PDA

View Full Version : Kuresh Kosen ependini menggu seghinimiz



Unregistered
28-12-11, 17:34
Küresh sultan wapatining 5yilliqi munasiwiti bilen uning hayatidin kichikine estilik


Abdushükür muhemmet

Küresh sultan wapat bolghilimu besh yil boldi. U hayat waqtida yandurghan chiriqining baldur öchüp qalmasliqini arzu qillatti. Biraq u bu arzulirini özi bilen birge élip ketti. U arzu-armanlargha bay bir insan idi. U bu dunyagha talay armanlar bilen tughulup yene shu armanlar bilen ketti. Uning hayatidin we arzuliridin rahet tapmighan köngli , siqilghan yüriki waqitsiz soqushtin toxtidi. Uning ölüm aldida kökergen lewliri, suzulghan qolliri we telpün’gen közliride talay sirlar muemma bolup qaldi. U erkin dölette yashap alemdin ketti, emma u bir ömür izdigen erkinlikige érishelmidi. U muhebetni , hayatni qizghin söyetti, emma uning yüriki changqashtin qurighan idi. Uning hayati peqet öz ghayisigila kömülgen idi. Belkim talay insanlar uning ölümidin shatlan’ghandur, belkim talay insanlar uning ölümidin munglan’ghandur, belkim talay insanlar uning ölümidin güllen’gendur.... U ene shundaq qudiret bilen iz déreksiz ketmidi. Uning basqan izliri ghayisige warisliq qilghuchilarning örniki bolup qaldi.

U özining bu yarqin emma japaliq hayatini yazning seher bir küni ürümchide bashlighan idi. Bu del 1959-yili - ayning 21- kuni idi. Dadisi sultan mehmut qozibay we apisi tillaxan seyid aptonom rayonluq xelq radio istansida ishleytti. Dadisi sultan mehmut qozibayning inisi mehmut qozibay 1955-yili séwit ittipaqigha chiqip ketkenliki sewebidin ular 1960- yildin bashlap nazaret astida ishleshke mejbur bolghan 1963-yili chetelde tuqquni barlar teshwiqat ornida ishlise bolmaydu _ dégenni bana qilip ular kuchargha palan’ghan. Küresh sultan bu chaghda 4 yashta idi. Shundin bashlap u kucharda yashashqa bashlaydu. 1966-Yili dadisi sultan mehmut qozibay sherqi türkistan xelq partiyisining gholluq ezasi süpitide nezerbentke élinip éghir jismani emgeklerge sélinidu. Küresh shu yili özining oqush haytini bashlaydu, emma küresh mektepke kirip 3 yilghiche pantürkisning balisi _ dégen nam bilen mektep ichide bashqilar tepidin chetke qéqilidu we her xil xorluqlargha duch kélidu. 1969-Yili dadisi sultan mehmut resmi qolgha élinip türmige tashlinidu. Küresh shu yili chetke baghlan’ghan wetenni parchilimaqchi bolghan pantürkisning balisi dégen jinayet bilen mekteptin heydilidu. 1970- Yili panasiz qalghan küresh we ailisi ghuljining jéliyüzi nahyisi cholinqay yézisigha palinidu. U yerde oqush imkani bolmighan. Emma ghuljida dadisin duttar chélishni we naxsha éytishni ögen’gen. 1974- Yili ghuljidin kuchargha qayturup kélin’gen. Kuchargha qaytip kelgendin kéyin qurlushta ishleshke mejbur bolghan. Bosh waqitlirida öyde singlliridn ders ögen’gen. U qurulshta ishlesh jeryanida kuchar 1-ottura mektepning teshiwiqat bölümide naxsha éytip bergen we musabiqilargha qatnashqan. 1977- Yili aptonom rayonluq opira ömikidin « jemiyet yashliridin talant igilirini tallash » üchün kuchargha bir heyet kelgende küresh naxsha éytishta birinchi bolup tallan’ghan bolsimu siyasi arqa körünüshi pak emes dégen sewep bilen qalduriwétilgen. Shu yili yene merkizi milletler tiyatér ömikige tallan’ghan, emma yene shu siyasi arqa körünüshi sewebi bilen qalduriwétilgen. Shuningdin kéyin nahiyilik senet ömekte qoshumche heweskarlar qatarida ishligen, emma bir qanche aydin kéyin yene shu siyasiy sewep bilen u yerdinmu qalduriwetken. Qayta- qayta kelgen bu elemlerdin köngli yérim bolghan küresh naxsha éytishni toxtutup deris ögunüshke kiriship kétidu. Yene bir tereptin resamliqqa shagirtliqqa kirip resim sizishni ögünidu. 1978- Yildin bashlap kuchar tashqi soda qarmiqidiki « gélem zawuti » dep atilidighan toqumichiliqqa kirip ishleydu. Gélem zawutida gélmge dair bir xerite bolup, buni bir yaponluq mutexesis sizip bergen iken, emma bir ishchi ihtiyatsizliqtin bu xeritining bir burjigini yirtiwétidu, buni körgen bashliq nahayti xapa bolup, uni ishtin heydiwetmekchi bolidu. Küresh bir kéche olturup xeritining yirtilip ketken yérini qaytidin sizip chiqidu. Buni körgen bashliq küreshni gélem toqush séxidin xerite sizish séxigha yötkep xerite sizish xadimi qilip terbiylimekchi bolidu. Bu jeryanda aqsu we ürümchilerge birqanche qétim téxniklar uchurshiushshigha baridu we shu jeryanda aqsu senet mektepke oqughuchi alidighanliqini bilidu. Küresh kuchardin imtihan berse yene siyasi qalpaq bilen oqushqa baralmay qélishidin ensirep aqsugha bérip imtihan bérip, imtihandin ötidu. 1979- Yili 9- ayda aqsu senet mektepning muzika sinipigha qobul qilinip oqushqa kiridu. 1982-Yili senet mektepni püttüridu we shu mektepte qélip, 1985-yilghiche ishleydu. 1985-Yili ürümchi sheherlik 5- ottura mektepke yötkilip kilidu. 1986- Yildin bashlap télwizorlarda körülüshke bashlaydu. 1987-Yili aptonom rayon boyiche tunji qétim ötküzülgen ishtin sirtqi yash senetkarlarning téléwizorda maharet körsiütüsh musabiqisde birinchi bolup nam chiqiridu.1987-Yili 9-ayda ali mektep imtihanigha qatniship shinjang onwérsititining tarix pakoltitigha tallinidu, emma küresh senetni yaxshi körgenliki üchün aptonom rayonluq senet mektepning muzika pakoltétigha oqushqa kiridu.

1991-Yili 7-ayda mektep püttürüp xizmet texsimatini layiq körmey, shexsi ish bashlaydu. Bu jeryanida « köz munchaq » , « hesret» , «échinish» , « erkek su» namida ün alghu lintisi chiqiridu. 1995-10-25-Küni chetelge chqip kétishke mejbur bolidu. 1996 - Qirghizstan’gha kélidu. Bu jeryanda « oyghan türkistan » namiliq 4 qisimliq ün alghu lintisi ishleydu. 1999-Yili 12-25-küni shiwétsiyege kélidu.
__________________________
Küresh sultanning hayatigha munasiwetlik weqeler téxi tügügini yoq. Uning 1987-yildin taki 2006 -yili wapat bolghan’gha qeder bolghan arliqtiki hayatigha munasiwetlik weqelerni yazsa chong tomluq kitap pütidu. Men 1988-yildin bashlap taki küresh sultan wapat bolghiche bolghan arliqtiki hayatida yüz bergen özgürushlerge , idiyisige , élip barghan paaliyetlirige shahid boldum. Uning hayatigha, muhabbet, aile, nika ishlirigha we ölümige munasiwetlik nurghun sirlar qelbimning chongqur qétida pinhan qaldi. Adalet, heqqaniyet éngi ajiz bolghan millette toghra bilen xatani, aq bilen qarini ayriydighanlar nahayti az bolidu. Emeliyette bularni ölchügüdek bir exlaqiy ölchemmu yoq. Herkim özining shexsiyitini merkez qilip adalet ölchimini békitidu. Igisi yoq bu milletni talap yeydighan suxenchi eblexlerge qarshi turghudek hali bolmighan bu xelq qurbanlirining adalitige qandaqmu ige chiqalisun!?


«Jengchi» ependige
Merhum küresh ependining éghir derijide yürek késili bolup, 2001 - yili chong opiratisye qilin’ghan. Bundaq késelge tutulghan kishi özini peqetla asrishi kérek iken. Biraq u özini asrashqa yaritilmay, eksiche özini pütünley béghishlashqa yaritilghan bolsa kérek. U uyghurning alemge sighmaydighan dert, elem, azap uqubetlirini almidek yardar yürikige yükliwaldi. U wetenni ajayip qattiq teshnaliq bilen séghindi. Uning séghinishlirini « salam denglar weten’ge!» namliq naxshisi toluq namayend qilatti. Merhumning yüriki partilap ketti.
Uning ölümini bizler tizlettuq....... Uning derdini bir az bolsimu yenggillitish uyaqta tursun, eksiche namertlerche, xumsilarche uninggha xiris qilduq. U berdashliq bérelmey yüriki yérilghanda bolsa, nomussiz qatillarche uning jinazisini kötürüp aldida mangduq. Towa! belki uniing muzlighan jesidining yene bir qanche saet biz bilen turup qélishinimu rawa körmey, téximu tézraq közimizdin yoqitish üchün depine murasimige aldirighandimiz....
U wapatidin bir hepte ilgiri birliri bilen bek éghir takalliship qaldi. Bu heqte rabiye anigha deydighanliri batti. Arliq shunche yiqin - rabiye ana osloda, küresh stohkolmda! arliq shunchilik yéqin qalghan idi. Biraq waqit yétishmidi! rabiye ana : oghlum sebre qil! allah buyrisa ete yüz turane sözlishimiz _ dédi uninggha téléfon arqiliq. Biraq kün etige ulashmidi. Uning yaridar yüriki waqit musapisini sighduralmidi. Uninggha gör qazghanlar, uninggha képen tikkenler shatlandi xatirjem boldi. Uni söygenler, uni qollighanlar, uning yene tolimu uzun ömür körüshini arzu qilghanlar hesretke, munggha chömüldi.....
Uning sirliq ölümidin kéyin uning yarqin naxshilirini zadila anglimaymen. Chünki men yene bir mezgil yashashni arzu qilimen. Chünki mende köp ishlarning yip uchi bar........

Yalqun