PDA

View Full Version : Üz millitige xizmet qilmighan alim _kitap yükligen ishektur



kochurup koyghuchi
11-12-11, 14:06
Üz millitige xizmet qilmighan alim _kitap yükligen ishektur

http://www.wetinim.org/forum/viewthread.php?tid=12423

Biz uyghurlar ezeldin alim -ulimalarni ezizlep , bishimizda kütürüp , yuluqqan her ishta ulardin telim -meslehet ilip ,her ishta ulargha egiship , ularning isimigha , jismigha , nupuzigha qet’i hörmet qilip , uqughan we uqutqanlarni chong bilip ,ulardin tapqan -teginimiznimu ayimay , ularni jama’etning eng yuqiri qatlimi dep tunup kelgen bir xeliq . Shuning üchünmu bizde bashqa qérindash xushnilirimizgha silishturghanda medinyet , ilim -pen we hüner -sen’et shundaqla bulargha egishp tereqqi qilghan soda -tijaret , bilm -tixnika hemde edibiyat -sen’et téz yükselgen disek xata bulmaydu.
Kumrajiwa yiraq hidistandin ilm ügünüp we ilim tehsil qlip , üz wetini üchün xizmet qilghili qaytip kelgende padishahning uning dessep ütishi üchün üzning dümbisini tütüp bergenligi bayan qilnidu .Mundaq bir weqe dunya milletliri tarixida bekmu az uchirsa kirek .

Shu seweptin bizde nahayti küp sanda alim-ülimalar yitishp chiqqan , orta asiya iqlimida yeni türkler diyarida alim -ülima dise uyghur bulmighan teqdirdimu , shu bir yeliri biz uyghurlargha yaki sherqi türkistan tuprighigha munasiwetlik bir uchurgha irishimiz . Alimlargha bizning jemiyette shundaqla qelbimizde bergen ornimiz bek yüksek !
Alimlar bizning gülimiz, bizning hüsnimiz . Hazirmu shundaq , kelgüsidimu shundaq bulidu . Biz bu en’enimzini qedirleymiz we menggü dawamlashturmiz .

Emma yiqinqi zaman tariximizda bizning nurghun paj’elirimizning bash sewepchisi shundaqla hazirqi weziytimizdimu xata yerde turup , xata rul ilip , xata yulda mingiwatqan bezi shexislirimizning del biz eshundaq chong bilip eqide qilghan , ishen’gen , bishimizning taji dep tunughan alimlirimiz ikenligini itirap qilmisaq bulmaydighan yerge yetti . Bu bir achchiq we rehimsiz riyalliq , ichinishliq heqiqet.

Yiqinqi zaman tariximizda bizge ziyini eng chong bulghan alim - eyni zaman olimalirining kattisi appaq xujadur . Bu ademning kishlik hayatini tetqiq qilip baqidighan bulsaq uning ilmi , talanti , ijtihadi , bilm sewiyesi , xutbe sühbetlerde sözligen wez -nutqi qatarliq jehetlerde heqqetenmu shu zamanning eng katta we karamet alimi ikenligide gep yuq . Onminglighan ixlasmenliri barlighi we nechche minglghan uqughuchi talip yitishtürüp chiqqanlighimu sözlinidu bezi riwayetlerde . Emma mushu adem bizning 400yilliq ichinishliq tariximizgha asas silip quyup ketken idi .

Hazirqi zaman tariximizdimu 1930-yillarda muskiwa unwirsitida uqup yitishp chiqqan , shu waqitining shara’itigha silishturghanda zamaniwi ma’arip , zamaniwi uqu-uqutush shara’itida uqughan , dewrining serkisi digili bulidighan , bizning eng ali melumatliq kishilirimiz hisaplinidighan qadir hajimu uqushini tügitip weten’ge kelgende qeshqer jama’et xewipsizlik idarisining bashlighi bulup ishlep , ishligendimu üz xelqige emes üzige ma’ash bergen shing shiseyge sadiq bulup ishlep mehmut muhiti we memtili ependiler ilip barghan yingi ma’arip herkitige ighir buzghunchiliq ilip kelgen , nurghun bigunah emma wetenperwer kishlerni siyasi mehbus dep qulgha ilip ültürgen , ikki quli üz qewmi -qirindashlirining qini bilen buyalghan yuqiri melumatliq ademlirimiz idi.

Shingssheyning eyni waqitta süwit rusiyesige (tashkentke)uyghurlarni ewetip uqutqanlighi hem bularning bizning hazirqi zamaniwi ziyalilar sipining asasi bulup qilshi , atalmish shinjang unwirsitining bizning qanxur döshminimiz , jallat shingshisey terpidin üzige yalaqchi , bayqush , mangqurt yitishtürüsh üchün qurulghanlighi qatarliq weqelikler bizning ma’arip tariximizdiki bir yirginishlik dagh , yiqimsiz bir külengge bulup hisaplinidu .Shundaqla mustemlikichilerning bizni qul qilip tutup turush üchün qullan’ghan eng ünümlük bir tedbiri we ulargha eng küp payda yaratqan bir meblegh , tülen’gen bir bedeldur , bu bedel tümenligen xitay jengchilirining hayatini qurban qilishtin köp erzan tuxtaydighanlighi iniq.

Bügünki weziyetni hemmimiz bilimiz , xitay üzige yalaqchi qilip ishletkenler hergizmu uqumighan , sawatsiz , sapasiz , melumatsiz uyghur emes belki xelqimiz ichidiki ek bilimlik ,yuqiri melumatliq kishler disekmu bulidu , nahayet bizning ziyalilirimizda umumliship qalghan qulluq en’enisi we üz xelqige xiyanet qilishni adet qiliwalghan yaman illiti hetta maqal-temsillirimizdimu üz ipadisini tépip buldi . «ziyali -qilghan ishi xiyali » ,«mullining digini qil , qilghinini qilma!»(men üzem uchrashqa bashqa millettin bulghan dostlirimgha bu maqal -temsilni terjime qilip birip surap baqtim silerde mushundaqraq bir gep barmu dep hazirghiche turk, pars ,erep ,xitay milletliride bundaq gep yuqken , bashqilirini tixi uqmiduq ) digendek hikmetlik ibariler ilim söyer en’enisi bilen tunulghan bu xelqimizning ziyalilargha urghan qamchisidur.
Eqli bar ademge bu bek ighir gep , likin bizning ziyalirimizning bashqa millet ziyalilirigha uxshimaydighan bir alahidiki« bilmlik emma eqilsiz » ,«zirek , puxta emma hayasiz » ,«shuhretperes likin numussiz »bulghachqa ular bu haqaretni qitigha almay yurwatidu .

Bu bir nechche kündin biri mushu tor bette «qarlighach uwisidiki mexpi söhbet» digen timide bir qatar yazmilar yizildi
Http://www.Azatliq.Net/forum.Php ... &extra=page%3D1
,yazmining mezmuni we yazghuchining telebbuzidin qarighanda bu yazmining üsek söz bulush ihtimali bekmu tüwen . Bulupmu erkin sidiq we rishat abbasqa munasiwetlik qsimliri ademni bekmu epsuslandurdu . Rishat abbasni wetende jiq uqughuchilar bilidu , uning éss’ay da ilan qilghan maqalilirining sani nahayti küp dep bek dangqi bar , erkin sidiq bulsa tiximu pexirlik bir alim dep tunilidu ,uning amirka alem qatnash idarsida ishligenligining üzila wetenidiki uqughuchilargha nahayti zur ilham we ruhi küch ata qiliwatidu.

Emma ularning atalmish«tuxumni tashqa urmasliq »furmulasi buyinche ish qilip üz xelqige kelgen pursetlerni yazmida diyilgendek eshundaq shekiller bilen üz xelqining döshmenlirige xizmet qilidighan liniyige kirgüzüp quyishi , hetta hazirghiche qlimishlirini tuxtatmay dawamilq qurultay ichide bülgünchilik , tepriqchilqning yamrishi üchün shamal chiqrishidin ibaret bu iplaslighi ademni yirgendurdu , xuddi appaq xujining üz nepsii üchün , üzining shexsi arzusini emelge ashurush üchün , xeliqning üzige bulghan ixlas -eqidisini , ishenchisini suy’istimal qilip , pütün bir xeliqning janu _jan menpe’etini üzining shexsi arzu -xahishigha qurban qilip , döletning asayishlighini buzghanlighi we tashqi döshmenni bashlap kilip wetenni xaniweyran qilghanlighi , yiqinqi zaman tariximizdiki qulluq dewrimizning asasini salghanlighi bizni nepretlendürüp , yirgendurgendek .
Yiqindin buyan bizning sansizlighan dukturlirimiz yitishp chiqti hem dawamliq chiqiwatidu , likin qiziqarliq yiri shuki bularning ichide xitay hökümtidin mihrini üzeligenler yuq diyerlik derjide az , hemmisi uqushni püttürüp bulghandin kiyin bir amallarni qilip hökümet urunlirida ishlisemken digen tamada , mihrini üzeligenlermu nahayti qilalisa chet’elde qélip üzning bir kishlik jinini biqiwatqan , xitaygha qarshi birer xizmet bilen pida’i bulup shughullinip baqqanlarghu esla yuq hetta bizning namayishlirimizghimu hazirghiche dükturlar peqet qatnashmasmish !

Yene shu rabiye animz «bu sh bulmidi » dep , üzining bir nechche balisining hayatini dugha tikip bu ishqa atlinip chiqqanda , dükturlimiz heyran bulghan halda qarap turghan hetta beziliri kilip rabiye animizgha bundaq «exmiqaniliq » qilmasliq heqqide «ilmi yusunda »chüshendurup nesihetlerni qilshqanlarmu buptiken , emdi rabiye animzining körsetken ejri miwe birishke bashlawetqanda yene eshu dükturlirimiz tilfun qilip «huquqni tapshurung »dise , üsek söz tarqitip «rabiye qadir duktur emes , lider bulushqa layiq emes » dep yürse bu eshu dükturlirmizning kitap yükligen ishektin perqi yuqlighidin bashqa yene nimini chüshendurdu !
Ishek digen beribiz ishek , belki u ishek ighilda saman yep yitishi mumkin , belki itizda ishlishi mumkin , belki bir ademni üshniside kütürüp mekke mukerremge apirishi mumkin , belki her küni ashqan tamaq yighidighan tung bsilghan harwini sörep ali mektepning derwazisidin daghdam qedem bilen kirip daghdam qedem chiqip kitishi mumkin , likin u beribiz ishek , hergizmu mekkige barghanlghi üchün haji , ali mektepke da’im kirip chiqqanlighi üchün alim bulmaydu .

«sühbet»te diyilgen ishlarni qilghan eshu alimlirimiz (eger bular rasit bulsa) ularning amirkidiki qaysi bir tetqiqat idarsida ishligini bilen bir shiekning nahayti yuqri qimmet yartidighan bir ikinzaliqta ishligining hichqandaq perqi yuq .

Biz bu tor bettin erkin sidiq akining üzning tor biti arqiliq bu meslige nispeten bir chüshendurush birshini ümit qilimiz, bu «söhbet» te diyilgini rastmu ? Biz elwette sizning siyasigha arlashmighan halde wetendiki qirindashlargha ülge bulghanlighingizdin söyinimiz , emma astirittin bizning xelqimizge paydisiz bulghan shekilde qurultaygha qul tiqsingiz, üzingiz ehli bulmighan bir ishni qilmen dep «kichik baliliq » qilsingiz, xatirjem bulung , xeliq sizni qanchilik yuqiri kötürgen bulsa shunchilik yuqirdin chürüp yerge atalaydu , bu geplerge perwasiz yürmesligingizni ümit qilimiz. Ichlmaydighan sir yuq , eger rastinla mushundaq qilmshlar bar bulsa ,towwe qilip «ghit qising» , eger yalghan bulsa biz sizdin kechürüm suraymiz , u chaghda hisap birsh newiti bu «sühbet» ni yazghuchigha kilidu , elwette !
Http://www.Azatliq.Net/forum.Php ... &extra=page%3D3