Haci Yakup ANAT
08-10-04, 02:49
bize kandak lider lazim
yekinda kelgen melumatlarga karganda haricidiki xarki türkistanliklarning milli mucadile berivatkan texkilatlariga hiqbir salahiti yok orunlar ve xehisler özliriqe bizge lider namzatliri körsetken ve teyin itixken. lider teginlenmeydu. inkilabi hereket ceyranida millitimiz iqidin yetixip qikidu. helkimizning söygisi, hörmitige ige boludu.
liderlik mesilisinin ortuga koyuluxi munasibiti bilen bu makale yezildi. inkilabi sepdaxlarning pikir tenkitlirini soraymen.
lider
dövletning, siyasi partiye, cemiyetlernin ve cemaet texkilatlarining yokuri rehpiridur. lider grupisi iqide karar bereleydigan, ezalarni idare kilalaydigan, buyruk berix salahitige ige kixi bulup heriketning bayrakdarudur.
liderlik süpetleri
xarki türkistannig hazirki xeraitida lider boludugan kixilerde tövendiki hususiyetler boluxu lazim:
istiklaqi boluxu lazim.
1933’de kurulgan xarki türkistan islam cumhuriyeti, 1944’de kurulgan xarki türkistan cumhuriyeti hittay ve rusiye impiriyalistliri teripidin yokutulgandan kiyin, ulapla yurtimiz xarki türkistan kizil hittay cehangirliginin
istklalci oluþu gerekir
1933’de kurulan þarki türkistan islam cumhuriyeti, 1944’de kurulan þarki türkistan cumhuriyeti çin ve rus emperyalistleri tarafýndan yok edildikten sonra, yurdumuz doðu türkistan kýzýl çin emperyalizmine girdi.
müstemlikisige aylandi. türk dünyasinin hemme yeri azad ve müstakil bolup boldi. emma xarki türkistan hale müstemlike hayati kequrmektedur. bu müstemlikeqilik zencirini paqaklap, müstakil xarki türkistan cumhuriyetini eslige keltürux bu gün xarki türkistanliknun aldiga koyulgan aktual siyasi ve milli vezipedur. bu ulug gaye ve mehxetni emelge axurux iqün bizge liderlik kilguqi kixide birinci xart istiklalqilik vezipudur.
türk dünyasýnýn bütün yerleri baðýmsýz olup kaldý.
hakiki milliyetqi boluxu lazim
esirimiz milliyetqilik esirudur. ötken esirning ortularidan baxlap xarki türkistan’da her reng her xekildiki
milliyetqilik meydanga qikip paliyetlerni sürdürdi. yigip etkanda hakiki milliyetqiler ve sosyalist milliyetqilerdin ibaret iki pikir ekimi xx. esirnin 30,40, yillirida siyasi meydanda hereket edip bardi, likin zaman – muhit bularga musait xarait bermudi. her ikilisi, yenildi ötken esirde üstümüzge, xarkimizde hittay impiriyalizimi olsa. ximalimizda, garbimuzda russya imperiyalizimi bolup, her ikilisi bizge düxman idi .bugün rusiye impiriyalizimi parqilandi,gerbidiki düxmendin kurtulduk,aldimizda yalguz xerktiki keri impiriyalist hitay turuptu. növettiki vezipimiz hitay cahangirligidin kurtulux.xunung üqün bizge liderlik kilguqi kixi bejing puraydigan hitayqi ,rustperestqi milli sotsiyalist milletqi ,fondamintalist islamqi ve türlük xekildiki muhtriyatqi bolmastin hekik milliyetqi bolixi lazim.
demukratqi bolixi lazim
,devrimiz demukrat devridur , bugün dunyadiki asasi pikir ekimi demukrat ekimi bolup, esivatkan xamal demukrat xamilidur. hitay dunya boyunca anti demukratik devlet bolup , hitaydiki hitay dahil 65millet tutalitir dölet recimi astida yaxavatidu . helkimizning birinci bax ehtiyaci mustekillik bolsa, xunungga ohxaxla mohim ehtiyacliridin biri demukratik hayattur. demukratiye insanlik hayatida kem boluxi mumkin bolmigan zörürive siyasi haklardin biridu. xunung üqün bizning liderimiz demukrat boluxi ,istiklaldin burunki siyasi ,ihtisadi, medeni ve herbiy kürex devirlilide her ixta özining demukratikenlikini emiliyitide körsitixi lazim.
insan heklirige hörmet ve riayet kilidigan kixi boluxi lazim
xerki türkistanda 10 din ,artuk millet yaxaydu.biz milliyetqiler millet, cinis,din,irk perki ayrimastin hemme milletning, her kandak cinsiyetlerning, türlük dindikilerning, yaxlarnig, ayallarnig ,qocuklarning halkara kanunda, insan haklari bayannamisinda elan kilingan hak-hokuklariga riayet kilimiz. xunga bizning herkitimizning baxqisi bolgan liderdi mu insan haklari ve kanunlarga hakiki riayet kilidigan, icra kilidigan süpet boluxi lazim.
ictimai,siyasi boluxi lazim
liderlik kilguqi kixi halkning iqidin kelixi, hekiki helk perzendi, helk bilen iq koyun- tax koyun bolup kiteleydigan, her nersisini helkke ve vetenge atigan, aziz caninida her an , her makanda veten milletke kurban kilalaydigan,capaga, addi hayatka köngen, semimi, kemter adem boluxi kerek. bizning liderimiz pekinden, tayvandan, moskuvadan kelmesliki öz iqimizdin qikixi lazim.
köp tillik, bilimlik ,ahlaklik, siyasi tecirbilik boluxi lazim
. bizning herkitimiz egir xaraitta elip berilivatkan bir herket. herkitimizni bargansiri canlandurux ,küqeytix , kengeytix lazim, herkitimizni milli ramkidin qikirip , helkara mikyastiki harketke aylanduruxumiz lazim. buning üqün köp tillik, bu sahede melum tecirbisi var, bilimlik hem de helkarada tonulgan, helkara texkilatlar bilen alakidar bolgan bir kixi bolixi lazim.
xarki türkistandiki ve harcidiki mucadilimizde lider bolguqi yukirida körsitilgen xertlerni öz vucidida topligan kixiler bolsa liderlikke layiktur. eksi
halde milli mucadilimizni yoluk yolga baxlap, paleq bir haletke ekilip koyidu.
xarki türkistan milli istiklal harkiti ötken asirning 30. yillirida baxlangan bolsimu, hariketning baxlanguq devrleri birinqi dunya uruxidin burun baxlangan. tümür helpe, mesud sabiri, abdulkadir damollam, hoca niyaz haci, mahmut muhiti, muhammet emin bogra, sabit damollam, iysa aliptekin, elihan törem, ahmetcan kasimi ... bunlarning iqinde kopü milliyetqi bolup, az sandikiler sosiyalist milliyetqilerdur.
bunlardin muhammet emin bugra ilen iysa alptikin 1949. yili kizil hitay emperiyalizimi xerki türkistanni istila kilüx erepeside harciga qikip ketken idi. bular harcige qikkandin kiyin xerki türkistan istiklal herikitini devamlaxturup devani dünyaya anlatti. bular hayat vakitlarida xerki türkistan milli herikitining lideri idu. evvel hezritim kiyin iysa ependim vefat etkendin kiyin harcidaki xarki türkistan milli herikiti liderliriden ayrilip kaldi. heriket goya tohtap kalgan dek, paleq heletke qüxüp kaldi. del muxindek peyte ankare ve istanbulda hitay demokratleri ilen primsipsiz ix birligi kilix tetür koyunu eskili baxlidi. kameralar ixka tuxup flimler ixlendi, istanbul, kayser siyasi sehayetliri uyuxturuldu. hatte hiyanet derecesine berip ten hukuksuz tohtamlar tizuldi numus kuilmasdin “ burunkular ellik yilda kilamigan ixni kiligvettuk!†dep car selixti. türk dünyasinin menivi merkizi istambul xehride selbi oyunlar oynandi. bu rezalet hiyanetler kelgüsüde uygur tarihinin menfi – kararlar sehipesige yezilgisidur.veten evletlerining lanetlerge uqurgusidur.qunki tarih adil hekemdur.togra hukum qikmay kalmaydu.bu siyasi selvi artisler hitay demokratlarnig hakiki mayitini bilip turup turkiyedeki kerindaxlarimizga ularni pedajlap tonuttu.vakitlik bolso mu unlar bir mejgil bazar tatti, heradarlik boldu. ozlerini nege koyixni bilmegen bu atalmix sahte milliyetqiler melum bir zaman ankerdeki yaxlar texkilatinig kismen rehberlik hukuni igerlep aldi.ankaradaki hitay sefarethanasi akbarat hadimi .... bileng apak qapak buluxup ziyapetlerni yixti.hem de hong kong ve hetta baxka yerlerdeki hitaylar bilen ix birligi kilix derecesige yetip bardi.xerki türkistanga vekillik kilidigan istanbuldaki milli merkez ankardaki hitayperest sahte milliyetqilernig turkisi astida teng hukuksiz kahara tohtamlarni imzalax kebi rezil haraketlerni ixledi.netiqede istanbuldiki bir turkum vetenperver,milletperver yaxlar meydana qikip bu sahta milliyetqilernig emeliyatta hitayperestlernig yalgan nikabini yirtip taxladi.ve hakiki milliyetqilik bayragini igiz koterdi.
vatandaxlar!
biz parqalanixni halamaymiz likin hitayperestler birlikte hareket kilixini mu halamaymiz. qunki iqimizdeki ihanaetqiler hemme duxmendin zererliktir. xunun iqin xarki turkistan (uyguristan) milli kurultayi daimi komitetining bolup mu xarki turkistan yaxlar texkilatinig bular ustide bir tekxurux elip berixni ve munisip qareler korixni otinimen.yekinda ankaradaki bir dotumidin hitay demokratlarnig haricideki uygurlarga uq lider tevsiye kilganligini ugendum.bu “uq kixidin birisi hazirki liderlik mukamidedur. bu kixinig rehberligige pikrim yok.emma hitaylar bileng bolgan her kandak muamilide dikkat kilixi lazim.
biri hitaydaki tienmim meydani hareketinig aktipleriden biri bolup hazir teyvende yaxamakta. biz tienmen haraketige karxi emesmiz demokratik bir hareket ikenligini itirap kilimiz.tinemen haraketi galebe kilip hitayda demokratk rejim yolga koyulxa bu yahxi ix emma biz uygur milliyetqileri meselege oz yurtumizing istatusi meselesige karap meydanimizi belgeymiz hazirki hitay demokratlarnig otken yili amerikada ilan kilingan “yeni esir bayannimisiâ€nig 11.maddasiga kariganda :â€selfdeterminasyon hakiki hitayga uygur kelmesmix.qunki hitayda mustemleke yokmux belki hitay devleti milletlernig ihtiyari bilexmesiden kurulgan bir dovlet imix...†dimekki xerki turkistan hitaynig mustemlikesi emes belki xarki turkistandiki her millet halki oz ihtiyari bilen hitayga koxilganmix.
bu yerde sovyetler ittipaki parqalanix arepeside ozbekistanda bolgan bir vekani nakil kelturixge togra kelip kaldi:
goroqav devride ozbekistan hukumetinig mesuli rexidof digen kixi idu bu adem yene sovyetler birligi ali sovyetinig mesulleridindi.residof moskovaga yiginga magimeng dep turgan bir vakitta ozbekistan ilimler akademisasingi tarih filali eqilivatkaniken. rus tarihqileri turkistan hanliklari ozligidan rusyaga koxilgan dep yezixatti emdilikte bu mecmuri tengilivatkan – özligidin rusyege koxulgan – sözini özbekistan ilim ademliri tüzetmek bolidu-yu , yene bir az vehime kilip ,rexiduftin bir sorayli diyixidu-de , rexidufni yiginga qakirxidu. rexidufa alimlar bu mesilini koyginida ,rexidof bir az oylinivilip “koxup algan “dep yezinglar deydu. bu “ gilasnostâ€, pirstroyka†devri bolgaqka , rexidoftin ilham elip casaretlengen alimlar.â€türkistan hanlikliri özligidin rusyege koxulgan “ söziniâ€türkistan hanliklirini rusye koxuvalgan ...â€dep yezixkan.
dimek xerki türkistan ihtiyari bilen hitayga koxulmidi belki hitay mustemlikiqiliri kural küqi bilen xerki türkistanni mecburi koxup alganidi.
hariqiga qikkanindin kiyin milli haraketimiz bilen hiq bir alakadar bolmagan xarki turkistannig taktirini hitay demokratlarnig iltipatiga,insapiga baglap koygan.vududindin hitay purap turgan uygurlikni yuketip koygan bir hitayperestni bizge lider teyin etkenmix.bu liderni qekenlerge kisiwilinglar. uygurlarga undak lidernig keregi yok.yurtimizdin milletimizdin hakiki liderler qikidu.yene birisi ankaradaki milliyetqi atalgan hitaylar bileng bolgan ixbirliknig mimari, hitay mektebiden mezun uygurqeni mu yad milletdek sozleydigen,uygur tarihini uygur til edebiyatini tuzuk bilmeydigan kominist bir aileden kelip qikkan birisini korsetkenmix.bundak liderlik vespi yok kixiler kandak kilip bizge lider bolsung?! bejindiki,amerikadaki,tayvandiki hongkongdiki hitaylarnig bizge lider tayinlex haklari yoktur. liderni helkimiz ozi talllap qikidu.yukerideki xartlarni hazirlagan her bir milli mucahit biznig liderimizdur.uygurlar tarihtin beri lidersiz kalgan emes.vakti kelgende liderler vetenden qikidu.allah bizni lidersiz kaldurmagan hem kaldurmaydu.
yekinda kelgen melumatlarga karganda haricidiki xarki türkistanliklarning milli mucadile berivatkan texkilatlariga hiqbir salahiti yok orunlar ve xehisler özliriqe bizge lider namzatliri körsetken ve teyin itixken. lider teginlenmeydu. inkilabi hereket ceyranida millitimiz iqidin yetixip qikidu. helkimizning söygisi, hörmitige ige boludu.
liderlik mesilisinin ortuga koyuluxi munasibiti bilen bu makale yezildi. inkilabi sepdaxlarning pikir tenkitlirini soraymen.
lider
dövletning, siyasi partiye, cemiyetlernin ve cemaet texkilatlarining yokuri rehpiridur. lider grupisi iqide karar bereleydigan, ezalarni idare kilalaydigan, buyruk berix salahitige ige kixi bulup heriketning bayrakdarudur.
liderlik süpetleri
xarki türkistannig hazirki xeraitida lider boludugan kixilerde tövendiki hususiyetler boluxu lazim:
istiklaqi boluxu lazim.
1933’de kurulgan xarki türkistan islam cumhuriyeti, 1944’de kurulgan xarki türkistan cumhuriyeti hittay ve rusiye impiriyalistliri teripidin yokutulgandan kiyin, ulapla yurtimiz xarki türkistan kizil hittay cehangirliginin
istklalci oluþu gerekir
1933’de kurulan þarki türkistan islam cumhuriyeti, 1944’de kurulan þarki türkistan cumhuriyeti çin ve rus emperyalistleri tarafýndan yok edildikten sonra, yurdumuz doðu türkistan kýzýl çin emperyalizmine girdi.
müstemlikisige aylandi. türk dünyasinin hemme yeri azad ve müstakil bolup boldi. emma xarki türkistan hale müstemlike hayati kequrmektedur. bu müstemlikeqilik zencirini paqaklap, müstakil xarki türkistan cumhuriyetini eslige keltürux bu gün xarki türkistanliknun aldiga koyulgan aktual siyasi ve milli vezipedur. bu ulug gaye ve mehxetni emelge axurux iqün bizge liderlik kilguqi kixide birinci xart istiklalqilik vezipudur.
türk dünyasýnýn bütün yerleri baðýmsýz olup kaldý.
hakiki milliyetqi boluxu lazim
esirimiz milliyetqilik esirudur. ötken esirning ortularidan baxlap xarki türkistan’da her reng her xekildiki
milliyetqilik meydanga qikip paliyetlerni sürdürdi. yigip etkanda hakiki milliyetqiler ve sosyalist milliyetqilerdin ibaret iki pikir ekimi xx. esirnin 30,40, yillirida siyasi meydanda hereket edip bardi, likin zaman – muhit bularga musait xarait bermudi. her ikilisi, yenildi ötken esirde üstümüzge, xarkimizde hittay impiriyalizimi olsa. ximalimizda, garbimuzda russya imperiyalizimi bolup, her ikilisi bizge düxman idi .bugün rusiye impiriyalizimi parqilandi,gerbidiki düxmendin kurtulduk,aldimizda yalguz xerktiki keri impiriyalist hitay turuptu. növettiki vezipimiz hitay cahangirligidin kurtulux.xunung üqün bizge liderlik kilguqi kixi bejing puraydigan hitayqi ,rustperestqi milli sotsiyalist milletqi ,fondamintalist islamqi ve türlük xekildiki muhtriyatqi bolmastin hekik milliyetqi bolixi lazim.
demukratqi bolixi lazim
,devrimiz demukrat devridur , bugün dunyadiki asasi pikir ekimi demukrat ekimi bolup, esivatkan xamal demukrat xamilidur. hitay dunya boyunca anti demukratik devlet bolup , hitaydiki hitay dahil 65millet tutalitir dölet recimi astida yaxavatidu . helkimizning birinci bax ehtiyaci mustekillik bolsa, xunungga ohxaxla mohim ehtiyacliridin biri demukratik hayattur. demukratiye insanlik hayatida kem boluxi mumkin bolmigan zörürive siyasi haklardin biridu. xunung üqün bizning liderimiz demukrat boluxi ,istiklaldin burunki siyasi ,ihtisadi, medeni ve herbiy kürex devirlilide her ixta özining demukratikenlikini emiliyitide körsitixi lazim.
insan heklirige hörmet ve riayet kilidigan kixi boluxi lazim
xerki türkistanda 10 din ,artuk millet yaxaydu.biz milliyetqiler millet, cinis,din,irk perki ayrimastin hemme milletning, her kandak cinsiyetlerning, türlük dindikilerning, yaxlarnig, ayallarnig ,qocuklarning halkara kanunda, insan haklari bayannamisinda elan kilingan hak-hokuklariga riayet kilimiz. xunga bizning herkitimizning baxqisi bolgan liderdi mu insan haklari ve kanunlarga hakiki riayet kilidigan, icra kilidigan süpet boluxi lazim.
ictimai,siyasi boluxi lazim
liderlik kilguqi kixi halkning iqidin kelixi, hekiki helk perzendi, helk bilen iq koyun- tax koyun bolup kiteleydigan, her nersisini helkke ve vetenge atigan, aziz caninida her an , her makanda veten milletke kurban kilalaydigan,capaga, addi hayatka köngen, semimi, kemter adem boluxi kerek. bizning liderimiz pekinden, tayvandan, moskuvadan kelmesliki öz iqimizdin qikixi lazim.
köp tillik, bilimlik ,ahlaklik, siyasi tecirbilik boluxi lazim
. bizning herkitimiz egir xaraitta elip berilivatkan bir herket. herkitimizni bargansiri canlandurux ,küqeytix , kengeytix lazim, herkitimizni milli ramkidin qikirip , helkara mikyastiki harketke aylanduruxumiz lazim. buning üqün köp tillik, bu sahede melum tecirbisi var, bilimlik hem de helkarada tonulgan, helkara texkilatlar bilen alakidar bolgan bir kixi bolixi lazim.
xarki türkistandiki ve harcidiki mucadilimizde lider bolguqi yukirida körsitilgen xertlerni öz vucidida topligan kixiler bolsa liderlikke layiktur. eksi
halde milli mucadilimizni yoluk yolga baxlap, paleq bir haletke ekilip koyidu.
xarki türkistan milli istiklal harkiti ötken asirning 30. yillirida baxlangan bolsimu, hariketning baxlanguq devrleri birinqi dunya uruxidin burun baxlangan. tümür helpe, mesud sabiri, abdulkadir damollam, hoca niyaz haci, mahmut muhiti, muhammet emin bogra, sabit damollam, iysa aliptekin, elihan törem, ahmetcan kasimi ... bunlarning iqinde kopü milliyetqi bolup, az sandikiler sosiyalist milliyetqilerdur.
bunlardin muhammet emin bugra ilen iysa alptikin 1949. yili kizil hitay emperiyalizimi xerki türkistanni istila kilüx erepeside harciga qikip ketken idi. bular harcige qikkandin kiyin xerki türkistan istiklal herikitini devamlaxturup devani dünyaya anlatti. bular hayat vakitlarida xerki türkistan milli herikitining lideri idu. evvel hezritim kiyin iysa ependim vefat etkendin kiyin harcidaki xarki türkistan milli herikiti liderliriden ayrilip kaldi. heriket goya tohtap kalgan dek, paleq heletke qüxüp kaldi. del muxindek peyte ankare ve istanbulda hitay demokratleri ilen primsipsiz ix birligi kilix tetür koyunu eskili baxlidi. kameralar ixka tuxup flimler ixlendi, istanbul, kayser siyasi sehayetliri uyuxturuldu. hatte hiyanet derecesine berip ten hukuksuz tohtamlar tizuldi numus kuilmasdin “ burunkular ellik yilda kilamigan ixni kiligvettuk!†dep car selixti. türk dünyasinin menivi merkizi istambul xehride selbi oyunlar oynandi. bu rezalet hiyanetler kelgüsüde uygur tarihinin menfi – kararlar sehipesige yezilgisidur.veten evletlerining lanetlerge uqurgusidur.qunki tarih adil hekemdur.togra hukum qikmay kalmaydu.bu siyasi selvi artisler hitay demokratlarnig hakiki mayitini bilip turup turkiyedeki kerindaxlarimizga ularni pedajlap tonuttu.vakitlik bolso mu unlar bir mejgil bazar tatti, heradarlik boldu. ozlerini nege koyixni bilmegen bu atalmix sahte milliyetqiler melum bir zaman ankerdeki yaxlar texkilatinig kismen rehberlik hukuni igerlep aldi.ankaradaki hitay sefarethanasi akbarat hadimi .... bileng apak qapak buluxup ziyapetlerni yixti.hem de hong kong ve hetta baxka yerlerdeki hitaylar bilen ix birligi kilix derecesige yetip bardi.xerki türkistanga vekillik kilidigan istanbuldaki milli merkez ankardaki hitayperest sahte milliyetqilernig turkisi astida teng hukuksiz kahara tohtamlarni imzalax kebi rezil haraketlerni ixledi.netiqede istanbuldiki bir turkum vetenperver,milletperver yaxlar meydana qikip bu sahta milliyetqilernig emeliyatta hitayperestlernig yalgan nikabini yirtip taxladi.ve hakiki milliyetqilik bayragini igiz koterdi.
vatandaxlar!
biz parqalanixni halamaymiz likin hitayperestler birlikte hareket kilixini mu halamaymiz. qunki iqimizdeki ihanaetqiler hemme duxmendin zererliktir. xunun iqin xarki turkistan (uyguristan) milli kurultayi daimi komitetining bolup mu xarki turkistan yaxlar texkilatinig bular ustide bir tekxurux elip berixni ve munisip qareler korixni otinimen.yekinda ankaradaki bir dotumidin hitay demokratlarnig haricideki uygurlarga uq lider tevsiye kilganligini ugendum.bu “uq kixidin birisi hazirki liderlik mukamidedur. bu kixinig rehberligige pikrim yok.emma hitaylar bileng bolgan her kandak muamilide dikkat kilixi lazim.
biri hitaydaki tienmim meydani hareketinig aktipleriden biri bolup hazir teyvende yaxamakta. biz tienmen haraketige karxi emesmiz demokratik bir hareket ikenligini itirap kilimiz.tinemen haraketi galebe kilip hitayda demokratk rejim yolga koyulxa bu yahxi ix emma biz uygur milliyetqileri meselege oz yurtumizing istatusi meselesige karap meydanimizi belgeymiz hazirki hitay demokratlarnig otken yili amerikada ilan kilingan “yeni esir bayannimisiâ€nig 11.maddasiga kariganda :â€selfdeterminasyon hakiki hitayga uygur kelmesmix.qunki hitayda mustemleke yokmux belki hitay devleti milletlernig ihtiyari bilexmesiden kurulgan bir dovlet imix...†dimekki xerki turkistan hitaynig mustemlikesi emes belki xarki turkistandiki her millet halki oz ihtiyari bilen hitayga koxilganmix.
bu yerde sovyetler ittipaki parqalanix arepeside ozbekistanda bolgan bir vekani nakil kelturixge togra kelip kaldi:
goroqav devride ozbekistan hukumetinig mesuli rexidof digen kixi idu bu adem yene sovyetler birligi ali sovyetinig mesulleridindi.residof moskovaga yiginga magimeng dep turgan bir vakitta ozbekistan ilimler akademisasingi tarih filali eqilivatkaniken. rus tarihqileri turkistan hanliklari ozligidan rusyaga koxilgan dep yezixatti emdilikte bu mecmuri tengilivatkan – özligidin rusyege koxulgan – sözini özbekistan ilim ademliri tüzetmek bolidu-yu , yene bir az vehime kilip ,rexiduftin bir sorayli diyixidu-de , rexidufni yiginga qakirxidu. rexidufa alimlar bu mesilini koyginida ,rexidof bir az oylinivilip “koxup algan “dep yezinglar deydu. bu “ gilasnostâ€, pirstroyka†devri bolgaqka , rexidoftin ilham elip casaretlengen alimlar.â€türkistan hanlikliri özligidin rusyege koxulgan “ söziniâ€türkistan hanliklirini rusye koxuvalgan ...â€dep yezixkan.
dimek xerki türkistan ihtiyari bilen hitayga koxulmidi belki hitay mustemlikiqiliri kural küqi bilen xerki türkistanni mecburi koxup alganidi.
hariqiga qikkanindin kiyin milli haraketimiz bilen hiq bir alakadar bolmagan xarki turkistannig taktirini hitay demokratlarnig iltipatiga,insapiga baglap koygan.vududindin hitay purap turgan uygurlikni yuketip koygan bir hitayperestni bizge lider teyin etkenmix.bu liderni qekenlerge kisiwilinglar. uygurlarga undak lidernig keregi yok.yurtimizdin milletimizdin hakiki liderler qikidu.yene birisi ankaradaki milliyetqi atalgan hitaylar bileng bolgan ixbirliknig mimari, hitay mektebiden mezun uygurqeni mu yad milletdek sozleydigen,uygur tarihini uygur til edebiyatini tuzuk bilmeydigan kominist bir aileden kelip qikkan birisini korsetkenmix.bundak liderlik vespi yok kixiler kandak kilip bizge lider bolsung?! bejindiki,amerikadaki,tayvandiki hongkongdiki hitaylarnig bizge lider tayinlex haklari yoktur. liderni helkimiz ozi talllap qikidu.yukerideki xartlarni hazirlagan her bir milli mucahit biznig liderimizdur.uygurlar tarihtin beri lidersiz kalgan emes.vakti kelgende liderler vetenden qikidu.allah bizni lidersiz kaldurmagan hem kaldurmaydu.