PDA

View Full Version : Ishik chëkishtin balilar terbiyesige nezer



Unregistered
25-12-10, 14:28
Adil ghujalim

xizmet ëhtiyajida melum idarining rehbirini izdep barsam, U yoq iken. u idaridiki bireylen uning öyde matëriyal yëziwatqanliqini, Muhim ish bolsa öyige bërishimni ëytti. doklatni testiqlitish muhim bolghachqa, Uning öyige bardim. ikkimiz mëhmanxana öyde doklatning bezi jaylirini özgertish toghriliq pikirlishiwatsaq, Ishikni bireylen dumbalashqa bashlidi. endikip kettim. idare bashliqiningmu chirayi özgerdi. u endikken chirayimgha qarimastinla zorigha külümsirep ‹‹qizim mekteptin kelgen oxshaydu›› dëginiche ishikni achti. dëgendek öyge 13 – 14 yashlardiki chirayliq bir qiz kirdi – de, Bizge qarapmu qoymastin hujrisigha kirip ketti. men heyran boldum. bu halettin idare bashliqi obdanla ongaysizlandi...

bir shenbe küni körüshmigili uzaq bolghan ini aghinemning öyide parangliship oltursaq, Karidorda yügürgendek awaz anglandi. andin ishik yenggil chëkildi. aghinem üsteldiki ichimlikni yoshurup qoyup, ‹‹baturlar keptu – de››, Dëginiche ishikni achti. bu ‹‹baturlar›› uning qoshkëzek oghulliri idi. öyge retlik, Oxshash kiyin'gen toqquz – on yashlardiki omaq ikki bala kirdi – de, Eskerlerdek sep tüzüp:

— yaxshimusiz dada, Yaxshimusiz tagha, – dep bizge edep bilen salam berdi. menmu ornumdin turup ulardin ehwal soridim.

— yene qaidini buzup karidorda yügürdinglarghu,– dëdi dada ulargha tikilip.

— xapa bolmang dada, Talada bireylen leglek sëtiwëtiptiken, Tügep ketmisun, Dep aldirashchiliqta yügürüp salghan oxshaymiz,– dëdi.

— he, Birsi qanche pulken, Soridi ata.

balilar leglekning bahasini dëdi.

— leglek dëgenni bir adem yalghuz uchurtalmaydu, Balilirim, Biringlar leglekni tutup turusiler, Biringlar yipini tutup turusiler, Mushundaq bolghanda leglek uchidu, Shunga, Birni alsanglar bolidu, – dëdi ata.

qoshkëzekler ‹‹maqul›› dëginiche pulni ëlip chiqip ketti. ularning pelempeydin chüshken tawushini anglimiduq.

— balilar tëxi kichik, Uning üstige oghul baligha bezi ishlarni künde dep turmisaq untulup qalidu, Bu karidorda bizla olturmaymiz, Birinchi, Ikkinchi qewette chonglar bar, Karidorda yügürüp – sekrep, Warang – churung qilsa, Ularning aramigha tesir yëtidu. shunga, Ishik chëkish, Pelempeydin chüshüp – chiqishta ëhtiyat qilinglar, Dep tekitlep turimiz,– dëdi uka aghinem.

men bu balilarning edepliklikige bekmu mestlikim keldi.

ishik chëkishni bilish – bilmeslik chong ish emes, Emma kichik ish dep ötküzüwetsek chong ishlarda eksiche bolup qëlishi mumkin.

ësimde qëlishiche kichik waqtimizda qoshnilar ara ötne – bërim ishliri köp bolatti. anam un tügep qalsa jawurni, Gürüch tügep qalsa chong chinini, Yagh tügep qalsa piyalini tutquzup, Qoshnilarning öyige buyruytti we ‹‹qoshnilarning ishikini asta chek balam, Ishik chëkishningmu özige tushluq qaidisi bar. ishikni hergiz mushtlimanglar...›› dep jëkileytti.

heriket adetni belgileydu, Adet xaraktërni belgileydu, Xaraktër öz – özini tonush, Uni jari qildurush bilen kishini exlaq nuqtisidin kontrol qilidu we mukemmelleshtüridu. bu chonglarning ewladlarni yëteklishidin wujudqa chiqidu.

chonglarni hörmetlesh, Bashqilargha köyünüsh, Mëhribanliq yetküzüsh ademde tughulushidinla berqarar bolidighan pezilet emes, Belki kichik ishlarda demmu dem tekitlesh arqiliq yëtilidu. hazir hemmimiz dëgüdek bina öylerde olturimiz, Balilirimiz ishikni mushtlisa, Karidorda sekrep – chëpip yürse, Elwette, Bashqilargha tesir yëtidu, Hetta qoshnilar ara köngülsizliklerni peyda qilishi mumkin. bir balining ishik chëkishining qandaq bolushi shu aile chonglirining terbiyelinishide nuqsan barliqini eks ettüridu.

ata – ana balilarning tunji oqutquchisi bolghan iken, Balilarda yaxshi exlaq – pezilet yëtildürüshte bir ömür bashlamchi bolushi kërek. aile terbiyesi hem adem terbiyeleydu, Hem adem eqlini achidu. ikkisining munasiwitini yaxshi bir terep qilish intayin muhim. bilim terbiyesi balilarni yashash wasitisi bilen teminleydu, Exlaq – pezilet bir ademning jemiyette put dessep turushidiki muhim desdek hësablinidu.

exlaq – pezilet meripetchilikini birinchi orun'gha qoyush ijtimaiy hayat we turmushimizda tolimu muhim. balilar medeniy, Edep – qaidilik, Öz – özini hörmetleydighan, Bashqilargha köyünidighan, Bashqilargha qolidin këlishiche yaxshiliq qilidighan aile muhitida chong bolsa, Bundaq güzel exlaq ailidin halqip ijtimaiy muhit ichide dawamlishidu. balilargha terbiye bërishni ashu ishik chëkishtek kichik ishtin bashlash güzel terbiyening iptidasi dësek xata bolmas!