining ezasi bolup, wekil we xizmetchi xadimlarni tallash hoqoqi putunley her derijilik kompartiye teshkilatlirining ilkide.

Bugun Dunyadiki aptonomiyelik jaylarning hech biride bundaq biyogratik, mujimel we gheyri demokratik sestima mewjut emes.

Eslide Birleshken dowletler teshkilatining aptonomiyelik salahiyetke erishken xelqlerning heq – hoqoqliri heqqidiki qanun – pirinsipliri we 1949 – yili 9 – ayning 29 – kuni Bei jingda chaqirilghan tunji nowetlik Xitay siyasi meslihet kengishide maqullanghan < Xitay siyasi meslihet kengishining tup nizami > ning rohigha emel qilinghan asasta, Sherqiy turkistanda aldi bilen yerlik xelqning erkin iradisi we domokratik usolda Milliy parlament we Milliy hokumet turghuzulup chiqilishi, parlament we Hokumet ezalirining sani we milliy terkibi, 1949 – yili Sherqiy turkistandiki yerlik milletlerning nopos ehwaligha asasen adil bir shekilde bekitip chiqilishi lazim idi.

Eger biz tashqi korunushte Awam palatasigha oxshap ketidighan < Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq xelq qurultiyi > bilen, Kengesh palatasigha oxshap ketidighan < Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > ning barliqqa kelish jeryanigha nezer salidighan bolsaq, bu ikki organning hech bir zaman yerlik xelqning menpeeti uchun xizmet qilip baqmighanliqini, eksiche Xitay kommunistik partiyesining buyruqlirini ijra we nazaret qilghuchi organ supitide yerlik xelqning milliy we insaniy heq – hoqoqlirini eghir derijide depsendi qilip kelgenlikini korup yeteleymiz.

Mesilen, < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > ning barliqqa kelish jernini elip eytsaq, 1951 – yili 5 – ayda Xitay merkizi hokumitining biwaste buyruqi bilen, Xitayning herqaysi olkiliri bilen oxshash waqit ichide Sherqiy turkistandimu < Xin jiang olkilik siyasi meslihet kengishi > qurulghan idi.

Emiliyette bolsa 1949 – yili 9 – ayda chaqirilghan Xitayning tunji nowetlik memliketlik siyasi meslihet kengishi yighinida, Sherqiy turkistanda aptonomiye tesis qilish heqqide qarar elinghan we bu aptonomiyelik organning siyasi we memuri sheklining qandaq boludighanliqi heqqide Xitay merkizi hokumiti bilen Sherqiy Turkistan milliy hokumiti ( Ili hokumiti ) wekilliri otturisida jiddi talash – tartish boluwatqan bir mezgil idi, bundaq bir sharayitta, Sherqiy turkistanda Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning maqulluqini almastinla Xitay merkizi hokumitining biwaste buyruqi bilen < Xin jiang olkilik siyasi meslihet kngishi > ning tesis qilinishi, yerlik xelqning milliy heq – hoqoqlirigha qilinghan eghir derijidiki tajawuzchuluq idi.

1955 – yili 2 – aygha kelgende andin < Xin jiang olkilik siyasi meslihet kengishi > ning tunji nowetlik wekiller qurultiyi chaqirilip, unung teshkili aparatliri turghuzuldi.

Bu mezgilge qeder < Xin jiang olkilik siyasi meslihet kengishi >, Xitay merkizi hokumitige biwaste qarashliq bir memuri we siyasi organ supitide, Sherqiy turkistanda, < yer islahati >, < eksil inqilapchilarni basturush herikiti >, < demokratik islahat > , < 3 ke qarshi turush herikiti >, < 5 ke qarshi turush herikiti > … digendek namlarda elip berilghan we Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqqe zerbe berish meqset qilinghan siyasi heriketlerge qomandanliq we nazaretchilik qildi, bu jeryanda texminen 100 mingdin artuq yerlik xelq Xitay hakimiyiti teripidin olturuldi we turmilerge tashlandi.

1955 – yili 10 – ayning 1 – kuni < Xin jiang Uyghur aptonom rayoni > qurulghandin keyin, < Xin jiang olkilik siyasi meslihet kengishi > bir kechidila < Xin jiang uyhur aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > ge ozgertildi, emma unung ilgiriki teshkili qurulmisi we fonkisiyonida hech bir ozgurush bolmidi, yenila Xitay kommunistik partiyesining Sherqiy turkistandiki wekillik orgini supitide eslidiki paaliyetlirini dawamlashturdi.

1966 – yili Xitay boyiche < mediniyet zor inqilabi > bashlanghandin keyin, Xitay merkizi hokumitining buyruqi bilen < Xin jiang uyhur aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > emeldin qaldurulup, unung terkibidiki organlar we xadimlar < Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq inqilabi komuteti > gha qoshuwetildi, Aridin 10 nechche yil otup, yeni 1978 – yiligha kelgende < aptonom rayonluq siyasi kengesh > ning burunqi nami eslige kelturulgen bolsimu, emma uning siyasi we teshkili qurulmisida hech bir ozgurush bolmidi.

Emdi < aptonom rayonluq xelq qurultiyi > gha kelsek, unung teqdirimu xuddi < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > dekla boldi.

1951 – yili 4 – ayda, Xitay kommunistik partiyesi merkizi komutetining biwaste buyruqi bilen Urumqiche atalmish < Xin jiang olkilik her sahe xelq wekilliri qurultiyi > digen namda yighin chaqirildi, bumu demokratik usolda we Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqning maqulluqida elip berilmighan, kop qisim wekilliri Xitay kompartiyesining ezaliri we Xitay xelq azatliq armiyesining komandirliridin terkip tapqan bir qurultay idi.

Xitay hakimiyiti shu qetimqi yighinni, bugunki < aptonom rayonluq xelq qurultiyi > ning barliqqa kelgen kuni dep tekitlep kelmekte.

1954 – yili 7 – aygha kelgende < Xin jiang olkilik tunji nowetlik xelq wekiller qurultiyi > chaqirildi, bunung siyasi we teshkili qurulmisimu yene 1954 – yili 4 – ayda chaqirilghan atalmish < Xin jiang olkilik her sahe xelq wekilliri qurultiyi > bilen oxshash idi.

1955 – yili 10 – ayning 1 – kuni < Xin jiang Uyghur aptonom rayoni > qurulghanda, hech bir saylamsizla Xitay kommunistik partiyesi merkizi komutetining buyruqi bilen < Xin jiang olkilik tunji nowetlik xelq wekiller qurultiyi > mu < aptonom rayonluq xelq qurultiyi > gha ozgertiwetildi.

1966 – yiligha kelgende bu organmu xuddi < aptonom rayonluq xelq hokumiti > we < aptonom rayonluq siyasi meslihet kengishi > gha oxshash < Xin jiang Uyghur aptonom rayonluq inqilabi komuteti > ning terkibige qoshuwetildi, 1978 – yiligha kelgende hazirqi name eslige kelturuldi.

Qisqisi, meyli < aptonom rayonluq xelq hokumiti > bolsun, meyli < aptonom rayonluq xelq qurultiyi > bolsun, hech bir zaman Sherqiy Turkistan xelqining erkin iradisi bilen barliqqa kelgen emes, ozining aptonomiyelik mejburiyetlirini ada qilghanmu emes, teximu echinishliq yeri, bu 3 chong organning hazirgha qeder alghan qararliri, chiqarghan qunun - nizamliri we ijrahatlirining hemmisi < Jung xua xelq jumhuriyiti asasi qanuni > ning aptonomiyelik jaylar heqqidiki maddilirigha we Xitay hakimiyiti teripidin chiqirilghan < Jung xua xelq jumhuriyiti milliy teritoriyelik aptonomiye qanuni > ning rohigha tamamen zit we xilap bolup, Sherqiy turkistandiki Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelq yuqarqi atalmish < ikki qurultay > ni hech bir waqit özlirining wekillik orgini dep etirap qilghini yoq.

Mesilen, bu qetim chaqirilghan < aptonom rayonluq siyasi kengesh > yighinini wekillirining milliy terkibige qarap baqayli, wekillerning omomi sani 530 neper bolup, Uyghurlarning igelligen nisbiti aran 28 prsent, Xitaylarning bolsa 51 pirsent bolghan.

Mushu kichikkine bir misal, Uyghurlarning wekillik salahiyitining neqeder eghir derijide depsenchilikke uchrawatqanliqini munazire telep qilmaydighan halda ochuq körsütüp turmaqta.

Qsiqisi, Uyghur Xelqi, atalmish bu < ikki Qurutay > gha lenet oquydu !

DUQ teshwiqat – neshriyat komiteti

2013 – yili 1 – ayning 26 - küni

Unregistered
29-01-13, 01:36
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/insan-heqliri/uyghur-weziyiti-01282013162436.html?encoding=latin

Unregistered
29-01-13, 01:38
http://www.uyghurcongress.org/uy/?p=8225

Unregistered
29-01-13, 22:47
Hitay kommunist partiyisi eslide soviet ittirpaqining manjuriyediki mehpi (helqara kommunist)digen jasus organning puli bilen teminlinip hitay birinchi nowetlik kommunist qurultiyini ashqan hem 40ming amerika dolliri tapshurup alghan, taywandiki guomindang arhiplirigha asaslanghanda.bu arhiplarda kommunist hitay 1924-yili,1931-yili we 1934-yilliri hitayning heqiqi tewesidin ayrip-ayrip halda (sherqiy turkistan,tibet,jenubi mongghuliye)dep hitay teweligining sirtida dep jakalap hem kam-nomus iplas soviet ittirpaqi bilen birlikta bu doletlerge yardem berip andin musteqillighini elip berishigha hizmet qilimiz dep nurghun madda maqullanghan AJAYIP ECHINISHLIQ YERI SHUKI ilpas kommunist hitay 1949-yil hitay Kam-Nomus dolitini qurghanda bu maddilarni nahayiti yuzsuzlik bilen ret qilip ATALMISH (siyasi kengesh yaki helq daimi qurultiyi )dep qorchaq organni quriwalghan hemde 64-yildin buyan dawamliq dunya we uyghur helqini aldap kelmekte.

Unregistered
31-01-13, 06:42
http://www.uyghurcongress.org/uy/?p=8225]