PDA

View Full Version : shehri " kitik"tin aman qalghanlar



bughra
24-11-04, 05:38
shehri " kitik"tin aman qalghanlar


Apturi: toghraq

qaghiliq nahiyesining sherqiy shimalida lew eriq(janliq tilda loq) namida bir yurt bar...bu jayda "qara kotek" namida kichik bir mehelle bar ,bu yurtning jughrapiyelik shara'iti nachar -teklimakanning gherbi bolghachqa ikinzarliqi azraq...suyi kemchil , likin bu yurt xelqi japagha chidamliq we boy-bestimu shundaq qamlashqan gewirlik kilidu , men bu yurtning "shehri kitik " digen qedimqi katta bir sheher bilen melum baghlinishi barliqini ispatlash uchun kop tiriship kordum...epsuski irishkinim azghina riwayetler idi xalas...riwayetlerge kore nahayitimu uzun yillar ilgiri teklimakan guzel bostanliq iken...qoynida katta sheherler sanaqsiz iken..ashu katta sheherlerning biri del "lew eriq " liqarning ejdadi yashighan "shehri kitik " iken , "shehri kitik" belkim bu yurtning esli nami bolmaslighi mumkin , bu namdin chiqip turuptuki bu xuddi "terkli makan" digen'ge oxshighan bir namdinla ibaret xalas..., "shehri kitik" dimek biz kitip qalghan sheher..yaki qoldin ketken sheher digen bolidu , "qara kotek" bolsa qedimqi uyghur tilida qara=kuchluk...qara = kun pitish , kotek =kitik..xulase kalam qara kotek =qara kitik = "shehri kitik" tin aman qalghanlarning kun pitishqa qaytip kelgenliri digenlik bolsa kirek?...
riwayetlerge kore qedimde terklimakanda sanaqsiz sheherler bolghan iken .. "shehri kitik" ashu sanaqsiz sheherlerning biri iken...bu yurt suyi elwek ..bagh-bostanliri kop..ahalisi merdu-merdane we bay ademler iken....kunlerdin kun otup bala atini dorimaptu...edep-exlaq , shermi-haya , merdu-merdaniliq yurt ichide yaman korilidighan adetke aylinip qaptu...bu qewmning qilmishigha allahning gheziwi kilip uzuldurmey qurghaqchiliq apiti ewertiptu...uda bir qanche yillap qurghaqchiliq boptu...bostanliqlar quruptu...boran apiti kopiyiptu!...yurtni ensizchilik bisiptu...!...shu halda yurt bara-bara xaraplishiptu...
aridin bir qanche yillar otkendin kiyin bir kuni bu yurtqa tarixta korupmu-anglapmu baqmighan qattiq boran apiti keptu...alem-jahanni topa-chang bisiptu..quyashnimu korgili bolmaptu..kuchluk boran sewebidin yaki chiraq yandurup ..gulxan yiqip etrapni yorutqili bolmaydiken..yaki qaysi yol..qaysi sherq..qaysi gherp..perq etkili bolmaydiken ....boran apiti bolup ikkinchi kunila yurtning putkul oy-bisat , bagh-ormanliri qum astida qaptu!... "shehri kitik" ning ahalisi olum bilen hayatliq chigrisida jan talishish kirizisige duch keptu!...ular nime qilarini bilmeptu!...
yurt kattiliri bolmish padishayi-wezir ,akabiru -eshreplerning hemmisi jan qayghusida qaptu.. Elning oler tirilishige qarimayla..toplighan altun-kumushlirini elip bir kichide qayaqqidur tikiwitiptu!...El-yurt bash-panahsiz qaptu...hemme ozi bilgenche herket qilip..yurt be'eyni uwusugha su kirip ketken chumule topigha oxshap qaptu !... "shehri kitik" te kozi qarghu...ozi tenha qerighan bir boway yashaydiken....u boway mal-dunya weswesisidinmu ...insan-jahan pitne-pasat esesisidinmu yiraqta iken...shu halqiliq deqiqilerde EMA BOWAY qum barxanliridin birining ustige silap-sipashturup yurup chiqiptu..we El-jama'etke shundaq nida qiptu: ey peyli buzuq xelq!....allahning jazasidin hich bende qichip qutulghini yoqtur !...bu dunyada allahning jazasimu omumghadur..mukapatimu omumghadur !....arimizda allahning rehmitige na'il bolghan birer bende bolsa biz shuning sayiside ortaq herket qilsaq choqumki allahning shu bendige qilghan rehmiti sewebidin bu renju-baladin aman-isen qalurmiz !...hazirdin bashlap hemme ortaq we ittipaq bolup bir bashchining korsetkini boyiche herket qilayli...ixtilap qilishmayli !....umutki bu balayi-ezimdin aman qalurmiz!...
hemme adem jan qayghusida qalghanda omumning qayghusini qilidighan shundaq bir ademning peyda bolushi hemmini tesirlenduruptu...hemme birdek deptulerki : ey EMA BOWAY !..bu yurttta sizdek pak we halal yashighan ademni tapmaq besi mushkuldur !....chunki hemmimizning tashqi korunushimiz shundaq kilishken we jezbidar..sozlirimiz shundaq pasahetlik we sherin bolghan bilen..likin ichki dunyayimiz bir ozimiz we bir xudagha ayandur !.. bu jazani xuda nisip qiptu !..xudadin hich bir ishimizni yoshurup qalalmaymiz!.. shunga siz bizni bashlang!..biz egisheyli...umutki sizge allah bergusu rehmetler sewebidin bizmu aman qalsaq ne bolur?...
EMA BOWAY yurtning bishigha kelgen apetke taqet qilip turalmaptu...u keskin qarargha keptu we deptuki: eyyy...jama'et mining silerge mushu tapta bergudek eqlim we at-ulaqlirim yoqtur...ozuq-tolukummu yoqtur!..birer yaxshi nersem bolghan bolsa choqumki oz ilkimde barning hemmisini silerge tesedduq qilghan bolattim !...., mana !...siler korup turghandek issiq qenim we qolumda manga yol bashlaydighan donay hasidin bashqa nime baylighim bolsun ?..egerde janabi allah manga bu baladin qutulush yolini berse choqumki mushu hasammu silerni qutquzushqa yiterliktur !...hemminglar ixtilap qilishmay mining arqamdin egishinglar !....
EMA BOWAY donay hasisini ozi turghan qum barxinigha sanchiptu we shuni dewr qilip(halqa..chember ) ayliniptu...putkul jama'etmu uning etrapigha zich uyushup..uning chapinining pishini tutup ayliniptu ...hasisi qum astida qalsa sughuruwelip yene qayta sanchiptu..ayliniptu..ayliniptu..chorgileptu..chor gileptu !.... xeyriyet...aridin 5kun otkende alem-jahan suzuluptu... qarighudek bolsa ozi bilen birge hasisi etrapini chorgiligen ademlerning hemmisi payansiz qumluqta aman qalghan!...chorgileshtin bizar bolup ketkenler bolsa qum astida halak bolghan iken.......

EMA BOWAY yurtni bashlap yingi makan izleshke atliniptu..kun chiqishtin uninggha we uning ata-bowisigha sansiz apetler kelgen iken..shu seweptin EMA BOWAY El-jama'etni bashlap kun pitishqa qarap yol aptu... mingiptu.. mingiptu.. payansiz qumluqtin axiri qichip chiqiptu we hazirqi "qara kitik" ke keptu.. EL-yurtni mushu jayda makanlashturuptu......ular hazirmu kun chiqishqa qarap kunde du'a qilidiken..du'asida qum astida qalghan azghun rohlargha allahtin meghpiret tileydiken....
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
bu shundaq bir riwayet...likin riwayetningmu melum riyal teripi bolidu..men kop oylandim...axirida bayqidimki ashu addiy riwayette xudduy qedimiy "shehri kitik" qum astida komulup qalghandekla... mol pelesepiwiy heqiqetler komulup qalghan iken!...qarang : boran apiti dimek del rehimsiz we keskin riqabetlerge tolghan hayatliq kureshlirining sehnisi bolghan rengdar dunyagha neqeder oxshaydu he?...ashu donay hasa bolsa kuresh nishani emesmu?...menisiz aylinishlar mushu nishan'gha yitish uchun harmay-talmay elip barghan bir meydan shanliq izlinish emesmu?....ixtiyarsiz ashu addiy emma olumge pisent qilmighan kishilerge hormitim qozghaldi!...ular ashu "donay hasisi"ni yoqatmisila bu ziminda ta qiyametkiche yashiyalaydu !...

2003/05/19.qaghiliq.

Bu maqale apturning shexsiy betidin elindi

Manga ber delingni , telingni emes ,
Hem bergin qelbingni, jeningni emes .
Razimen bir omur seningdin dilber
Berseng sen soygungni, teningni emes .