PDA

View Full Version : Uyghurlarning Dunyaliq-Axiretlik Dealiktikisi



Exmetjan Osman
23-03-06, 22:12
http://www.uyghur1.com/uyghur/viewtopic.php?p=1109#1109

UYGHURLARNING DUNYALIQ-AXIRETLIK DEALIKTIKISI

Exmetjan Osman


Uyghurlar ozlirining axiretlikige ehmiyet beridighan xelq. Meningche, ularning putun hayati axiretlik uchun teyyarliq qilish bilen otse kerek. Ularning engida, hayatliq peqetla "pani dunya"din ibaret bolup, "baqi dunya" dep atilidighan axiret uchun bir xil sinaq basquchi hesaplinidu. Ular uchun elip eytqanda hayatliq muhim emes, hayatliqning meqsiti muhimdur. Undaqta, bu meqset nemidin ibaret? Allahning jennitige erishishtur. Mundaqche qilip eytqanda, axiret uchun dunyaliqni qurban qilishtur! Mana bu - Uyghurlarning bir musulman xelq supitidiki yashash usulidin ibaret. Dunyaliq - axiret uchun bir otkunchi sinaq basquch iken, elwette u qurbanliq qilishqa erziydu. Uyghurlardiki bundaq tepekkur qilish shekli ularning yashash usulini belgiligen bolup, tegi-tektidin elip eytqanda, ularning mediniyiti yenila olum mediniyitidin bashqa nerse emes. "Hayatliq uchun neme qilishim kerek?" degen bu oylinish ulargha nisbeten hem yat hem menisiz nerse bolup, ular uchun muhim bolghan mesile: olumdin keyinki ishlar! Yeni, "baqi dunya".

Erep tilida, "pani" degen soz "yoqalghuchi" degen menini ipadilise, "baqi" degen soz "qalghuchi" degen menini ipadileydu. Dunyaliq ishlar heqiqetenmu yoqalghuchi nersiler hesaplansa, demek, uning hechqandaq real qimmiti bolmaydu. Uyghurlarning qimmet qarishimu mana mushu asasta yetilgen, dep qaraymen. Demisimu, "qimmet" degen bu uqum qalghuchi nersilerge qaritilghan bolup, u zamanning tesirige uchrimaydu, zaman'gha qarap ozgermeydu weyaki zamanning otushi bilen yoqalmaydu. Shunga, Uyghurlargha nisbeten, peqet axiretlik ishlarla heqiqiy qimmetke egidur. Shundaq iken, dunyaliq ishlargha kongul bolushning hechbir ehmiyiti qalmaydu, elwette! Uyghurlargha xas bundaq tepekkur shekli, yashash usuli we qimmet qarishini chushen'gendila, hech bolmighanda, ulargha nisbeten nemining ehmiyetlik we nemining erzimes nersiler ikenligini bayqimaq tes bolmisa kerek.

Demek, yuqurida qisqiche bayan qilin'ghan dunyaliq - axiretlik dealiktikisi (eger shundaq dep atighili bolsa)gha asaslan'ghandila, Uyghurlarni chushinishke asan bolidu, dep oylaymen. Belki, "weten" we "millet" degen uqumlarmu ulargha nisbeten yoqalghuchi erzimes nersiler hesaplinidu. Axiretlik uchun jan baqqudek bir zemin (qandaq zemin bolishidin qet'inezer) we aram alghudek-kongul achqudek bir aile bolsila, ular uchun kupaye. Ularning oylaydighini - allahning raziliqi we jennitidin ibaret shexsiy "azadliq" bolup, hergizmu milliy azadliq emes. Ularning aldida "milliy azadliq" desingiz, hemme Uyghurlarning teqwadar musulman bolushini demekchi bolghan bolisiz. Ularning neziride, axiretlikke hazirlanmighan musteqqil zeminning bolghinidin bolmighini yaxshi, chunki, ular bundaq zeminni sheytanlarning makani hesaplaydu. Bundaq qarash, olumdin keyinki baqi dunyani hayatliqtiki pani dunyadin qimmetlik korguchiler uchun elip eytqanda, ejeplinerlik bir chushenche bolmisa kerek. Biraq, "oz-ozige xoja zeminimiz bolmisa, axiretlikimizning kapaliti bolghan imanimiz shundaqla dunyaliqimizning iznasi bolghan qewrilirimiz bashqilarning tehditige uchraydighu", dep sorisingiz, ular sizge qandaq jawap berer?!

Meni bu qurlarni yezishqa mejbur qilghan nerse Erkin Asiya Radiyosi Uyghurche anglitishining Sabit Damolla we Ghojiniyaz Haji qatarliq milliy erbaplirimizning jesiti qoyulghan qewristanliqning Xitay mustemlikichi dairilirining tehditike uchrawatqanliqi heqqidiki xewiri boldi. Demek, Xitay dairiliri mewjutliqimizning hayatliqqa munasiwetlik amillirini yoq qilishtin otup, oluklirimizgimu aramliq bermeywatidu.Eqellisi, oz-ozige xoja zeminimiz bolmisimu, oz-ozige xoja gorimiz bolishi kerek edi! Buningdin bashqimu dunyaliqimiz qalmidighu! Bu heqte, DUQ'ning bash katipi Dolqun Eysa ependi "Xitay hokumitining bu herkiti, millitimizning milli we tarixi izlarni yoq qilishni mexset qilghan bir echinishliq pajie bulush bilen birge milliy we diniy haqarettur. buning aldini elishimiz kerek edi, emdi bu heqte nime qilalaymiz? nime qilishimiz kerek? jiddi oylushup bir pikir birligige kilip, heriket qilishimiz lazim dep oylaymiz", dep chaqiriq qildi. Meningche, Sherqiy Turkistandiki Xitay mustemlikichi dairilirining Dolqun Eysa ependi supetligendek bu "diniy haqaret"ige qarshi unumluk chare qollinish bilen birge, hazirdin bashlap, Uyghurlarning dunyaliq we axiretlikke munasiwetlik tepekkur qilish shekli, qimmet qarishi we yashash usulini ozgertish toghrisida oylinishqa toghra kelidu.

Unregistered
23-03-06, 22:35
Nahayiti yahxi yezilghan makala ikan, idiyaligi nahayiti qongkur ikan.

Unregistered
23-03-06, 22:44
Maqalidin menmu suyundum. heqiqeten jayida yeziliptu.

Unregistered
24-03-06, 01:22
Ehmitim ,

Bu Uyghur musulmanlirining yashash mehsiti shundaqmu ?undaqta Uyghur Hiristiyanlirining yashahs mehsiti chu ? mushu hekdimu azraq tohtalghan bolsingiz.