PDA

View Full Version : Kurdistan dewliti? az qaldi



Memet Tohti
27-04-12, 16:16
Shimali Iraq- Kurdistan issiwatidu, musteqqilliq ilani uzaq emes.

1990-Yillardiki 1-qoltuq urushi bir tereptin Iraq'ning Kuweyt ishghaligha qarshi Saddam Husseyin'ni adem qelish ghayisi kutken bolsa yene bir tereptin, Iraq'ning asi qewmi sanilip he dise Saddam Huseyin rejimi teripidin ezilgen, zulumgha duchar bolghan we Sunni-merkezlik Iraq dewlitining ugey ewlatliq muamilisige uchrap kelgen Kurt *milli herkitining oz belini rusliwilishigha tepilmas purset yaritip bergen idi. Amerika bashliq gherp'ning Eskiri birliki Iraqning shimalini, yeni 39- parallil'ning shimalini, tehimu eniq eytqanda Kurtler yashighan bugunki Kurdistan bolgisini Uchushqa yepiq bolge (no fly zone) ilan qilip bu rayunni Saddam kontrolluqidin tamamen ayriwetken idi.

shu waqitta ikki reqip kuch bolup Kurt siyasi sehniside rol oynighan ikki kishidning birsi bugun Iraq Reis Jumhuri bolghan Jalal Talabi bolsa yene birsi kurdistan Aptonom bolgisi reis Jumhuri Mehsut Barzanidur we Iraqning siyasi teqdirige munasiwetkik qarar del bu ikki Kurt lider teripidin eliniwatidu.*
11-Sintebir Terror weqesidin kiyinki 2003-yili elip berilghan we Iraqqa we uning diktatur reisi Saddamgha qarita ijra qelinghan ikkinji qetimliq eskiri herket we Uning aqiwitide Saddamning yoq qelinishi *bolsa Iraq'tiki kuch boshlughini meydangha kelturup etnik we diniy mezhepler boyiche bolunushni kuchleytiwetti.
*
bu ehwal Iraq merkizi hokumitini nahayti ajizlashturup Shii, Sunni we Kurtler arisidiki kuch talishishini otkurleshturdi, we shii'lar bilen Sunnilar, uningha qoshulup Kurtler arisidiki tarihi adawet depterliri *tekrar echilip, bir birige ishenmeslik, bir birini hisapqa tartish, her qewm, mezhep we etnik grup oz kuntertiwini ustun orungha qoyushtek bolginchi amillar asisida siyaset yurguzush riyalliqini meydangha kelturdi.


netijide bugun Iraqning kelgusi qarangghu, we eniqsiz. Iraqning shii bash ministiri bolghan Maliki putun hoquqni oz changgiligha kirguziwilip, Kurt eslidin bolghan Iraq reis jumhuri Jalal Talabanigha we muawin reis jumhur bolghan sunni esillik Hashimigha qarshi bayraq achti. netijide Hashimi hazir Turkiyede surgun hayatigha bashlidi we Turkiyening himayiside turiwatidu. Jalal Talabani bolsa Kurdistanning musteqqiliqi uchun zorur dep qaralghan mohim kuntertiplerning * Mehsut Barzani teripidin bashqilarni urkutmestin toluqliwilishigha purset yaritish uchun hich bir *shekilde awazini chiqarmay tiyatir korgendek * jim jit halda weziyetni idare qeliwatidu.

2 hepte burun Kurdistan aptonom rayuni reisi Mehsut Barzani Amerikigha ziyaretke keldi we eng ustun sewiyede qobul kordi. tunji bolup Amerika presidenti Obama Aq Sarayning ishikini Barzanigha achti we Oval ofiste ikki lider Iraq'ning kelgusi we rayun haraktirliq *mesililer heqqide pikir almhturdi.
heqiqeten qiziqarliq bolghini bolsa barliq hewer agintliqlirining tarqatqan hewerliride qollanghan hewer mewzusi bolup hemmisi birdek halda "Prezident Barzani bilen Preziden Obama korushti" deyilgen. yeni ikki lider protokolda ohshah orunda tutulghan, tehimu eniq eytqanda Barzani musteqqil bir dewletning dewlet prezidinti supitide qarshi e'inghan. Turkiye we Kurtlerge ait ahbarat ornila emes belki gherp ahbaratlirimu, hetta Aq Saray resmi tor seypisimu mezkur hewerler uchun ohshash bashliq qollanghan.

Aq Sarayning resmi torbetide bu uchrushushni " korushush" dep towendikidek ilan qilghan.

http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/04/05/readout-president-and-vice-presidents-meeting-kurdistan-regional-governm

http://goingglobaleastmeetswest.blogspot.com/2012/04/on-wednesday-march-4th-barzani-meets.html

Barzani Amerika sepiridin qaytipla Ankara'gha kelip Turkiye reis jumhuri Abdullah Gul, Bash Ministir Tayyip Erdogan we tashqiy ishlar ministiri Davitoglu bilen korushti. yene ohshashla eng ustun sewiyede husni qobul kordi.

bu ikki ziyarettin kiyinla Mehsut Barzani Erbil'ge ayaq basa basmastin, *Kurdistanning kelgusi heqqide ozining telining tegidikini mana men dep ashlarilash bilen Kurtler tarihidila emes belki ottura sherq we Mizapotomiye yerim arilida tarihi burulushqa sewep bolidighan planini ilan qildi.
yeni "eger Iraq merkizi hokumiti mushu Sintebirghiche merkizi hokumette hazirqi mewjut boluwatqan etnik, diniy we mezhep haraktirlik chiqishmasliqni toghra bir terep qilalmaydiken u waqit shimaliy iraqta yashighan Kurdistan helqining referandumgha murajet qelip Iraqtin ayrilidighanliqini jakarlidi.*

Barzanining Amerika we Turkiyedin Erbilge ayaq basa basmas bu tarihi bayanda bolishi qandaqtur tasadipyliq bolmastin belki Amerikidin alghan kuchluk siyasi destek sayiside besilghan bir tarihi qedemdur we buning eksini chushunush pewquladde sapliq bolidu.

Elwette Barzanining bu tarihi chiqishi bolgide chongqur ozgurushlerni peyda qelipla qalmastin belki uzundin buyan bu rayunda qurulghan tengpungluqni astin ust un qilalaydu.
Kurtlerning hazir shimaliy Iraqtiki siyasi statusi *eslide ilan qilinmighan musteqqil dewlet *halitide bolup, gerche dewlet dep ismi bolmisimu dewletke tegishlik barliq amillargha ige yeni jismi bolghan we toluq funkitsiye bilen oz igimenlik hoquqini yurguziwatqan bir emiliy dewlettur. peshmerge namidiki milli mudapiye kuchi, siyasi, idariy we iqtisadiy jehettiki toluq musteqqilliqtin bashqa Kurdistan tewesidiki nifit we bashqa tebiy bayliqqa bolghan igidarchiliqi jehettinmu Baghdat merkizi hokumitidin tamamen musteqqil paaliyet qiliwatidu

Likin 4 etrapi qorshalghan we hich bir tahqiy chigra chiqishi bolmighan bu bolgide qurulidighan bir Kurt dewliti eng az bolghanda Turkiyening qollishigha muhtaj bolup, Turkiye yene kilip Kurtlerge nispeten Iran we Suriyedin bekrek ishenjilik hemra. *shu seweptin Bu qetimqi Ankara ziyariti jeryanida Barzanining Ankarage kapalet berip, Kurdistan chigrasi ichide Turkiyege qarshi paaliyet yurguziwatqan PKK terror teshkilatining mensuplirining bundin kiyin bu bolgide kalalmaydighanliqini jakarlishi hem Turkiyege berilgen bir kichik bir tolem dep qaralsa yene bir tereptin Kurdistan Kurtlirining yalghuz Iraqtikila emes belki Turkiyediki Kurtlerni oz ichige alghan Suriye we Iran dahil barliq Kurtlerning birdin bir wekili ikenlikidek signalni berishi dep chushunilishi kirek.
shu seweptin bolsa kirekki, Turkiyediki Kurtlerning Parlaminttiki siyasi partisi bolghan BDP, yeni tinchlik (baris) we demokratik partining yuquri derijilik emeldarliridin teshkillengen bir *wekiller omigining Barzanining arqisidinla Amerikini ziyaret qelishi, *we Amerika terepke " Barzanining putun kurtlerge weillik qilalmaydighanliqi" signalini bergenliki del shundaq bir ihtiyajninv otturigha chiqqanliqidin direk beridu.*

bu yil ichide yaki nahayti yeqin kelguside biz burun dep kelgen shimaliy Iraqta we yaki hazirqi moda ismi bilen Kurdistanda yengi bir Kurt dewlitining qurulushi emes belki ilan qilinishi peqetla waqit mesilisi bolup turuptu. bu dewletning ilan qelinishi sheklini *Kosowadiki ehwalgha ohshatqili bolidu.

Kosowa milli must wqqilliq herkiti 1990- yillarda shu waqittiki parlamint bashliqi bolghan Ibrahim Roguwa yitekchilikide bashlanghan idi. likin Ibrahim Rugowaning herkiti teyyarliqsiz we quruq shuar asasidiki hissiyatiy bir seperwer lik herkiti idi. Sirplarning Kosowadiki Albanlargha yurguzgen qerghinchiliqi kopligen dewletlerning hisdashliqini qozghidi we shu seweptin Kosowada musteqqil dewlet qurush ing teyyarliq hizmetliri shu waqittin bashlap elip berildi. yeni dewlet bashqurush aparatliri yoqtin bar qelindi, biheterlik, mudapiye, edliye, siyasi we memuri organlar bir birlep tesis qelinish bilen bille shu bolgidiki sirplar bilen bolghan toqunush ihtimalliqlirinimu eng towen sewiyege chushuridighan her turluk tedbirler elinip, barliq teyyarliqlar toluq putkende, andin Kosawa dewlitining musteqqilliqi tehi yeqinda ilan qelindi.

Kurtlermu 1991-yilidin buyan ohshash basquchni besip otewatidu. mezhep we qebile asasidiki ijtimayi qurulma bu zaman ichide islah qelinip, siyasi, edliye, eskiri we iqtisadiy jehettinla emes belki rayun haraktirlik muniwetlerdimu peship yetilip, hoshna dewletlerning siyasi tengpungliqigha teair yetkuGudek, herr qandaq nigatip tereqqiyatlarnimu tinchiliq we diplomatiye yolliri bilen hel qilalighudek sapagha ige ikenlikini ispatlap, rayundiki mewjut *stratigiyening mohim halqisi bolup oz kuchini korsetkudek halgha keldi

mana hazir Kurdistan kurtliri Baghdad'ta hokumet bolsun bolmisun ozlirining putun ihtiyajlirigha jawap bergudek funkitsiyediki hokumetke, hakimiyetke we kuchke ige. Kurdistanda dewlet alliqachan quruldi we ishlewatidu. ish peqet ilan qelishta qaldi. umu yeqinda.

Unregistered
27-04-12, 17:58
sherqiy turkistan qurushning eng tez usuli zadi qandaqtu?

Unregistered
28-04-12, 02:33
Shimali Iraq- Kurdistan issiwatidu, musteqqilliq ilani uzaq emes.

1990-Yillardiki 1-qoltuq urushi bir tereptin Iraq'ning Kuweyt ishghaligha qarshi Saddam Husseyin'ni adem qelish ghayisi kutken bolsa yene bir tereptin, Iraq'ning asi qewmi sanilip he dise Saddam Huseyin rejimi teripidin ezilgen, zulumgha duchar bolghan we Sunni-merkezlik Iraq dewlitining ugey ewlatliq muamilisige uchrap kelgen Kurt *milli herkitining oz belini rusliwilishigha tepilmas purset yaritip bergen idi. Amerika bashliq gherp'ning Eskiri birliki Iraqning shimalini, yeni 39- parallil'ning shimalini, tehimu eniq eytqanda Kurtler yashighan bugunki Kurdistan bolgisini Uchushqa yepiq bolge (no fly zone) ilan qilip bu rayunni Saddam kontrolluqidin tamamen ayriwetken idi.

shu waqitta ikki reqip kuch bolup Kurt siyasi sehniside rol oynighan ikki kishidning birsi bugun Iraq Reis Jumhuri bolghan Jalal Talabi bolsa yene birsi kurdistan Aptonom bolgisi reis Jumhuri Mehsut Barzanidur we Iraqning siyasi teqdirige munasiwetkik qarar del bu ikki Kurt lider teripidin eliniwatidu.*
11-Sintebir Terror weqesidin kiyinki 2003-yili elip berilghan we Iraqqa we uning diktatur reisi Saddamgha qarita ijra qelinghan ikkinji qetimliq eskiri herket we Uning aqiwitide Saddamning yoq qelinishi *bolsa Iraq'tiki kuch boshlughini meydangha kelturup etnik we diniy mezhepler boyiche bolunushni kuchleytiwetti.
*
bu ehwal Iraq merkizi hokumitini nahayti ajizlashturup Shii, Sunni we Kurtler arisidiki kuch talishishini otkurleshturdi, we shii'lar bilen Sunnilar, uningha qoshulup Kurtler arisidiki tarihi adawet depterliri *tekrar echilip, bir birige ishenmeslik, bir birini hisapqa tartish, her qewm, mezhep we etnik grup oz kuntertiwini ustun orungha qoyushtek bolginchi amillar asisida siyaset yurguzush riyalliqini meydangha kelturdi.


netijide bugun Iraqning kelgusi qarangghu, we eniqsiz. Iraqning shii bash ministiri bolghan Maliki putun hoquqni oz changgiligha kirguziwilip, Kurt eslidin bolghan Iraq reis jumhuri Jalal Talabanigha we muawin reis jumhur bolghan sunni esillik Hashimigha qarshi bayraq achti. netijide Hashimi hazir Turkiyede surgun hayatigha bashlidi we Turkiyening himayiside turiwatidu. Jalal Talabani bolsa Kurdistanning musteqqiliqi uchun zorur dep qaralghan mohim kuntertiplerning * Mehsut Barzani teripidin bashqilarni urkutmestin toluqliwilishigha purset yaritish uchun hich bir *shekilde awazini chiqarmay tiyatir korgendek * jim jit halda weziyetni idare qeliwatidu.

2 hepte burun Kurdistan aptonom rayuni reisi Mehsut Barzani Amerikigha ziyaretke keldi we eng ustun sewiyede qobul kordi. tunji bolup Amerika presidenti Obama Aq Sarayning ishikini Barzanigha achti we Oval ofiste ikki lider Iraq'ning kelgusi we rayun haraktirliq *mesililer heqqide pikir almhturdi.
heqiqeten qiziqarliq bolghini bolsa barliq hewer agintliqlirining tarqatqan hewerliride qollanghan hewer mewzusi bolup hemmisi birdek halda "Prezident Barzani bilen Preziden Obama korushti" deyilgen. yeni ikki lider protokolda ohshah orunda tutulghan, tehimu eniq eytqanda Barzani musteqqil bir dewletning dewlet prezidinti supitide qarshi e'inghan. Turkiye we Kurtlerge ait ahbarat ornila emes belki gherp ahbaratlirimu, hetta Aq Saray resmi tor seypisimu mezkur hewerler uchun ohshash bashliq qollanghan.

Aq Sarayning resmi torbetide bu uchrushushni " korushush" dep towendikidek ilan qilghan.

http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/04/05/readout-president-and-vice-presidents-meeting-kurdistan-regional-governm

http://goingglobaleastmeetswest.blogspot.com/2012/04/on-wednesday-march-4th-barzani-meets.html

Barzani Amerika sepiridin qaytipla Ankara'gha kelip Turkiye reis jumhuri Abdullah Gul, Bash Ministir Tayyip Erdogan we tashqiy ishlar ministiri Davitoglu bilen korushti. yene ohshashla eng ustun sewiyede husni qobul kordi.

bu ikki ziyarettin kiyinla Mehsut Barzani Erbil'ge ayaq basa basmastin, *Kurdistanning kelgusi heqqide ozining telining tegidikini mana men dep ashlarilash bilen Kurtler tarihidila emes belki ottura sherq we Mizapotomiye yerim arilida tarihi burulushqa sewep bolidighan planini ilan qildi.
yeni "eger Iraq merkizi hokumiti mushu Sintebirghiche merkizi hokumette hazirqi mewjut boluwatqan etnik, diniy we mezhep haraktirlik chiqishmasliqni toghra bir terep qilalmaydiken u waqit shimaliy iraqta yashighan Kurdistan helqining referandumgha murajet qelip Iraqtin ayrilidighanliqini jakarlidi.*

Barzanining Amerika we Turkiyedin Erbilge ayaq basa basmas bu tarihi bayanda bolishi qandaqtur tasadipyliq bolmastin belki Amerikidin alghan kuchluk siyasi destek sayiside besilghan bir tarihi qedemdur we buning eksini chushunush pewquladde sapliq bolidu.

Elwette Barzanining bu tarihi chiqishi bolgide chongqur ozgurushlerni peyda qelipla qalmastin belki uzundin buyan bu rayunda qurulghan tengpungluqni astin ust un qilalaydu.
Kurtlerning hazir shimaliy Iraqtiki siyasi statusi *eslide ilan qilinmighan musteqqil dewlet *halitide bolup, gerche dewlet dep ismi bolmisimu dewletke tegishlik barliq amillargha ige yeni jismi bolghan we toluq funkitsiye bilen oz igimenlik hoquqini yurguziwatqan bir emiliy dewlettur. peshmerge namidiki milli mudapiye kuchi, siyasi, idariy we iqtisadiy jehettiki toluq musteqqilliqtin bashqa Kurdistan tewesidiki nifit we bashqa tebiy bayliqqa bolghan igidarchiliqi jehettinmu Baghdat merkizi hokumitidin tamamen musteqqil paaliyet qiliwatidu

Likin 4 etrapi qorshalghan we hich bir tahqiy chigra chiqishi bolmighan bu bolgide qurulidighan bir Kurt dewliti eng az bolghanda Turkiyening qollishigha muhtaj bolup, Turkiye yene kilip Kurtlerge nispeten Iran we Suriyedin bekrek ishenjilik hemra. *shu seweptin Bu qetimqi Ankara ziyariti jeryanida Barzanining Ankarage kapalet berip, Kurdistan chigrasi ichide Turkiyege qarshi paaliyet yurguziwatqan PKK terror teshkilatining mensuplirining bundin kiyin bu bolgide kalalmaydighanliqini jakarlishi hem Turkiyege berilgen bir kichik bir tolem dep qaralsa yene bir tereptin Kurdistan Kurtlirining yalghuz Iraqtikila emes belki Turkiyediki Kurtlerni oz ichige alghan Suriye we Iran dahil barliq Kurtlerning birdin bir wekili ikenlikidek signalni berishi dep chushunilishi kirek.
shu seweptin bolsa kirekki, Turkiyediki Kurtlerning Parlaminttiki siyasi partisi bolghan BDP, yeni tinchlik (baris) we demokratik partining yuquri derijilik emeldarliridin teshkillengen bir *wekiller omigining Barzanining arqisidinla Amerikini ziyaret qelishi, *we Amerika terepke " Barzanining putun kurtlerge weillik qilalmaydighanliqi" signalini bergenliki del shundaq bir ihtiyajninv otturigha chiqqanliqidin direk beridu.*

bu yil ichide yaki nahayti yeqin kelguside biz burun dep kelgen shimaliy Iraqta we yaki hazirqi moda ismi bilen Kurdistanda yengi bir Kurt dewlitining qurulushi emes belki ilan qilinishi peqetla waqit mesilisi bolup turuptu. bu dewletning ilan qelinishi sheklini *Kosowadiki ehwalgha ohshatqili bolidu.

Kosowa milli must wqqilliq herkiti 1990- yillarda shu waqittiki parlamint bashliqi bolghan Ibrahim Roguwa yitekchilikide bashlanghan idi. likin Ibrahim Rugowaning herkiti teyyarliqsiz we quruq shuar asasidiki hissiyatiy bir seperwer lik herkiti idi. Sirplarning Kosowadiki Albanlargha yurguzgen qerghinchiliqi kopligen dewletlerning hisdashliqini qozghidi we shu seweptin Kosowada musteqqil dewlet qurush ing teyyarliq hizmetliri shu waqittin bashlap elip berildi. yeni dewlet bashqurush aparatliri yoqtin bar qelindi, biheterlik, mudapiye, edliye, siyasi we memuri organlar bir birlep tesis qelinish bilen bille shu bolgidiki sirplar bilen bolghan toqunush ihtimalliqlirinimu eng towen sewiyege chushuridighan her turluk tedbirler elinip, barliq teyyarliqlar toluq putkende, andin Kosawa dewlitining musteqqilliqi tehi yeqinda ilan qelindi.

Kurtlermu 1991-yilidin buyan ohshash basquchni besip otewatidu. mezhep we qebile asasidiki ijtimayi qurulma bu zaman ichide islah qelinip, siyasi, edliye, eskiri we iqtisadiy jehettinla emes belki rayun haraktirlik muniwetlerdimu peship yetilip, hoshna dewletlerning siyasi tengpungliqigha teair yetkuGudek, herr qandaq nigatip tereqqiyatlarnimu tinchiliq we diplomatiye yolliri bilen hel qilalighudek sapagha ige ikenlikini ispatlap, rayundiki mewjut *stratigiyening mohim halqisi bolup oz kuchini korsetkudek halgha keldi

mana hazir Kurdistan kurtliri Baghdad'ta hokumet bolsun bolmisun ozlirining putun ihtiyajlirigha jawap bergudek funkitsiyediki hokumetke, hakimiyetke we kuchke ige. Kurdistanda dewlet alliqachan quruldi we ishlewatidu. ish peqet ilan qelishta qaldi. umu yeqinda.

kurtlar emes kurdlar dep bilsingiz.sizmu yazmingizda kurdistan depsizgu.kurtistan emes.

Unregistered
28-04-12, 02:55
kurtlar emes kurdlar dep bilsingiz.sizmu yazmingizda kurdistan depsizgu.kurtistan emes.

sözler türlinish jeryanida orun almishil turidu. bolupmu erepche we erep, paris tillirida bundaq özgürüshler köp uchraydu. biz üchün maqalidiki siyasi mezmun muhimdur. emdi sizning bu maqalidiki isim tüzitishingizge kelsek, Kürt, Kürd, degen bu sözlerning esli kürtchidiki teleppuzi : Qurt-bolup menasi- taghliq, bediwi, yawayi - degen bolidiken. bu söz ularning tilidiki perqliq shiwilerdimu :Qurt,Qurd,kurt,kurd, kürd, kürt-degen teleppuzda qollinilidu. kürdistan degenlik peqet - kürd dep atilishi kereklikini teqezza qilmaydu. muhimi Memet toxti ependi yazghan bu maqalidiki siyasi mezmun we dunya weziyitining bizge bolidighan inkaslirigha ait yerliridur. shunga buningdek ushshaq sözge angni burap qoymayli!

Unregistered
28-04-12, 10:38
bilishimche Kürtlermu özini "Kürt" dep ataydu. ozini Kürd digen birsini men Turkiyede kormeptmen.
peqet hazirki kompyuter yazmilirida Ü herpini besish mesilisi mewjut bolghanliqidin kop waqitta U bilen Ü we O
bilen Ö ni ohshash yeziwatimz. mezmun mohim bolup kozimizni echiwalduq.

Memet ependige kop rehmet. bizge mushundaq ilmiy yazmilar lazim. ehlet chawalar bek koplep ketti.

Unregistered
28-04-12, 11:25
bizmu Kurtlar we pelestinliklerdek musteqilliqimizni basquchlargha bölüp peydin - pey emelge ashurayli diwiduq, arimizda qiyamet qopti, memet Tohti ependimmu birchaghlarda musteqilliqimizni basquchlargha bölüp hel qilayli digen pikir chiqqanda bununggha qarshi turup DUK tin istipa beriwidi, emdi chögilep yene burunqi yerge keptu ... bin kere mashallah ...