PDA

View Full Version : RFA de Xorliniwatqan Uyghur Tili



Unregistered
28-12-11, 11:14
RFA de Xorliniwatqan Uyghur Tili

Amerikining paytexti Washingotungha jaylashqan Erkin Asiya Radiosi Uyghur bölümi *Uyghurlarning qelbide intayin yüksek orungha ige. Biraq, yèqinqi *bezi munazirilerde Uyghur *bölimi bashliqi bolmish Dolqun Qembiri namliq "iqtidarsiz qizil kommunist" ning yene köpligen iqtidarsiz, özining bosughisidin ketmeydighan we aghzida exlaq, wijdan, millet desuturini yadilap turup, bulargha xupiyane asiyliq qilidighan, eng muhimu Uyghur til- edebiyatidin qilche xewriri yoq "dangliq yazghuchi" *we " ataqliq doktur" larni ( bu Dolqun Qembirinimu öz ichige alidu) köplep yighiwalghanliqi we bu sewebtin RFA Uyghur bölümide zexmilengen Uyghur tilining echinishliq ingrawatqaliqi bayan qilinghan idi.

Tèmimiz til toghriliq bolghanliqi ûchünBiz bu yerde *RFA diki Uyghur tilida saqliniwatqan bezi mesilikerni misallar arqiliq körsitip ötimiz.*
Biz körsetmekchi bolghan misallar peqet töwendiki bir parche maqalining kichikkine bir qismidinla èlinghan tipik misallardur.*

*http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/mawning-tamiqi-12122011163121.html/story_main?encoding=latin

1- misal:
"Xitay tarixchilirining bildürüshiche, sabiq xitay reisi maw zédung dewride texminen 80 milyondin artuq xitay xelqi öz ejilisiz ölgen."

Bu jümlige qaraydighan bolsaq aptor Mihriban xanim uyghur tilini peqet bir terjime tili süpigide ögengendek qilidu.*
Mesilen " öz ejilisiz ölgen" dègen söz birikmisi Uyghurche *ibarilerni bir birige zorlap tèngish arqiliq tüzülgen.
Uyghur tilida" öz ejilisiz ölüsh" dégen gepni *" biejel ölüsh" deymiz.*

2- misal:
"Tarixi matériyallarda, maw zédung, stalin hem gitlér qatarliqlar 20-Esir dunya tarixida ötken 3 chong jallat dep teriplinip kélinmekte."

Bu jumlining özinila tipik terjime yaki kèsel jümle dèyishke boludu. Bu jümle Mihriban xanimdekla kèlebgsiz bolup, * * xitayche purapla turidu.

Bu jümlide "tarixi" (" tarixiy" bolushi kérek) *dèven sözning imlasi xata, " hem" baghlighuchisi namuwapiq ishlitilgendin *sirt "teriplinish" dègen sözmu kontékist jehtte xata qollinilghan. Uningdin bashqa "20- esir dunya tarixi" dègen bayanlarmu intayin mujimel bolup qalghan.*

" Teriplimek" dègen söz, köpinchi hallarda ijabiy ishlarni teswirleshke *ishlitilidu we mundaq menilerde kèlidu:

① Yaxshiliqini sözlimek : qizning anisi öz qizini , oghulning anisimu öz oghlini teriplep béyit éytishatti .*
Uning yaxshi ish-izliri xelq aghzida teriplenmekte. Bu teripleshke erziydighan èsil xislet.*

② Éniq qilip ipadilimek , chüshendürmek , izahlimaq : kelgenler körgen yéngiliqlarni teriplep sözlidi .

Emdi bu sözning *Egilizche sèlishturmisigha qarap baqayli:

P * (1) to define
1. Sözni teriplimek
To explain a word
P * (2) to praise, to commend, to point out (in commendation)
2. Yaxshi adem, yaxshi ishlarni teriplimek
To praise good men and good deeds
P * (1) to separate out, to pick out, to evaluate (good side, good points)

3. U bu ademning yaxshi teriplirini teripligenidi.
He described this person's good points.
4. Ordidiki bir nechche emeldar uni körüp, padishah aldida uning güzellikini teripligenidi
Some officials of the palace saw her, and praised Her before the king
P * (2) to describe succinctly, to explain
5. Buning xasi'etini teripligende,...
When descibing its special feature,...
6. Emdi uni teriplep hali yoq
Descibring him, He puts on no airs

Qisqisi, Mawzèdung, Gitlir we Stalinning qatilliqini "teriplesh" pütünley eqilgha sighmaydu.*

Shunga " teriplimek" dègen sözni qollanghanda uning kontèkisttiki menisi we ornigha *diqqet qilish kèrek.*

Bu addi uqumni, atalmish tehrir we bash tehrirler we yaki dokturlarmu bilmemdighandu?

Bu xildiki misallar intayin köp. Uyghur tilini tetqiq qiliwatqanlardin bolghanliqim üchün buning dawamini yene yazinen. Biraq, RFA diki bu xil illetlerni qandaq tüzitish mumkin? Torda maqale-obzur yaki tenqidlerni èlan qilish arqiliq özgertkili bolamdu? Buni yene oylinishqa toghra kèlidu.*

Unregistered
28-12-11, 12:25
Uyghur tilini toghra qollinish heqqide yaxshi pikir beripsiz,emma özingizning yazmisidiki imlagha peqet diqqet qilmapsiz. Mümkin bolsa, yazmingizni aldirimay estayidil bir körüwetip andin yollisingiz. Qandaq?

Unregistered
28-12-11, 12:41
RFA de Xorliniwatqan Uyghur Tili

Amerikining paytexti Washingotungha jaylashqan Erkin Asiya Radiosi Uyghur bölümi *Uyghurlarning qelbide intayin yüksek orungha ige. Biraq, yèqinqi *bezi munazirilerde Uyghur *bölimi bashliqi bolmish Dolqun Qembiri namliq "iqtidarsiz qizil kommunist" ning yene köpligen iqtidarsiz, özining bosughisidin ketmeydighan we aghzida exlaq, wijdan, millet desuturini yadilap turup, bulargha xupiyane asiyliq qilidighan, eng muhimu Uyghur til- edebiyatidin qilche xewriri yoq "dangliq yazghuchi" *we " ataqliq doktur" larni ( bu Dolqun Qembirinimu öz ichige alidu) köplep yighiwalghanliqi we bu sewebtin RFA Uyghur bölümide zexmilengen Uyghur tilining echinishliq ingrawatqaliqi bayan qilinghan idi.

Tèmimiz til toghriliq bolghanliqi ûchünBiz bu yerde *RFA diki Uyghur tilida saqliniwatqan bezi mesilikerni misallar arqiliq körsitip ötimiz.*
Biz körsetmekchi bolghan misallar peqet töwendiki bir parche maqalining kichikkine bir qismidinla èlinghan tipik misallardur.*

*http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/mawning-tamiqi-12122011163121.html/story_main?encoding=latin





1- misal:
"Xitay tarixchilirining bildürüshiche, sabiq xitay reisi maw zédung dewride texminen 80 milyondin artuq xitay xelqi öz ejilisiz ölgen."

Bu jümlige qaraydighan bolsaq aptor Mihriban xanim uyghur tilini peqet bir terjime tili süpigide ögengendek qilidu.*
Mesilen " öz ejilisiz ölgen" dègen söz birikmisi Uyghurche *ibarilerni bir birige zorlap tèngish arqiliq tüzülgen.
Uyghur tilida" öz ejilisiz ölüsh" dégen gepni *" biejel ölüsh" deymiz.*

2- misal:
"Tarixi matériyallarda, maw zédung, stalin hem gitlér qatarliqlar 20-Esir dunya tarixida ötken 3 chong jallat dep teriplinip kélinmekte."

Bu jumlining özinila tipik terjime yaki kèsel jümle dèyishke boludu. Bu jümle Mihriban xanimdekla kèlebgsiz bolup, * * xitayche purapla turidu.

Bu jümlide "tarixi" (" tarixiy" bolushi kérek) *dèven sözning imlasi xata, " hem" baghlighuchisi namuwapiq ishlitilgendin *sirt "teriplinish" dègen sözmu kontékist jehtte xata qollinilghan. Uningdin bashqa "20- esir dunya tarixi" dègen bayanlarmu intayin mujimel bolup qalghan.*

" Teriplimek" dègen söz, köpinchi hallarda ijabiy ishlarni teswirleshke *ishlitilidu we mundaq menilerde kèlidu:

① Yaxshiliqini sözlimek : qizning anisi öz qizini , oghulning anisimu öz oghlini teriplep béyit éytishatti .*
Uning yaxshi ish-izliri xelq aghzida teriplenmekte. Bu teripleshke erziydighan èsil xislet.*

② Éniq qilip ipadilimek , chüshendürmek , izahlimaq : kelgenler körgen yéngiliqlarni teriplep sözlidi .

Emdi bu sözning *Egilizche sèlishturmisigha qarap baqayli:

P * (1) to define
1. Sözni teriplimek
To explain a word
P * (2) to praise, to commend, to point out (in commendation)
2. Yaxshi adem, yaxshi ishlarni teriplimek
To praise good men and good deeds
P * (1) to separate out, to pick out, to evaluate (good side, good points)

3. U bu ademning yaxshi teriplirini teripligenidi.
He described this person's good points.
4. Ordidiki bir nechche emeldar uni körüp, padishah aldida uning güzellikini teripligenidi
Some officials of the palace saw her, and praised Her before the king
P * (2) to describe succinctly, to explain
5. Buning xasi'etini teripligende,...
When descibing its special feature,...
6. Emdi uni teriplep hali yoq
Descibring him, He puts on no airs

Qisqisi, Mawzèdung, Gitlir we Stalinning qatilliqini "teriplesh" pütünley eqilgha sighmaydu.*

Shunga " teriplimek" dègen sözni qollanghanda uning kontèkisttiki menisi we ornigha *diqqet qilish kèrek.*

Bu addi uqumni, atalmish tehrir we bash tehrirler we yaki dokturlarmu bilmemdighandu?

Bu xildiki misallar intayin köp. Uyghur tilini tetqiq qiliwatqanlardin bolghanliqim üchün buning dawamini yene yazinen. Biraq, RFA diki bu xil illetlerni qandaq tüzitish mumkin? Torda maqale-obzur yaki tenqidlerni èlan qilish arqiliq özgertkili bolamdu? Buni yene oylinishqa toghra kèlidu.*



Adash seningmu hata , teriplimek, Erepchidin tilimizge kirgen soz. :" Te,rif " Erepche we menisi,;' Chushendurmek,Uhturmaq we Tonushturmaq " digenlik bolidu.

Mehriban Hanim maqaleside Erepchidin Tilimizge kirgen ,:" Te,rif " sozini kop yeride we toghra ishetken.

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
28-12-11, 13:15
Erebchengni qoy. Bu yede uyghur tlili heqqide gep bolowitiptu. Derweqe Uyghurchida bu soz ozleshturulgende shundaq ozleshturulgen iken. Buni mekke ependi bu sewiyisi bilen bilmise kerek.

Unregistered
29-12-11, 13:00
Izzet qilsang hormet tapisen

Meningche bu torgha keriwatqanlarning kopunchisi silidin kichik, ‘adash’liri emes. Gep sozde diqqet qilghayla.

Chunki izzet qilsang hormet tapisen deymiz emesmu ?

Silining toghar bu sozning yiltizi erepchidin krigen, emma u degenlik choqum sili bilidighan erepche mendia digenliktin direk bermes. Bu yerde Uyghur tilida sozlishiwatqan ikenmiz choqum Uyghur tilining istimal mezini chiqish qilishimiz shert . eger yaq desiliri siz erepche yeziwerse. Til bir birige tesr korsitish jeryanida menisi oz peti yaki ozige xas muhit tarixiy jeryan yengi mexmut hasil qildurghan.
Missal :
Xelq , Uyghur tili istimilida chetelche bir sozdin korgen bolsemu tarixiy dewr basquchlarning tesiri astida ; xelq we xeq dep ikkikge ayrilip Uyghur tilidiki istimali mezmun jehettin oxshimaydighan ikki sozni peyda qilghan.
Emdi teripke kelse :
Uyghur tili istimalida

Terip [i] e [ ①tonushturulghan yaxshi terep : teripini qilmaq . ② Chüshendürüsh , izah : terip bermek .
Teriplimek [p ① yaxshiliqini sözlimek : qizning anisi öz qizini , oghulning anisimu öz oghlini teriplep béyit éytishatti . ② Éniq qilip ipadilimek , chüshendürmek , izahlimaq : kelgenler körgen yéngiliqlarni teriplep sözlidi .

Sozler ijabiy we selbiy meniwlerni ipadilgenliki uchun ishletken chaghdimu choqum shuni eks ettirishi kerek.
Isen qalghayli.


Adash seningmu hata , teriplimek, Erepchidin tilimizge kirgen soz. :" Te,rif " Erepche we menisi,;' Chushendurmek,Uhturmaq we Tonushturmaq " digenlik bolidu.

Mehriban Hanim maqaleside Erepchidin Tilimizge kirgen ,:" Te,rif " sozini kop yeride we toghra ishetken.

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
29-12-11, 21:43
Birinchi yazmini yazghan wetendash.
Siz shunchilik tepsili yazghan uzundin uzun maqalingizni oz namingzda élan qilmapsiz Nime uchun? Chunki qorqisiz.....
RFA diki xizmethiler oz isimi familisi bilen ekran aldida keskin sozlep olturuptu, eger hazirqi Uyghur dawasini bir Jeng desek ular aldinqi septikiler bolidu. Sizchu????? Kim herket qilsa shuni ghajap xotunlarning keynidin gheywet qilip.....
RFA ning birinchi sherti til, yeziq, terjime emes belki yuriki bar bir otyurektur....
Meni RFA ishleydiki dep qalmang ulardin hich birini tonighanmu emesmen.
Peqet bu chetellerdiki Erlirimizning gheywetchi bolup ketkini ajayip umutsizlendurudu meni. Burun biz "tul xotundek gheywet qilmighina" deytuq hazir biz uni ozgertip" chetellerdiki Uyghur erlerdek gheywet qilmighina" deydighan bolduq.
Erliri ajiz millet xorliqta qalar deydiken, bizning kunimiz shu boldi. Uyghurgha bash bolghidek bir Er chiqmidi, 60 tin ashqan bir Ana bash bolup japa tartip yurse, uni tillap demiginingiz qalmidi.

Easssssit Sadir palwan qeni, Gheni batter qeni, eng addisi Ana yurt romanidiki Muhtar Bay bolsimu bolatti..........


Uyghur Qiz /NY

Unregistered
29-12-11, 22:46
bu meydandiki gheywetlerning hemmisini erler qiliwatidu, digen qandaq gep emdi?

gheywet qiliwatqanlarning kopreki ayallar. shundaq, erlermu bar.


oziche turupla erlerni gheywetchige chiqirwetish nimidin direk beridu?

Unregistered
30-12-11, 00:38
Arkin Asiya Radiyusining Amirikida turuxlik hismatqilliri nahayiti yahxi ixlawatidu. Bolupmu Dulkun Kamberi wa man ismini bilmigan, watandiki azap qakkuqilarni ziyarat kilghuqi, ar muhbir apandi wa tarjimanlar. Bular sawiyisi yukuri wa amilyatqanlighi kuqluk bolghan timilarda isil hawerlarni toghra beriwatidu. Man bularni tabriklayman.

Radiyugha madiniyat sawiyisi towan, hissiyatqan amiliyattin qatnigan, gharip ali bilim yurtliridin yirak turghan, wurraqi tokmakqilar yolatmaslik kirek. Bu tokmakqilar barghanla yerida millatni sesitidu.

Imlada anda sanda hatalikning korilixi adatta yuz berip turidighan ix. Mohim masilida teyilip katmaslikka kapalatlik kilix kirek.