PDA

View Full Version : Yurtumning Awazi



Turdi Ghoja
16-01-12, 00:51
Yurtumning Awazi

Turdi Ghoja

80-yillardiki Beijing. Men dunyani chushinishke toymay intilidighan student idim. Zhonggu dunyagha echiwitishni yengidin bashlighan idi. Gherp mediniyiti, iddiyeliri, kitap, muzika, kino we kiyim-kichekliri huddi yilini tartiwetken bir oyning derizisini echish bilen teng bosup kirgen hawadek eqip kirishke bashlighan idi. Beijing putun memliketning dunyagha qarap mangghan qoshunining eng aldinqi sepide idi. Studentlar bu herketning avangartliri idi. Mining gherp mediyiti, muzikisi, Englis tili we kitaplirigha bolghan ishqim ashundaq bashlandi. U mini bugunge elip kelgen uzun bir seperning bashlinishi idi.

Universitni putturishke bir yil qalghan yili yazliq tetil qilip Qeshkerge qaytim. Uruq-tuqqan, dost-burederler bilen uchriship aldirash otish kozemge korinip turghan bolsimu tok, turba suyi bolmighan u kichik yizida zirikip riyalliqtin chushlirim ichige yushurinishqa toghra kilip qalsa uyqu dorisi bolarmikin dep mektepning kutuphanisidin ariyet alghan Englische kitap we gherpche muzik kasetlirimni eliwalghan idim. Bizning yizida heli kop ayililerde ichi pushsa chalidighan dutar yaki rawap bar. Emma bizning chong dadamdin qalghan ayile duttarini men 7 yash wahtimda esighliq yerdin alimen dep cheqiwetken idim. Shunga bizning oyde kichkine bir kaset oynighuchidin bashqa kongul achidighan nerse yoq idi. Emma u yili u kaset oynighuchini anam we achamlar bilen taliship qaldim, chunki ular yengi chiqqan Abdurehim Heyt digen bir duttarchining ozliri kochurwalghan bir kasetini qoyimiz deyti, men bolsam uzemning gherp muzikillirini anglaymen deytim. U duttar kaseti bizning yizidila emes Qeshqerning nerigila barsam hemme yerde oynaydighan kaset bolup kalghan idi. Negila otturashqa baray duttarchilar uning nahshisini oqumay qalmayti. Menmu heli yahshi kordum, emma anam bilen achamdek kunde qayta qayta anglighum yoq idi. Undaq qilidighangha gherpche muzikillirim bar idi. Belki men duttar uginish pursitini cheqip qoyghandin kitin dutar muzukisighan digendek soygu hasil qilalmighan bolsam kirek. Yiraqlap kitiwatqan dunyalirimizning arisigha kowruk selish istigide ulargha mining eng yahshi koridighan gherpche muzikilardin bir-ikkini chushendurishke tiriship baqtim, emma Abdurehim Heytning sihri kuchini bosh chaghlap qalghan ikenmen.

Oqush putturgendin kiyin Urumchige qaytip 5 yil ishlidim. Gerche shu zamanlardimu u Qeshqerde meshhur bolsimu emma Urumchide ismini anglap baqmidim. Undin kiyin 1994-yili etiyazda Amerikigha oqushqa keldim. Emdi ahiri gherp muzikillirigha qanidighan boldum, Uyghurche muzikilar arqamda qaldi, Abdurehim Heytlar arqamda qaldi dep oylighan idim. Emma, chong bir heyranliq mini saqlap turghan idi. Aridin besh yil otkende bir etigen oyghunup Amerikining eng chong geziti dunyagha meshhur bolghan New York Zaman Gezitige qarisam burun bir yerde korup baqqandek tonish hem illiq bir chiray qarap turuptu. Abdurehim Heytning suritini tunji qetim koriwattattim. Uni Qeshqerde anglighinimda az digende mining yeshimdin ikki hesse kilidighan ottur yashlardiki bir adem digen tesiratta qalghan ikenmen. Belki uning bom awazliri, kishiler arisidiki chongqur tesirige qarap shundaq oylighan bolsam kirek. Uning miningdin peqet nechche yashla chong, men bilen bir dewrge tewe bir yashta ikenligidin heyran qaldim. 1999-yili 2-ayda elan qilinghan u maqalida Abdureyim Heyt Amerikining dangliq nahschichisi Bob Dilangha ohshitilghan idi. Bob Dilan senet hayatini helq nahshisi eytish bilen bashlap kiyin Amerikining kishilik hoquq herkitige aktip qatniship ijtimayi we siyasi mezmuni bar nahshilarni oqup dang chiqarghan idi. Uch yildin kiyin dunyadiki eng chong we eng meshhur jornal hisaplinidighan Waqit Jornilimu Abdurehim Heytni tonushturup bir maqala berdi. U maqalining mawzusigha Bob Dilan orunlighan Amerikining meshhur helq nahshilliridin bir “Mengguluk Hesrette Qalghan Adem” digen nahshining ismi qoyulghan idi. Maqalining birinji jumlisila “Aburehim Heyt Uyghurlarning Bob Dilanni bolishi kirek idi” dep bashlinip u yenila Bob Dilangha ohshitilghan idi. Bir Uyghur senetkarning dunyadiki eng meshhur gezit bilen eng meshhur jornalda tonishturulishi tunji qetim idi. U maqalilarning yazghuchilliri uning talantigha we insanliq ehlaqi we jasaritige yuksek baha bergen we muzikisini nayiti yahshi korgen idi. Emma men uning muzikillirining liriklirida nime barlighigha zeng selipmu baqmighan ikenmen. Men elwette uningdin nayiti pehirlendim, uzemdin hijil boldum. Uning muzikillirini qayta anglap baqay disem mende yoq idi. Emma behtimge bir qanche aydin kiyin wetendin kelgen bir VCD de u orunlighan bir nahsha bar iken. Bu qetim heqiqeten uning muzikisi bashqiche anglandi, hozurlinip anglidim hem kordum. Belki men gherptiki eng chong gezit bilen jornalning u muziklarning yahshilighini dep berishini saqlawatqan bolghuytim.

Aldinqi 4 yilda uning bir qanche nahshillirini Youtubeta korishke nisip boldum. Dimisimu uning muzikisida ajayip bir sihir kuch bar iken. Uning chongqur bom awazi, tengdashsiz chelishi sihirlik idi. Uning nahsha lirikliri ademni righbetlenduretti, oygha salatti. Kishiler uni bikargha Dutar Shahi dimeptiken. Emma manga eng tesir qilghini uning sehne obrazi boldi. Toghra, u Bob Dilan. Emma u Bob Dilandin kop artuq idi. Gerche u Beijingda 20 yildek ishlep 10 yilning aldida Urumchige yotkilip kilip ishlewatqan bolsimu uning turiqidin huddi omride Qeshqerdin ayrilip baqmighandek bir sap Qesher purighi kiletti. U huddi selep kelgen deryadiki qiyan tashtek uzining eslide ching turghan idi. Buning uchun qanchilik irade we jasaret lazim bolidighanlighini mendek shamalgha egiship uchup dunyaning eng chetige berip tohtighan biri obdan chushinetti. Milli kimligi, orp-adetliri hewipte qalghan bir helq uchun uning ashundaq ulge bolup mezmut turup berishi kichik ish emes idi. Men uningda Uyghurlarning eng isil obrazining jemlengenligini korimen—qawul hem jasaretlik emma mulayim, kamaletke yetken emma kemter, qorqimas, semimi. Gerche uni korup baqmighan bolsammu men uning senidiki obrazidin huddi kongelge hatirjemlik salidighan bir akamgha, ishenchim kamil bir dostumgha qariwatqandek yeqinliq his qilimen. Uning chirayi ashundaq hemme ademning akisi yaki inisi yaki aghinisini eslitidighan tipik Uyghur chiray idi. Men uningda dangliq bir helq nahshichisinila emes belki oz helqi bilen morini morige tirep qoghdash sepining eng aldida turiwatqan bir giralni korimen. Uning dutturi bir chalghu eswabila emes belki bir qilich. Biz sirttiki pewqulladde seperlerni besip kilip adettiki hayatlargha bekinip yashawatqan az sandiki Uyghur ziyaliliri ozlirimizni helqimizning umidi, qutqazghuchilliri dep sanashqa amraq. Likin men barghansiri helqimizning umidining yenila Abdurehim Heyttek ularning yukini moriside koturup qarangghu kichilerde ular bilen bille bolalaydighangha yiterlik jasariti bar kishilerge tewe ikenligini his qiliwatimen. Bizning ugengen bulumlirimiz uzimizning ayilisini qutquzidighangha aran yarawatidu. Wetendikiler bilen erkin pikir almashturidighan bir shara’itimiz bolghan bolsa belki bashqichirek bolar idi.

Sirta kishilerning uning muzikisigha bolghan qiziqishi peseygini yoq. Yeqinda Amerikilik bir muzika kespining oqughuchisi uzining magistirliq tetqiqatigha uning muzikisini tetqiq qilishni tallap tesis yazghan. Hazir Youtubeta Abdurehim Heytning bek kop bolmisimu bir top sadiq mestanliri bar. Ularning her hil tillarda dunyaning ohshimighan bulungliridin qalduriwatqan mahtash sozliridin uning muzikisining mediniyet, til we dowlet chigrillirini atlap otish sihrini korgili bolidu. Menmu hazir ozemni uning mestanillirining biri dep sanaymen. Hazir mana uzun bir ozemni bayqash sepiridin kiyin uning muzikisini qayta-qayta anglap 23 yilning aldidiki anam bilen achamning izni besip olturuptimen. Dunyaning yumlaqlighi rastken. Men dunyadiki Qeshqerdin eng yiraq bolghan bir yerde olturup uning nahshillirini anglighinimda huddi 16 yildin biri dessep baqmighan Qeshqerning kichik waqitlirimda mangghan yumshaq topillirigha dessep, sap hawaliridin nepeslinip, tonush bolghan hidlirini purap, dostane yuzlerge qarap, uruq-tuqqan, yar-dostlarni quchaqlawatqandek his qilimen.

Tot yil ilgiri anamning mengisige qan chushup palech bolup qalghan idi. Men her heptide az digende ikki qetim tilipun qilip turattim. Uning kisel azawini we cheklinip qalghan hayatining zirikishlikini azraqmu bolsa untulduray dep ilaji bar tilipunda uzunraq gepke tutishqa tirishattim, emma birdemdila gepimiz tugep qalatti. Bir yerim yilning aldida bir kuni tusattin anamning Amdureyim Heytning nahshillirini yahshi koridighanlighi isimge kilip qaldi. Shuning bilen uningdin hazirmu anglamsen dep soridim. Anamgha birdinla jan kirip awazi jarangliq bolup ketti we hazirmu dawamliq anglap turidighanlighini, VCD larda korup turidighanlighini eyitti. Men uzumningmu hazir uning nahshillirini yahshi korup qalghanlighimni diginimde anam ichi-ichidin kelgen bir hushalliq bilen kuldi. Men 17 yeshimda oydin chiqip ketkenche anam bilen bille bolghan waqitlirim nayiti az. Bolupmu Amerikigha yenip kelgendin kiyin 95-yili berip bir hepte turghandin bashqa korishelmidim. Bezide u mini qandaq adem bolup ketkendu dep heyran bolamdighandu dep oylap qalattim. Her qandaq bir Uyghur ana eger oghli Abdurehim Heyt bolmisa ohshimighan dunyalarda yashawatqan bir oghlining ozgurishidin ensirimey qalmaydu-de. Uning ustige ozgurishke ochuq ikenligimni men Beijingda oquwatqan wahtimdila obdan uhturup bolghan idim. Biz Abdureyim Heyt toghriluq sozlshtuq. Qanche uzun sozleshkinimizni uqmaymen, emma undaq uzun sozliship baqmighinimizgha heli uzun bolup qalghan idi. Yandurqi qetimqi tilipunda anamgha Abdurehim Heytning nahshisini qoyup berdim. Chong bolup tunji qetim anam bilen bir muzikini deqamti anglidim. Anam uni putun uruq-tuqqanlargha dep beriptu. Shuningdin kiyin ular bilen bolghan tilipunlarda Abdureyim Heytning ismi pat-pat chiqip turidighan boldi. Anam bilen uning nahshisini yene bir-nechche qetim birge angliduq.

On ay ilgiri anam tugep getti. Olumige baralmidim. Yalghuz bir oghul turup jinazisini kotirelmigenligim bek eghir keldi. U men tughulghandin buyanqi hayatining hemmiside tulluqning derdini tartip yashap olgendimu hayatidiki birdin-bir er kishi bolghan oghli beshida turup birelmey tullighini yene chandurghan idi. Uni oylisamla yurigim echishidu. Bundaq chaghlarda gerche 1995-yildin biri uning bilen bir piyale chayni bille ichishke yaki bir parche nanni teng yiyishke nisip bolmighan bolsimu uning eng yahshi koridighan nahshillirini birge anglashqa nisip bolghinidin uzemge teselli tapimen. Anam bilen widalishalmidim, emma uning gerche men uwamdin bek yiraq uchup ketken bolsammu tehi ezip qalmighanlighimni bulup hatirjem ketkinige ishinimen. Shuning uchun bu qimmetlik eslimini mumkin qilghan senetchimiz, akimizgha gerche korelmisimu rehmitimni buldurgum kilip buni yazdim. Rehmet, qerindishim. Sillini Huda panayida saqlisun we tehimu zor kuch-quwet we ghelbe ata qilsun.

Nime digen uzun kiche ejepmu tang atmay qaldi.
Chilang horuzum chilang, tanggha qarap kozum taldi.
Chilang horuzum uhlaq jahanim oyghansun.
Mini tashlap uhlighan guli reyhanim oyghansun.
Chilang horuzum chilang, yarni chilap oyghutung…..

14-Yanwar, 2012-yil
Filadelfia, Amerika

Adel.Uyghur
16-01-12, 01:31
Rahmat sizga Turdi. Yazghanliringizning Engilizqisini okup qikkan idim. Tolimu tasirlik yezipsiz. Manmu Abdiryim Heytning nahxillirni uzundin beri yahturup anglap kiliwatiman. Uning ikki nahxisi Engilizqa eytilghan. 6 yilning aldida moda nahxilar idi. Amma ismini bilmiganligim uqun bu ikki nahxining cd sini setiwalalmaywatiman. Man uning nahxillirning kpunqisini dutar rawaplarda qelip turiman.


Yurtumning Awazi

Turdi Ghoja

80-yillardiki Beijing. Men dunyani chushinishke toymay intilidighan student idim. Zhonggu dunyagha echiwitishni yengidin bashlighan idi. Gherp mediniyiti, iddiyeliri, kitap, muzika, kino we kiyim-kichekliri huddi yilini tartiwetken bir oyning derizisini echish bilen teng bosup kirgen hawadek eqip kirishke bashlighan idi. Beijing putun memliketning dunyagha qarap mangghan qoshunining eng aldinqi sepide idi. Studentlar bu herketning avangartliri idi. Mining gherp mediyiti, muzikisi, Englis tili we kitaplirigha bolghan ishqim ashundaq bashlandi. U mini bugunge elip kelgen uzun bir seperning bashlinishi idi.

Universitni putturishke bir yil qalghan yili yazliq tetil qilip Qeshkerge qaytim. Uruq-tuqqan, dost-burederler bilen uchriship aldirash otish kozemge korinip turghan bolsimu tok, turba suyi bolmighan u kichik yizida zirikip riyalliqtin chushlirim ichige yushurinishqa toghra kilip qalsa uyqu dorisi bolarmikin dep mektepning kutuphanisidin ariyet alghan Englische kitap we gherpche muzik kasetlirimni eliwalghan idim. Bizning yizida heli kop ayililerde ichi pushsa chalidighan dutar yaki rawap bar. Emma bizning chong dadamdin qalghan ayile duttarini men 7 yash wahtimda esighliq yerdin alimen dep cheqiwetken idim. Shunga bizning oyde kichkine bir kaset oynighuchidin bashqa kongul achidighan nerse yoq idi. Emma u yili u kaset oynighuchini anam we achamlar bilen taliship qaldim, chunki ular yengi chiqqan Abdurehim Heyt digen bir duttarchining ozliri kochurwalghan bir kasetini qoyimiz deyti, men bolsam uzemning gherp muzikillirini anglaymen deytim. U duttar kaseti bizning yizidila emes Qeshqerning nerigila barsam hemme yerde oynaydighan kaset bolup kalghan idi. Negila otturashqa baray duttarchilar uning nahshisini oqumay qalmayti. Menmu heli yahshi kordum, emma anam bilen achamdek kunde qayta qayta anglighum yoq idi. Undaq qilidighangha gherpche muzikillirim bar idi. Belki men duttar uginish pursitini cheqip qoyghandin kitin dutar muzukisighan digendek soygu hasil qilalmighan bolsam kirek. Yiraqlap kitiwatqan dunyalirimizning arisigha kowruk selish istigide ulargha mining eng yahshi koridighan gherpche muzikilardin bir-ikkini chushendurishke tiriship baqtim, emma Abdurehim Heytning sihri kuchini bosh chaghlap qalghan ikenmen.

Oqush putturgendin kiyin Urumchige qaytip 5 yil ishlidim. Gerche shu zamanlardimu u Qeshqerde meshhur bolsimu emma Urumchide ismini anglap baqmidim. Undin kiyin 1994-yili etiyazda Amerikigha oqushqa keldim. Emdi ahiri gherp muzikillirigha qanidighan boldum, Uyghurche muzikilar arqamda qaldi, Abdurehim Heytlar arqamda qaldi dep oylighan idim. Emma, chong bir heyranliq mini saqlap turghan idi. Aridin besh yil otkende bir etigen oyghunup Amerikining eng chong geziti dunyagha meshhur bolghan New York Zaman Gezitige qarisam burun bir yerde korup baqqandek tonish hem illiq bir chiray qarap turuptu. Abdurehim Heytning suritini tunji qetim koriwattattim. Uni Qeshqerde anglighinimda az digende mining yeshimdin ikki hesse kilidighan ottur yashlardiki bir adem digen tesiratta qalghan ikenmen. Belki uning bom awazliri, kishiler arisidiki chongqur tesirige qarap shundaq oylighan bolsam kirek. Uning miningdin peqet nechche yashla chong, men bilen bir dewrge tewe bir yashta ikenligidin heyran qaldim. 1999-yili 2-ayda elan qilinghan u maqalida Abdureyim Heyt Amerikining dangliq nahschichisi Bob Dilangha ohshitilghan idi. Bob Dilan senet hayatini helq nahshisi eytish bilen bashlap kiyin Amerikining kishilik hoquq herkitige aktip qatniship ijtimayi we siyasi mezmuni bar nahshilarni oqup dang chiqarghan idi. Uch yildin kiyin dunyadiki eng chong we eng meshhur jornal hisaplinidighan Waqit Jornilimu Abdurehim Heytni tonushturup bir maqala berdi. U maqalining mawzusigha Bob Dilan orunlighan Amerikining meshhur helq nahshilliridin bir “Mengguluk Hesrette Qalghan Adem” digen nahshining ismi qoyulghan idi. Maqalining birinji jumlisila “Aburehim Heyt Uyghurlarning Bob Dilanni bolishi kirek idi” dep bashlinip u yenila Bob Dilangha ohshitilghan idi. Bir Uyghur senetkarning dunyadiki eng meshhur gezit bilen eng meshhur jornalda tonishturulishi tunji qetim idi. U maqalilarning yazghuchilliri uning talantigha we insanliq ehlaqi we jasaritige yuksek baha bergen we muzikisini nayiti yahshi korgen idi. Emma men uning muzikillirining liriklirida nime barlighigha zeng selipmu baqmighan ikenmen. Men elwette uningdin nayiti pehirlendim, uzemdin hijil boldum. Uning muzikillirini qayta anglap baqay disem mende yoq idi. Emma behtimge bir qanche aydin kiyin wetendin kelgen bir VCD de u orunlighan bir nahsha bar iken. Bu qetim heqiqeten uning muzikisi bashqiche anglandi, hozurlinip anglidim hem kordum. Belki men gherptiki eng chong gezit bilen jornalning u muziklarning yahshilighini dep berishini saqlawatqan bolghuytim.

Aldinqi 4 yilda uning bir qanche nahshillirini Youtubeta korishke nisip boldum. Dimisimu uning muzikisida ajayip bir sihir kuch bar iken. Uning chongqur bom awazi, tengdashsiz chelishi sihirlik idi. Uning nahsha lirikliri ademni righbetlenduretti, oygha salatti. Kishiler uni bikargha Dutar Shahi dimeptiken. Emma manga eng tesir qilghini uning sehne obrazi boldi. Toghra, u Bob Dilan. Emma u Bob Dilandin kop artuq idi. Gerche u Beijingda 20 yildek ishlep 10 yilning aldida Urumchige yotkilip kilip ishlewatqan bolsimu uning turiqidin huddi omride Qeshqerdin ayrilip baqmighandek bir sap Qesher purighi kiletti. U huddi selep kelgen deryadiki qiyan tashtek uzining eslide ching turghan idi. Buning uchun qanchilik irade we jasaret lazim bolidighanlighini mendek shamalgha egiship uchup dunyaning eng chetige berip tohtighan biri obdan chushinetti. Milli kimligi, orp-adetliri hewipte qalghan bir helq uchun uning ashundaq ulge bolup mezmut turup berishi kichik ish emes idi. Men uningda Uyghurlarning eng isil obrazining jemlengenligini korimen—qawul hem jasaretlik emma mulayim, kamaletke yetken emma kemter, qorqimas, semimi. Gerche uni korup baqmighan bolsammu men uning senidiki obrazidin huddi kongelge hatirjemlik salidighan bir akamgha, ishenchim kamil bir dostumgha qariwatqandek yeqinliq his qilimen. Uning chirayi ashundaq hemme ademning akisi yaki inisi yaki aghinisini eslitidighan tipik Uyghur chiray idi. Men uningda dangliq bir helq nahshichisinila emes belki oz helqi bilen morini morige tirep qoghdash sepining eng aldida turiwatqan bir giralni korimen. Uning dutturi bir chalghu eswabila emes belki bir qilich. Biz sirttiki pewqulladde seperlerni besip kilip adettiki hayatlargha bekinip yashawatqan az sandiki Uyghur ziyaliliri ozlirimizni helqimizning umidi, qutqazghuchilliri dep sanashqa amraq. Likin men barghansiri helqimizning umidining yenila Abdurehim Heyttek ularning yukini moriside koturup qarangghu kichilerde ular bilen bille bolalaydighangha yiterlik jasariti bar kishilerge tewe ikenligini his qiliwatimen. Bizning ugengen bulumlirimiz uzimizning ayilisini qutquzidighangha aran yarawatidu. Wetendikiler bilen erkin pikir almashturidighan bir shara’itimiz bolghan bolsa belki bashqichirek bolar idi.

Sirta kishilerning uning muzikisigha bolghan qiziqishi peseygini yoq. Yeqinda Amerikilik bir muzika kespining oqughuchisi uzining magistirliq tetqiqatigha uning muzikisini tetqiq qilishni tallap tesis yazghan. Hazir Youtubeta Abdurehim Heytning bek kop bolmisimu bir top sadiq mestanliri bar. Ularning her hil tillarda dunyaning ohshimighan bulungliridin qalduriwatqan mahtash sozliridin uning muzikisining mediniyet, til we dowlet chigrillirini atlap otish sihrini korgili bolidu. Menmu hazir ozemni uning mestanillirining biri dep sanaymen. Hazir mana uzun bir ozemni bayqash sepiridin kiyin uning muzikisini qayta-qayta anglap 23 yilning aldidiki anam bilen achamning izni besip olturuptimen. Dunyaning yumlaqlighi rastken. Men dunyadiki Qeshqerdin eng yiraq bolghan bir yerde olturup uning nahshillirini anglighinimda huddi 16 yildin biri dessep baqmighan Qeshqerning kichik waqitlirimda mangghan yumshaq topillirigha dessep, sap hawaliridin nepeslinip, tonush bolghan hidlirini purap, dostane yuzlerge qarap, uruq-tuqqan, yar-dostlarni quchaqlawatqandek his qilimen.

Tot yil ilgiri anamning mengisige qan chushup palech bolup qalghan idi. Men her heptide az digende ikki qetim tilipun qilip turattim. Uning kisel azawini we cheklinip qalghan hayatining zirikishlikini azraqmu bolsa untulduray dep ilaji bar tilipunda uzunraq gepke tutishqa tirishattim, emma birdemdila gepimiz tugep qalatti. Bir yerim yilning aldida bir kuni tusattin anamning Amdureyim Heytning nahshillirini yahshi koridighanlighi isimge kilip qaldi. Shuning bilen uningdin hazirmu anglamsen dep soridim. Anamgha birdinla jan kirip awazi jarangliq bolup ketti we hazirmu dawamliq anglap turidighanlighini, VCD larda korup turidighanlighini eyitti. Men uzumningmu hazir uning nahshillirini yahshi korup qalghanlighimni diginimde anam ichi-ichidin kelgen bir hushalliq bilen kuldi. Men 17 yeshimda oydin chiqip ketkenche anam bilen bille bolghan waqitlirim nayiti az. Bolupmu Amerikigha yenip kelgendin kiyin 95-yili berip bir hepte turghandin bashqa korishelmidim. Bezide u mini qandaq adem bolup ketkendu dep heyran bolamdighandu dep oylap qalattim. Her qandaq bir Uyghur ana eger oghli Abdurehim Heyt bolmisa ohshimighan dunyalarda yashawatqan bir oghlining ozgurishidin ensirimey qalmaydu-de. Uning ustige ozgurishke ochuq ikenligimni men Beijingda oquwatqan wahtimdila obdan uhturup bolghan idim. Biz Abdureyim Heyt toghriluq sozlshtuq. Qanche uzun sozleshkinimizni uqmaymen, emma undaq uzun sozliship baqmighinimizgha heli uzun bolup qalghan idi. Yandurqi qetimqi tilipunda anamgha Abdurehim Heytning nahshisini qoyup berdim. Chong bolup tunji qetim anam bilen bir muzikini deqamti anglidim. Anam uni putun uruq-tuqqanlargha dep beriptu. Shuningdin kiyin ular bilen bolghan tilipunlarda Abdureyim Heytning ismi pat-pat chiqip turidighan boldi. Anam bilen uning nahshisini yene bir-nechche qetim birge angliduq.

On ay ilgiri anam tugep getti. Olumige baralmidim. Yalghuz bir oghul turup jinazisini kotirelmigenligim bek eghir keldi. U men tughulghandin buyanqi hayatining hemmiside tulluqning derdini tartip yashap olgendimu hayatidiki birdin-bir er kishi bolghan oghli beshida turup birelmey tullighini yene chandurghan idi. Uni oylisamla yurigim echishidu. Bundaq chaghlarda gerche 1995-yildin biri uning bilen bir piyale chayni bille ichishke yaki bir parche nanni teng yiyishke nisip bolmighan bolsimu uning eng yahshi koridighan nahshillirini birge anglashqa nisip bolghinidin uzemge teselli tapimen. Anam bilen widalishalmidim, emma uning gerche men uwamdin bek yiraq uchup ketken bolsammu tehi ezip qalmighanlighimni bulup hatirjem ketkinige ishinimen. Shuning uchun bu qimmetlik eslimini mumkin qilghan senetchimiz, akimizgha gerche korelmisimu rehmitimni buldurgum kilip buni yazdim. Rehmet, qerindishim. Sillini Huda panayida saqlisun we tehimu zor kuch-quwet we ghelbe ata qilsun.

Nime digen uzun kiche ejepmu tang atmay qaldi.
Chilang horuzum chilang, tanggha qarap kozum taldi.
Chilang horuzum uhlaq jahanim oyghansun.
Mini tashlap uhlighan guli reyhanim oyghansun.
Chilang horuzum chilang, yarni chilap oyghutung…..

14-Yanwar, 2012-yil
Filadelfia, Amerika

Unregistered
16-01-12, 15:28
Rehmet sizge Adel. Yqqin bolghan bolsa sazingizni anglighili barakenmiz. Bir kunlerde ummu nisip bop qalar.
Salamet bolung.

Turdi



Rahmat sizga Turdi. Yazghanliringizning Engilizqisini okup qikkan idim. Tolimu tasirlik yezipsiz. Manmu Abdiryim Heytning nahxillirni uzundin beri yahturup anglap kiliwatiman. Uning ikki nahxisi Engilizqa eytilghan. 6 yilning aldida moda nahxilar idi. Amma ismini bilmiganligim uqun bu ikki nahxining cd sini setiwalalmaywatiman. Man uning nahxillirning kpunqisini dutar rawaplarda qelip turiman.

Unregistered
18-01-12, 21:54
Bu anatupraq tunugun ishligen programma iken. 10-minuttin kiyin Abdurehim Heyitni ziyaret qilghan yeri barken.

http://anatuprak.com/mtv/tv/2012-01-17/1586.html

Unregistered
20-01-12, 17:57
Bu Lop Nurning Uyghurliri hejep Kirghizlarning qalpighini kiyidikina?
Eynek digen nahshini Dilnar oqughandin rast nahshichidin birsi oqusuchu.


Bu anatupraq tunugun ishligen programma iken. 10-minuttin kiyin Abdurehim Heyitni ziyaret qilghan yeri barken.

http://anatuprak.com/mtv/tv/2012-01-17/1586.html

Turdi Ghoja
08-02-19, 21:34
Bugun Uyghur helqining koyumchan, batur, talantlik oghlani Abdureyim Heyt akimizning hittay turmiside qiyin-qistaqta olturulgenligining hewerini anglap yurugumni teswirligusiz qayghu-hesret, zor bir yoqutush tuyghusi qaplidi. Bu hewerning yalghan bolishini hudadin tileymen. Eger teliyim kilip bir danglik Uyghur bilen chushluk tamaq yiyish yaki korushup yahshimusiz diyish pursitim bolsa u mining birinji tallishim bolatti. Abdureyim Heyt mining pehirlik qehrimanim idim. Uning mining hayatimgha chongkur tesir khilghan bir shehs idi. Youtubeka kirip uning musikkilirini istisingiz dunyaning her qaysi yerliridin kirip anglighan musika mestanilerining her hil tillarda mahtap soz qaldurghanlighini korisiz. Ular gerche Uyghurchi nahshilarning tekstleridin bir eghiz u chushenmisimu uning muzikisidin huzur alghan idi. Abdurehim Heyt musikining dunyaning ortak tili bolghanlighini ispatlighan idi. Uninggha ohshash talantlik artistka peqet haywandinmu better mehluqlarningla ziyan birishke kozi qiyidu.
Yatqan yering jennet bolsun qerindishim! Ensirime, qening bikargha akmaydu. Biz bu intiqamni chokum alimiz! Sening helking zalimlargha hergiz tiz pukmeydu! U mehluklar zorlash, zulum qilish arqiliq sening batur helqingni ozliridek dunyadiki eng pes, eng rezil helkning bir parchisi qilalmaydu. Insan ozliri yirgengen ademge aylanmaydu! Sen bizning qelbimizni menggu yashaysen, dunyadiki mediyet, muzika soygen insanlarning kelbide ijadiyetlering bilen olmeysen!
Yuksrdiki makalini 7 yil aldida yezip chaplighan idim. Sening hatireng uchun Qayta topige chikirip qoydum!

Turdi