PDA

View Full Version : Uyghurlarning pamilisiz qelishi we Uyghur ziyalilirining mes’uliyiti



M.Azat
02-04-12, 22:03
Kochurp qoyghuchi,; IHTIYARI MUHBIR : MEKKE



Dunyada pamilisiz yashawatqan,Apiriqa qiteside az sanda Qebile milletleri bar.medini milletler arisida bügünki künge qeder pamile ishletmey yashawatqan yalghuzla Uyghurlar qaldi.

Her qandaq bir Uyghurdin pamilingiz nime dep sorsingiz, dadisining ismini “pamile”deydu.her bir perzent dadisining ismini pamile süpitide qollanghanchqa pamile,u adem bilen bille görge kirip kitidu.uning balisining pamilisining ömrimu uni qollanghuchining ömridin uzun bolmaydu.shunga Uyghurlarda 10 evlat buruınqi ejdatlirining aile shejerisini bilidighanlar bek az.bir aile ezaliri ölüdü,tughulidu,yene ölüdu,100 yillar,1000 yillar ötsimu pamile ölmeydu.dunyadiki medini milletlerning hemmiside bu medini en-ene mewjut.

Yengi dewir Uyghur jemiyitide,tunji pamile ishletken kishi Uyghur xelqining Rehbiri Exmetjen Qasimi.Ayali,Mahinur qasimi,oghli, Adil qasimi... Exmetjan qasimining beshigha kelgen pajiyelerdin hemmimizning xewiri bar.Exmetjan Qasimidin ölge elip pamile qollanqanlardin birsi ,Seypidin Ezizi,ayali Ayim Ezizi,Qizi Arzugül Ezizi…Seypidin Ezizi,üzige we ailisge rawa körgen pamileni nimishke xelqige rawa körmidi.(buning seweplirini tarixchilar gha hawale qilimen)buningdin melumatim yoq.

Uyghurlar hich qachan pamile qollinip baqmighanmu?qollanghan;-Mahmut Qeshqiri.Mahmut ning dadisining ismi qeshqiri emesligi memimizge melum.”qeshqiri”pamilidur. “qeshqiri”sözini “texellus”digüchiler bar.bu xata.Maxmut qeshqiri eger “Qeshqiri”digen pamilisi yerige,dadisining ismini yezip qoyghan bolsa idi.”Diwani-logheti Türk” we apturining Uyghur bolghanlighini qandaq ispatlayttuq?chünki kitapning ismi “diwan logheti Uyghur”emes.Mahmut qeshqirining shexsi hayatai tughrisidiki melumatlarmu intayin az we yetersiz.,Uyghurlar,qaysi dewirdin bashlap pamile qollinishni tashliwetti,nimishke bügüngiche pamile qollinishni oylap baqmidi?bu tarixchilar we jemiyetshunaslargha ait tetqiqat timisi.

21.esirdimu pamile qollanmastin.”biz medini millet”dep sözlep yürgen Uyghur ziyalilar sinipi tarix aldida kolliktip halda sotqa tartilishtin,uyat we numus ichide qelishimizdin qorqishimiz lazim.


Chet’ellik bir dostum bir nech’che yil aldida mendin;

-Uyghurlarda pamile yoqmu? dep sordi.

-dadisining ismi pamile.didim.u küldi we;

-dadisining ismini sormidim.pamile?

-yoq.

-pamile qollinishni Uyghurlar xalimamdu,yaki Zhonggo hökümiti yol qoymamdu?

Men jawap birelmidim.yüzüm qizardi.rastini eytsam,bügünki küngiche Uyghurlargha ait birer organ “pamile”heqqide dölekte doklat yezip telepte bolghanlighini anglimidim.demek,Uyghurlarning özi pamile qllinishni istimidi.biraq, milletler mediniyet tarixida Uyghurlarning,yawayi milletlerdinmi keyinge tizimlinishini oylisam közümge yash kilidu,yürügümge xenjer urulghandek his qilimen.



Bizning ziminimizni özlirining chigrasi ichige elishta,bizni özining puxrasi qilishta köp küch serip qilmay,büyük muwapiqiyatlerge irishken Hanzu millitining pamile qollinishi uzun tarixqa ige. Pamile u milletning mddiwi,meniwi hayatining ayrilmas bir qismi we eng pexirlinidighan tarixi mediniyitining birsi.

Bugün 1.5 milyartqa yeqin nupsqa ige Zhonggoda 100 din artuq pamile qollinilidu.Zhonggo nupus istastika idarsining sanliq melumatigha qarighanda,Zhonggoda ,resmi tizimliktiki Wang pamileliklerning sani 93milyun,Li pamileliklerning sani 92milyun,Zhang pamileliklerning sani 88 milyun… (Wang-padishah digen menani bilduridu.özlirini padishah ailisidin kelgen dep hisaplighanlar pamilisini Wang qoyghan)

Zhonggo tarixi menbeliride,Hanzularning pamile kollinishining 5-6 ming yilgha qeder uzun tarixqa ige ikenligi yazidu.Ching sulalisi dewride yashighan mesh’hur alim Gu Yan Wu ,Zhonggodiki eng qedimi pamililerning 22 ikenligini, tarixning ötishi bilen bezi pamile ezalirining tamamen yuqap kitip pamilening yoqulishigha,bezi yengi pamile ezalirining peyda bolup pamilining köpiyishge sewep bolghanlighini ilgiri sürüdu. Chin shi Huang Zhoggoni birlikke keltürgendin bashlap 2000 yilliq piudalizim dewride köp qetim xandanliqlar almashti.pamililermu almashti , küpeydi we bügünki halgha keldi.

Bügün biz Hanzularning hakimiyiti astida ular bilen bile yashawatimiz. Ularda bolghan meddiwi,meniwi üstünlüklerning hemmisige irishishni arzu qilimiz.Amma,bezi arzulirimizgha öz tirishchanlighimiz bilen irishelisekmu,bezi arzulirimizgha yalwurupmu,jidel qilipmu,hetta qan tüküpmu irishelishimiz asan emes.Uyghur millitige pamile qollinishni yolgha qoyush tamamen öz tirishchanlighimiz bilen emelge ashuralaydighan bir mesile. “Aptonom rayonluq xelq qurulteyi”da qorsighining toyghan yaki toymighanlighini ,qorsighini besip beqip bilidighan “xelq welliri”la yoq.bilimlik,aq-qarini periq iteleydighan ziyalilarmu bar.wijdanliq Uyghur bashliqlarmu bar.xelq qurulteyida maqulluqtin ötküzsila bolidu.chünki,Uyghurlarning millet süpitide pamile qollinishi,Hanzularning milli menpetige ziyan elip kelmeydu.belki,hökümet ishlirida,bügünkidek isim pamilining oxshap kitishidin kilip chiqidighan nurghun qalaymiqanchiliqning adlini alghili bolidu.


Biz bilen oxshash til,din,etnik qerindash milletlerning hemmisining pamilisi bar.orta asiyada Roslar pamile qanunini 30.yillardila chiqarghan.beziler “op-pop” pamilisini qollunishni dawam qilsimu,beziler milli pamile qollanmaqta.Türkiyede bolsa pamile qanuni 1934.yili.6.ayning.21.küni Türkiye büyük millet mejiliside qobul qilinghan.bu qanundin burun kishiler; agha,haji,ependi,hoja (ustaz),hanim..digende inwan,yaki leqemlerni qollinatti.yengi qanundin keyin Uyghur,Özbek,Tarim,Pamir,Jung’ghar,Gültekin,Ayteki n…isimlirini özlirige pamile qilip alghan ahale nahayiti köp bolup,bügün Türkiyede Uyghur pamilisi bolghan 2 milyondin artuq,Özbek pamilisi bolghanlardin 5 milyundin artuq kishi bar.Qeshqer,Tashkent,Aqsu,Qaraqash,Pamir… pamilisi bolghanlarmu milyundin artuq.

Pamile bir milletning medinilish tarixi basquchini tetqiq qilishta,u milletning mediniyet sewiyesini ölcheshte intayin muhim rol oynaydu.

Pamile mesilisi,Uyghur ziyalilar sinipining chüshünishige,izdinishige,chare tepishigha teqezza mesililerdin biri.

100 wagunni bir parawuz sörep mangalaydu.Uyghurlargha oxshash dölet teshkilati bolmighan milletlerning parawuzi-ziyalilar qushunidur.gerche,Uyghur zilalilirning mutlaq köp qismi,Yürügi mujuwetilgen,heddidin artuq ihtiyatchan,boyni maash sirtmighida baghliwetilgen kishilerdin teshkil tapqan bolsimu,Uyghur xelqi duch kiliwatqan barliq tusalghu we mesililerni yürigide his qiliwatqan,mingiside tepekkur qiliwatqan bir qushun.

Uyghur ziyalilar qushuni-san we süpet jehette sel chaghlighili bolmaydighan derijide zoraymaqta.Epsuslinarlighi;buxargha aylinip kitiwatqan kuchini,inirgiyege aylandurup öz xelqining paydilinishi üchün toluq teqdim qilish yolida, lazim bolghan birlik we jasaretke ige bolalmaslighi.

Biz Uyghurlar,21.esiderde,naxsha-usulda birinji bulushimiz bilen pexirlineleymiz we pexirlinishke qeqqimiz bar.Amma,21.esirde,pamilesizlikte,eydizde,ishsizli qta,ichki ölkilerge emgek kuchi ewetishte,inaqsizliqta,sawatsizliqta,ajirship bala yetim qilishta,yoqsulluqta…erishken birinjiligimiz bilen pexirlinishke amalsizmiz.

Urumchidin-Qaramaygha qeder,hetta alataw gha qeder tümür yol linyesi boyiche sozulghan munbet ziminlarda 60 yidin beri yengi qurulghan Sheherler ,sanaet,pen-texnika tsisatliri we yaritilghan meddiwi bexit-saadetke Uyghurlarning shirik bolush ,yaki, pexirlinish heqqi yoq.

Bügün, Ghulja, Astanadin 50 yil,Qeshqer,Shanghaydin 100 yil arqida turmaqta.

Bir tereptin Teklimakanning qum-boranliri,bir tereptin medini milletler beygisining chang-tuzangliri astida kömülüp qelip,teqdirimizge ten birishni,5000 yilliq tarixi jeryanida shekillengen Uyghur milli xaraktirining qobul qilishi mumkin emes.

Biz Uyghur ziyaliliri,hazirqi Zhonggoning,xelqaraning shert-sharayitliridin paydilinip turup,öz xelqimizning mewjut mesililirini hel qilish we kelechek yolini toghra körsitish üchün qandaq lahiyelerni ottirigha qoyalaymiz?lahiyelerni xelqimiz ichide qandaq emilileshtüreleymiz?

Waqit-dawamliq chüshünüsh,süküt qilish,wijdani azap chekish waqti emes.qarar birish,herket qilish wqtidur.


2009.yili.2.ayning 12.küni.

Unregistered
02-04-12, 22:10
Teg'atimni Qanuniy Asasqa Ige Qildim








YUQURIDIKI MAQALEEGE ALAQILIK BOLGHANLIGHI UCHUN CHAPLAP QOYGHUCHI,; IHTIYARI MUHBIR : MEKKE


(Béshi aldinqi mewzuda)

Men bu témida teg'at qollunush heqqide oyliniwatqan yaki buning zörürlikini his qilip bolalmighan we yaki teg'at qollan'ghan bolsimu uni qanunluq ishlitish imkaniyiti tapalmighan dostlargha öz tejribem arqiliq melum chüshenchige ige qilmaqchi, shunga buni töwendiki birqanche ushshaq timilar arqiliq bayan qilimen.


1. Teg'at Qollunushning Zörürliki Heqqide Yüzekiy Oylighanlirim

"Teg'at" dégen bu sözning ijat qilghuchisining kimliki ésimde yoq, bundin besh yillar burunqi shinjang yashliri jornilining birsanida "teg'at" toghrisidiki maqala apturi(Hazir eslisem “Kaldir” teg’atliq muellim)ning qollan'ghanliqi we u maqala apturining mundaqraq tebiri ésimde, "teg" tekti, yiltizi dégen menide, "at" sap uyghurche söz bolup ademning ismi dégen menide, bu ikki sap uyghurche söz birikkende "teg'at" bolidu, buning menisi isimning esli tekti, yiltizi dégen bolidu." dégen tebirini körgen idim, shunga u sözni ULY bilen yazghanda teg`at dep yézishqa toghra kilidu, nawada tegat (tegat) dep yazsaq, uning menisi rushen bolmaydu. Hazirqi tilimizda famile dep qolliniliwatidu, "famile" dégen bu söz erep tilidin kirgen sözmu yaki bashqa tildin kirgen sözmu bunisi manga namelum, likin bu sözning kirme sözliki mujimel emes. Uyghurlarning teg'ati uyghurlargha wekillik qilishi kérek bolghaniken, buninggha ishletken atalghumu uyghurche bolmiqi lazim dep qarap izchil türde "teg'at" sözini ishlitip kiliwatimen hem teshwiq qiliwatimen, sizningmu Teg`at dep qollunishingizni ümüt qilimen.

Yiqinqi zaman tariximizda alimlirimizni özimizning ikenlikini ispatlaymen dep bicharilarche palaqlap yürgen bolghiymituq bilmeymen, emma hazirqi zaman tarximizgha qaraydighan bolsaq, ismiy xenzuchiliship ketken burunqi zamandiki Tömür Töbrük qatarliqlardin tartip hazirqi zamanda ötken Jienbozen'giche, ismi erepche qoyulghan Mexmut Qeshqiri, Yüsüp Xas Hajip we Nawayilarghiche bolghan bowilirimizning uyghurlighini ispatlimaq üchün alimlirimiz az japa tartmidi we tarmaqta, nawada shu bowilirimizning isimlirining keynide uning uyghurliqini bildüridighan birer söz bolghan bolsa ihtimal bundaq artuq emgek bolmas idi, nawada yene mushu teg`atsiz halitimiz bilen mangsaq bundin kiyinki ewlatlirimiz tarixni yene tekrarlimasmu? Emma uning eksiche ihtimal birer ming yildin kiyinmu Abduxaliq Uyghurning qaysi millet kishisi ikenlikige shek keltüridighanlar bolmasliqi mumkin. Undaq bolsa hemmimiz ismimizning keynige uyghur sözini qoshushimiz kérekmu? Shundaq qilish mumkinmu? Yaki özimizni musulman dep turup erepche isim qoyushtin waz kichip uyghurche isim qoyishimiz kérekmu? Musulmanlar erepche isim qoymismu bolidighan bolsa, némishqa bizning sutuq bughra bowimiz ismini özgertidu? Némishqa tungganlar ikki isim qollinidu? Némishqa hazir gherp elliride musulman bolghan yawrupaliqlar özining ismi turup yene erepche isimlarni qollinidu? Mana bu mesililer özini musulman dep qarighan uyghurning erepche isim qollinishtin bash tartip bolmaydighanliqi éniq, undaq iken, bu noqtidin bizning yene "teg'at" qollunishimizgha toghra kilidu.

Teg'at qollan'ghanda yene bir noqtidin bizning kimlikimizni tonutupla qalmay yene jemetimizni bildüridighan, ejdadni ewlatqa baghlap turidighan mustehkem arghamcha bolup, kelgüsimizning mewjutliqi üchün inirgiye bolidu. Mana bu méning teg'at qollunushqa dewet qilishimning sewebi.


2. Méning Teg'at Tallishim

Men 88- yili “Tarim” jornilida "oylunush ichide ilgirilesh" namliq maqalida tunji qétim teg'at heqqide bir bayanni körgendin kéyin teg'at qollunushning zörürlikini his qilip, 1989 - yili tunji perzentimning ismini Érfan'alim qoydum, u chaghlarda bizde teg'at qollan'ghanlar bekla az we bu heqte birer tetqiqat maqalisini körüp baqmighanliqim üchün, Exmetjan Qasim, Maynur Qasim, Peride Qasim, Turghun Almas, Azat Almas, Adil Almas, Seypidin Ezizi, Ayim Ezizi dégendek tonush isimlargha qarapla newrilirimdin bashlap newrilirimning ismining keynide oghlumning ismining bash böliki "Érfan" sözi qoshulup kelse, teg'at qollan'ghan bolimen dégen xiyalla bar idi. Uchaghda teg'at qollunushning texirsizlikini anche chungqur chüshünüp ketmigech, addila teyyarliq qilghach turghan idim. Bu xiyalim ötken yilighiche dawamlashti, 1999- yilidiki nopus almashturushta munasibetlik xadimlar qizimning tughulghan waqtini anisining yéshidinmu bir yash chong qilip ornutup qoyuptu, oghlumning ismini ölchemleshken xet bilen yazmaptu, ötken yili(2006-yili) bu xataliqni ongshap bérish teliwini qoysam, oghlumning ismini 依力番 gha özgertip qoyuptu(Ërfanalimdiki alimni tashliwitiptu), xataliqlarni qayta tüzütüp bérishni telep qilsam soghaq muamilige uchrudum, bashliqi bilen körishishke purset bolmay qaytip keldim, oghlum buni körüp, - dada mushundaq turiwersun, - dep ötünüp qaldi, menmu oylunup, hazirqi chaghda isimning qisqiraq bolghinimu yaxshiken dégen xiyal bilen karim bolmidi, emma teg'at heqqidiki xiyalim zadi niri ketmidi.

Teg'atni newridin bashlap emes, belki özemdin hetta dadamdin bashlap qoysammu bolidighanliqini bulturdin biri tonup yettim, axiri dadamning dadisi(bowam)ning ismi Qurban idi, men Qurbanni teg'at qilishni toghra taptim de, nopusqa özemning ismini Abduxaliq Ablimit Qurban, oghlumning ismini Érfan Abduxaliq Qurban qilip özgertküzmekchi boldum, likin torbetliride mushu heqtiki munazirilerde teg'at uyghurche bolush kérek dégen sadalarni anglap turdum, Qurbanning erepche uyghurche lughettin Qurbanliq qilish(Qurban héyitqa atap ulagh öltürüsh) dégen menisining barliqini bildim. Uyghurche muwapiq söz tapalmidim, tapqanlirim bashqilar teripidin ishlitilip bolun'ghan sözler bolup chiqti. Teg'at bir jemetke, toghrisi bundin kéyinki ewlatlirimgha ejdadliq süpitide miras qalduridighan muhim enggüshter bolghach birerkim téxi ishletmigen uyghurche söz tépishni olap, "Qurban" dégen bu söz bilen menidash yaki ahangdash bolushni arzu qilip nurghun lughet kördüm, qedimqi sözlirimiz yézilghan kitaplarni waraqlidim, epsus tapalmidim, axiri özem bir söz yasap baqaychu dep oylap, "Qutatqu bilik"tiki "qut" dégen sözge, shatlan, rohlan dégen sözlirimizdiki "lan" dégen sözni qoshup "qutlan" dégen sözni yasidim, “Qutlan” dégen bu söz yulghun, uyghur soft lughitidinmu tépilmidi, bashqa lughelerdimu körülmidi, Googledinmu bundaq uchurning yoqliqi melum boldi. shuning bilen yéngidin yasalghan "Qutlan(Qurban'gha ahangdash)”ni teg'at qilip muqimlashturdum. Hem bu sözni ülüshkün 2007- yili 3- ayning 19- küni nopus deptirimge muwepiqqiyetlik halda orunlashturiwaldim.

3. Teg'atning NamSheripimizdiki Qollunush Orni -

Deslep teg'atni qolunushni oylighinimda teg'at bizde qandaq qollinilidu, xenzulargha oxshash özimizning ismining aldida kilemdu yaki ismimizdin kiyin dadimizning ismining ornigha kilemdu? Bular manga éniq emes idi, hichqandaq matériyal menbesi bolmighan ehwalda men yuqurida misal alghan meshhurlirimizning at namlirigha qarapla oghlumgha isim qoyghanda "alim"ni özining ismiy, "Érfan"ni kéyinki newrilirimning ismigha qoshup ishlitishke qaldurup, ikki isimni birleshtürüp "Érfan'alim" qoyghan idim, yéqindin biriqi tetqiqatlar we "medeniyet bostani” programmisida söz qilghan bir qisim ziyalilirimizning ismigha diqqet qilip, teg'atning üchünji orunda turishining zörürlikini his qildim, bundaq bolghanda birinjidin bizning uzaq yilliq en'enimizmu saqlinip qalidiken, ikkinjidin jemet nami qoshulghandin kéyin atining nami chüshüp qalmighanda dada - bala, aka - inilerning qandashliq munasibiti isimdinla bilinip, bular dada - balimu yaki aka - ini(aka - singil)midu dégendek suallarning qoyilishigha hajet qalmaydiken. Shunga özemning nam sheripini Abduxaliq Ablimit Qutlan, oghlumningkini Érfan Abduxaliq Qutlan, ....... dégen namlar bilen nopusqa aldurdum.


4. Teg'atimni Nopusqa Aldurush Üchün Basqan Qedemlirim

Teg'at muqimliship bolghandin kéyin, aldi bilen wilayitimizning xenzuche gézitige isim özgertish ilani berdim:


gézitqa bésilghan élan


Bu élanda teg`atqa 库提兰 ishlitilgen hem öz ismi bilen ata ismi, ata ismi bilen teg'at arisida birdin chikit qoyulghan, likin nopusqa aldurghanda melum sewepler bilen ata ismi bilen teg'at arisidiki chikitni qaldurwiwettim hem teg'at ishlitish iltimasim we munasibetlik alaqilerde 库特兰 dep yazdim.

2. Qedemde shexsi namimda tewelikimizge mes'ul saqchixanigha birnusxa xenzuche iltimas yazdim, xizmet ornumning namida j x idarisige bir parche alaqe(函) yazdurup, saqchixanigha élip bardim, nopusqa mes'ul saqchi xadimi birparche jedwel chiqirip, munasibetlik jaylirini iltimasimning mezmuni boyiche toldurup, tamghu bésip, jedwelge méning iltimasim bilen idaremning xétini birge qoshup, bizning tewelikke mes'ul saqchi(uyghur) we saqchixanining bashliqi(sojingi)gha qol qoydurup, j x idarisining mesul xadimlirigha testiqlitip ekilishni éytti, shu telep boyiche saqchixana chiqirip bergen jedwelge saqchixanidin ikki neper, j x idarisidin nopusqa mes'ul ikki neper jemi töt neper xadimning imza we tamghulirini basturup ekilip bergendin kéyin nopusitiki méning, ayalimning we ikki perzentimning atlirini iltimasim boyiche ornutup berdi. Tonush saqchilar yéqindin hemkarlashti (shu munasibet bilen mushu ihtiyajim üchün hemdem bolghan, testiq salghan saqchilirimizgha alahide rexmet eytimen.(


oghlumning yingi nopusi




5. Teg'atim Heqqide Bundin Kéyinki Pilanlirim

Allahqa shükriki, azghina kem 20 yildin biri xiyal qilish, izdinish we tetqiq qilish netijiside barliqqa kelgen armanlirim axiri bu yilqi noruz harpisida emelge ashti, emde méning pilanim mundaq: méning ikki inim bar, ularning we perzentlirining ismining keynigimu yuquridiki qedemler arqiliq teg'at qoshup bermekchi boliwatimen, shundaq bolghanda, méning teg'atimni özige teg'at qiliwalghan nadandin birsi chiqip qalmisila, qirindashlirimning namini anglighan kishiler qutlan jemetidin ikenlikini yeni mining jemetimdin ikenlikini biliwalalaydu, künlerning biride yüz körüshishke purset bolmighan birer tuqqunum dunyaning birchitide turup qalghan bolsa, uning yénigha uqushmastin yene bir tuqqunum teqdir qismiti bilen bérip qalghan bolsa, mushu teg'at arqiliq birbirini tonuwalalaydu.

Men eslide bu témining dawamini yuquridiki uslupta yazmaqchi idim, Töwende nurghun tordash özining qimmetlik bilgülirini otturigha qoyuptu we mendin ehmiyetlik suallarni soraptu, shunga uslubimni özgertip munasibetlik jaylarghatordashlarning söhbet mezmuninimu qisturup mangmaqchimen.


(Dawamini kiyinki mawzulardin körgeysiz)

Bu yazmilarning UEY nusxisi: http://bilik.biz/bbs/viewthread.php?tid=8578




类别:teg`atchiliq||添加到搜藏 |分享到i贴吧|浏览(211)|评论 (9) 上一篇:Hemmimiz Teg`atliq Boliwalayli... 下一篇:Hemmimiz Teg`atliq Boliwalayli... 最近读者: 登录后,您就出现在这里。
xetmeshq danixmen juret69 aynurigul Alwun
网友评论:1
juret69 2010-09-16 10:27 来自手机 | 回复family digen soz englizchidur ,menisi aile .
2
juret69 2010-09-16 10:35 来自手机 | 回复semimi sozumni disem,teg'at digen soz anglashqa qopal,biz hazirqi uyghurlar ozimizning tarixidin.ejdatlirimiz ishletken sozlerdin xevirimiz bolmighachqa eslidin bar nersiler yengiliq bilniship kitidu.
3
qutlan 2010-09-18 20:07 | 回复回复juret69:dawamini korgen bolsingiz, teg`atning qandaqliqini tonughansiz?
4
juret69 2010-09-19 07:46 来自手机 | 回复回复qutlan:men bu toghruluq oylanghini uzun boldi,sizning teg'at dep yengi isim qoyghan shey'i uyghur uyghur dep atalmastila mevjut idi,emma biz siyasi,iqtizadi jehedte chikinip untulup kettuq ,xalas.qedimqilar uni:urugh,nesep dep ataydu,turkiyilikler :aile ati ,dep ataydu.belkim klassik xatirlerdin oxshimaydighan variyantliri uchrishi mumkin.
5
qutlan 2010-09-19 10:44 | 回复回复juret69:Eytqanliringiz belkim toghridu, Teg`atni tunji otturigha qoyghuchi belkim ashularni uchratmighandu, qandaqla bolmisun famile digen bu kelgundi sozni ishletkenning ornigha, bashqa milletning endizisini dorap emes, belki uyghurgha xas yingi shekildiki "teg`at"ni kötürüp chiqqanliqi üchün, uninggha uyghur tawushliridin isim qoyghisi kelgendu? méningche bu yerde uning ismining néme dep atilishidin muhimraq bolghini: "teg`at"ni pütün uyghurgha omumlashturush üchün hemmimiz qolimizdin kilishiche xizmet qilish, hich bolmighanda özimiz akitip pozutsiyede turup emeli jawap qayturush. bu mesile hel bolsa, uning ismini néme dep qoyghimiz kelse shu isimni qollansaqmu kichikip qlamasmiz.
6
juret69 2010-09-19 12:45 来自手机 | 回复回复qutlan:siz bilen pikirleshkinimdin nahayiti xushalmen.teg'at digen sozni zorlap yasighanning ornigha ejdatlirimiz ishletken :uruq,nesep digen sozni,yaki turkche aile ati digen sozni ishletsek boludighu,eger tilimizdiki barliq kelgundi sozlerni supurup tazilaymiz deydikenmiz,teg bilen at sozi barliq turki milletlerde bar shunga bu sozmu xas uyghurche emes,nime uchun?uyghur nami bilen atalghanlar oz vaxtida oghuzxan etrapigha uyushqan bir qisim qebile ittipaqining nami,hergiz qandaqtur yigane tilda sozleydighan ghelite taipe emes.hazir bizning milli rohimizdin chataq chiqqachqa oz yiltizimiygha ching isilmay ,bu qutuptin u qutupqa chachrap ketimiz.
7
qutlan 2010-09-19 13:14 | 回复Bashqa turkiy sözlerni uyghurche sözlerimizdin chiqirip tashlash heqqidiki bimeni xiyalni belkim hichkim oylapmu baqmighandu, bu yerdimu undaq nepesning élinghini yoqqu?
8
qutlan 2010-09-19 13:14 | 回复Teg`at sözini deslep otturigha qoyghan buraderni men bilmeytim, peqet uning yazmisida özige "Kaldir"ni teg'at qilghanliqini bayan qilghan iken, u maqalani 90- yillarda xj yashlirida körgen idim, bu sözni we bu sözning barliq ihtiyajlirini men 2000- yillarning otturlidin bashlap torda keng teshwiq qildim, hem özem bashlamdila qolumdin kilidighan, qilishqa tigishlik ishlarni qilidim, hazir bu sözni bilidighan adem barghansiri köpeydi, buningden yene bir ikkinji söz buningdek tonulalmasliqi mumkin, yaxshisi biz diqqitimizni buyerde bu sözgila merkezleshturiwalmay, uyghurda teg'atni qandaq qilip ongushluq omumlashturimiz dégen mesilige bash qatursaq téximu ehmiyetlik bolarmikin.
9
qutlan 2010-09-19 13:18 | 回复Men sizning bu yazmidiki 3-, 4-, 5- 6- mewzulirighimu diqqet bérishingizni ümut qilimen.
Eskertish: anglishimche Kaldir teg'atliq burader hazir rayunimizdiki Sabaq terbiye aliy oquli(新疆师范大学)da Oqutquchiliq kilarken.

Unregistered
03-04-12, 08:37
femile yaki teg'at toghriliq Uyghurnamedin tepilma

http://uyghur.co.uk/wiki/index.php?title=Special%3ASearch&search=famile

http://uyghur.co.uk/wiki/index.php?title=Special%3ASearch&redirs=0&search=tegat&fulltext=Search&ns0=1