PDA

View Full Version : Uyghur döliti qurush yoli nede ?????????????????????????????????



Unregistered
27-10-11, 10:10
Uyghur döliti qurush yoli nede? (1)
Aptor: elsöy
Eng axirqi uyghur döliti xelqara menpeetler oyunida qurban qilinip, xitayda kommunist hakimiyet textke chiqip uyghur wetinini qayta téritoriyisige élip istila qilghandin buyan uyghurlarning musteqilliq küreshliri toxtap qalmidi. Uyghur wetini ichi we sirtida weten musteqilliqi üchün maddiy we meniwiy teyyarliqlarni türlük yollarda hazirlash xizmitini ishligen nurghun kishilirimiz yashliq dewridin qériliq dewrige qedem qoydi, hetta nurghunliri allahning ulargha ata qilghan inamgahlirigha kétishti. Uyghur dewasi xitay ichki ziddiyetlirining tereqqiyati we xelqara weziyetning tereqqiyat özgürüshige béqip tereqqiy qilip keldi. Emma yérim esirdin köp waqitta nurghun bigunah kishilerning jan tesedduq qilishi we nurghun maddiy-meniwiy qurbanliqlardin kéyin uyghurlar yenila özining musteqil dölitini eslige keltürüsh, yaki qayta bir musteqil dölet qurush arzusigha yételmey, bu arzu birqanche ewlad arisida chüsh sheklide udum qéliwerdi. Uyghur wetini ichidiki xitay istilachilirining pilanliq we séstimiliq halda élip barghan we élip bériwatqan ménge yuyush we uyghur milliy kimlikini yuqutush süyqestliri bilen bir türküm xitay wetendashliqini qubul qilip, zozongtang namliq jallatning on minglighan uyghurning qénini siyah qilip, uyghur wetinige öchmes dagh qilip qoyghan «yéngi chigra» menisidiki kemsitish xaraktérliq isim «shinjang»ni uyghur milliy kimlikige dessitidighan nadan we ghapil insanlarni, hetta iman tuyghusidin chetnigen xain,ghalchilarni yétishtürüp chiqti we chiqiwatidu. Eng yaman bolghini, xitayning uyghur wetinini baza qilip gheripke yürüsh qilish, yaki kéngeymichilik qilish pilanigha mustehkem chigra bazisi qurush meqsitide rayundiki xewplik amil sanalghan yumshaq küch---uyghur kimlikini yoqitish üchün türlük yönülüshler boyiche élip bériliwatqan, uyghur mewjudliqigha biwaste tehdit élip kélidighan siyasetler we ularning ijra qilinishi uyghurlarni ismi bar, jismi yoq «aptonum rayun» namida özini saqlash we tereqqiy qildurush chüshidin oyghunushqa qistap qoydi.
Xitayning iqtisadiy tereqqiyati jeryanida shekillen’gen türlük jemiyet mesililiri uyghur wetinige kelgende xas jemiyet mesilisidin milliy ziddiyet we toqunushlargha, hetta qanliq soqushlargha aylandi. Xitay démokratliri gerejdanliq hoquqi mesilisi sewiyiside yuqiridiki mesililerni hel qilish ümüdini xitayning hakimiyet almiship démokratlishishigha baghlashni teshebbus qilsimu, ularning uyghur sadasini chüshenmesliki, yaki pisent qilmasliqi, uyghur milliy mewjudluqigha köngül bölmesliki ularda bundaq iqtidarning yoqliqini bizge körsitip berdi. Xitay muxalipetchilirining küchlük milletchilik idiyisi we uyghur milliy mewjudluqini kemsitish xaraktérlik söz-heriketliri ular bilen gerche xitay kommunist hakimiyiti aldida sepdash bolsaqmu, milliy mewjudliqimiz üchün bir septe emes, eksiche ziddiyetlik qarmu-qarshi seplerde bolush éhtimalliqimizni bizge ashkarilidi. Manju istilasi bilen xitaygha baghlan’ghan uyghurlar ikki qétim bu istila zenjiridin qutuldi, emma xitayning xelqara menpeetlerde tutqan ornining uyghurdin yuqiriliqi seweblik xitaygha qayta-qayta ikki qétim biilaj tutuldi. Uyghurlarning tarixiy milliy tejribiliri uyghurning xitaylar bilen birge teng mewjud bolup turalmaydighanliqini ayding qildi. Chünki, xitay pirqidöletchiliri keship qilghan uyghurlarni yoq qilish pilanini, pirqidöletchilerni yiqitip uyghur wetinige kirip put tiresh jeryanida türlük shérin-shéker kelimiler bilen köz boyighan xitay kommunistliri dawamliq ijra qiliwatatti, démokratik hakimiyet qurush dewasi qiliwatqan xitay muxalipetliri bu pilanni dawamliq bashqa bir shekillerde ijra qilidighanliqini ashkarilighan idi. Kéngeymichilik we bashqa milletlerni istila qilishni tereqqiyat dep chüshünidighan késel mentiqige ige xitay milletchiliki uyghur dölitining qurulushini özlirige tehdit, uyghurlarni xitaylashturup yoq qilishni bolsa milletning «tereqqiyat» musapisida choqum bésip ötüshke tégishlik basquch dep tonuytti. Bu sewebtin uyghurlarning bundaq mentiqidiki milletchilik qan- hüjeyrilirigiche singip ketken bir qewm bilen ortaq yashap, ortaq mewjudliqni saqlap tereqqiy qilish éhtimalliqini yoq qilatti. Démek, uyghurgha musteqil dölet qurush yolida méngish birdin-bir chiqish yolila emes, belki birdin-bir mewjudluqni saqlash yolimu bolup qalghanidi.
«Uyghur aliy kéngishi»ning amérikida élip barghan awaz tashlash paaliyitide bösüsh xaraktérlik mutleq köp awaz bilen uyghurlarning musteqilliq telep qilidighanliqi, xelqara qanunlar boyiche « öz teqdirini özi belgilesh» dep atilidighanliqi jakarlandi. Mewjudluq teqezzasi uyghurlargha bu yolni tallatqanidi. Buni yol dégendin köre menzil dégenlik durus bolsa kérek. Emma, bu menzilge yétidighan yol zadi nede?

Uyghur döliti qurush yoli nede? (2)

Uyghurlar dölet qurush derdide sersan bolghili yérim esirdin ashti. Uyghurning weziyiti dölet qurush intilishidin mewjudluq üchün dölet qurushqa qarap tereqqiy qildi. Musteqilliqtin ibaret bu menzilning qaysi yönülüshte ikenlkini körsitidighan kompas yoq idi. Jenubiy sudanning musteqil bolup dunya döletliri ichide yéngi dölet qatarida étirap qilinip istiqlal quchup bayraq chiqarghanliqi uyghurlargha ya kompas yoq, ya yultuzlar yoq téngirqash peytide, qarangghu ormanliqta özining musteqilliq menzilige yetken birining ayaq izini körsitip qoyghandek qildi. Jenubiy sudan musteqilliqi bilen uyghur döliti qurush yolliri heqqide mulahize yürgüzüshtin burun, jenubiy sudan bilen mustemlike halitidiki wetinimiz sherqiy türkistan otturisida qisqiche bir sélishturush élip bérishni layiq kördüm. Töwendiki uchurlargha diqqet qilghaysizler:
Jenubiy sudan: jenubiy sudan yaki jenubiy sudan jumhuriyiti wetinimiz sherqiy türkistan’gha oxshash ichki quruqluq döliti bolup, jughrapiyisi shimaliy afriqigha yaki sherqiy afriqigha tewe. Hazirqi paytexti juba bolup, hazirqi eng chong shehiridur. Kelgüside paytextini döletning merkiziy qismigha jaylashqan sheher ramsélgha yötkesh pilanliniwatidu. Jenubiy sudan sheriqte éfiopiye bilen, sherqiy jenupte kéniye bilen, jenupta uganda bilen, gherbiy jenupta kon’go démokratik jumhuriyiti bilen, gheripte merkiziy afriqa jumhuriyiti bilen, shimalda sudan bilen chigrilinidu. 2008-Yili sitatistika qilghan nopusi 8 milyon 260ming 490 kishi. Kishi béshigha toghra kélidighan daramiti bir ming 546 dollar. 50 Nechche xil yerlik til mewjud bolup, dölet tili én’gilis tili.
Jenubiy sudan muhemmed eli sulalisi dewride misirgha tewe bolghan bolup, 1956-yili sudan musteqil bolghanda sudanning bir qismi qilip texsimlen’gen. Birinchi qétimliq sudan ichki urushidin kéyin1972-yili jenubiy sudan aptonum rayuni qilip qurulup, taki 1983-yilighiche dawam qilghan. Ikkinchi qétimliq sudan ichki urushidin kéyin, 2005-yili shimaliy sudan bilen ténchliq chüshinish bitimi imzalighan. Shu yilining axirida jenubiy sudan aptonum hökümiti qurulghan. 2011-Yili 9- iyul musteqil dölet bolghan. 2011-Yili 15-iyul birleshmish milletlerge eza dölet bolghan. 2011-Yili 28-iyul afriqa birleshmisige eza bolghan.
Sherqiy türkistan: sherqiy türkistan, yaki uyghuristan, yaki shinjang uyghur aptonum rayuni asya qitesining merkizige jaylashqan tipik ichki quruqluq döliti yaki rayuni bolup, jughrapiyisi ottura asiyagha yaki eneniwiy türkistan tupraqlirining sherqiy qismigha jaylashqan. Hazirqi atalmish aptonum rayunning paytexti ürümchi shehiri bolup, tarixta mewjud musteqil hakimiyetlirining we hazirqi uyghur kulturining merkizi qeshqer. Sherqiy türkistan shimalda rossiye bilen, sherqiy shimalda mongghuliye we jenubiy mongghuliye atalmish aptonum rayuni bilen, sheriqte xitay bilen, sherqiy jenupta tibetning xitaylashturulghan köknur rayuni bilen, jenupta tibet, hindistan, keshmir, pakistan bilen, gherbiy jenupta afghanistan we tajikistan bilen, gheripte qirghizistan, qazaqistan bilen chigrilinidu. 2010-Yili sitatistika qilghan nopusi 21 milyon 813ming 334 kishi, uyghur nisbiti %45. Jemiy türük nopusi %55 pirsent etrapida. Kishi béshigha toghra kélidighan daramiti üch ming 38 dollar. Uyghur tilini asas qilghan türük tilliri, paris tili we xitay tilidin ibaret asasliq üch xil til mewjud bolup, mejburlan’ghan dölet tili xitay tili.
Sherqiy türkistan manju impiriyi dewride istila qilin’ghan bolup 1884-yili 5-april «shinjang» yeni yéngi chigra yaki yéngi qazan’ghan tupraq meniside isim qoyulup impiriyining bir ölkisi qilin’ghan. 1933-Yili 12-noyabr sherqiy türkistan jumhuriyiti musteqil bolghan, uzaq qalmay qayta istila qilin’ghan, emma xitay dölitige heqiqiy menidin tewe bolmay, millitaristlarning musteqil halda bashqurushida bolghan, 1944-yili 12-noyabr sherqiy türkistan jumhuriyiti qayta musteqil bolghan we 1949-yili 1-öktebr xitay xelq jumhuriyiti qayta istila qilip öz téritoyisi ikenlikini jakarlighiche musteqil turghan. 1955-Yili 1-öktebr uyghur aptonum rayuni qilip qurulghan.
Her ikki dölet eslide bashqa bir döletke yaki émpiriyige mustemlike bolghan, kéyin yene bir dölet bu mustemlikini dawamlashturghan yaki shu asasta qayta mustemlike qilghan. Her ikki dölet yaki mustemlike rayon’gha aptonomiye hoquqi bérilgen. Nopus sani we iqtisadiy kirim perqi zor emes. Bu oxshashliqlarni biz talliwalghan emes, belki bu oxshashliqlar bizning tebiy sharait we weziyitimizni belgileydighan ul seweblerdur. Emdi oxshimasliqlargha qarighinimizda, ikki dölet yaki mustemlike rayundiki til, milletlerning tüzülüshi we musteqilliq yolida zor perq mewjud. Jenubiy sudanda milletler köp xil we murekkep, 50 nechche xil til mewjud, sherqiy türkistanda bolsa uyghur tilini asas qilghan yerlik türkiy tillardin bashqa tajawuzchi xitaylarning mejburiy halda dölet tili qiliwalghan xitay tilila mewjud. Mujadile tarixda bolsa uyghurlarning musteqilliq menzilini izdesh yolida « xitay ichki urushi» dégen qalpaqni kiyeligidek birer chong urush yaki toqunush bolup baqmighan.
Jenubiy sudan we uyghur döliti qurush yolidiki mujadile tarixdiki sélishturmilar , ottura sheriqte téxiche dawamlishiwatqan ereb quyunining quralliq wastiler arqiliq mesile hel qilish métodi, qeshqer,xotenlerdiki qanliq küreshlerning xitaygha élip kelgen tesiri qatarliqlar uyghurlargha quralliq küresh yolini musteqilliq yolidek tonitiwatqandek qilatti. Tibetlerning yérim esirlik ottura yol siyasiti bilen élip barghan heq telep qilish paaliyetlirining ünümining asta yaki passipliqi, ténchliq yolliri bilen uyghur mesilisini hel qilishqa bolghan ishenchning töwenlishi qatarliqlar uyghurlargha bu yolning toghriliqini ispatlawatqandek qilatti. Ejiba uyghurlar rastla xitaygha qarshi quralliq küresh qilishi zörürmu? Buninggha héchkim addiy qilipla yaq yaki hee dégen jawabni bérelmeydu. Chünki sharait piship yétilgende, shundaq teqezza tughulghanda we eng muhimi shundaq iqtidar uyghurlarda hazir bolghanda héchkim bu yolni yasaqlap chekliyelmeydu. Emma shundaq sharait we weziyet hazir bolmighan ehwalda, uyghur natiwan we ajiz halette héchkim uyghurni bu yolgha bashliyalmaydu we ittirelmeydu. Urush yaki jeng arqiliq xitay istilasigha qarshi turush mesilisi toghra yaki xataliq mesilisi emes, belki shu iqtidarning uyghurda hazir bolush yaki melum birkimler uyghurgha hazir qilip bérish mesilisidur. Uyghurlar téngirqimaqta, ghezep we azapta yürekliri örtenmekte idi. Ottura sheriqte étilghan oqlar ereb mustebitlerning tenlirige tegken bilen, aghriqi yiraq sheriqtiki xitay istilachilarni azablimaqta idi. Uyghur quralning sépini tutmay turupla, xitay arghamchini körüp zeherlik yilan dep warqirap hoshi qalmighanidi.

Uyghur döliti qurush yoli nede? (3)

Uyghurlar xitay istilasigha qarshi xuddiy jenubiy sudanliqlar shimaliy sudan’gha qarshi urush qilghandek jeng achalamdu? Jenubiy sudan 1955-yildin 1972-yilghiche birinchi qétimliq quralliq mujadile élip barghan we aptonomiye hoquqigha érishken, 1983-yildin 2005-yilghiche ikkinchi qétimliq quralliq mujadile élip barghan we 2011-yili musteqilliq nusritige érishken. Jenubiy sudanning shimaliy sudan bilen bolghan yirikliki 1946- yili biritaniye mustemlikisi astidiki misirgha tewe mezgilide biritaniye sitratigiyisi boyiche diniy we kulturiy alahidilikliri roshen perqliq shimaliy we jenubiy sudan rayuni ikki rayun qilip orunlashturulghan, emma shimaliy sudanning hoquq we imtiyazdiki orni, diniy étiqad we éitnik perqi qatarliqlar rayun weziyitini keskinleshtürgen. 1956-Yili sudan musteqil bolghanda jenubiy sudanda yerlik millitaristlar we qebile aqsaqallirining kontirolliqida yérim muntizim halettiki quralliq qisimlar saqlan’ghan we bu küch kéyinki mezgilde quralliq qarshiliq we urushqa eng muhim asas bolghan. Sherqiy türkistan xitay mustemlikisi bolghandin kéyin bundaq bir éhtimalliqtin saqlinishni niyet qilip uzaq mezgillik sitratigiye tüzgen xitay istilachiliri eslidiki milliy armiyini quralsizlandurush, xitay qisimlirigha qoshiwétish, chetke qéchip kétishke mejburlash we tarqitiwétish qatarliq wastiler arqiliq uyghurni qayta armiyisiz haletke élip kelgen, kéyin uyghur tupraqlirida keng kölemlik quralsizlandurush herkiti élip bérip rayunda tarqalghan qurallarni yighiwalghan. Ezeldin qural tutush we qural saqlash enenisige ige xelq yéngiche quralsiz kulturgha mejburiy köchürülgen. Mana hazir uyghurlarning pichaq ésish enenisimu yoq bolup, uyghur qolida tömürning suniqi yoq haletke yetkenidi.
Jeng, yaki urush qilishning nurghun sewebliri bolidu, mewjud sharaitning oxshimasliqi bilen nurghun oxshimighan yolliri, métotliri bolidu. Emma, orun jehettin eneniwiy urushta aldinqi sep we arqa sep dep ikki asasliq orun bolidu. Hazirqi zaman urushida bolsa yuqarqi ikki orundin bashqa uchur-teshwiqat aldinqi sépi we arqa sépidin ibaret mewhum orunlarmu mewjud. Bu orunlar mewjud bolmisa, urush mewjud bolmaydu yaki urush derijisige kötürülelmey qalidu. Eneniwiy urushtiki aldinqi sep obyiktip orun, küreshning négizlik élip bérilidighan, neyze uchi sanjilidighan jayi bolup, eng köp qan tökülidighan we eng köp chiqim tartilidighan jay. Eneniwiy urushtiki arqa sep oxshashla obyiktip orun bolup, aldinqi sepke maddiy we eskiriy yardem we toluqlashlarni ishleydighan we yetküzidighan jay bolup, arqa sépi bolmighan aldinqi sep öz mewjudliqini uzaq dawam qilalmaydu. Shunglashqa eneniwiy urushlarda zerbe béridighan eng muhim nishan arqa sep bolup, ikkinchi dunya urushida ittipaqdashlarning bombardimanchiliri girmaniyining arqa sépidiki muhim istiratigiyilik zawut-karxanilarni bombardiman qilghan. Gérmaniye rossiyige hujum qilip milyonlighan sowit armiyisini yer chishletken bolsimu, sowitlar ittipaqining kengri ketken téritoriyisi teminligen zor arqasep iqtidari bu uprashlarni toluqlap qaytarma hujum qilishqa sharait yaritip bergen. Uchur-teshwiqatqa kelsek, amérikining éraqqa hujum qilghanda axbarat wastilirigha yalghan xewer tarqilip téxi ishghal qilinmighan jaylarni ishghal qilin’ghan qilip teshwiq qilishi öz-ara alaqe iqtidari ajiz iraq armiyisining parchilinishini tézletken. Keng kölemlik qirghuchi qurallar sepsetisi bilen éraqqa hujum qilish sewebi we pursiti yaritishi amérika wetendashlirigha urushning ehmiyitini tonushturghan. Démekchi, urushning nishani bolghan düshmen terepni qaymuqturushta qollinidighan uchur-axbaratlar uchur-teshwiqatning aldinqi sépi bolidu. Urush arqa sépidikilerni nishan qilghan uchur-xewerler uchur-teshwiqatning arqa sépi bolidu.
Uyghurlarning hazirqi ehwalidin qarighinimizda uyghur wetini we xitay tupraqliri eneniwiy urush chüshenchisi boyiche uyghurlarning aldinqi sépi, yeni obyiktip aldinqi sépi , emma uyghurlargha bu aldinqi septe küresh élip bérish üchün jeng qural- eswablirini, tiransiport-qatnashlirini , bashqa maddiy éhtiyajlarni we eskiriy küchlerni teshkillep, terbiylep teminleydighan arqa sep téxi mewjud emes. Arqa sep mewjud bolmaydiken, aldinqi septe küresh éhtiyaji qanchilik küchlük bolghan bilenmu urush shekillenmeydu. Ziddiyetlerning küchlük, xiristlarning chong bolushi mewjudluqning urush qilish teqezzasini yaratsimu, emma emiliy sharaitlar bu teqezzaning herketke aylinishini tosup qoyidu. Gerche köp sandiki kishiler bundaq bir teqezzani tonup yetken we shundaq bir opratsiyige intiliwatqan bolsimu, arqa sepning bolmasliqi, yaki arqa sepning shekillenmesliki ularning heqiqiy menidiki ünümlük heriketke ötüshini cheklep qoyidu. Buning bilen bundaq bir teqezzaning réalliqqa aylinishi taki arqa sep shekillenmigiche cheksiz qerelde toxtap qalidu. Xitay bolshiwiklarning quralliq küreshni aldi bilen pirqidöletchi xitaylarning küchi ajiz bolghan ottura tüzleklingtiki yézilardin bashlishi, uzun seperlarni qilip shu yézilargha toplinishi we shu jaylarni baza qilip quralliq küreshni dawamlashturushi, yaponiye dunya urushida meghlup bolup mejburiy halda xitaydin chékin’gende meqsetlik halda bir qisim qurallarni shu chighkeshlik bolshiwik xitaylargha ötküzüp bérishi ularning teghdiride zor özgürüshning bolushigha türtke bolghan. Bolshiwik xitaylar arqa sepning muhimliqini tonup yétip, aldi bilen arqa sep qurulushini tamamlighan. Emdi shinxey inqilabi arqiliq manju impiriyisini aghdurup xitaylarning musteqilliqini qolgha keltürgen xitaylarning inqilap basquchlirigha qarisaq, sunjungsen bashliq milletchi xitay rehberliri chetellerde bankilardin, baylardin we hökümetlerdin qerz élish qatarliq chariler arqiliq mewhum bir arqa sep, yeni iqtisadiy küch bilen xelqarani arqa sep qilip küreshni bashlighan we ghelibe qazan’ghan. Yehudiylarning dölet qurush musapisige qarisaqmu shundaq bir nuqtini bayqaymiz, yehudiylar pütün dunyagha chéchilip ketken yehudiylarni judizim idilogiyisi astida birlikke keltürüp, tijaret we sodini asas qilghan halda qurup chiqqan milliy iqtidari we amérika qatarliq döletlerning yardimi bilen oxshashla xelqaraliq arqa sep shekillendürgen we sekkizdek erep dölitining hujumlirini chékindürüp ikki ming yillardin buyan ewladmu-ewlad udum qilip kéliwatqan yehudiy döliti qurush chüshini emelge ashurghan. Jenubiy sudanning kürishige qarisaq, uganda qatarliq döletler ariliq yetküzülgen maddiy we eskiriy eshyalar, amérikidiki qaratenlik xiristian guruppiliridin we dunya katolik muxlisliridin üzülmey kelgen iqtisadiy we maddiy yardemliri ularning milliy armiye berpa qilish we aldinqi sep shekillendürüp shimaliy sudan qisimlirini chékindürelishige shert hazirlighan.
Démek arqa sep we uni shekillendürüsh intayin muhim bolup, uyghurlarning taki bügün’giche qiliwatqan küreshlirining meghlup bolushidiki eng asasliq seweb üzlüksiz bir arqa sepning bolmasliqi, yaki arqa sep yardimi qilish wedisini qilghan küchlerning xelqara menpeetliri aldida uyghur teqdirige satqinliq qilishi bilen uyghurlarning mujadililiri meghlup boldi we meghlup boliwatidu. Xelqarada meyli ténchliq yolida bolsun, yaki bashqa yollarda bolsun, uyghur dewasini teshwiq qiliwatqan uyghur siyasionliri yérim esirdin buyan bu nuqtini tonup yétip, shundaq bir arqa sepni berpa qilish yaki shundaq bir arqa sep qurup chiqish meqsitide herket qilghan bolsimu, qanche qétimliq aldinish we sétilishlar uyghurlarning ümüdini yelkisige élip kétiwatqan bu süyümlük insanlirimizni achchiq uhsirashlargha mejbur qilghanidi. Uyghurlarda arqa sep berpa qilish yaki tépish, xelqarada yushurun yaki mewhum ittipaqdashlarni qazinish yaki qézish herketliri uyghurlarning shundaq iqtidarlargha ige bolush yaki yétildürüshi üchün muhimdur. Uyghurda kem bolghini urush qozghash sewebi yaki bahanisi emes, belki shundaq sharait we weziyet idi.

(Dawami bar)

Hörmet we éhtiram bilen:
Elsöy

Unregistered
27-10-11, 12:41
hormatlik elsoy apandi yukarki mulahize musatakillik yoli makalingizni paydilinix harektirlik korsak bolidu dap karayman.hazir bu yar xari dap atalgen dunya kuqluk dolatler taripidin kiqik bir yaki bax minutluk xahar dap karilip kalmakte.makalidiki jugrapilik yaki siyasi harektirlik xaraitlar ajiz millat yaki rayon ,dolatler uqun qong bir kainat sestimisidak angge ige.hazirki xaraitta mustakillik bolux uqun bu dolatni kolliguqi kuqluk dolat bolixi yaki xu hokumran dolat xu dolatni oz dolitige yuk bolmaslik sawabidin bu tupraktin waz keqixi kerak.mustakillik boliximiz uqun millat kuqluk bolixi yaki mustakillikni kolliguqi kuqluk dolat bolixi kerak.biz mustakillik dawasida, hazirki xaraitta kundin kunge kopiyiwatkan kuqluk dolatlarning siyasi,jugrapiliyilik xaraittin bu yar xarini kiqik xaher yaki bax minutluk xahar dap karigan siyasi kozkarixini kobul kiliximiz kerak.qunki bizning millitimiz hiqkimge ohximaydigan bir milyart nopusluk assilimatsiya kilix zorawanlikige ige millatning hokumranlikida.bizning har hil tarihi, siyasi, iztimai ,jugrapiliyilik xaraitimiz makalidiki waziyatke uygun kelmesliktak waziyatke ige dap karilidu.undakta bizning hazirki jugrapiyilik,siyasi,iztimai,tarihi xaraitimizni kaysi yerde bolixi kerak dap kariximiz kerak? yukurki kuqluk dolatlarning naziridiki siyasi,jugrapiyilik ornimiz mana xu biz dawa ilip beriwatkan,amerika ,awropa kitasidur.biz mustakillik dawayimizni muxu jugrapiyilik orundin qikix kiliximiz kerak.(dawami bar))