PDA

View Full Version : Qosighingning aghrighi bolmisa...



Molla Tapqak
15-03-06, 14:28
Kishiler Qandaq Ajizliqlirigha Köre Jasusluqqa Ishleydu?



Nöwette xitay jasusluq sistémisining chet’ellerdiki paaliyiti küchiyip, qilmighan shermendiliki qalmaywatidu. »Xizmetke« teklip qilmighan adimi qalmaywatidu. Bundaq bir murekkep weziyette qérindashlirimizni bir az anti jasusluq sawadigha ige qilish herbir ziyalining burchi bolup qaldi.

Jasusluqta qandaq ajizliqlar hésapqa élinip, “xizmet”ke sélinidu? Oxshimighan menbelerde élan qilin'ghan jasusluqqa dair matiriyallar, eslimiler, pash qilishlarning hemmiside bir oxshashliq diqqetni tartidu; jasusluq, kishilerdiki shu tört türlük ajizliqqa tayinip, ularni qolgha keltüridu yaki “höl xshqa dessitidu” 1. pul. Eger obékit bek betxej, pulgha amraq, pul dése hemmini dogha tikiwétidighan mijezdiki adem bolsa, uninggha pul teklip qilinidu yaki pulgha baraber kélidighan menpeetler, tijaret qolayliqliri,... teklip qilinidu; 2. Jinsiyet. Obékt artuqche shehwetperest bolsa, u jasus jalaplar yaki pulgha yallan'ghan jalaplar wasitisi bilen közligen menzilge qistap keltürilidu; 3. ziyade shöhretperestlik tuyghusi. Buning bir teripide yenila pul amili bolidu, yene bir teripi emel- mensep, orun ـ mertiwe amilini shert qilidighan shöhretperestliktur; 4. Köz qarash birliki yaki tetürliki. Yeni, kommunist bir dölet, démokratik döletlerde yashawatqan puxralarning ichidiki kommunizim pikir éqimigha qiziqidighan, öz dölitining siyasiy ـ ijtimaiy tüzümini öch köridighan – muxalip köz qarashtiki kishilerdin asanla paydilinidu. Bundin bashqa ijtimaiy goruhlar ara ziddiyetler, shexsler ara ziddiyetlerdin paydilinishmu mushu türge kiridu.

Bulardin birinchi we ikkinchi tür bir qeder éniqliqqa ige bolghachqa yene ilawe bermekke orun yoq. Üchinchi we törtinchi tür bir qeder murekkep bolup, bularning öz ichige alidighan mezmunliri, chétishliq dairisi köp bolghachqa bular heqqide bir az yéshim bérishke toghra kélidu.

Shöhretperestlik hemme insanda mewjut bir xil ichkiy tuyghu bolup »men«ni gewdilendürüsh mezmunidiki pisxik istek. normal shöhret tuyghusi insanlarning tirishchanliqini ghidiqlap, yüksek pellilerge yétishide yoshurun herketlendürgüchi küch bolishimu mümkin; eger bu istekning mahiyitide yenila bir omumiyliq yétekchi qilin'ghan bolsa shundaq bolidu. Mesilen: melum kespte netije qazinip, millitimge, wetinimge sherep keltürimen! dégen ghayide, weten, millettin ibaret bir omumiyliq pirinsipi asasida »özini körsitish« xahishi )shöhretperestlik( ipadilinidighan bolghachqa, bu shexskimu, jemiyetkimu paydiliq bolishi choqum. Yene mesilen: köp pul tépip, yurtimizgha bir mektep sélip )yaki mesjid sélip ), “palani salghan mektep )mesjid)” dégen atni almaydighan bolsam« dégendekler. ...

Emma bu tuyghuning pütün qurulmisida héchqandaq »omumiyliq« bolmighanda, bu tuyghu hadise yéqidin shöhretke intilish bolup, mahiyiti shermendilik bolishi bilen hésaplashmaydu. Mesilen: beslishish tuyghusi; bezi ademlerde tughma baywechchilik mijezi bolidu. Ularning chong ـ chong xejligüsi kélip turidu, yanchuqidiki puli, yeni kirim weziyiti bilen hésaplashmaydighan (“yotqan'gha béqip put uzatmaydighan”) baywetchilik bolup, zaghra tilimizdiki »qoniquni baywetche«ler – köp hallarda xej istiki kirim sewiyisidin zor derijide éship ketken bolidu. Bu tengpungsizliqni ongshash üchün normal yol bilen qadir bolalmaydu; xejni qisqartip (“yotqan'gha béqip put uzitip”) weziyetni tengshiwélish yolini tutqusi kelmeydu; belki téxi bunisi uninggha har kélidu; uning jemiyette muheqqeq bir yaki birnechche riqabetchisi bolidu. Qorsiqining nérisida ȟzengge soqushturup« turidighan, yoshurun »musabiqidash« , uningdin qélish ölüm bilen baraber. Bu weziyette u munapiqliq yoligha méngip qalidu. Chünki, munapiqliq yoshurun ish bolghachqa, uni héchkim bilmeydu, emma héliqi musabiqidashtin töwen bolup qélish jemiyette uning inawitini chüshüriwétidighandekla tuyulidu. Mana bu xil sherep bilen shermendilikni arilashturiwétidighan men ـ menlik, jasusluqqa baghliwélish üchün düshmen'ge bek qimmetlik xaraktér.

Emdi emel ـ mensep, orun ـ mertiwige bolghan hérismenlikmu bir ajiz halqa. Bu peqetla memliket ichidiki – xitay hakimiyitining herqaysi derijilik emellirinila körsitishi natayin. Bu yene eyni waqtta chet’ellerdimu mueyyen qimmetke ige. Chünki bir dölet jasusluq üchün nahayiti köp pul ajritidighan bolghachqa, zörür dep qaralghanda melum ademni chet’ellerdimu melum mertiwige ige qilishi mümkin. Bu heqte »KGB« namliq kitapta, Sovét KGB si Amérikida melum bir nishanni shu sheherning bashliqi qilip saylitish urinishida bolghan we bu mexsetke asasen yéqinlashqan. Ular bu ishni, obékt mektepte oquwatqan waqittin bashlighan bolup, pul sayiside uni sawaqdashliri yaxshi köridighan qilghan, oqughuchilarning herxil ijtima’iy teshkilatlirigha saylinidighan muhit yaratqan,…

Démek, bu qilghili bolmighudek ish emes. Bizdek tört éghiz gepni hayajan bilen sözlep qoysa »wetenperwer inqilapchi« dep bahalaydighan, alte tengge pul iane qilghan ademni »wetenperwer bay« dep reis sehnisidin orun béridighan, jasusluq sawadi we hushyarliqi nöldin töwen bir millet arisida bu ishlarni emelge ashurush – munapiqlarni istigen »tör«ge chiqirish, béshidin yoghan »qalpaq«lar bilen tartuqlap, meshhur ademge aylandurush, hetta meshhur inqilapchi qiliwétish tamamen mümkinchiliki bolghan ishlardur. Yene shuning üchün téximu mümkinki, men aldinqi yazmishlirimda tilgha alghandek, biz burnimiz turupmu poq yewéridighan derijide ikenlikimiz ene shu maqalilerde emeliy misallar bilen körsitilgen idi. U ehwalimizda bundaq »adem owliri«ni qilmaq, Xitay üchün bek qolay bir ishtur.

Eger pulgha bolghan hérismenliki bolmighan bir ademningmu pulgha bolghan normal ihtiyaji bolidu; adette u »yotqan'gha béqip put uzitidighan« bolghachqa, özining tapqini, imkaniyiti dairisidiki iqtisadiy ehwaligha shükri qilidu, emma bu adem Xitay üchün bek zörür bolsa, uni sétiwalmastin közige uyqu kirmeydighan alahide teripi bolsa, u halda türlük süniy amillar bilen bu adem kirizsqa paturilishi mümkin. Eng eqelliy ihtiyajlirighimu qadir bolalmaydighan, jemiyette heqiqetenmu nomusqa qalidighan )qerzdarchiliq, ailisining normal ihtiyajinimu qamdiyalmasliq tüpeyli »dost ـ düshmenliri« aldida, xotun ـ baliliri aldida yerge qarap qalidighan( weziyetke chüshürülgendin kéyin, uninggha »yardem« teklip qilinishi mümkin. Nahayiti köp iradilik ademler, hetta türmilerde yillarche azap tartip, bash egmigen ezimetlerdin birmunchisi jemiyettiki mushundaq siqilishlarda “bel qoyuwétidighan” ehwallarmu bolidu.

Shexsler ara ziddiyetler süniy ewj aldurulup, shexsning »men ـ menlik« tuyghusi körüklinip, kücheytilip, andin uninggha »reqibi«ni bésip chüshüshke yaraydighan üstünlük sharaiti »teklip« qilinishimu mümkin. Insanlarning haman konkért nersilerni mewhum uqumlardin; köz aldidiki nersilerni uzaqtiki nersilerdin; nöwettiki ishni kéyinki ishtin; shexsiyitini ghayiwiy hem omumgha te’elluq ishlardin üstünraq köridighan tughma menpeetperestlik xususiyiti mana bundaq éghip kétishlerni ichkiy asas bilen teminligüchi amildur.

Shunimu ilawe qilip qoyushning artuq yéri yoq, insanlardiki ghayiwiy nishanlargha bolghan sadaqet, shexsiy ishtin omumgha te’elluq menpeetni üstün körüsh rohi, teshwiqatlardiki »qehrimanlargha xas« ipadiler zaman xaraktérliq bolup, bu shu xil ijtima’iy keypiyat kötürülgen, teshwiqatlar kücheygen, insanlarda qizghinliq ewjige chiqqan zamanlardila ene shundaq bolidu. Bu xil keypiyat töwenlep, qizghinliq peskarigha chüshkende kishiler yene shexsiyiti heqqide bash qaturushqa bashlaydu. Bundaq pisxik özgirishler jasusluqta bekmu étibargha élinidu. Bir qehriman inqilapchiningmu jahandin kéchidighan, hemmidin ümidsizlinidighan, “quruq gepning keynige kirip” (yaxshi yashash, bay bolush( pursetlirini qoldin bergen ömrige ichi aghriydighan zamanliri bolidu. Bularmu qarshi terepning közidin qéchip qutulmaydu. Dunyada shundaq ishlarning bolishi hemmige chüshinerlik bolsa kérek: bir jallat héch rehim ـ shepqet tuyghusi bolmighan halda birnechche ademni ölümge yollaydu, yene shu jallat ach bir aslanning ajizane miyawlishini anglighanda yüriki »shurride« qilip kétishi mümkin. Xuddi shuningdek, qattiq qiyin ـ qistaqlarda bash egmigen bir qehriman, bir künliri birnechche éghiz tesirlik gep bilenla köngli yumshap, iradisi boshap, ich ـ qarnini töküwétishi mümkin.

Köz qarash birliki yaki tetürliki, ziddiyetlerdin paydilinish heqqidimu bir az éniqlima bérishning zörüriyiti bar, elwette. Döletler ara jasusluqta köz qarash birliki yaki qarimu ـ qarshiliqidin paydilinishning bir misali yoqurida bérildi. Yene shuninggha qoshumche, Türkiyede hakimiyetning muxalipi kommunist partiye, Xitay kommunistlirining yölishige ériship turidu we ular Xitay kommunistlirini u qeder söyiduki, gézitliride medhiyiler yaghduridu. Bu halda ular Türkiye heqqidiki Xitaygha kéreklik axbaratlarni jan dep béridu we buni özining ghayisige bolghan sadaqitining bir namayendisi süpitide qilidighan bolghachqa, buning wetensatquchluq shermendiliki ikenlikinimu étirap qilmastin, xoshalliq bilen qilidu.

Xuddi shundaq, terepler ara ziddiyetlerning bundaq »xals yalaqchi« bolushqa élip baridighanliqigha yene bir ispatni bizning inqilap tariximizning axirqi sehipiliridinmu keltürüsh mümkin: Hesen Mexsum bilen Memtimin hez... terep »it ـ müshük« bolushup yürgen zamanlarda Mexsum, weten'ge yolgha séliniwatqan mujahidlargha shundaq telim Bergen: “eger wetende démokratchilar)Memtimin hez... terepning ademliri( silerge yéqinliship, birliship herket qilishni teklip qilsa, he, dep qoyup, sirlirini biliwélip, Xitaygha dep qoysanglar sawap bolidu. Yeni, yoqutushqa tégishlik bir düshmenni yene bir düshmenning qoli bilen yoqatsimu boliwéridu. Bu xuddi Allahning “zalimni zalimning qoli bilen jazalaydighan” hikmitige oxshash... dégen mezmunda telim bergen. Ulargha singdürülgen terep éngi )Xitaygha bolghan nepret emes( tüpeyli, bu oqumighan nadan mujahid jengchilirimiz heqiqetendimu bu tapshuruqni orundighan we Xitaygha qarshi birmunche jenggiwar küch bu yol bilen yoqutulghan. Gerche Mexsum öz wezipisining ihtiyajidin shundaq orunlashturghan bolsimu, awu nadanlar héch bolmisa eqlige poq yémigendikin, »toxta, némishke bundaq? Bular némichi bolishidin qet’iynezer, aldi bilen ularmu Xitaygha qarshi idiyidiki ademler emesmu?« dep oylashqa eqli yetmigen!

Kona inqilap tariximizgha baqidighan bolsaqmu Sovétperestler dinchilarni chéqip, Islamchilar Turanchilarni chéqip, Chin Türkistanchi yaki atalmish milletchi )üch ependichiler( hemmisini chéqip, Xitaygha köp asanliq yaritip bergen shanliq kechmishimizni körüsh mümkin.

Shexsler ara ziddiyetler, yurtlar ara ziddiyetlermu kishilerni, özimu sezmestin Xitaygha axbarat béridighan »qulaq«largha aylandurup qoyidu.

Misal: bir Xitay jasusi melum bir gumanliq shexsni küzetmekchi, u buni u shexs bilen kélishelmeydighan birsige hawale qilishi mümkin. Yeni buni, bir xil shexsiy ziddiyet tipide körsitish arqiliq, »Emet bilen qandaqraq sen? Menmu taza kélishelmeymen. Épini keltürüp shuni bir baplaymen taza! Bolsa sen shuning heddi ـ herketliridin méni xewerdar qilip tursang, birküni bir ong kep qalidu, rasa bir körsitip qoyattim...«. buning bilen Xitaygha ishlewatqanliqidin bixewer halda gumanliq shexs heqqide axbarat bérishke razi bolushliri mümkin. Bir tonushum yaki dostumning shexsiy öch élishi üchün ortaq reqibimizni yampashqa chiqiriship bériwatimen, dep oylap, bundaq bir jasusluqqa baghlinip qélish mümkin. Men ـ menlik talishish ziddiyetliri, shöhretperestliklermu ene shundaq, sezmestin, palanchining ötünüshlirini bijiriwatimen dégen oy bilen Xitaygha ishleshke bashlash mümkin. Chünki jasusluqta »xizmet tekliwi« toghridin toghra saqchi idarisi yaki jasusluq organliri teripidin bérilmeydu. Chünki, jasusluq, insanni eng chongqur tetqiq qilidighan bolghachqa, insanlarning ghoruri, wijdani, nomus we sherep tuyghulirigha toghridin ـ toghra tégishning netijisi néme bolishini obdan bilidu. Uning üchün kishilerning ghorurigha tegmestin, wijdan azawi chektürmestin mana shu qeder nomussiz bir ishqa yétekligili bolidighanliqini nahayiti obdan bilgen mutixessislerning bir yürüsh nezeriyiliri, tejribiliri boyiche bekmu ustiliq bilen herket qilinidu.

Bu sözimizge delil süpitide bir misal bérip ötey. MOSSAD )Israiliyening jasusluq orgini(ning Kanadadin panahliq tiligen jasusi Viktor Ostoriwiskiy yazghan »Hile Yoli« namliq eslime kitapta shundaq bir misal bérilgen:

Yehudiy jasusliri Süriyining mexpiy axbaratlirigha érishish üchün kéreklik bir nishan izdep yürgen künlerde, melum bir Süriye ministirining yéqin tuqqini Yawropadiki melum döletke oqushqa mangghanliqi heqqide melumat alidu.

Yash Erep izdep tépilidu. Emma tebi’iyki, nahayiti qamlashqan bir sewep bilen »tonushluq« bashlinidu. Yehudiy jasusliri özlirini melum Yawropa dölitidiki xelqaraliq bir shirketning ademliri qilip körsitidu. Bu »shirket« Ottura Sherq döletliri bilen soda qilidighan shirket bolidu. Netijide intayin qamlashqan bir yérini keltürüp, yash Erep »xizmetke« teklip qilinidu. Toghridin ـ toghra Israiliye jasusliqighimu? Elwette yaq! Héliqi shirketning Ottura Sherq döletliridiki ijtimaiy uchurlar torigha bir adem lazim bolghanliqi éytilidu. Tebi’iyki, bu döletler Iraq, Iordaniye, Seudi Erebistan, Küweyt,... dégendek sanap ötülidu. Qesten Süriye sanalmaydu. Yash yigit özi soraydu: “Süriyining weziyitige qiziqmamsiler?” “shirkitimizning tijaret dairiside Süriye yoq, emma yoquridikilerdin sorap körsek bolidu, belkim cheklik dairide kérikimu bardur…” dégendek jawap bérishidu. Birqanche kündin kéyin jawap bérishke wede qilishidu.

Kéyin wede boyiche jawap bérilidu: “herhalda lazim iken, wasitilik uchurlar... uchur tetqiqat ornimiz Süriye uchurliridin qoshumche paydilinishi mümkinken.«

Yash yigitmu anche exmeqlerdin bolmisa kérek, u bularning bilishke qiziqidighan nersiliri ichidiki herbiy yötkilishler, portta paraxodlarning heriketliri, dölet ichidiki seperwerliklerning arqisi... qatarliqlardin guman qilidu. Yehudiylar uninggha shundaq deydu: “herbiy yötkilishler tijaritimizge shuning üchün kérekki, yéqin kelgüside bu rayonning siyasiy weziyiti muqim bolamdu yoq, buni bilipraq ish qilmighanda, palani shirkettek aqiwetke qalidighan gep. Ular birinchi qétimliq Paris qoltuqi urushining bolishini aldin mölcherliyelmigini üchün, tüzülgen nurghun toxtamliri bir tiyin bolup ziyan tartqanning üstige, tölem töleydighan aqiwetke qaldi. Shunga biz bundaq uchurlarghimu étiwar bérimiz«. Yash yigit bu »shirketning uchur mulazimetchisi« bolup ishqa chüshken haman uning hésap nomérigha 10 ming dollar qoyup bérildi. U ministir taghisining wasitisi arqiliq, bu »shirket«ni herbiy melumatlar bilen teminlidi. Uzun mezgildin kéyin uningdin soralghan nerse bekmu bilinerlik bolghanliqi üchün, yigit soraydu: “siler zadi qandaq shirket?” jawap bérildiki “ biz Israiliye mexpiy xizmet idarisi, sen nechche waqittin béri MOSSAD qa ishliding. Emdi xalisang buni dawamlashturisen, biz dégenni qolgha keltürüp bérisen; bilinip qalsang, béshinggha kün chüshse biz ige. Xalisang ret qilisen, nechche waqittin béri bergen uchurliringdin bir nusqini dölitingge ewetip bérimiz”. “uchinila paturiwalsa” qalghini asan bolghandek, bu demge kelgende ashkare jasusqa aylanmay amal yoq idi.

Mana shundaq, melum shirketke ishlewatqandek, melum ademge ishlewatqandek, ya bolmisa weten, milletke “héchqandaq zéyini yoq” “adettiki nersiler”ni éytip bérip birmunche heq éliwatqandek, köngülge teselliy, wijdanni pepilep uxlitidighan nurghun tür we shekillerde bolidighan bolghachqa, bu qeder köp »höl xish«tin birerige dessep sélish xéli ـ xéli ademmu saqlinalmaydighan mesile. Undin bashqa, xuddi yoqurida déyilgen sün’iy kirizske paturup, muhtaj qilish yoli arqiliq yardem teklip qilish métodining yene bir shekli, bolar ـ bolmas adettiki birer ishqa yalliwélip, nurghun pul bérish, baywechche yashashqa, rahet ـ paraghetke adetlendürüsh, shehwetperestlik, oyun ـ tamashagha hérsimen qiliwétish arqiliqmu yoldin chiqirilishi mümkin. Bundaq bir xil yoquri iqtisadiy sewiye telep qilidighan hayatqa ügitilgendin kéyin, tebi’iy halda buning dawam qilishini xahlash, buni temin etküchilerge béqindiliq rohi haliti shekillinidighan gep. Mana bu yol bilenmu buyrulghan ishni qilishtin bash tartalmaydighan malaylar yaritilidu.

konilarning »sebirning tégi altun« déginidek, qana’etchan, sebirchan bolmasliq, shekliylikni qoghlishish, moda hérismenliki, öz umichigha shükri démey bashqilarning bettisige köz qizartish we heset qilish keypiyati insanni choqum shu shermende patqaqqa paturmay qalmaydu. Allah shundaq agah we medet bériwatiduki “Shübhisizki, Allah sewr qilghuchilar bilen billidur”.