PDA

View Full Version : Yünnendiki xéroin etkeschiliki bilen shughulliniwatqan uyghurlarning teqdir-Qismetlir



RFA news
14-02-06, 12:42
Yünnendiki xéroin etkeschiliki bilen shughulliniwatqan uyghurlarning teqdir-Qismetliri
2006.02.13

* Muxbirimiz gülchéhrening bu heqtiki toluq melumati
* Awaz köchürüsh

Uyghurlardin igilishimizge qarighanda, nöwette uyghur élidin her xil sewebler bilen xitay ölkilirige bérip soda yaki bashqa ishlar bilen shughulliniwatqan uyghurlar barghanche köpeygen bolup, bularning ichide mexsus zeherlik chékimlik sodisi yeni xéroin etkestichiliki bilen shughulliniwatqanlarmu xéli köp nisbetni igileydiken.

Yünnen ölkisi, dunyadiki zeherlik chékimlik térish bazilirining biri bolghan bérma bilen chégrilinidu. Bu ölke zeherlik chékimlik hemde eydizge oxshash yaman késellikler yamrighan rayonlarning biri. Metbuatlarda élan qilinghan bezi melumatlargha qarighanda bu jayda 5000 che uyghur bolup, bularning köp sandikisi yünnenning xitay - Bérma chigrisi yeni xéroin etketchilikining bazisi hésablinidighan rüyli shehiride iken.

Ular yurt, aile‏- Jemetini birlik qilip guruhlarni teshkilligen bolup, asasen xéroin élip -Sétish, toshush yaki shuninggha munasiwetlik ishlar bilen shughullinidiken. Ularning ichide qéri-Yash, bala hetta éghirayaq ayallarmu bar iken.
Rüylidiki uyghurlar néme ishlarni qilidu?

Uyghur élidin zeherlik chékimlik cheklesh xizmiti munasiwiti bilen rüylige barghan bir uyghur saqchining yünnendiki uyghurlar heqqide élan qilghan bir maqaliside, xitaygha zeherlik chékimlikning eng chong kirish éghizi rüyli hemde rüylidiki uyghurlarning néme ishlar bilen shughulliniwatqanliqi heqqide toxtilip mundaq yézilghan:

"Rüyli xitay bilen bérmining chégrisidiki güzel, kichik bir sheher. Bérmida térilghan epyun pishshiqlap ishlinip xéroingha aylanghandin kéyin yünnen ölkisi arqiliq xitayning bashqa jaylirigha toshulidu. Rüylida bir giram sap xéroinning bahasi 60 yüen bolup, künminggha toshup kélinse 200 yüen, bashqa jaylargha toshulghanda qoldin‏- Qolgha ötkiche bashqa nersiler bilen qoshup pishshiqlap ishlense téximu köp payda alghili bolidu. Mana mushundaq zor paydining küshkürtüshi bilen uyghurlirimizmu jénini alqinigha élip qoyup xéroin etkeschiliki bilen shughullanmaqta. Hetta özi bilenla toxtap qalmay aka -Uka, acha - Singillirini hetta ata, ana, perzent, xotunlirinimu tartip kirmekte. Yünnende besh ming etrapida, rüylining özidila 3000 etrapida uyghurlar bar. Ular asasen ürümchi, qeshqer, ghulja, xoten qatarliq jaylardin kelgen. Bu uyghurlar yüz pirsent xéroin etkestchiliki we shuninggha munasiwetlik ishlar bilen shughullinidu ".

Pul weswesiside anilarmu insaniy xislitidin ayrilmaqta

Bu yerde daim uyghurlar yerlikke qoyulup turidu. Biraq héchqaysisi öz ejili bilen ölgen emes. Sottin ölümge höküm qilip étilghanlar, zeher chékip qétip qalghanlar, xéroinni yütüp toshuymen dep qorsiqida échilip kétip zeherlinip ölgenler bu yerge qoyulidu. Nurghunlirining qebrisining bu yerde ikenlikini hetta ailidikilirimu bilmeydu, bu yerdikiler bolsa, qebristanda yatqanlarning kimlikinimu bilmeydu, sürüshtürüshnimu xalimaydu, chünki bu yerde hayat bilen ölümning anche perqi yoq, hayatlarmu ölük, rohi alliqachan ölgen.

Rüylida xizmette bolghan bir uyghur saqchi yazmisidin

Mezkur maqalini yazghuchi yene rüylida xéroin toshush bilen shughullanghan uyghurlar arisida kishini échinduridighini shundaqla yirgendüridighini ikki qat ayallarningmu bu paskina ish bilen shughullinishidur, dep mundaq yazidu:

"Qanun boyiche 50 giramdin artuq xéroin toshisa ölüm jazasi bérilidu. Yünnende zeher tekshürüsh‏- Tutush tedbirliri bir qeder mukemmel, zeher élip méngish intayin müshkül emma bu yerdiki uyghurlar jinayi ishlar qanunidin yochuq tapqan. Jinayi ishlar qanunida "hamildar ayallar, bir yashqa toshmighan balisini imitiwatqan ayallar qanungha xilapliq qilsa sirtqa képillikke bérishke bolidu. Yene 14 yashqa toshmighanlar jazalanmaydu " dep belgilengen. Shuning bilen éghir ayaq uyghur ayallar rüylida yighip ketti. Kocha -Kochilarda qosiqini dombaytip yürgen éghirayaqlar köpsanliqi maralbéshi, ilidin keltürülgen. Ötken yili -3 Aydin tartip nurghun uyghur éghir ayaq ayallar xéroinni munek qilip orap yutuwélip méngip, zeher qorsiqida yérilip kétip öldi we beziliri toshup tutuldi. Tutup turush orunlirida mehbuslarning tolisi uyghur bolup, bichare déhqan xotunlar hem kishining nepritini qozghisa hem ichini aghritidu. Sésiq zey kamirlarda nachar, musulmanche dégendin éghiz achqili bolmaydighan nersilerni yep shu yerde boshandi. Qoyup berse etisila yene xéroin toshup tutuldi ". Rüylida xizmette bolghan bu saqchining maqaliside körsitishiche, rüylida zeherlik chékimlik etkeschiliki bilen shughullinip saqchilarning qoligha chüshkenler arisida mushundaq éghir ayaq ayallardin bashqa, balilar hemde 60 yashtin halqighan perishte süpet momaylarmu bar iken.

Roh ölgen jay

Maqalide, yünnende zeherlik chékimlik etkeschiliki bilen shughulliniwatqan uyghurlarning her xil sewebler bilen ölüwatqanliqini, pul tapimiz dep ölikining yaqa yurtlarda qéliwatqanliqini, rüylida hetta bir musulmanlar qebristanliqi peyda bolghanliqini tilgha élip mundaq yazghan: "bu yerde daim uyghurlar yerlikke qoyulup turidu. Biraq héchqaysisi öz ejili bilen ölgen emes. Sottin ölümge höküm qilip étilghanlar, zeher chékip qétip qalghanlar, xéroinni yütüp toshuymen dep qorsiqida échilip kétip zeherlinip ölgenler bu yerge qoyulidu. Nurghunlirining qebrisining bu yerde ikenlikini hetta ailidikilirimu bilmeydu, bu yerdikiler bolsa, qebristanda yatqanlarning kimlikinimu bilmeydu, sürüshtürüshnimu xalimaydu, chünki bu yerde hayat bilen ölümning anche perqi yoq, hayatlarmu ölük, rohi alliqachan ölgen".

Aptorning chüshendürüshiche, yünnendiki zeherlik chékimlik etkeschiliki bilen shughulliniwatqan uyghurlar heqqide yézilghan bu yirik maqale, ibret qilish, néme üchün uyghurlarning xitay ölkiliride qarshi élinmaydighanliqining seweblirini tonushturush, shundaqla mushu yolgha mangghan uyghurlarni tosup qélish meqsidide yézilghan. Hazir uyghur élidiki oqurmenlerde küchlük ghulghula peyda qilghan. Namratliqtinmu? nadanliqtinmu?

Uyghurche tor betlerde beziler bu maqalining téximu kengrek teshwiq qilinishining zörürlikini ipadilep" buni metbuatlarda keng amma köridighan orunlarda élan qilip xelqqe ibret qilayli, bilmey bu yolgha kirip qalghanlar özini tartsun, kirmekchi bolghanlar hoshini tapsun, bolsa uyghur élidiki munasiwetlik tarmaqlarmu bu ishqa küchise bolatti. Héch bolmighanda bu ishning yene dawamlishishining bolsimu aldini alayli, hemmisi nadanliqtin bolghan ishlar, xelqimiz namrat bolsimu nadan bolmighan bolsa, mushundaq ishlar bolmaytti. . . . "Dégendek pikirlerni qatnashturmaqta. Zeherlik chékimlik shundaqla buninggha munasiwetlik mesililer uyghurlarda yéqinqi 10 yildin buyan omumiy bir ijtimaiy mesilige aylandi. Uyghur yashlirining köplep zeherlik chéklimliklerning qurbanigha ayliniwatqanliqi her bir uyghurni endishige salmaqta, emma mexsus zeherlik chékimlik bilen shughulliniwatqan uyghurlarningmu bunche köp salmaqni igileydighan derijige yetkenliki heqiqetenmu anglighan kishini shürkendüridighan bir éghir mesile.

Biz yünnendiki uyghurlarning zeherlik chékimlik etkeschiliki bilen shughullinish ehwalliri heqqide anglighuchilirimizni yenimu tepsili melumatlargha ige qilish meqsidide munasiwetlik orunlardin izdenduq.

Uyghur élidiki melum jamaet xewpsizlik orginida ishlewatqan bir uyghur saqchi ziyaritimizni qobul qilip, özi yünnenge barmighan bolsimu emma bu ehwallarni xizmet munasiwiti bilen yünnenge barghan xizmetdashliri hemde qolgha chüshken bezi xéroin etkeschiliki bilen shughullanghan jinayetchilerdin anglighanliqini bildürdi.

Unregistered
15-02-06, 08:57
Bekmu ichinishlik hävär ikän bu!häy bicharä Uyghurlurum!