Unregistered
04-03-06, 01:26
http://www.uyghur1.com/uyghur/viewtopic.php?t=528
Milliy birlik degen neme?
PostPosted: 04 Mar 2006 09:28 am Post subject: Milliy birlik degen neme? Reply with quote Edit/Delete this post Delete this post View IP address of poster
Ghojiniyaz Hajining qoshuni Urumchi etrapida urush qiliwatqanda, Sabit Damolla Qeshqerde "Sherqiy Turkistan Islam Jumhuriyiti"ning qurulghanliqini dunyagha jakarlaydu, hemde Ghojiniyaz Hajigha mexsus mektup ewetip, uni mezkur jumhuriyetning reisi supitide tebrikleydu. Buningdin xewer tapqan Haji, "Damollamning neme qilghini bu, ishni buzup!" dep, qattiq achchiqlinidu (A.Otkur, "Oyghan'ghan Zemin"). Mana bu hadise - eyni waqittiki Uyghur siyasiy hayatida milliy birlikning mewjut emeslikini korsitip beridu. Demek, Hajimning neziride, Damollam "ish"ni buziwatidu! Undaqta, Hajimning konglige pukken "ish"i, yeni siyasiy nishani neme edi? Damollam, siyasiyon bolush supiti bilen, musteqqilliqni jakarlashta qoralgha tayanmisa bolmaydighanliqini aldinala chushen'gechke, Hajimgha murajiet qilghan edi. Lekin, siyasiy tariximizning bu nazuk peytide, siyaset bilen qoral bir yerdin chiqmidi. Shundaq bolsimu, bu ikki zatning teghdiri oxshash boldi, ikkilisila Sherqiy Turkistandiki mustemlikichi hakimiyetning igedarchiliqidiki eyni bir turmide qetle qilindi. Sherqiy Turkistanliqlarda milliy birlik bolmisa, ularning milliy azadliqidin bashqa yene bir teghdiri yenila oxshash demektur.
Konilarning "ya olum ya korum" degen dana ibarisining menisi mushu bolsa kerek. Uyghurlarning eyni zamandiki "milliy bolgunchi"si bilen "muawin reis"i eyni bir qol arqiliq "ujuqturuldi". Uyghurlar neme bolishidin qet'i nezer olumge mehkumdur. Bu menidin elip eytqanda, peqetla "korum" uchun olush bizning bashqa xil olushimizdek bimene bolmisa kerek. Undaqta, "korum" degen neme? Elwette, u - ozimizning ozimizge yarisha teghdiri, milliy teghdirimiz, ozimiz belgileydighan teghdir. "Korum" degen ikenmiz, uning neme ikenliki bizge aldinala ayan bolishi shert, milliy teghdirimizning sheklini hazirdin bashlap eniq sizip chiqishimiz lazim. Xelqara qanundiki "xelqlerning oz teghdirini ozi belgilesh hoquqi" biznimu oz ichige alghan iken, hech bolmighanda, milliy teghdirimizning qandaq shekilde ipadilinidighanliqini etige qoymay bugunla aydinglashturiwelishimiz kerek.
Eger, Xelqara Jemiyet bizdin "xosh, ozenglar belgilimekchi bolghan teghdiringlarning shekli qandaq bolghusi?" dep sorap qalsa, biz neme dermiz? U chaghda, hilegerlik qilip "biz milliy heq-hoquqlirimizni isteymiz" dep tutruqsiz jawap bergili bolmaydu elwette. Eniq qilip, milliy musteqqilliq deymizmu yaki milliy aptonumiye deymizmu? Yaki bolmisa, konfediratsiye dep jawap beremduq? "Qeni, ozliri birneme desile" dep olturamduq ya?! Baridighan menzilini eniq bilmey turup yolgha chiqqan karwan bolup qelishtin iza tartmamduq?! "Damolla"lirimiz bilen "Haji"lirimizning jawabi bir yerdin chiqmay qalsichu texi, u chaghda neme bolar? "Oz teghdiringlarning neme bolidighanliqini aldi bilen ozara putushuwalghandin keyin andin kelersiler, eziz mehmanlar" dep xelqara jemiyet bizni uzutup qoyghandin keyin, bir-birimizge "neme qilghining bu, ishni buzup" dep ozara gal boghishamduq ye?!
Milliy birlik degen soz, aldi bilen, bir putun xelqning teghdir birliki degenliktur. Teximu eniq qilip eytqanda, bir putun milliy teghdirning shekil birlikidin ibaret. Bu, tegi-tektidin alghanda siyasiy mesile bolup, Uyghur xelqining bashqa mesililiri yeni kishilik hoquq mesilisi, diniy mesilisi we iqtisat - ijtimaiyet - mediniyet mesilisining hel bolishigha birdinbir kapalet qilghuchi amildur. Milliy teghdirimizning sheklide ortaq birlik bolmay turup, kishilik hoquqimizni, diniy erkinlikimizni we iqtisadiy - ijtimaiy - medeniy alahidiliklirimizni qoghdash yolida elip barghan kureshlirimizning belgilik unumi bolmaydu. Eger nishan bir bolsa, toghra bolsa, barliq yollar toghra demektur. Buning eksiche bolghanda, barliq teshkilatlirimiz Uyghur xelqining siyasiy dawasini tuyuq yolgha bashlaydu. U chaghda, belki weten ichide bolmisimu, weten sirtida bir xil ichki urushning otliri tutishishi mumkin. Ottura Asiyada yuz bergen melum ikki Uyghur teshkilatining qanliq toqunishi - yuquriqidek pajiening deslepki signalidin ibaret.
Meyli Islamchi bolayli yaki kishilik hoquq-demokeratiyechi bolayli, meyli siyasiy paaliyetchi bolayli yaki qoralliq qarshiliq korsetkuchi bolayli, meyli "aq mushuk" bolayli meyli "qara mushuk", qandaqla bolishidin qet'i nezer milliy teghdirimizning birla sheklini ortaq talliwalayli. Milliy birlik degen mana mushu. Hazirqi jiddiy mesile - xelqimizning bir putun teghdiri qaysi xil siyasiy shekilde emelge ashqanda andin ularning arzu-istekliri toluq kapaletke ige bolidu? degen oylinishtin ibaret. Musteqqilliqmu? Konfediratsiyemu? Aptonumiyemu?
Milliy birlik degen neme?
PostPosted: 04 Mar 2006 09:28 am Post subject: Milliy birlik degen neme? Reply with quote Edit/Delete this post Delete this post View IP address of poster
Ghojiniyaz Hajining qoshuni Urumchi etrapida urush qiliwatqanda, Sabit Damolla Qeshqerde "Sherqiy Turkistan Islam Jumhuriyiti"ning qurulghanliqini dunyagha jakarlaydu, hemde Ghojiniyaz Hajigha mexsus mektup ewetip, uni mezkur jumhuriyetning reisi supitide tebrikleydu. Buningdin xewer tapqan Haji, "Damollamning neme qilghini bu, ishni buzup!" dep, qattiq achchiqlinidu (A.Otkur, "Oyghan'ghan Zemin"). Mana bu hadise - eyni waqittiki Uyghur siyasiy hayatida milliy birlikning mewjut emeslikini korsitip beridu. Demek, Hajimning neziride, Damollam "ish"ni buziwatidu! Undaqta, Hajimning konglige pukken "ish"i, yeni siyasiy nishani neme edi? Damollam, siyasiyon bolush supiti bilen, musteqqilliqni jakarlashta qoralgha tayanmisa bolmaydighanliqini aldinala chushen'gechke, Hajimgha murajiet qilghan edi. Lekin, siyasiy tariximizning bu nazuk peytide, siyaset bilen qoral bir yerdin chiqmidi. Shundaq bolsimu, bu ikki zatning teghdiri oxshash boldi, ikkilisila Sherqiy Turkistandiki mustemlikichi hakimiyetning igedarchiliqidiki eyni bir turmide qetle qilindi. Sherqiy Turkistanliqlarda milliy birlik bolmisa, ularning milliy azadliqidin bashqa yene bir teghdiri yenila oxshash demektur.
Konilarning "ya olum ya korum" degen dana ibarisining menisi mushu bolsa kerek. Uyghurlarning eyni zamandiki "milliy bolgunchi"si bilen "muawin reis"i eyni bir qol arqiliq "ujuqturuldi". Uyghurlar neme bolishidin qet'i nezer olumge mehkumdur. Bu menidin elip eytqanda, peqetla "korum" uchun olush bizning bashqa xil olushimizdek bimene bolmisa kerek. Undaqta, "korum" degen neme? Elwette, u - ozimizning ozimizge yarisha teghdiri, milliy teghdirimiz, ozimiz belgileydighan teghdir. "Korum" degen ikenmiz, uning neme ikenliki bizge aldinala ayan bolishi shert, milliy teghdirimizning sheklini hazirdin bashlap eniq sizip chiqishimiz lazim. Xelqara qanundiki "xelqlerning oz teghdirini ozi belgilesh hoquqi" biznimu oz ichige alghan iken, hech bolmighanda, milliy teghdirimizning qandaq shekilde ipadilinidighanliqini etige qoymay bugunla aydinglashturiwelishimiz kerek.
Eger, Xelqara Jemiyet bizdin "xosh, ozenglar belgilimekchi bolghan teghdiringlarning shekli qandaq bolghusi?" dep sorap qalsa, biz neme dermiz? U chaghda, hilegerlik qilip "biz milliy heq-hoquqlirimizni isteymiz" dep tutruqsiz jawap bergili bolmaydu elwette. Eniq qilip, milliy musteqqilliq deymizmu yaki milliy aptonumiye deymizmu? Yaki bolmisa, konfediratsiye dep jawap beremduq? "Qeni, ozliri birneme desile" dep olturamduq ya?! Baridighan menzilini eniq bilmey turup yolgha chiqqan karwan bolup qelishtin iza tartmamduq?! "Damolla"lirimiz bilen "Haji"lirimizning jawabi bir yerdin chiqmay qalsichu texi, u chaghda neme bolar? "Oz teghdiringlarning neme bolidighanliqini aldi bilen ozara putushuwalghandin keyin andin kelersiler, eziz mehmanlar" dep xelqara jemiyet bizni uzutup qoyghandin keyin, bir-birimizge "neme qilghining bu, ishni buzup" dep ozara gal boghishamduq ye?!
Milliy birlik degen soz, aldi bilen, bir putun xelqning teghdir birliki degenliktur. Teximu eniq qilip eytqanda, bir putun milliy teghdirning shekil birlikidin ibaret. Bu, tegi-tektidin alghanda siyasiy mesile bolup, Uyghur xelqining bashqa mesililiri yeni kishilik hoquq mesilisi, diniy mesilisi we iqtisat - ijtimaiyet - mediniyet mesilisining hel bolishigha birdinbir kapalet qilghuchi amildur. Milliy teghdirimizning sheklide ortaq birlik bolmay turup, kishilik hoquqimizni, diniy erkinlikimizni we iqtisadiy - ijtimaiy - medeniy alahidiliklirimizni qoghdash yolida elip barghan kureshlirimizning belgilik unumi bolmaydu. Eger nishan bir bolsa, toghra bolsa, barliq yollar toghra demektur. Buning eksiche bolghanda, barliq teshkilatlirimiz Uyghur xelqining siyasiy dawasini tuyuq yolgha bashlaydu. U chaghda, belki weten ichide bolmisimu, weten sirtida bir xil ichki urushning otliri tutishishi mumkin. Ottura Asiyada yuz bergen melum ikki Uyghur teshkilatining qanliq toqunishi - yuquriqidek pajiening deslepki signalidin ibaret.
Meyli Islamchi bolayli yaki kishilik hoquq-demokeratiyechi bolayli, meyli siyasiy paaliyetchi bolayli yaki qoralliq qarshiliq korsetkuchi bolayli, meyli "aq mushuk" bolayli meyli "qara mushuk", qandaqla bolishidin qet'i nezer milliy teghdirimizning birla sheklini ortaq talliwalayli. Milliy birlik degen mana mushu. Hazirqi jiddiy mesile - xelqimizning bir putun teghdiri qaysi xil siyasiy shekilde emelge ashqanda andin ularning arzu-istekliri toluq kapaletke ige bolidu? degen oylinishtin ibaret. Musteqqilliqmu? Konfediratsiyemu? Aptonumiyemu?