IHTIYARI MUHBIR
12-02-06, 09:55
HEREMDIKI TUNGGANLAR
Erkin asiye radyosidiki Umidwar ependining kirgizistan tungganliri toghrisida bergen melumati, mening heremdiki tungganlar toghrisida bu makaleni yeziximgha sebeb boldi.
Men uzundin beri bu kirghizistan tokmaktiki tungganlarning menxe,ini bilelmey yurettim,5- esirdiki mexhur hitay xairi LI BAI ning mana muxu tokmak xehride tughulghanlighi,we keyin dadisi bilen bille,esli yurti SI QUAN ge kaytip ketkenligi,meni bu tungganlar belki xu qaghdin kalghan tokmaktiki hitaylarning musulman bolghan ewladliridinmikin digen oygha salghan idi.
Qunki biz uyghur millitining hitay zulmidin gheripke koq-koqlirimiz, kopinqe tengri taghlirining ximal terepliridin bolghan idi,tengri taghlirining jenop terepliridin top-top halette gheripke koqkenligimizge ait hiq bir tarihi wesike okumighan idim.hetta mening kazakistan,kirghizistan we ozbekistanda az digende 100 din kop urugh-tughkanlirim bar, bularning hemmisi digidek yurtimizgha kizil hitay kelgendin keyin ghulja we qoqektin bu yurtlargha qikip ketkenler idi.
Umidwar ependining bu makalesidin uktumki,tarihta bir mikdar tungganlar hitay zulmidin korkup,tengri taghlirining jenobidin hazirki yurtlirigha jamaet haletide koqken iken,hikmet xuki " at aylinip okurini tapidu " diginidek, bu tungganlar aylinip ahiri berip ejdadi LI BAI ning yurti tokmakni tepiptu.
Endi keleylik herem tungganlirigha,Hekiketende Taif xehrining heretel-buhari mehelleside mana bu kirghizistan tokmak tungganliridin bir kixi bar idi,hetta bundin 15 yilqe ewwel bir ketim men bu kixining taiftiki oyining 4-kewitidiki ogziside abdulkadir ibrahim tohta hoja bilen bille quxluk tamakka mehman bolup ozbek polosi yegen idim.xu kuni abdulkadir ibrahim manggha bu kixini kirghizistanning tokmak xehridin heremge hijret kilip kelip ,yerlixip kalghan tunggan dep bergen idi.
Ozi igiz kelgen sozunqaghirak yuzluk,xu qaghlarda 70 ning ustide bar,qiraylik kelgen kixi idi.asasen qiray-xekli ozbeklerge ohxap ketetti.biz bilen ozbekqe gep kilixti, zaten ozini ozbek dep ataydiken,amma dikket bilen karisa qirayining bir yeridin tungganlighi qikip turatti.bu kixining musulmanqe ismi we ozige yarixar bir lekimi bar idi, amma mana muxu bir neqqe kundin beri oylap-oylap hiq bu kixining ne ismini ,ne lekimini tapalmidim.hetta eklimge kelip kalar dep bu makaleni yezixni bir neqqe kun keynige surdum, yenimu esimge alalmidim . halbuki men u kixini taifta we mekkide neqqe ret korgen idim.perezimqe sap kan ozbek emes,tunggan-ozbek arilax ,xalghut kixi bolsa kerek. Amma hatun balaliri ozbek iken.
Abdulkadir ibrahim tohta hoja tungganlargha tarihtin kelgen milli adawetlirimiz sebebidin oq idi.xu sebebtin heremdiki tungganlar bilen hiq alake kilmas idi, amma bu kixi abdulkadir ibrahimning nezeride 1- din ozbek kani bar xalghut kixi idi. 2- din ikkisila wahabi ekideside idi.we u kuni tesadufen taifta koqida koruxup kelip wahabi ekidesidin sohbetlixix uqun abdulkadir ibrahim tohta hojani quxluk tamakka oyige teklip kilghan idi.
Buningdin baxka heremdiki tungganlar asasen MA BU FANG bilen yurtliridin keqip qikip misir ornigha heremde turup kalghan, weyaki teywen we xianggang arkilik 1949-yildin keyin heremge kelip turup kalghan tungganlar yaki sala tungganliri idi,bular asasen taifta olturatti. Az bir kismi mekkide idi.bir ketim men bu tungganlardin siler putun suudi erebistanda kanqilik kixi bar digende bir tunggan manggha kop bolsa 60-70 aile bar digen idi. Hekiketende bu toghra idi.jiddediki kara hitay konsulhanesi, keyinqe ozgurup kara hitay tijaret ixhanisi boldi, mana muxu erebistan tungganlarigha, teywen hokumeti terepidin bu tungganlargha iwetilgen kutkuzux sommisi berip turatti,1990-yili kizil hitay elqihanesi bu yurtka kirgendin keyin bu kona tungganlar ikki hitay hokumeti arisida talax-tartixta kaldi we ahiri kizil hitay ghalip kelidi. Hazir bu kona tungganlar asasen kizil hitay hokumeti elqihaneliri we konsulhaneliri bilen koyuk alake kilidu ,kara hitay hokumetidin ozlirini tartighlik.
Tungganlar ozlirini HUI HUI lar dep ataydu.bu soz hitayqe kaytkanlar digenlik bolidu, islam fikih ilmi ukimida her kandak bir insan kapir tughulmaydu,amma keyin kapirlixip ketken hitaylardin ALLAHning mermemeti bilen bir kisim hitaylar islamgha kaytip kelgen, bularning bir kismi mana muxu tungganlardur.xuning uqun biz ularni islamgha kaytkanlar meniside TUNGGANlar deymiz. amma biz uyghur milliti oz tilimizdiki tunggan digen sozning isim menisini saklap kelip,baxka kaytmak digen peil menisini taxliwetken ikenmiz, biz endi bu taxliwetken kona uyghur tilimizni turkiye turkqesidin tilimizgha kayturup alaylik.
Turkiye turkqeside kaytkanni DONEN deydu.turkiye turk tiligha nispeten biz uyghur tili bir az kopal,boghumlardiki heripler kop,we kelin heriplerni ixlitimiz.mana muxu til kaidesi boyiqe turkqe DONENni kopallaxtursak : DONEN-TONEN-TONGEN-TONGAN-TONGGAN-TUNGGAN bolup,bu milletning [ eger ozlirini hitay emes, ayrim bir millet dep karisa ] ismining esli uyghurqe ikenligini,we bu isimni bizning uyghur ejdadlirimizning koyghanlighini koriwalalaymiz.
Bu tungganlarning beziliri ejdadlirining musulman milletlerdin bolghanlighidin, meselen tijaret we baxka her kandak sebebler bilen terihlardin beri hitay yurtlirigha berip hitay kiz-hatunliri bilen oylengen,musulman erep,faris we baxka turki milletler,beziliri ALLAHning rehmiti bilen biwasite musulman bolghan hitaylardur yaki hitaylixip ketken mongghul kalmakliri,we tibet kalmakliridur.halbuki biz uyghur milliti bu tungganlarning eksiqe tarihlerdin beri,musulman tughulup,musulman yaxiduk,we musulman olimiz. Biz uyghur milleti tunggan [ KAYTKAN ] emes.
1990-yilning aldida Mekkediki mesjidel-heremning xerki-ximal terepidiki xaab amir mehelliside,peyghemberimizning tughulghan oyining ornining arka terepidiki taghning ustide, ma bu fangning saldurghan ikki kewetlik tunggan tekkisi bar idi.taki 1990-yili u tekkini hokumet oriwetip ornigha pul bergiqilik, mekkige hejge kelgen tungganlar mana muxu tekkide yetip kopatti.
Bu tunggan tekkisige esli tibetlik ,amma kizil hitay zulmidin keqip tibetke qikip turup kalghan sodiger uyghurlarning oylinip musulman kilixi bilen islamgha kirip musulman bolghan tibetlik kalmak musulmandin bir ja tunggan nazir idi.bu tungganningmu anisi hitay iken, dadisi kalmak.bu tungganning aqisi istanbuldiki artuxluk abdulhekim hajimning hanimidur.
`Mekkining tunggan bayliridin mes,ut sulayman SINI, [ SINI erep tilida QINLIK yani hitay digenlik bolidu,] qing haining sala tungganliridin idi,ozining dep berixiqe 2- dunya uruxining ahirlirida mekkige kelip yerlexken iken .mekkining ximal terepidiki umre mesjidining etrapida GUA MIAN [ MAKARNA ] zawuti bar idi.hazirki mesjid-el-heremning jenop terepidiki hilton otelining xerik terepide saetqilik dukani bar idi. Keyinqe u dukanni jerwel mehellisidki dukanigha yotkep qamadanqilik kildi.mekkening afrikilik koqmenler mehelliside yol boyida ikki kewet oyi bar idi. Bir kizini yengisarlik ghazajimning oghli abdullah alighlik. Bu abdullah mekke koqa abtobusliri xerkitide kiqik bir emeldar idi.mes,ut suleyman manggha sala tilining uyghurqe ikenligini ozlirining esli turk irkidin ikenligini eytkan idi.men mekkige hejge kelgen sala tungganlirining tillirigha jik dikket kilip baktim.bir kuni bir sala tunggani maxinamda arafatka ketiwetip yenidiki salagha [ HAJI AGHA BU DEXT TAGH ] digen idi.yani mekkining taghlirini haji aka bu taghlar qol tagh iken digen idi.tillirining gramatikasi baxka tildaxlirimizgha emes, uyghurqigha ohxawirak ketidiken.meselen: OYNAYDU,GAZIR QAKIDU we xuninggha ohxax,
Mekkining xerki jenop terepidiki sewr taghininmg etigideki hijret mehelliside men bilen yan-yangha ikki willaning birside bir yil uq ay hoxna olturghan tungganning familisi [ JIN ] yani altun idi.bu aka-uka ikki tungganlar mekide muellimlik kilar idi, dadiliri ikkinji dunya uruxining baxlirida ning xia din hijret kilip qikkan iken.aniliri ghuljilik uyghur tilini heli obdan bilidighan tunggan hatuni idi.1986-yilliri men bu tungganlarning ghuljidiki tughkanliridin kelgen hitay yezighidiki hetlirini okup berettim. Omer we huseyin isimlik bu ikki tunggan aka-ukalar anqe hitayqe sozlexni bilmeytti.akasi omer ukisidin bir az yahxi sozletti. Omerning 13-14 yaxlik bir oghli 1986-yili tuyuksizla kesel sebebidin olup ketken idi. Bu aka-ukalar tort kewet 8 dairelik bu imarette bille olturatti.qunki mekkide kopinqe yatlar bilen bir imarette bille olturmaydu, ehlak xundak.mejbur bolsa u baxka gep.
Taiftiki tungganlarning asasen kiyim-kiqek,yaki makarna,qay,aqqiksu-jangyu du fu satidighan dukanliri bar idi, xemsettin isimlik tungganning taifta dorihanisi bar idi.asasen oz iqide oyliniglik.erepler bilen oylengenlermu bar,
Men bu makalemni HEREMDIKI MEXHUR UYGHURLAR namlik makalemdin tamamen mustekil makale kilip yazdim.hergizmu u mexhur makalemning bir halkisi dep bilip kalmanglar,qunki biz uyghur milliti tunggan emes.
Men meshrep.comda tungganlargha ait yazghan bir kiska makalemni yekinda meshrep.com yengidin eqilghada korup kaldim.towende u makalemnimu bu yerge koqurup koyimen okup korunglar.
TUNGGAN BILEN DOST BOLSANG ,AY PALTANG YANINGDA BOLSUN.
aghiniler tehi bugun eqilghan bu uyghur helik makal -temsilliri betige yezip tolduriwettuk.bundak makal-temsiller yezighan kitaplar uyghurqida kop, yazsak bu yer yetmeydu, biz bundak yazduk deplam yeziliwermey,mana muxu meshrep comda yazghan makalalirimizda ixletken ,yaki bu tor betliri yurt taxkirisidiki uyghur milletqilirining yeziwatkan yeri bolghanlighi uqun, uygur millitining milli tuyghu we heslirini oyghutidighan , kixiler derhal birer kitapta tapalmaydighan,kixilerni oygha salidighan .yani xu makal-temsilni yezixka sebeb bolghan kixi yaki wekelerge ait bolgan makal temsillerni yazaylik.meselen tunggan bilen dost bolsang ay paltang yaningda bolsungha ohxax. qunki men bu makal-temsilni baximdin otkan bir wekeni hikaye kilip yazmakqi bolghan makalemde ixletmekqi idim.
Wekelik mundak idi, bizning xerki turkistangha barmighan, lekin bizge konglide issikqilighi bar, kemdin-kem bir neqqe tungganning birsi bolghan, iqkiridin hejge kelgen bir tunggan 2001-yili hejde mendin xundak sorighanda men ixbu makal-temsilni ixlitip uninggha jawap bergen idim.
U tungganning soali: siler uyghurlar nimixke biz tungganlargha bek oq,?
Men kiskiqe tunggangha xundak jawap berdim :
Mening millitim uzun yillar tungganlarni tejribe kilip korup, ahiri: TUNGGAN BILEN DOST BOLSANG,AY PALTANG YANINGDA BOLSUN digen hekiketni bilgen xuning uqun oq.
Yene we xuninggha ohxax makal temsillerdin biri:KAZAK YATKAN YERING DOZAK. MENINGQE MANA MUXUNDAK SEBEBLER BILEN BU BETKE MAKAL-TEMSIL YAZAYLIK. BOLMISA BU BETNI AZ YEKINDA HIQ KIM OKUMAYDU.QUNKI KAYSIMIZ MAKAL-TEMSIL BILMEYMIZKI ,ZATEN UYGHUR GEP-SOZLIRINING LEZZITI GEP-SOZLIRIDIKI MAKAL --TEMSILLER BILEN OLQILIDU. ULUK ALIM MEHMUT KEXKIRI NIME DIGEN : ER KORKI SAKAL,SOZ KORKI MAKAL.
EGER YAK YAZGHINIMIZ YAZGHAN DISENG MANA HEMISE DEP MENMU BIRNI YEZIP KOYAY KENI KONGLUNGGE YAKAMDIKIN:
Artuqche sozni admin eliwetti.
Admins
IHTIYARI MUHBIR : MEKKE
Erkin asiye radyosidiki Umidwar ependining kirgizistan tungganliri toghrisida bergen melumati, mening heremdiki tungganlar toghrisida bu makaleni yeziximgha sebeb boldi.
Men uzundin beri bu kirghizistan tokmaktiki tungganlarning menxe,ini bilelmey yurettim,5- esirdiki mexhur hitay xairi LI BAI ning mana muxu tokmak xehride tughulghanlighi,we keyin dadisi bilen bille,esli yurti SI QUAN ge kaytip ketkenligi,meni bu tungganlar belki xu qaghdin kalghan tokmaktiki hitaylarning musulman bolghan ewladliridinmikin digen oygha salghan idi.
Qunki biz uyghur millitining hitay zulmidin gheripke koq-koqlirimiz, kopinqe tengri taghlirining ximal terepliridin bolghan idi,tengri taghlirining jenop terepliridin top-top halette gheripke koqkenligimizge ait hiq bir tarihi wesike okumighan idim.hetta mening kazakistan,kirghizistan we ozbekistanda az digende 100 din kop urugh-tughkanlirim bar, bularning hemmisi digidek yurtimizgha kizil hitay kelgendin keyin ghulja we qoqektin bu yurtlargha qikip ketkenler idi.
Umidwar ependining bu makalesidin uktumki,tarihta bir mikdar tungganlar hitay zulmidin korkup,tengri taghlirining jenobidin hazirki yurtlirigha jamaet haletide koqken iken,hikmet xuki " at aylinip okurini tapidu " diginidek, bu tungganlar aylinip ahiri berip ejdadi LI BAI ning yurti tokmakni tepiptu.
Endi keleylik herem tungganlirigha,Hekiketende Taif xehrining heretel-buhari mehelleside mana bu kirghizistan tokmak tungganliridin bir kixi bar idi,hetta bundin 15 yilqe ewwel bir ketim men bu kixining taiftiki oyining 4-kewitidiki ogziside abdulkadir ibrahim tohta hoja bilen bille quxluk tamakka mehman bolup ozbek polosi yegen idim.xu kuni abdulkadir ibrahim manggha bu kixini kirghizistanning tokmak xehridin heremge hijret kilip kelip ,yerlixip kalghan tunggan dep bergen idi.
Ozi igiz kelgen sozunqaghirak yuzluk,xu qaghlarda 70 ning ustide bar,qiraylik kelgen kixi idi.asasen qiray-xekli ozbeklerge ohxap ketetti.biz bilen ozbekqe gep kilixti, zaten ozini ozbek dep ataydiken,amma dikket bilen karisa qirayining bir yeridin tungganlighi qikip turatti.bu kixining musulmanqe ismi we ozige yarixar bir lekimi bar idi, amma mana muxu bir neqqe kundin beri oylap-oylap hiq bu kixining ne ismini ,ne lekimini tapalmidim.hetta eklimge kelip kalar dep bu makaleni yezixni bir neqqe kun keynige surdum, yenimu esimge alalmidim . halbuki men u kixini taifta we mekkide neqqe ret korgen idim.perezimqe sap kan ozbek emes,tunggan-ozbek arilax ,xalghut kixi bolsa kerek. Amma hatun balaliri ozbek iken.
Abdulkadir ibrahim tohta hoja tungganlargha tarihtin kelgen milli adawetlirimiz sebebidin oq idi.xu sebebtin heremdiki tungganlar bilen hiq alake kilmas idi, amma bu kixi abdulkadir ibrahimning nezeride 1- din ozbek kani bar xalghut kixi idi. 2- din ikkisila wahabi ekideside idi.we u kuni tesadufen taifta koqida koruxup kelip wahabi ekidesidin sohbetlixix uqun abdulkadir ibrahim tohta hojani quxluk tamakka oyige teklip kilghan idi.
Buningdin baxka heremdiki tungganlar asasen MA BU FANG bilen yurtliridin keqip qikip misir ornigha heremde turup kalghan, weyaki teywen we xianggang arkilik 1949-yildin keyin heremge kelip turup kalghan tungganlar yaki sala tungganliri idi,bular asasen taifta olturatti. Az bir kismi mekkide idi.bir ketim men bu tungganlardin siler putun suudi erebistanda kanqilik kixi bar digende bir tunggan manggha kop bolsa 60-70 aile bar digen idi. Hekiketende bu toghra idi.jiddediki kara hitay konsulhanesi, keyinqe ozgurup kara hitay tijaret ixhanisi boldi, mana muxu erebistan tungganlarigha, teywen hokumeti terepidin bu tungganlargha iwetilgen kutkuzux sommisi berip turatti,1990-yili kizil hitay elqihanesi bu yurtka kirgendin keyin bu kona tungganlar ikki hitay hokumeti arisida talax-tartixta kaldi we ahiri kizil hitay ghalip kelidi. Hazir bu kona tungganlar asasen kizil hitay hokumeti elqihaneliri we konsulhaneliri bilen koyuk alake kilidu ,kara hitay hokumetidin ozlirini tartighlik.
Tungganlar ozlirini HUI HUI lar dep ataydu.bu soz hitayqe kaytkanlar digenlik bolidu, islam fikih ilmi ukimida her kandak bir insan kapir tughulmaydu,amma keyin kapirlixip ketken hitaylardin ALLAHning mermemeti bilen bir kisim hitaylar islamgha kaytip kelgen, bularning bir kismi mana muxu tungganlardur.xuning uqun biz ularni islamgha kaytkanlar meniside TUNGGANlar deymiz. amma biz uyghur milliti oz tilimizdiki tunggan digen sozning isim menisini saklap kelip,baxka kaytmak digen peil menisini taxliwetken ikenmiz, biz endi bu taxliwetken kona uyghur tilimizni turkiye turkqesidin tilimizgha kayturup alaylik.
Turkiye turkqeside kaytkanni DONEN deydu.turkiye turk tiligha nispeten biz uyghur tili bir az kopal,boghumlardiki heripler kop,we kelin heriplerni ixlitimiz.mana muxu til kaidesi boyiqe turkqe DONENni kopallaxtursak : DONEN-TONEN-TONGEN-TONGAN-TONGGAN-TUNGGAN bolup,bu milletning [ eger ozlirini hitay emes, ayrim bir millet dep karisa ] ismining esli uyghurqe ikenligini,we bu isimni bizning uyghur ejdadlirimizning koyghanlighini koriwalalaymiz.
Bu tungganlarning beziliri ejdadlirining musulman milletlerdin bolghanlighidin, meselen tijaret we baxka her kandak sebebler bilen terihlardin beri hitay yurtlirigha berip hitay kiz-hatunliri bilen oylengen,musulman erep,faris we baxka turki milletler,beziliri ALLAHning rehmiti bilen biwasite musulman bolghan hitaylardur yaki hitaylixip ketken mongghul kalmakliri,we tibet kalmakliridur.halbuki biz uyghur milliti bu tungganlarning eksiqe tarihlerdin beri,musulman tughulup,musulman yaxiduk,we musulman olimiz. Biz uyghur milleti tunggan [ KAYTKAN ] emes.
1990-yilning aldida Mekkediki mesjidel-heremning xerki-ximal terepidiki xaab amir mehelliside,peyghemberimizning tughulghan oyining ornining arka terepidiki taghning ustide, ma bu fangning saldurghan ikki kewetlik tunggan tekkisi bar idi.taki 1990-yili u tekkini hokumet oriwetip ornigha pul bergiqilik, mekkige hejge kelgen tungganlar mana muxu tekkide yetip kopatti.
Bu tunggan tekkisige esli tibetlik ,amma kizil hitay zulmidin keqip tibetke qikip turup kalghan sodiger uyghurlarning oylinip musulman kilixi bilen islamgha kirip musulman bolghan tibetlik kalmak musulmandin bir ja tunggan nazir idi.bu tungganningmu anisi hitay iken, dadisi kalmak.bu tungganning aqisi istanbuldiki artuxluk abdulhekim hajimning hanimidur.
`Mekkining tunggan bayliridin mes,ut sulayman SINI, [ SINI erep tilida QINLIK yani hitay digenlik bolidu,] qing haining sala tungganliridin idi,ozining dep berixiqe 2- dunya uruxining ahirlirida mekkige kelip yerlexken iken .mekkining ximal terepidiki umre mesjidining etrapida GUA MIAN [ MAKARNA ] zawuti bar idi.hazirki mesjid-el-heremning jenop terepidiki hilton otelining xerik terepide saetqilik dukani bar idi. Keyinqe u dukanni jerwel mehellisidki dukanigha yotkep qamadanqilik kildi.mekkening afrikilik koqmenler mehelliside yol boyida ikki kewet oyi bar idi. Bir kizini yengisarlik ghazajimning oghli abdullah alighlik. Bu abdullah mekke koqa abtobusliri xerkitide kiqik bir emeldar idi.mes,ut suleyman manggha sala tilining uyghurqe ikenligini ozlirining esli turk irkidin ikenligini eytkan idi.men mekkige hejge kelgen sala tungganlirining tillirigha jik dikket kilip baktim.bir kuni bir sala tunggani maxinamda arafatka ketiwetip yenidiki salagha [ HAJI AGHA BU DEXT TAGH ] digen idi.yani mekkining taghlirini haji aka bu taghlar qol tagh iken digen idi.tillirining gramatikasi baxka tildaxlirimizgha emes, uyghurqigha ohxawirak ketidiken.meselen: OYNAYDU,GAZIR QAKIDU we xuninggha ohxax,
Mekkining xerki jenop terepidiki sewr taghininmg etigideki hijret mehelliside men bilen yan-yangha ikki willaning birside bir yil uq ay hoxna olturghan tungganning familisi [ JIN ] yani altun idi.bu aka-uka ikki tungganlar mekide muellimlik kilar idi, dadiliri ikkinji dunya uruxining baxlirida ning xia din hijret kilip qikkan iken.aniliri ghuljilik uyghur tilini heli obdan bilidighan tunggan hatuni idi.1986-yilliri men bu tungganlarning ghuljidiki tughkanliridin kelgen hitay yezighidiki hetlirini okup berettim. Omer we huseyin isimlik bu ikki tunggan aka-ukalar anqe hitayqe sozlexni bilmeytti.akasi omer ukisidin bir az yahxi sozletti. Omerning 13-14 yaxlik bir oghli 1986-yili tuyuksizla kesel sebebidin olup ketken idi. Bu aka-ukalar tort kewet 8 dairelik bu imarette bille olturatti.qunki mekkide kopinqe yatlar bilen bir imarette bille olturmaydu, ehlak xundak.mejbur bolsa u baxka gep.
Taiftiki tungganlarning asasen kiyim-kiqek,yaki makarna,qay,aqqiksu-jangyu du fu satidighan dukanliri bar idi, xemsettin isimlik tungganning taifta dorihanisi bar idi.asasen oz iqide oyliniglik.erepler bilen oylengenlermu bar,
Men bu makalemni HEREMDIKI MEXHUR UYGHURLAR namlik makalemdin tamamen mustekil makale kilip yazdim.hergizmu u mexhur makalemning bir halkisi dep bilip kalmanglar,qunki biz uyghur milliti tunggan emes.
Men meshrep.comda tungganlargha ait yazghan bir kiska makalemni yekinda meshrep.com yengidin eqilghada korup kaldim.towende u makalemnimu bu yerge koqurup koyimen okup korunglar.
TUNGGAN BILEN DOST BOLSANG ,AY PALTANG YANINGDA BOLSUN.
aghiniler tehi bugun eqilghan bu uyghur helik makal -temsilliri betige yezip tolduriwettuk.bundak makal-temsiller yezighan kitaplar uyghurqida kop, yazsak bu yer yetmeydu, biz bundak yazduk deplam yeziliwermey,mana muxu meshrep comda yazghan makalalirimizda ixletken ,yaki bu tor betliri yurt taxkirisidiki uyghur milletqilirining yeziwatkan yeri bolghanlighi uqun, uygur millitining milli tuyghu we heslirini oyghutidighan , kixiler derhal birer kitapta tapalmaydighan,kixilerni oygha salidighan .yani xu makal-temsilni yezixka sebeb bolghan kixi yaki wekelerge ait bolgan makal temsillerni yazaylik.meselen tunggan bilen dost bolsang ay paltang yaningda bolsungha ohxax. qunki men bu makal-temsilni baximdin otkan bir wekeni hikaye kilip yazmakqi bolghan makalemde ixletmekqi idim.
Wekelik mundak idi, bizning xerki turkistangha barmighan, lekin bizge konglide issikqilighi bar, kemdin-kem bir neqqe tungganning birsi bolghan, iqkiridin hejge kelgen bir tunggan 2001-yili hejde mendin xundak sorighanda men ixbu makal-temsilni ixlitip uninggha jawap bergen idim.
U tungganning soali: siler uyghurlar nimixke biz tungganlargha bek oq,?
Men kiskiqe tunggangha xundak jawap berdim :
Mening millitim uzun yillar tungganlarni tejribe kilip korup, ahiri: TUNGGAN BILEN DOST BOLSANG,AY PALTANG YANINGDA BOLSUN digen hekiketni bilgen xuning uqun oq.
Yene we xuninggha ohxax makal temsillerdin biri:KAZAK YATKAN YERING DOZAK. MENINGQE MANA MUXUNDAK SEBEBLER BILEN BU BETKE MAKAL-TEMSIL YAZAYLIK. BOLMISA BU BETNI AZ YEKINDA HIQ KIM OKUMAYDU.QUNKI KAYSIMIZ MAKAL-TEMSIL BILMEYMIZKI ,ZATEN UYGHUR GEP-SOZLIRINING LEZZITI GEP-SOZLIRIDIKI MAKAL --TEMSILLER BILEN OLQILIDU. ULUK ALIM MEHMUT KEXKIRI NIME DIGEN : ER KORKI SAKAL,SOZ KORKI MAKAL.
EGER YAK YAZGHINIMIZ YAZGHAN DISENG MANA HEMISE DEP MENMU BIRNI YEZIP KOYAY KENI KONGLUNGGE YAKAMDIKIN:
Artuqche sozni admin eliwetti.
Admins
IHTIYARI MUHBIR : MEKKE