PDA

View Full Version : Heremdiki Mexhur Uyghurlar [ 38 ]



YUMURQI
02-03-06, 11:04
BARAT HAJI





03-03-2003 Kuni ettigen wakti idi,maxinam bilen ikki oghlumi mektepke apirip koyup kaytip kelip, oyde ettigenlik naxtamni kiliwatattim, telefon qaldi : “ barat haji olup ketti,”



Hang-tang bolup ketipla kaldim , qunki tehi tonogun ettigen ikki oghlumni mektepke elip ketiwatsam bamdat namazidin kaytip atux rubatka yayak ketiwetiptiken, : kelsile maxinamgha eliwalay disem,kulup turup : “ rehmet ozum yayak mangimen ” dep unimighan idi,ozi manggha kop hormet kilatti, iqimde bu kixige zokum kelip, MAXAALLAH dep, Janabi ALLAHtin uzun omur tiligen idim.qunki barat hajim milletimning ihtiyaji idi, buni bilettim. tiligim ijabet bolghan bolsa idi,barat hajimdin ewwel yurtum azat bolghan bolatti.



Mesjid-el-haram bilen atux tekkisining arisidiki bu ikki yerim kilometirlik yolni, kunde neqqe ret gus-gus dessep mengixidin bu kixining az kem 30 yil, dunyadiki eng zalim milletning turmiliride yatkan ,93 yaxlik kixi bolixigha heyran bolghan idim. Hetta belki yaxini bir mikdar yoxurghanmikin depmu oylighan idim.her kanqe yoxursimu yenila 90 yaxta bar idi, Janabi ALLAH biz uyghur millitining fiziki bunyemizni kop saghlam yaratkan iken, bu irkimizning korunixidin bilinip turudu, hetta neqqe yil ewwelki hitayda tarkalghan SARS kesilide birmu uyghurning bu keseldin olmigenligimu, hetta bu keselning hiq bir uyghurgha yukmighanlighimu,hekning diginidek bizlerning hitaylargha nispeten, goxni kop yigenligimizdin emes, ALLAH yaratkan bunyemizning hitaylarningkidin jik saghlamlighidin idi.bolmisa hazir yutimizda goxni kop yeydighanlar puli barlar, yani hitaylar idi.



Barat haji igiz kelgen, ap-ak yuzluk,keng pixanilik,kara kaxlik,aldigha ekip quxidighan kangxarlik burni bar, ap-ak sakallik,kamlaxkan,heddidin ziyade qiraylik kelgen kixi idi.bir milletke rehber ,bir koxungha kumandan bolsa yarixidighan kawul boyi bar ,korkem kixi idi. Hetta kixilik ehlakimu idare kilinix uqun emes,idare kilix uqun yaritilghandek idi.



2002-yili 02-ayning ahirliri idi,tewekkul hajim telefon kildi, barat hajim hanimi paxahan hajim bilen hejge kelgen iken, atux tekkiside kiynilip kaliptu, mumkin bolsa barat hajimgha bir oy berseng,?didi. Men : “ nime dimek berseng,? Oy uning ” didim we derhal atux tekkisige berip barat hajimgha silige yahxi oyum bar, yotkep koyimen,kelsile didim, turup ketip: men tungganlar bilen bille yatmaymen, didi , men kulup kettim,: “ tungganlarni bu yurtka biz elip kelmiduk, kolimizdin kelse yurtimizdikilernimu birni koymay qikiriwetimiz, amma hatirjem bolsila men silini awrupadin kelgen turkler bilen bir oyge yerlexturup koyimen didim,” razi boldi we men barat hajim we hanimi paxahan hajimni,yuk-takaliri bilen bille maxinamgha selip ,ekilip germaniyedin hejge kelgen turklerge kira kilghan imaretlirimdin birside, birinji kewettin bir eghiz oyni ikki dane karawat koyup jaylap koqurup koydum.ikki oghlumdin kaqa-kuqa,kazan-qomuq digendek nersilerni iwetsem, ikki oghlumni yenigha olturghuzup bir saettin jik gep soraptu, ertesi kandaghirak turdila dep hal sorap barsam, nahayeti hoxallik bilen, ihtiyari muhbir ependi sili hekiketen isimliri-jisimlirigha layik adem ikenla , bu balilarni nahayiti yahxi terbiye kilipla ,ikki oghulliri,uyghur tilini huddi hazir yurttin qikkan balilardek toluk we oquk sozleydiken dep aghzi-aghzigha tegmey hox bolup mahtapla ketti, birige abdulhalik uyghur,birige lutpullah mutellip dep isimnimu del jayida koyupla,ALLAH ozlirideklerdin razi bolsun ,didi. Men,: “ ALLAH razi boludighanlarning,eslide ozliridek mujahid,uluklirimiz ikenligini,bizlerning peket mana muxunqilik hizmet kilalaydighanlighimizni ” didim. We xu kunlerde ozumning balalarim uqun yazghan xeirlirimni okup berdim,

Mening ikki oghlum bar,her biri birer tagh,

Mening ikki kizim bar,her biri birer bagh.

Biri tengri taghidur,biri altaydiki tagh,

Biri jungghar baghidur,biri tarimdiki bagh.

Millitimning umidi,istikballirim,

Ey tengrimning rehmiti,bularning ustige yagh.

Rehmetlik barat hajim bu xeirni yadliwalghan iken ,balalirimni korsila ,hey abdulhalik uyghur,kel bu yerge dep bu xeirni okup beretti.balalirimmu bu zatni uluk biletti.



Bir neqqe kundin keyin hej keldi,hanimi paxahan hajim barat hajimdek timen emes iken hejge qikalmaydiken ,: men hejge qikip ketsem hanimni kandak kilimen didi, men : barat hajika sili hatirjem bolsila bu ixni men toghrilaymen didim.we afghanistandiki uruxtin keqip mekkige kelip yerlixip kalghan kembighel ozbeklerdin bir bowayni qakirip kelip barat hajimning koz aldida ozbekqe til bilen,: haji eke, siz bu hatunni uyengizge alip barip, bir hepte uyengizde bakasiz, we hejde mana bu hatun uqun ozingiz bedel hej kilasiz, hejden keyin bu hatunni mana bu uyge alip kelip koyasiz, mana bu ix uqun nime hek isteysiz ,? Didim. Heliki ozbek boway ,: endi ataghaniyizni bereweringde, didi. We men barat hajim bilen ikkisini 300 amerika dollarigha putuxturup koydum. Xu yili hejde barat hajim ozi hej kilip quxti ,hanimi paxahan hajim heliki ozbekning oyide bir hepte mehman boldi, ornigha heliki ozbek boway bedel hej kilip koydi.



2002-yili 08-ayda istanbulgha bardim.bir kuni koca Mustafa paxa otobus bekitining yenidiki baghqida barat hajim bilen uqkuxup kaldim we ikkimiz heli uzun taghdin-baghdin sohbetlextuk.men barat hajimgha tekki toghrilik soz aqtim,esli wekelik mundak idi.



2000 – yili idi jiddediki tewekkul hajim manggha turkiyediki paxahan hajim digen kexkerlik hatunning yuz ming dollar kimmetide mekkidin bir dane imaret setip alip tekki kilmakqi ikenligini,mumkin bolsa huddi hotenlik turghunjan hajimgha elip bergendek yuz ming dollarlik bir dane bina tepiximni eytti, men tewekkul hajimgha ,; turghunjanning tekkisi ,[ bu zat we bu tekki toghrilikmu keyinki bablirimizde tohtilimiz, ] xundak erzen uqkixip kalghan tekki idi. Endi u kimmetke mekkidin imaret tapmak mumkin emes,zaten mekkide nime tola ,uyghurning tekkisi tola ,eger almakqi bolsa turkiyedin alsun,turkiyede hekiketende kelip-ketiwatkanlargha kalidighan yer yok didim we xuning bilen bu ix besikti.





Men barat hajimgha bu paxahan hajimning rizalighi bilen barat hajimning ustige mulk kilip Istanbul koca Mustafa paxada setip elip Istanbuldiki xerki Turkistanliklarning tekkisi kilmakqi bolghan bex kewetlik binaning, angliximqe tehi kanunluk tekki kilinmighanlighini, eger waktida kanuni yol bilen tekki kiliwetmise ,eger barat hajim olup ketse,bu binaning barat hajimning kanuni mirasqilirigha kalidighanlighini eyttim.barat hajim manggha : oziningmu muxu hiyalda ikenligini, amma kim bilen ,kandak kilixini bilmigenligini,istanbuldiki baxta seliyajim baxlik uyghurlarning ozining paxahandek bay hatunni alghanlighigha kizghinip, tekki kilixka karxi ikenligini, ularqe bolsa istanbuldiki tul hatunlargha mulk kilip beriwetse yahxi bolidighanlighini,yaki Istanbul xerki Turkistan wekpige berixining lazim ikenligini eytip korkutup besim ixletkenligini eytti.men nimixke undak bolsa Istanbul xerki Turkistan wekpisige beriwetmeyla didim. Barat hajim manggha ,hajim men xerki Turkistan wekpiside bex yildek kaldim , xu wekpidiki bir eghiz oynimu manggha bergili unimay, meni yurtka kaytip ketsile dep manggha jik eziyet kildi.men hergizmu bu tekkini ulargha bermeymen, hazir bu tekkide muhtaj balilar yetip kopiwatidu,bu tekki mana xu muhtaj uyghur balalarining hekki didi. We menmu artuk koqilimidim.



Xu wekedin az keyin barat hajim hatuni bilen bille suudi erebistanlik bir erep bayning yardemi bilen ikametlik bolup mekkige keldi,mekkide atux tekkiside turdi,atux tekkisi alte kewet, bu tekkige naziri abdulaziz hajim wakitlik olturghuzup koyghan,esli uqturpanlik amma ozini atuxluk dep atiwalghan ,abdurrehim digen bir ehmek ige boliwalghan idi. U mana muxu 57 yillik erebistan hayatida ya pul tapalmighan ,ya yuz tapalmighan, yaki bu yurtning wetendaxlighini alalmay taki hazirghiqe kara hitay,keyinqe kizil hitay pasaporti bilen yaxaydighan bir nerse idi.xu abdurrehim belki kolidiki kizil hitay pasaportining hatiridin bolsa kerek, mana bu barat hajimgha 6-kewettin aran bir eghiz oy Bergen iken, halbuki baxka oylermu jik idi.mana muxu yaxta bu ikki er hatun kerilar her kuni neqqe ret 6- kewetke qikip quxetti,



Paxahan hajim esli kexkerning mexhur, amma millet we din haini dep bilinidighan yaman ataklik bayliridin omer ahunbay digen kixining ukisi abdurrehim ahunbay digen kixining kizi idi, hazirki kexkerdiki tumen deryasining yarbagh koprugining ximal terepidiki kerembagh doktorhanesi mana bu paxahan hajimning dadisi abdurrehim ahunbay digen kixining mulk imareti idi. Barat hajim mangha bir ketim paxahan hajimning ozidin ikki yax qong ikenligini ozining 1912-yili tughulghanlighini,paxahan hajimning 1910yili tughulghanlighini eytkan idi. Amma ozining terjume halini yazghan kitabida ozini 1910-yili tughulghan deptu.paxahan hajim men yaxini sorighanda manggha, : mexhur din alimi Musa jarulla kexkerge kelgende bizning oyge quxken, men anam teyyar kilghan ligenlerni ittirip-ittirip musa jarulla we dadamning aldigha elip barattim tehminen 7-8 yaxlarda idim digen idi. Halbuki musa jarulla bizning yurtka ikki ketim kelgen iken ,birinji ketim 1929-yili, ikkinji ketim 1931-yili kelgen iken.undakta bu paxahan hajimning yexi jik kiqik bolghan bolidu. Yani 2002-yili az digende 80 yaxta bolghan bolidu, elbette bu yaxmu az emes,



Barat hajim mekkige kelgendin keyin meni izdep bu tekki ixini mumkin bolsa jiddediki turkiye konsulhanesi arkilik hel kilsak didi,mana xu meslehet bilen men barat hajim we paxahan hajimlarni 2002-yili 10-ayning ahirlirida jiddediki turkiye konsulhanesige elip berip turk konsoloslugunun noteride mening ustumge wesiyet kildurduk, yani mening igidarqilighimda istanbuldiki xerki turkistanliklargha tekki kilip wesiyet kildurduk.huddi bilgendekla kildurghan ikenmiz,xu wesiyetnameni kildurup, uzun otmeyla barat hajim bu dunyadin hoxlaxti,hazir bu tekkide hekiketen muhtaj insanlar olturughluk,



Barat hajim ettigende heremdin kaytip kelip uhlaptu, we xu uhlighanqe oyghanmaptu, ALLAH amanetini alghan iken.



Barat hajimning olum hewirini anglighandin keyin derhal atux tekkisige bardim ,biz berixtin burun tekkidikiler sakqigha hewer kilghan iken, sakqi kelip barat hajimning oyidiki 17 ming dollar pulni elip ketiptu,we u zatning jesidini depin kilix uqun resmiyetlirini otep beriptu, u pulni keyin hokumettin kayturup elip paxahan hajimning nebiresi kexkerdin xu yili hejge qikkan memet tursun digen kixige berduk.barat hajimni xu kuni jennetul-mualla kebristanlighigha depne kilduk.peyghemberimizning hanimi ,deslepki musulmanlardin hedije-i-kubra animizning komulgen kebristanlighining yanigha yatti.ALLAH rehmet kilsun, .yatkan yeri jennet bolsun,nur iqide yatsun, AMIN.



Kaytip kelip oyge kirip yanida nime bar,nime yok ahturduk,yenidin xerki Turkistanning ay-yultuzluk kok bayrighi,ozining hatiresini yazghan kitabi “ pajie we kurex iqide otken hayat ”.we turkiye radyolirida hamidhan gokturkning terjumanlighida sozligen sozi bar kaset qikti.bayrakni baxkisi aldi, men kitap bilen barat hajimning turkiye televizyonida sozligen kasetini aldim mende hatire bolup saklinighlik.



Men barat hajimning peket erebistandiki hayatidin bilgenlirimnila yazdim.bu uluk mujahidimizning weten iqidiki we turkiyediki hayatigha kizzikkuqilarning u kixining terjume hali yezilghan, PAJIE WE KUREX IQIDE OTKEN HAYAT namlik kitabini okuxini tewsiye kilimen.









IHTIYARI MUHBIR : MEKKE