PDA

View Full Version : 致世界母语日/伊利夏提



Ilshat Hassan
22-02-12, 01:49
致世界母语日/伊利夏提

今天是联合国世界母语日。正当维吾尔语面临严重人为边缘化的今天,作为一个维吾尔知识分子我也 谈点感受。

今天我要用两种语言谈我的感受,首先是我的母语——维吾尔语,同时用我的第二语言——汉语;以表达我对母语 的挚爱!也让大家了解我的母语——维吾尔语。

我爱我的母语!这爱,我无法用语言表述!我说维吾尔语是世界上最美丽的语言,肯定会有人表示不同意,但我还 是要说:确实,维吾尔语是世界上最美丽的语言!

尽管我能用汉语、英语表达我的心声,但这两种语言都不能表达我的灵魂之音!

因为,真主在造我出时,给予了我维吾尔灵魂,这是天意!在我生命形成时,我的生命是在维吾尔母亲的胎中铸成 的;我最初的生命养料是由维吾尔母亲的血液供给的;我来到这个世界听到的第一句话是我母亲和维吾尔接生婆的 维吾尔语感赞真主之声;我来到这世界的第一声啼哭是维吾尔语的,我来到这世界喝的第一口乳汁是维吾尔母亲的 !

我在这个世界学会的第一个单词是维吾尔语中最美丽的词:Ana,——母亲!这个词,我是在这个世界上对我来 说是唯一的、对我无私地奉献出她全部爱的母亲怀抱中学会的。

Ana带我来到这个世界、带我认识这个世界,Ana是这世界上最美丽、最伟大的词,只属于最可爱的维吾尔母 亲,Ana也是承受我、养育我那块儿美丽土地的代名词!

我认识世界是从维吾尔语开始的;是从母亲哀婉、悠扬的维吾尔摇篮曲中开始的;是从父亲讲述秦∙铁木尔巴图尔 (Qin Tomur Batur)童话开始的;是从哥哥、姐姐深情地弹着都塔尔传唱悠扬、深沉伊犁维吾尔民歌声中开始的!是从爷 爷、奶奶讲述英雄沙迪尔(Sadir Palwan)的传奇,教唱沙迪尔那豪迈歌声中开始的!

我认识这个世界是从一个美丽维吾尔山村,在一群善良、无私维吾尔农民丰富、幽默的维吾尔语脱口秀——恰克恰 克(Chahchaq)中开始的,是在村中长者娓娓道来艾力普与赛奶姆(Gherip Senem)、莱丽与麦吉农(Layli Majnun)、法尔哈德西琳(Farhad Shiren)爱情故事中开始的;是在村中参加过东土耳其斯坦民族独立战争民族军战士血战沙场、英勇杀敌故 事中开始的。

伊犁的维吾尔民歌是我在这世界上听过最美丽、最深沉、最震撼的民歌!寂静的深夜,那由远而近、由近而远随着 夏日微风传来的歌声常常使我陷入无尽的童年幻想;一天劳作之后,马车夫任马随缰为解除疲劳而唱的哀婉、低沉 的马车夫之歌常常使我沉思人生的真谛;凌晨牧童欢快的歌声使我倍感山村生活的懈意。

维吾尔民歌是我生活的伴侣;不管是在幸福中、还是在痛苦中,维吾尔民歌都是我精神的养料;维吾尔民歌是那么 地富有韵味,那么地悠扬;伴我走过梦幻的童年、壮志的少年、坚定的壮年,深沉持重的今天。

维吾尔农民是维吾尔语言的守护者!在长期辛勤耕耘劳作中,维吾尔农民使维吾尔语言丰富多彩、寓意深刻,维吾 尔农民用其纯朴的使命感使维吾尔语言绵延至今。

我为我出生、生长在一个维吾尔农民家庭而自豪!我是农民的儿子,是这世界上最辛苦、最勤劳、最善良、也是最 勇敢、最富牺牲精神维吾尔农民的儿子!我今天的一切就是这些维吾尔农民给予我的!

我为自己能用维吾尔语感谢真主而倍感幸福、自豪!我为自己能说、能写、能读、能讲维吾尔语——我的母语而无 限自豪,感觉自己是这世界上最幸福的人!

如果说今天我能用汉语、英语听、说、读、写是我人生中的一大成功;那这成功正是从那第一句维吾尔语的Ana 开始的!通过维吾尔语我学会了汉语、英语;用汉语、用英语,我为维吾尔民族的自由、平等而呼吁!用汉语、用 英语,我为维吾尔语的生存而呐喊!

谢谢维吾尔母亲教会了我这一美丽的语言!谢谢维吾尔农民教会了我维吾尔的文化、传统!感谢真主使我可以自豪 地用维吾尔语说:Men Uyghur!我是维吾尔人!

Ana tili künidiki izgü hislar

Ilshat Hassan

Bügün xelq’ara ana tili küni. Ana tilim uyghur tili krizisqa uchrawatqan bügünki künde, menmu uyghur perzenti bolush süpitim bilen ixitiyarsiz qolumgha qelem aldim. Ana tilgha bolghan cheksiz söygümni, his tuyghulirimni wetendashlirim bilen ortaqlashmaqchi boldum.

Bügün men ikki xil tilda ana tilim uyghurchigha bolghan söygümni,pexrimni ipadilimekchimen. elwette, aldi bilen ana tilim uyghurchida, andin ikkinchi tilim bolghan xitaychida öz his-tuyghulirimni bayan qilmaqchimen. Chünki meqsitim , uyghur tilini depsende qiliwatqan eshu yatlargha , ana tilimizni yoqutushqa urunuwatqan munapiqlargha , uyghurlar üchün, ana tilining her küni éliwatqan nepsimizdek muhimliqini bildürüsh, uyghurlarning hich waqit öz ana tilidin waz kechmeydighanliqini, uyghur tilining qanchilik nazuk, qanchilik ewrishim,qanchilik güzel til ikenlikni bildürüsh!

Méning ana tilim, uyghur tiligha bolghan söygüm cheksiz! bu tilning güzellikini qanchilik teriplisemmu, qanchilik medhiyilisemmu, yenila yétersiz! eger men uyghur tilini dunyadiki eng güzel til désem, belkim, «yaq undaq emes», deydighanlarning chiqishi tebi’iy. Meyli, men yenila qilche ikkilenmey shundaq deymen: uyghur tili bu dunyadiki eng güzel til! chünki u méning ana tilim, u manga eng deslepki ana méhrini tuydurghan til, u méning güdek qelbimde güzel xatirilerni qaldurghan, tunji söygümni iz’har qilghan, izgü hislirimni, hesret-munglirimni tökken tilim!

Shu tapta men xitayche, in’glizche nutuqlirimda, öz qarashlirimni bimalal ipadilesh sewiyisige , hetta bu tillarda maqale eserlerni yazalighudek haletke yetken bolsammu, lékin, qelb déngizimdiki rohi dunyayimni, nazuk tuyghulirimni ipadileshte ana tilim uyghur tiligha muhtajmen. Chünki men törelgende ulugh alla manga uyghur rohi ata qilghan! bu tengrining iradisi! méning jismim ulugh uyghur anining baliyatqusida shekillendi! men uyghur anining qorsiqida deslepki ozuqumni aldim, anamning qorsiqida uning méhri-muhebbiti ichide, méning yoruq dunyagha köz échishimni kütüp éytqan mungluq naxshiliri, eshu arzu-ümitliri ichide yoruq dunyagha köz achtim! bu dunyagha kélip anglighan tunji sada méhriban anam bilen tughut anining uyghur tilida allagha qilghan du’a-tilawiti! bu yoruq dunyagha anglatqan tunji awazim uyghurning yighisi! yoruq dunyagha kélip alghan tunqi ozuqum uyghur anining hujudidin tamghan aq sütini hozur ichide émish boldi!

Bowaqliqimda ögen’gen birinchi sözüm uyghur tilidiki ana, ana digen söz boldi. Bu sözni eshu méhriban anamning issiq qoynida, uning qosh-emcheklirini émip turup, uning söygü muhebbiti, illiq pepileshliri , erkilitishliri ichide ögendim!

Anam méni toqquz ay toqquz kün qorsaq kötürüp, bu yoruq dunya ana weten tupriqigha élip keldi. Bu dunyani oz közi, oz éghzi arqiliq, ana uyghur tilida tonushturdi! ana, bu dunyadiki eng güzel soz désem mubalighe bolmisa kérek. Bundaq güzel sözler peqet shu ulugh anilarghila mensup! ana dégen bu soz hemde güzel wetinim, ulugh diyarim sherqi türkistanning süpiti!

Men ana tilim uyghur tilini,bu yoruq dunyani, anam éytqan elley naxshiliridin, dadam éytqan chin tomur batur hékayisidin, hede-akilirimning mungluq dutargha tengkesh qilip éytqan ili xelq naxshiliridin, buwam-momam éytqan sadir palwan hékayiliri, merdane sadir naxshiliridin ügendim.

Méning baliliqim güzel uyghur yézisi chuluqayda ötti.Baliliqimda eshu sap, aqköngul uyghur déhqanliring mol, aqilane, ötkür, qiziq chaqchaqlirini anglap; Chonglarning zoqi bilen kéchini kündüzge ulap éytidighan ghérb- senem, leyli- mejnun, ferhad- shérin dastanlirini anglap; Sherqi türkistan musteqilliq kürishige qatnashqan péshqedem eskerlerning, muysipitlarning arzu-armanliri yughurulghan küreshchan künler heqqidiki eslimilirini anglap , güdek qelbimge ulugh ghayilerni, güzel armanlarni ornattim.

Ili xelq naxshiliri méning bu dunyada anglighan eng güzel, eng mungluq, eng tesirlik naxshilar bolsa kérek! timtas kéchining jimjitliqini buzup yiraqtin meyin shamalgha egiship, birdem ulghuyup, birdem susliship anglinidighan mungluq kocha naxshiliri, méni shérin uyqudin oyghitip, samawi xiyallargha gherq qilatti! bir künlük éghir emgektin yénip, atni öz meylige qoyup bérip, merdane jarangliq harwikesh naxshisigha towlap, yoldin ötüwatqan harwikesh, qandaqtur méni bir xil chongqur hayat xiyallirigha salatti. tang- seherde qoy-kalilarning mörishige tengkesh qilip, shox naxshisi bilen mélini heydep mangghan padichining shadliq naxshisi méni sehra turmushning erkin tebi’iligi bilen söyündüretti!
Uyghur xelq naxshiliri méning menggülük joram. Meyli shad-xuramliq künlerde bolsun, meyli qayghu-hesretlik künlerde bolsun, uyghur xelq naxshiliri manga hem ozuq, hem medet! uyghur xelq naxshiliri men üchün shunchilik mungluq, shunchilik rohluq. Ne xitayche, ne in’glizche naxshiliri bolsun, herqandaq milletning naxshisi’uyghur naxshisi manga bergen hozurni bérelmeydu! qachanla bolmisun uyghur xelq naxshilarni anglighinimda uning lirikliri yürek- tarimni chékip turidu! chünki uyghur xelq naxshiliri ghemsiz baliliqim, köngüllük ösmürlükim, arzular otida yan’ghan yashliq dewrim, qet’iylikke tolghan qiranliq dewrim, hemde musapirchiliq hayatimdiki séghinish, weten hesritide ötken bügünki künmlirimge qeder manga yarbolup keldi!

Uyghur tilining sadaqetmen qoghdighuchiliri uyghur déhqanliri. Ular uzun zamanlardin béri, özlirining étiz-ériq, qol-hünerwenchilik emgekliri jeryanda uyghur tilini mol, renggareng, menilik qilip béyitti. Uyghur déhqanliri addiy-saddiliqigha qarimay, uyghur ana tilini rawajlandurush, saqlash tarixi burchini izchil ada qilip keldi. Ular bu ulugh tilni cheksiz ejri-méhniti bilen bügün’ge qeder yetküzdi.

Men uyghur déhqan a’iliside bu dunyagha keldim. Déhqan a’iliside chong boldum! men déhqan balisi! bu dunyadiki eng japakesh, eng rehimdil, eng jasaretlik, merdane-pidakar uyghur déhqanning oghli! méning bügünki barliqim eshu déhqan yiltizdin yétishken!

Uyghur tilda sözlesh allaning biz uyghulargha qilghan méhri- shepqiti, allagha ming rehmet! men özümning ana uyghur tilida sozliyeliginimdin, yazalighinimdin, oquyalighinimdin cheksiz pexirlinimen! shu seweb özümni bu dunyadiki eng bextlik kishi dep hésablaymen!

Eger méning bügünki künde xitayche, in’glizche tillarni erkin ishlitelishimni, méning qabiliyitim, méning zéhnim dése, bu qabiliyet, eqil ene shu ana dégen tunji uyghur sözdin bashlan’ghan! uyghur ana tilim méning xitayche, in’glizche igilishimge ul salghan til! uyghur ana tilim manga bilim xezinisige kiriishning tunji derwazisini échip bergen til! uyghur ana tilim ta hazirghiche méning bilim déngizda shungghushumdiki qibligahim bolmaqta!

Rehmet uyghur ana, manga bu güzel tilni ugetkiningge! rehmet japakesh uyghur déhqanliri, manga uyghur mediniyiti, uyghur en-enilirni ugetkininglerge! rehmet igem alla, méni pehirlik uyghur ewladi qilip yaratqininggha! ölmeydu uyghur ana tilim! yoqumaydu uyghur millitim!

http://blog.boxun.com/hero/201202/wolf/8_1.shtml