PDA

View Full Version : Qiyyum nime deydu?



Unregistered
11-12-12, 08:36
Qiyyum nime deydu?

Posted on 2012- يىل 11- دېكابىر by umidmusteqil

http://yashlarawazi.com/2012/12/11/qiyyum_nime_deyd/

Unregistered
11-12-12, 21:45
Qiyum néme deydu?
Posted on 2012/12/12 by erkinuyghur

Aptor: Umidmusteqil

Négir dégen isimni bizge ular qoyghan. Emiliyette tarixta ikki xil négir bar idi. Biri öy négiri yene biri étiz négiri. Öy négiri xojayinining öyi ichide yashaytti, xojayinigha oxshash kiyinetti, oxshash tamaq yeytti. Uning küni yaxshi idi. Shunga u xojayinini bekla yaxshi köretti. Xojayini aghrip qalsa uning etrapida perwane bolup kétetti. Xojayinining öyige ot ketse, otni öchürüsh üchün sugha yügürüytti. Emma étiz négiri bashqiche bolup, étizda yatatti. kiyimliri jul-jul, haywan bilen oxshash tamaq yeytti. U xojayinni bek öch köretti. Xojayini aghrip qalsa ölsiken dep du’a qilatti. Xojayinning öyige ot ketse, küchlük shamaldin biri chiqip ot ewj alsiken deytti. Bügünmu arimizda hem öy négirliri hem étiz négirliri bar. Men bolsam bir étiz négiri. – malkim ékis

Xitay merkizi xelq radi’o istansining béyjingdiki merkizide ziyaret qilin’ghan mélborin shehride olturushluq awustiraliyediki xitay girazhdani qiyum séytofning ziyaret xatirisi mezkur radi’oning 2012-yili 11-ayning 29-30 we 12-ayning 1-2 künliridiki tor anglitishida böleklerge bölüp anglitildi. Internet Explorer) da éching)

Aldi bilen qiyum séytofni radi’oda qilghan özining sözi bilen tonushturup ötey. Qiyum séytof sherqiy türkistanning ghulja shehridin bolup, ayalining apisi ros millitidin. Qiyumning déyishiche uning ayalining rus apisi 70-yillarda awustiraliyede yashawatqan bolup, yalghuz qizidin yiraq yashighusi kelmey ulargha wiza ewetken we shu wiza bilen qiyum a’ilisi 1977-yili awustiraliyege köchmen bolup kelgen. [eyni dewir awustiraliyening «aq awustiraliye» siyasiti yürgüziwatqan dewri bolup, aq tenlikke- ariyan neslige yaki siriylik neslige -tewe kishilerning awustiraliyege köchmen bolushi terghip qilin’ghan we aq tenliklerdin bashqa ériqqa mensup kishilerdin köchmen qubul qilmighan. Bu dewir zamanimizdiki tarx kitaplirida «aq awustiraliyening qara tarixi» dep atilidu. Qiyum ayalining qénidiki rus danichiliridin paydilinip özinimu rus milliti déyish arqiliq mezkur siyaset asasida bu döletke kelgen. Bu kishini awustiraliyelik uyghur dep ah urush hajetsizdur. Chünki, resmiy matériyallargha asaslan’ghanda qiyum xitayning awustiraliyede olturushluq orus muhajiridur].

Ziyaret dawamida qiyum özining uyghur muqam ansambilini awustiraliyege élip kelgenlikini éytidu, we ularning awustiraliyediki oyuni jeryanida özining xitay bash konsuligha qattiq pozitsiyede turiwélishi arqiliq awustiraliyediki barliq uyghur oqughuchilargha heqsiz bilet hel qilip bergenlikini, chünki 50 dollar heq alsa nurghun oqughuchilarning buni chiqish qilalmay oyun’gha baralmaydighanliqini éytidu. Qiyum ependi, awustiraliyede qanche neper uyghur oqughuchi bar bilemsiz? Adéleyd shehirining özidila 2000 din artuq uyghur bar, buning ichide eng az bolsimu 800 din artuq oqughuchi bar (bashlan’ghuchtin aliy mektepkiche). Sidniyda 200 din mélborinda 150tin artuq oqughuchi bar. He maqul xelq’araliq oqughuchini dédi désekmu awustiraliyede 500 din artuq xelq’araliq oqughuchi wizisi bilen kelgen uyghur oqughuchi bar. Sizning xitay konsulining aldidiki polattek pozitsiyingizning 500 tal 50 dollarliq bilet hel qilghudek roli barmu? U sizning xitay konsulidin alidighan bir yilliq mu’ashingizning ikki hessisidur?! awustiraliyediki uyghur oqughuchilar 50 dollarni chiqish qilalmasmish, sizge dep bérey, sidniy diki uyghur teshkilati iqtisadiy jehettin qiyinchiliqqa uchrighan waqtida 70 din artuq oqughuchi ayda 25 dollardin 4 ay bedel tölep teshkilatni müshkül dewrdin ötküzgen. Sizning «shinjang» jemi’itingizge bedel tölep emes, pul tarqatsingiz kéliwatqan qanche neper oqughuchi bar?

Muqam ansambilining kelgini rast, biraq adileyttin mélborn sidniyghiche da’iride muqam ansambili aptibusini egiship mangghan nechche onlighan kök bayraqliq mashinilarni, muqam ansambilidin chiqip awustiraliyede qélip qalghan bir neper uyghur sen’etchini we ansambil sen’etchilirige yighin échip «uni térorchilar görüge éliwaldi, biz saqchigha melum qilduq» déginingizni muxpirgha sözlep bérishni untup qapsiz-yu, « awustiraliyediki potbul musabiqisini orunlashturiwatimiz, undaq qilmisaq oqughuchilar qalaymiqan namayishqa chiqip kétidu»ni nerdin qoshuwalghansiz? Bilemsiz awustiraliyediki potbul musabiqisining bir mezgillerdiki nami «awustiraliye sherqiy türkistan longqisi» idi, kéyinche tatar komandisi chiqip ketkendin kéyin «awustiraliye uyghur longqisi» qilip özgertildi. Musabiqige alte yildin béri qatniship kéliwatqan komandilardin birining ismi «sherqiy türkistan adileyd potbul kulubi»dur. Siz bu musabiqini orunlashturushqa jür’et qilalamsiz? Isimni anglap qorqqiningizdin teretni buzup bolghansiz belkim ependim. Siz üchün teret buzulsila meyli, emma qalaymighan men orunlashturdum dewermeng, awu isimni akingiz anglap qalsa axirqi bir jawur yündidin ayrilip qalisiz.

«qalaymiqan namayishlar» gha küleymu öleymu ependim. Siz awustiraliyede 35 yil yashapmu téxi awustiraliyeni chüshenmeydikensiz. Siz «tonushturmisingizmu» awustiraliye dunyada uyghurlar heqqide eng toluq melumatqa ige bir qanche döletning biri. Bilemsiz ependim, awustiraliyening uyghur siyasiy qachaqlirigha qoghdash wizisi bérish nispiti dunyadiki herqandaq dölettikidin yuquri, ötken 30 yilning yaghi 100% likni saqlap keldi, buni bilemsiz? Siz xotuningizning anisining rusliqini ishlitip bu yerge kelsingiz héch gep yoq, bashqa uyghurlar özining uyghurliqini éytip bu yerde qalsa, uyghurliqini namayen qilsa bu qalaymiqanliq bolamdu? Mawzidungning üzündisiki tünügün oqughan bétingizni qayta oqung, mawzidongmu buni qalaymiqanliq dep qarimaydu. Yene kélip ependim, awustiraliye bashqa döletlerge oxshimaydu, biz2009-yili amérikining dölet ishliri ménistéri bilen bolghan resmiy uchrishishida «shimaliy atlantik ehdi teshkilati bilen awustiraliye birliship xitaygha herbiy hujum bashlayli» dégen bir bash ménistéri bolghan, rabiye qadir xanimgha döletlik parlamént axparat zalida sorun hazirlap bergen döletning puqraliri. Siz nerning girazhdani bolsingiz boliwéring, biz dölitimizning éniq meydanidin we hökümet almashssimu izchilliqni saqlap kéliwatqan mustehkem uyghur siyasitini tik tutup kéliwatqan jasaritidin pexirlinip turup «biz awustiraliyening uyghur puqraliri» dep meydimizni tik tutup yürimiz. Shunga awustiraliyediki uyghurlar yaponiyediki, türkiyediki, firansiyediki we se’udiy erebistanidiki köp sanliq charisiz uyghurlargha oxshimaydu. U döletlerdiki uyghurlarning sükütimu tiyen en min diki mawzidungning resimini söyüshni xalighanliqidin emes belki özi turushluq döletlerdiki köchmenlik ishining bir qeder qiyin bolghanliqi sewebidindur. awustiraliyede undaq ish yoq. Semingizge, awustiraliye pütün dunyadiki gherp döletliri ichide eng köp uyghur nopusigha sahip we kelgen uyghurlarni 100%lik nispet bilen qubul qiliwatqan dölet. Siz bashliq mélborindiki töt tok tok adileydtiki bir xitay lalmisi bu yerdiki 3000 din artuq uyghur we sherqiy türkistanliqqa wekillik qilalmaysiler.

Dep qoyidighan yene bir nuqta shu, siz bashliq töt tok tok lalma xitaygha barghanda «awustiraliye uyghurlarni élishni toxtatti chünki barghan balilar yaxshi oqumay ishlep yürdi» deydighan sepsetenglarni yighishturiwalidighan waqit keldi. awustiraliyede xelq’araliq oqughuchi bolup kelgenlerning aldi doxtur keyni bankilarda boghaltir bolup xizmetke chiqip ishlewatqili xéli yil boldi ependim. tebi’iy pende uniwérstitlarda baklawurluqtin piroffisorghiche orunda oquwatqan, xizmet qiliwatqanlarni bir chetke qoyup tursaq, xelq’ara munasiwet, siyaset, axparat we qanun dégendek siz chüshenmeydighan kesiplerde oquwatqanlarning nisbitimu bashqa herqandaq dölettiki uyghurlardin kem turmaydu. Siz turushluq sheherge bir nezer sélip béqing: bu yerge kélip oqushni tashlidi dep siz eyiplewatqan yashlarmu öz aldigha igilik tiklep qora jaydin birdin sétiwélip boldi ependim. shehringizning yigitliri «mélborinda öy élip bolghanlar emes, öy almighanlarni barmaq bilen sanaymiz» dep chaqchaq qiliship közimizni qizartiwatqinigha bir qanche yil boldi. Yiligha siz töligenning töt hessidin artuq baj tölep qanunluq ishlewatqan kishiler awustiraliyening uyghurlarni almasliqigha sewep bolamdu? uyghurlarni awustiraliyege, awustiraliyeni uyghurlargha sizning tonushturushingizning hajiti yoq, siz sheher bashliqigha «womindi shinjang xaw diyfang» ni éytip bermisingizmu awustiraliye hökümet tarmaqliri uyghurlarni yaxshi bilidu. bularni körüp béqing, bular hökümetning siyasiy panahliq tiligüchilerning iltimasini qayta qarap chiqish mehkimisining matériyalliri, he awustiraliye hökümet séstimisini chüshinip bolalmighanliqingizni közde tutup bunimu izahlap ötey: bu matériyallar awal awustiraliye köchmenler idarisigha andin awustiraliye tashqi ishlar ménistirliqigha köpeytilgen nusxisi ewetilidighan matériyallar.

RRT Report on Uighurs

RRT Report on Rabiye Qadir

RRT Report on China

RRT Report On Uighur Women’s Practice of Islam



Turklerning pelsepe atisi mewlana mundaq dégen idi:

Meyli kapir, meyli mejuji, meyli butqa bash urghan bol. Bizning yérimizde ümidsizlik yoqtur. Yüz qétim töwbe qilip yüz qétim buzghan bolsangmu yenila kel.

Meyli ittipaq, meyli partiye ezasi bol, meyli wang yaki janggha bash urghan bol. bizning étiqadimizda kechürmeslik yoqtur. Yüz jawur yünde ichip eqlingdin azghan bolsangmu, yenila insanliqqa kel qiyum.

Men buni némishqa yazdim? Chünki sizning radi’odiki ziyaret xatiringizni anglighan uyghur yashliri xitayning tor tosuqidin ötüp, gugulda «awustiraliye» «qiyum séytof» dep izdeydu ependim. Bu yazmam shu yashlarning izdinishi üchün. Yézish mejburiyitim nerdin keldi? Men awustiraliye wetendashliqini qubul qilghanda qur’an tutup turup bu döletning puqralirining démikiratik hoquqini, erkinlikini, we hörlikini qoghdaymen dep qesem ichkenmen. Bu bolsa awustiraliyening uyghur puqralirining asasiy qanunimizda bérilgen démikiratik namayish qilish hoquqi we izzet hörmitini qoghdash üchün bésilghan bir qedem. Éhtiyaj nerdin tughuldi? Siz bu gepliringizni bir torgha yézip qoyghan bolsingiz buninggha jawap bérishning hajiti yoq bolatti. Emma resmiy döletning radi’oda siyasiy kötürmikechlik meqsitide qilin’ghan siyasiy teshwiqatning bir jawapqa éhtiyaji bardur.