PDA

View Full Version : Mehriban hanimgha qattiq tenqit



IHTIYARI MUHBIR
25-08-11, 19:37
RFA ning muhbiri Mehriban hanim bu weqelikni bek addila qiliq yani bizlerning bilginimizdek emes, normal bir bulangchiliq weqesidek yeziptu, belki bilgini anglighini shundaqtur, amma biz bu yerde bu weqe toghrisida bilgenlirimizni yezip siyasi munaqeshe qiliship baqsaq, men bu hususta bir qeshqerlik balidin anglighan idim, hetta bu torda qisqa qilip yezip hem qoyghan idim, endi ahtursam u maqalemni tapalmidim, bashqilarning yazghanlirigha qarap anglighanlirimni yene yezip qoyimen,

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE





2003-Yildiki qirghizistan aptobus weqeside éri we baliliridin ayrilghan 11 ayal naheqchilik üstidin erz qilmaqta

Muxbirimiz méhriban
2011-08-25
2003-Yili etiyaz mezgilide, uyghur sodigerlirini asas qilghan bir aptobus, qirghizistandin qeshqerge kélish sepiride bulangchiliqqa uchrighandin kéyin köydürüwétilgen idi.


RFA Photo / Shohret Hoshur

Sürette, shaire göher memet.

Yéqinqi yillardin buyan, uyghur élidin xitayning paytexti béyjing shehirige kélip erz qiliwatqan uyghur erzdarlar barghanche köpeymekte. Radiomiz tünügün namelum bireylen teminlengen uchurgha asasen, 2003-Yili 26-Mart küni qirghizistanda yüz bergen bulangchiliq hem aptobus köydürülüsh weqeside erliri hem baliliridin ayrilip qalghandin kéyin, héchqandaq tölemge érishelmigen tursungül, gülbahar, büsare, munewwer, hörigül, ayshemgül qatarliq 11 neper uyghur ayal hem jüret haji qatarliqlarning béyjingda erzini dawamlashturuwatqanliqini, nöwette ularning yerlik dairiler teripidin öz yurtlirigha élip kétilish aldida turuwatqanliqidin xewer taptuq.

Erzdarlardin tursungül xanim qatarliqlar radiomiz ziyaritini qobul qilip, shu qétimliq aptobus köydürülüsh weqesidin kéyin, özliri köp qétim hökümet dairilirige erz qilghan bolsimu, emma bügüngiche héchqandaq tölem pulgha érishelmigenlikini bildürdi.

Tursungül xanim weqedin kéyin hökümet dairilirining weqeni bir terep qilishta, weqede qaza qilghan xitay tijaretchiliri bilen uyghur tijaretchilirining aile tawabatlirigha perqliq muamile qilghanliqini bayan qilip, eyni chaghda weqede qaza qilghan 4 neper xitay sodigerning aile tawabatlirining xitay hökümitining her bir aile üchün bergen 400 ming yüen tölem puligha érishkendin bashqa, ularning ayallirining hökümet teripidin xizmetke orunlashturulghanliqini, tul qalghan uyghur ayalliri bolsa, bügünge qeder héchqandaq tölem pulgha érishelmeyla qalmastin, eksiche erz qilish jeryanida dairiler teripidin aldash, tehdit sélish, popoza qilish, qorqutush qatarliq muamililerge uchrap kéliwatqanliqini bayan qildi.

Tursungül xanimning bildürüshiche, bu ularning 2-Qétim béyjinggha kélip erz qilishi bolup, ular 2003-Yili 3-Ayning 26-Küni qirghizistanda yüz bergen aptobus köydürüwétilish weqeside qaza qilghan atushluq hem qeshqerlik 11 neper tijaretchining tul qalghan ayalliri hem anilargha wakaliten hökümet dairiliridin tölem puli bérishni telep qilip béyjinggha kelgen. Emma ularning erzi qobul qilinmayla qalmastin, nöwette atushtin kelgen tursungül, gülbahar, jüret haji qatarliq ücheylen yerlik hökümet dairiliri teripidin qayturulup kétilish aldida iken.

Bu qétim béyjinggha kelgen erzdarlardin qeshqerdin kelgen munewwer xanim, özliri béyjingda erz qilish jeryanida, salametliki nacharliship iqtisadiy jehettin qiynalghandin bashqa, her waqit yerlik dairiler ewetken hökümet xadimliri teripidin tutup kétilish xewpi astida, erzini dawamlashturuwatqanliqini bildürdi.

Tursungül xanimning bildürüshiche, eyni chaghda weqede qaza qilghanlarning tul qalghan ayalliri, yétim baliliri, yashanghan mezgilide béqimsiz qalghan ata-Aniliri 8 yildin buyan héchqandaq tölem pulgha hem hökümetning yardimige érishelmigenliki üchün éghir ghurbetchilik ichide kün kechürüshke mejbur bolghan.

Munewwer xanim yene özi hem bashqa erzdarlarning munasiwetlik dairilerning weqeni bir terep qilishta, uyghurlar bilen xitaylargha perqliq muamile qilghanliqidek bu xil tengsizlik üstidin erz qilishni dawamlashturidighanliqini bayan qilip, özlirining adalet telep qilish iradisidin hergiz yanmaydighanliqini bildürdi.

2003-Yili mart ayliridiki xelqara xewerlerdin melum bolushiche, 2003-Yili 3-Ayning 26-Küni qirghizistanning béshkek shehiridin yolgha chiqqan xitaygha tewe bolghan xelqaraliq yoluchilar aptobusidiki uyghur tijaretchilerni asas qilghan 21 kishi, shu küni kéchide qirghizistan bilen qeshqer arisidiki xitay chégrasigha yéqin jayda awwal namelum kishiler teripidin bulanghan, aptobustiki 21 kishi pütünley öltürüp tashlanghan, andin aptobus köydürüwétilgen. Eyni chaghda xitay hökümet metbuatliri weqeni bir qétimliq térrorluq hujum qilish weqesi dep élan qilghan bolsimu, emma weqeni sadir qilghuchilarning kim ikenliki hem weqedin kéyin ölgüchilerning axiretlik ishlirining qandaq bir terep qilinghanliqi heqqide héchqandaq uchur bermigen idi.

Unregistered
25-08-11, 21:01
RFA ning muhbiri Mehriban hanim bu weqelikni bek addila qiliq yani bizlerning bilginimizdek emes, normal bir bulangchiliq weqesidek yeziptu, belki bilgini anglighini shundaqtur, amma biz bu yerde bu weqe toghrisida bilgenlirimizni yezip siyasi munaqeshe qiliship baqsaq, men bu hususta bir qeshqerlik balidin anglighan idim, hetta bu torda qisqa qilip yezip hem qoyghan idim, endi ahtursam u maqalemni tapalmidim, bashqilarning yazghanlirigha qarap anglighanlirimni yene yezip qoyimen,

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE




Mening u Hejge kelgen Qeshqerlik balidin buningdin alte-yette yil ewwel anglighinimni bir yerde bu torgha qisqa qilip yezip qoyghan idim. esimde qelishiche shundaq idi, Qeshqer Ostengboyida yan-yangha ikki oyde ikki bala bu olgenlerning ichide bar iken,

Eslide peqet Qeshqerde shu yeqin bir nechche mehelledinla bu olgenlerdin yette-sekkiz bala bar imish, u Osteng boyidiki ikki ailege Qizil Hitay Hakimiyeti ikki dane koyup Qapqara bolup ketken ikki jesetni ,:" Man bu ikki jeset silerning balanglarning jesidi " dep beriptu we bu ikki aile bu koyup Kosey bolup ketken jesetni rasmu,? yalghanmu,? dimeyla, yaki diyelmayla namizini chushurup apirip komuwetiptu.

Shu balining diyishiche bu balilarning ichide wetende qoralliq hereket qiliwatqan Uyghur teshkilatqa iqtisadi yardemde bolghanlar bar iken, Qizil Hitay bu Aptobustiki Uyghur tijaretchilerning ayrim-ayrim Aptobuslar bilen Qeshqerge qaytishidin ensirep ichige Hitay Tijaretchi atliq ehmeq bedellerdin bir nechchini aldap tiqip qoyghan imish, shu kuni u balilarda yenida elip mangghan neq Dollar tehminen uch milyon Amerika Dolliri etrapida imish,

Egerde normal bulangchilar qilghan bolsa idi, pullarni elip qechipla u Uyghurlargha tegmeytti, chunki bir kuni bilinip qelish ihtimali bar idi, halbuki u bulangchilar pullarni bulap qechipla qalmay u Aptobustiki Kishilerning hemmisini olturiwetken iken, umu yetmidi yene tehi oluklerni ustige benzin tokup aptobusqa toldurup tamamen tonughili bolmaydigha halgha kelguchilik koyduriwetip hatirjem bolghanda neq meydandin ayrilghanmish,.buni hetta Qirghizistandek kichik Dewlet milli istihbaratlirimu qilip qet,i yushurup bolalmaydu, chunki kichik dewlet kembeghel dewlet pul bilen her ishni ashkarilighili bolidu, amma Qizil Hitay bashqa, bular bu ishlarni planliq qilip hetta taki Qizil Hitay hakimiyeti orulup yerige anti Kommunist hakimiyet kelip bu ishni Qizil Hitay hakimiyetige artip u hakimiyetni heliq-arada eski korsutushnin niyet qilip kona arhiplarni echip elan qilghanda bilinmise bilinishning hich bir imkaniyeti yoq.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
26-08-11, 07:38
Rfa ning xewerliridiki bezi isim-familisi bilen berilgen xewerler wetendiki shu shexislerning hayatigha xewip elip kelmes he ?

Unregistered
26-08-11, 16:17
Mening u Hejge kelgen Qeshqerlik balidin buningdin alte-yette yil ewwel anglighinimni bir yerde bu torgha qisqa qilip yezip qoyghan idim. esimde qelishiche shundaq idi, Qeshqer Ostengboyida yan-yangha ikki oyde ikki bala bu olgenlerning ichide bar iken,

Eslide peqet Qeshqerde shu yeqin bir nechche mehelledinla bu olgenlerdin yette-sekkiz bala bar imish, u Osteng boyidiki ikki ailege Qizil Hitay Hakimiyeti ikki dane koyup Qapqara bolup ketken ikki jesetni ,:" Man bu ikki jeset silerning balanglarning jesidi " dep beriptu we bu ikki aile bu koyup Kosey bolup ketken jesetni rasmu,? yalghanmu,? dimeyla, yaki diyelmayla namizini chushurup apirip komuwetiptu.

Shu balining diyishiche bu balilarning ichide wetende qoralliq hereket qiliwatqan Uyghur teshkilatqa iqtisadi yardemde bolghanlar bar iken, Qizil Hitay bu Aptobustiki Uyghur tijaretchilerning ayrim-ayrim Aptobuslar bilen Qeshqerge qaytishidin ensirep ichige Hitay Tijaretchi atliq ehmeq bedellerdin bir nechchini aldap tiqip qoyghan imish, shu kuni u balilarda yenida elip mangghan neq Dollar tehminen uch milyon Amerika Dolliri etrapida imish,

Egerde normal bulangchilar qilghan bolsa idi, pullarni elip qechipla u Uyghurlargha tegmeytti, chunki bir kuni bilinip qelish ihtimali bar idi, halbuki u bulangchilar pullarni bulap qechipla qalmay u Aptobustiki Kishilerning hemmisini olturiwetken iken, umu yetmidi yene tehi oluklerni ustige benzin tokup aptobusqa toldurup tamamen tonughili bolmaydigha halgha kelguchilik koyduriwetip hatirjem bolghanda neq meydandin ayrilghanmish,.buni hetta Qirghizistandek kichik Dewlet milli istihbaratlirimu qilip qet,i yushurup bolalmaydu, chunki kichik dewlet kembeghel dewlet pul bilen her ishni ashkarilighili bolidu, amma Qizil Hitay bashqa, bular bu ishlarni planliq qilip hetta taki Qizil Hitay hakimiyeti orulup yerige anti Kommunist hakimiyet kelip bu ishni Qizil Hitay hakimiyetige artip u hakimiyetni heliq-arada eski korsutushnin niyet qilip kona arhiplarni echip elan qilghanda bilinmise bilinishning hich bir imkaniyeti yoq.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Shu Qeshqerdin Hej we Umrege kelip manga anglighan we korgenlirini sozlep bergen u hemshehrimiz jenida u tijaretchi Uyghur balilirini tapqan pullirini Qizil Hitayning ziyinigha hejlep salmisun endishesi bilen Qizil Hitay milli istihbarati terepidin tertiplik we planliq halda olturulgenligini bilgen we bu koz qarashlirini manga we elbette Yurtta oz ichiliride eytiship Qizil Hitay Hakimieytining zalimlighigha qol qoyushqan yerde bu maqaleni ishligen Rfaning maqaleside bu hildiki siyasi koz qarashtin hich soz achmighinigha heyran bolup bu qisqa maqaleni yazghan idim, belki meqsidimni uqturalidm dep oylaymen,
Qaysi yillirikin esimde yoq. ish qilip besh-alte yillarche boldi, bu weqeliknimu bir yerde qisqa qilip yezip qoyghan idim.wetendin yani Aqsudin uch neper heli dangliq tijaretchi balilar keldi, meni tepip,;" Biz Mesjid el-Hermning imamini oz mehellesidiki Mesjidide ozi bilen bir korushup sohbetleshsek deymiz,Heremning yenida u kishi bilen korushush sohbetlishish hich mumkin emes iken," didi.

Men bilmigen Heremning bash imamining oyi we mehellesini tehi hayatida birinji qetim Mekkige kelip bilip boptu, shularning diginidek men ularni shularning diginidek men ularni shu mehellige elip barghan idim, shu qetimda men u tijaretchi balilardin shundaq sorighan idim, :" Qizil Hitay Hakimiyeti silerning tapqan iqtisadinglarning musteqilliq hereketlirige hejlinip ketishidin endishe qilmamdu,? silerning iqdisadi menbeliringlarni resmi we gheyri resmi halda kontrol qilip turmamdu,? didi,l;" Hajim digenliri ras kontrol qilip turudu, shuning uchun bizmu resmi we gheyri resmi halda tapqan-tugkenlirimizni Qizil Hitay hakimiyetige ashkarilap turimiz," ish tugidi.

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
26-08-11, 16:38
Shu Qeshqerdin Hej we Umrege kelip manga anglighan we korgenlirini sozlep bergen u hemshehrimiz jenida u tijaretchi Uyghur balilirini tapqan pullirini Qizil Hitayning ziyinigha hejlep salmisun endishesi bilen Qizil Hitay milli istihbarati terepidin tertiplik we planliq halda olturulgenligini bilgen we bu koz qarashlirini manga we elbette Yurtta oz ichiliride eytiship Qizil Hitay Hakimieytining zalimlighigha qol qoyushqan yerde bu maqaleni ishligen Rfaning maqaleside bu hildiki siyasi koz qarashtin hich soz achmighinigha heyran bolup bu qisqa maqaleni yazghan idim, belki meqsidimni uqturalidm dep oylaymen,
Qaysi yillirikin esimde yoq. ish qilip besh-alte yillarche boldi, bu weqeliknimu bir yerde qisqa qilip yezip qoyghan idim.wetendin yani Aqsudin uch neper heli dangliq tijaretchi balilar keldi, meni tepip,;" Biz Mesjid el-Hermning imamini oz mehellesidiki Mesjidide ozi bilen bir korushup sohbetleshsek deymiz,Heremning yenida u kishi bilen korushush sohbetlishish hich mumkin emes iken," didi.

Men bilmigen Heremning bash imamining oyi we mehellesini tehi hayatida birinji qetim Mekkige kelip bilip boptu, shularning diginidek men ularni shularning diginidek men ularni shu mehellige elip barghan idim, shu qetimda men u tijaretchi balilardin shundaq sorighan idim, :" Qizil Hitay Hakimiyeti silerning tapqan iqtisadinglarning musteqilliq hereketlirige hejlinip ketishidin endishe qilmamdu,? silerning iqdisadi menbeliringlarni resmi we gheyri resmi halda kontrol qilip turmamdu,? didi,l;" Hajim digenliri ras kontrol qilip turudu, shuning uchun bizmu resmi we gheyri resmi halda tapqan-tugkenlirimizni Qizil Hitay hakimiyetige ashkarilap turimiz," ish tugidi.

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

" Qizil Hitay milli istihbarati planliq olturgen bolsa nimishke bu ichidiki Hitay tijaretchilerni olturiwetti.?" zaten Hitay istihbarati ozliri pilanliq bu aptobusqa olturushni buyrighan u Tijaretchi atliq hitaylarning olturulishi,

1-; " Buni Hitaylar yaki Qizil Hitay mili istihbarati qilmighan, yerliq Qirghiz Mafialiri qilghan ish," dep heliq-aragha bilinsun uchundur.

2-; U olguchi Hitaylarmu ozlirining bundq olturilishini bilmigen, bu Hitaylar Yurtimiz Sherqi Turkistndek bu kengri we bay wetenning ,;" Ilelebed Hitaylarning oz weteni " bolup qelishi uchun Hitaylar terepidin tallanghahn milli bedellerdur.erziudu,



IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

IHTIYARI MUHBIR
27-08-11, 02:38
" Qizil Hitay milli istihbarati ( Xin Jiang En Quan Ting ) planliq olturgen bolsa, nimishke bularning ichidiki Hitay tijaretchilerni qoshup olturiwetti.?" sebebi zaten Hitay istihbarati ozliri ularni pilanliq bu aptobusqa olturushni buyrighan.

U Tijaretchi atliq Hitaylarning olturulishi,

1-Din,; " Buni Hitaylar yaki Qizil Hitay mili istihbarati qilmighan, yerliq Qirghiz Mafialiri qilghan ish," dep heliq-aragha bilinsun uchundur.

2-Din,; U olguchi Hitaylarmu ozlirining bundaq asanla olturilishini bilmigen,

Bu Hitaylar Yurtimiz Sherqi Turkistandek bu kengri we bay wetenning ,;" Ilelebed Hitaylarning oz weteni " bolup qelishi uchun Hitaylar terepidin tallanghahn milli bedellerdur.erziydu,



IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Mana bu maqale ewwelqi maqalege qetilip toluqlinip yahshi qiptu, hewer mana mushundaq bolishi kerek idi.

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE



2003-Yildiki qirghizistan aptobus köydürülüsh weqeside ölgüchiler heqqide toluqlima uchurlar
Muxbirimiz méhriban
2011-08-26
2003-Yili 26-Mart küni qirghizistanda yüz bergen bulangchiliq hem aptobus köydürülüsh weqeside ölgen kishiler heqqide, eyni chaghda xelqara metbuatlarda oxshimighan melumatlar bérilgen.


www.chinanews.com

Xitayning tor bétide chiqirilghan xewer. 2003-Yili 28-Mart.

2003-Yili qirghizistanda yüz bergen bulangchiliq hem aptobus köydürülüsh weqesige 8 yil bolghan bolsimu, emma bügünki künge qeder weqe heqqide kishiler arisida her xil perez ‏- Qiyaslar éqip yürmekte. Eyni yili weqe yüz bergendin kéyinki metbuat xewerliridin melum bolushiche, xitayning qirghizistanda turushluq elchixanisi weqening bir qétimliq térrorluq bulangchiliq weqesi ikenlikini élan qilip, qatillarning dawamliq tekshürülüwatqanliqini bildürgen idi. Weqede öltürülgenlerning kimliki hem bulanghan pulning sani heqqidimu éniq melumat bermigen idi.


Eyni chaghda xelqara metbuatlarda weqede ölgüchilerning sani heqqide oxshimighan melumatlar bérilgen.


Azad radiosining 2003-Yil 27-Mart künidiki inglizche xewiride, qirghizistan hökümet xadimining weqe heqqidiki bayani bérilip, weqede öltürülgenlerning 19 neper xitay puqrasi ikenlikini xitay elchixanisi étirap qilghanliqi, aptobusning qirghizistanning kochkor(kalashnikow) dégen yéride kechlik tamaq üchün toxtighinida, bulangchiliqqa uchrighanliqi, köydürüwétilgen aptobusning 27-Mart seherde kochkor baziridin yiraq bolmighan yuqiri süretlik tashyol boyida bayqalghanliqi xewer qilinghan.


Xitayning ingliz tilida chiqidighan xelq torining 2003-Yil 29-Mart künidiki xewiride, weqede ölgüchilerning 21 neper junggo puqrasi ikenliki,, weqening bishkek shehiridin 263 kilométir kélidighan kalashnikow dégen jayning tagh arisidiki bishkek-Torghat tash yolida yüz bergenliki xewer qilinghan. Xewerde weqede ölgüchilerning aptobus ichidiki orunduqida olturghan halette awwal öltürülüp, andin aptobus bilen bille köydürüwétilgenliki, dairilerning yoluchilarning kimliki heqqide d n a tekshürüshi élip bériliwatqanliqi üchün, hazirche bu heqte éniq melumat bérelmeydighanliqi xewer qilinghan. Erkin asiya radiosimu bishkektiki uyghur sodigerliridin ölgüchilerning salahiyiti heqqide bezi uchurlarni igiligen bolsimu, emma eyni chaghda weqe heqqidiki nurghun gumanliq nuqtilar yenila jawabsiz qalghan.


8 Yil ilgiri qirghizistanda yüz bergen bulangchiliq, adem öltürülüsh hem aptobus köydürülüsh weqeside erliri hem oghulliridin ayrilghan tursungül xanim qatarliqlar, weqede ölgüchilerning salahiyiti hem ularning yénida élip mangghan pulning sani heqqide radiomizni yéngi uchurlar bilen teminlidi.


Ularning bildürüshiche, eyni chaghda ulargha yoluchilar aptobusida 19 kishining barliqi uqturulghan bolup, bularning ichide 4 neper xitay tijaretchi, 11 neper uyghur tijaretchidin bashqa, aptobus shopuri hem mulazimetchilerdin 3 uyghur, bir mongghul bar iken. Weqedin kéyin xitayning ichki ölkiliridin qirghizistangha tijaret qilishqa chiqqan 4 neper xitay sodigerning ailisige her birige 400 ming yüen xelq puli tölem bérilip, ularning ayalliri xizmetke orunlashturulghan. Qeshqer xelqara aptobus kalonining weqede ölgen shirzat, toxtaxun qatarliq 3 neper uyghur hem bir mongghul qatarliq shopur hem bashqa xadimlirining ailisige 200 ming yüen xelq puli tölem bérilip, ularning ayalliri xizmetke orunlashturulghan. Emma 11 neper uyghurtijaretchining tul qalghan ayalliri hem béqimsiz qalghan ata-Anilirigha eyni chaghda 5000 yüen depne puli bérilgendin bashqa héchqandaq tölem puli bérilmigen.


Munewwer xanimning bildürüshiche, weqede bulangchiliqqa uchrap, öltürülgen 11 neper uyghur tijaretchi qeshqer hem atushluq rext tijariti bilen shughullninidighan sodigerler bolup, atushtin alimjan jüret, ghalip niyaz, abduxélil jélil, tursun haji, erkin emet qatarliq besheylen, qeshqerdin muxter mamut, alimjan abduraxman, éli turdi, erkin sabir, ghopurjan qurban, muhemmet pati esqer qatarliq alte neper tijaretchining tul qalghan ayalliri hem béqimsiz qalghan ata-Aniliri bolup 11 kishi sekkiz yildin buyan erzini dawamlashturmaqta iken.


Weqedin kéyin xitay hökümet dairiliri aptobusta bulangchiliqqa uchrap köydürüwétilgen tijaretchilerning yénida qanchilik pul barliqi hem bu pullarning kimler teripidin bulap kétilgenliki heqqide éniq melumat bermigen.


Tursungül xanim hem munewwer xanimlar yene shu qétim bulangchiliqqa uchrap köydürüp öltürülgen uyghur tijaretchilirining her bérining chamadanda élip mangghan pullirining eng köp bolghanda, ikki milyon dollar, eng az dégendimu 10 ming dollardin köp ikenlikini bildürdi.


Tursungül xanimning bayan qilishiche, eyni chaghda éri ghalip niyaz yolgha chiqishtin ilgiri özige téléfon qilip, yénida 100ming dollar etrapida pulni élip mangghanliqini, yene ikki kamaz markiliq yük aptomobiligha qachilanghan rextning puli nési qalghanliqini bildürgen.


Xitay hökümet dairilirining eyni chaghda weqedin kéyin, uyghur tijaretchilirining ailisidikilerge weqeni tekshüridighanliqini, ularning halidin xewer alidighanliqini wede qilghan turuqluq, sekkiz yildin buyan ulargha bir séntmu tölem bermigenning üstige weqediki qatillarning qandaq bir terep qilinghanliqi heqqide héchqandaq éniqlima bermesliki uyghur tijaretchilirining aile tawabatlirini tolimu ümidsizlendürgen hem ghezeplendürgen.


Bu heqte öz naraziliqini ipadiligen tursungül xanim hem munewwer xanimlar özlirining sekkiz yildin buyan, xitay reisi xu jintawning eyni chaghda weqeni bir terep qilish heqqide éytqan sözi bésilghan shinjang gézitini erz matériyalliri bilen bille élip yürüp, munasiwetlik orunlargha erz qiliwatqanliqini, emma bügünki künge qeder xitay hökümet dairilirining héchqandaq jawabigha érishelmigendin kéyin, xelqara metbuatlargha murajiet qilish arqiliq adilliq telep qiliwatqanliqini bildürdi.