PDA

View Full Version : Böshük we böshükte bala bëqish aditimiz



Unregistered
16-12-10, 19:50
Ramile qëyum


böshük nahayiti qedimki dewrlerdin tartipla uyghurlarning bala terbiyelishide muhim orun tutup kelgen.

uyghurlarning eneniwi böshükliri yerlik yaghach matëriyalliridin yasilip, Qurulmisi asasen shal, Tiz, Chëtiq, Poza (bel yaki omurtqa), Nacha (ariliq özekler), Tengle (tenglik bala yatidighan qismi)din teshkil tapidu. bowaqni böshükke böleshtin ilgiri uwuda, Yastuq, Shildirshap, Yögek, Zaka, Chembirek, Jak, Shümek, Chörek, Tizliq, Oshuqluq, Kasha (qoltartqu), Yüz yapqu qatarliq jabduqlar hazirlinidu.

bowaqni tunji qëtim böshükke böleshte uzaq ömür körgen, Teqwadar ‹‹böshük anisi›› we uning iz basarliri, Uruq – tughqanlar ichidiki nopuzluq ayallar teklip qilinidu. ‹‹böshük ana›› böshükning bixeterliki, Böshük jabduqlirining teltöküs hazirlan'ghan – hazirlanmighanliqini bir – birlep közdin kechürgendin këyin, Bowaqni böshükke bölesh meshghulatini bashlaydu hem anigha tepsiliy ögitidu.

balini bext – teleylik bolsun dep yastuqi astigha ‹‹toqichaq›› (kichik pirenik chongluqida pishurulghan bowaq toqichi) qoyulidu. qeyser, Batur bolsun dep, Oghul balining zakisining ong yënigha böre oshuqi, Qelemtirach basturup qoyulidu. qiz bala bolsa pak, Ishchan, Aq köngül, Chirayliq bolushini tilep, Zakisining sol terep astigha eynek, Targhaq, Süzgüch basturup qoyulidu. bezi jaylarda böshükke köz monchaq, Tiltumar qatarliqlarnimu ësip qoyidu.

ejdadlirimiz balining beden sheklining ölchemlik bolushigha alahide ehmiyet bërip, Böshükning bala terbiyesidiki rolidin nahayiti ünümlük paydilinip kelgen, Ular böshükni ‹‹bala bëqishning qëlipi›› dep qarap kelgen.

böshükning bala terbiyeleshtiki rolini töwendiki jehetlerdin körüwëlish mumkin:

birinchi, Böshük balilarning beden qurulmisini kichikidin bashlap ölchemlik yëtildürüshke paydiliq.

ikkinchi, Böshükke bölen'gen balida asanliqche öpkisi shamaldap qalidighan, Zukam bolidighan, Tola chüshkürüp, Shali aqidighan ehwallar yüz bermeydu.

üchinchi, Böshük jabduqliri qerellik aptapqa sëlinip quruq hem issiq saqlan'ghanliqi üchün, Bowaqlarda hölde yëtip qalidighan, Soghuq enggizi ëship, Tola jarahet chiqidighan, Qeghishlik qilip, Baqquchisini aram aldurmaydighan ehwal körülmeydu.

tötinchi, Bowaq üchün aram ëlish, Huzurlinishtur. bowaqlarni böshükke bölep, ‹‹elley naxshisi››ni lerzan ëytip siyliq tewritip berse, Asanla uxlap qalidu. qararliq, Normal uyqu balining ösüp yëtilishide intayin muhim rol oynaydu.

beshinchi, Böshük bowaqning boghum – ügilirini, Muskullirini ghidiqlap, Qan aylinishini yaxshilaydu.

(aptor: turpan wilayetlik medeniyet yadikarliqlirini bashqurush idarisidin)

Unregistered
17-12-10, 14:59
Kop rexmet!

Unregistered
17-12-10, 15:24
Kop rexmet!


Kop yahshi melumat iken, kop rehmet eytimiz, hazir chet-ellerde balisini boshukke boleydighanlarmu barmidu,?

Men besh balamni boshuksiz chong qildim.

Bizde " Boshuktin Toshukkichilik " digen gep bar, bu digenlik tughulghandin taki olup gorning toshugige kirgichilik digenlik bolidu.

Ereplerdimu eyni gep bar,;" Min el-Mehd ilel-lehd " Erepche Mehd=Boshuk, we Lehd = Gor, yani toshuk.

Bu maqalede Boshu toghri9liq bizler bilmeydighan, hetta anglapmu baqmighan jiq Uyghurche sozler bar iken,


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE