PDA

View Full Version : Aqsuda weqe yüz bergen mektepni seudi erebistandiki milletperwer uyghur bay abdurahma



IHTIYARI MUHBIR
06-12-10, 16:31
KOCHURUP QOYGHUCHI,; IHTIYARI MUHBIR : MEKKE


Aqsuda weqe yüz bergen mektepni seudi erebistandiki milletperwer uyghur bay abdurahman haji saldurghan
Muxbirimiz shöhret hoshur
2010-12-03
Muxbirimiz aqsu shehiri 5 ‏-Bashlanghuch mektepte yüz bergen qistangchiliqtin dessilish weqesini éniqlash jeryanida melum bolushiche, bu mektepni eslide, 15 yilning aldida seudi erebistandiki merhum wetenper uyghur bayliridin abdurahman haji ependi saldurghan.


Shöhret hoshur

Aqsu shehiri 5 ‏-Bashlanghuch mektiwi
Jemiyette keng tarqalghan geplerdin qarighanda, eyni chaghda abdurahman haji mezkur mektep üchün ayrighan pul toluq ishlitilmigen. Pulning qalghan qismi dairilerning chöntikige chüshüp ketken. Buning bilen mektepning su we yunda turubbiliri qorulushi toluq tamamlanmighan. Bu ehwal axiri 29 ‏-Noyabir küni oqughuchilarning qistangchiliqtin dessilish weqesige seweb bolghan.

Hörmetlik radio anglighuchilar, aqsuda weqe yüz bergen mektep eslide seudi erebistandiki merhum milletperwer uyghur bayliridin abduraxman hajining meblighi bilen sélinghan. Aqsudiki ahalilerning we alaqidar mesul xadimlarning bildürüshiche, xitay hökümiti uyghurlar özliri salghan bu mektepni qoghdash we tereqqiy qildurush emes, belki uning bilen héchqandaq kari bolmighan we hetta mektepke ayrilghan mebleghning bir qismi aqsudiki parixor emeldarlar teripidin paydilinip kétilgen.

Seudi erebistandiki uyghurlarning bildürüshiche, abdurahman haji we uning xanimi alemdin ötken bolsimu, uning ish-Izliri hélihem jamaetchilik ichide teriplenmekte we yash uyghur baylirining xeyr-Saxawet ishlirigha ilham bolmaqta.

Ejeblinerlik, aqsudiki mezkur mektepte weqe yüz bergendin kéyin, uyghur rayonidiki alaqidar tarmaqlar mezkur weqedin ibret élish heqqide arqa-Arqidin yighin échishqan we höjjet we uqturushlar tarqatqan bolsimu, mezkur mektepning qurulushini bina qilghan merhum uyghur bay abdurahman hajining ejri we nami héchqandaq yerde tilgha élinmighan.

Unregistered
06-12-10, 16:40
Bu maqale mening yuqiridiki maqalede ismi eytip otulgen Seudi Erebistandiki Abdurrahman Aksuning hayati toghrisida yazghan maqalem idi. yuquridiki maqaleni toluqlisun uchun chaplap qoydum.

IHTIYARI MUHBIR ; MEKKE


(32)

ABDURRAHMAN AKSU

Nov. 19, 2005




Esli aksu xehrining aykol yezisidin. bir diyixlerge karighanda,aksuning awattin,ozi pakar kelgen,ak pixmak,qiraylik bilen setning arisida, semizirak kelgen, hindoniziyeliklerge ohxap ketidighan, kulup turidighan,kiqik peil hox ehlak kixi idi.1998-yili ramazanda mekkide wapat kilghanda 70 ke tehi toxmighan idi,belki 1930-yillar etrapida aksu aykolde tughulghan bolsa kerek.aksu aykol aksu xehrining 15-20 kilometir gherip terepidiki bir mexhur yurt imix,mekkidiki bir neqqe aile aksuluklarning hemmisi digidek aksu aykoldindur,kizzikarlighi xuki hejge kelgen aksuluk hajilarning udul kelgenidin sorisa, men aykollik deydu,dimekki aykol heli qong we bay bir yurt bolsa kerek, abdurrahman aksu heremdiki kona uyghurlardin idi.karighanda 30-yillarning otturilirida kiqik heremge qikkan bolsa kerek.

60-Yillarning baxlirida bu yurttiki mexhur uyghurlardin kexkerlik abdulghafur emin hajim,kexker tokkuzsak taxmiliklik abdulfettah hajim,memet tohti hajim we abdurrahman aksu tortisi riyad bilen jiddede xerik tijaret kilghan iken,ALLAH ixlirini ong kelturup 80- yillarning baxlirighiqe bu torti erebistandiki eng qong tort uyghur baylarigha aylanghan iken,80-yillirining baxlirida abdurrahman aksu bu xerikqiliktin ayrilmakqi bolghanda kalghan uq xeriki abdurrahman aksugha 40 milyon riyal[ 10600000 dollar ] bolup bergen iken.1982-yili erteyazda men mekkige deslep kelgende mana bu abdurrahman aksuning mekkideki bir xehsi dokturhaneni muzayide yoli bilen setip almakqi bolup doktorhanening igisige kirik milyon riyal teklip kilghanligini, amma baxka birsining tehimu jik berip bu doktorhaneni setip eliwalghanlighini anglighan idim.hazir u diktorhane tamamen takilip ketti.

Men abdurrahman aksuni 1982-yili deslep korgenimde ewwelki hatunidin uq oghli bar iken,otturanji oghlini amerikada okuwatkan wakitta bir yatakta bille yetip kopidighan pelestinlik erep aghinisi dadisining oghligha iwetken pullirining jiklighigha kozi quxup,abdurrahman aksuning oghlidin heli jik bir mikdar pulgha qek kilduriwelip andin u balini olturup maxinidin koqigha taxliwetken iken,kiqik oghli anqe bejirim emes idi, qong oghli ibrahim dadisidin keyin neqqe ret yurtka berip hitay hokumetining ziyapetliride olturup hitaylarning hoxamet we iltipatliridin razi bolup kaytip keldi,

Abdurrahman aksuning yenida ikkinji tokali, yerkenlik sabikajim digen kixining burunki hatunidin bolghan kiqik kizi nurjan hanim bar idi, sabikajim1961-yili yurtta hitay hokumetige bizning eslimiz afghan, biz bu uyghurning yurtigha muhajir dep yurttin afghanistangha kaytip qikip,afghanistan yoli arkilik mekkige kelip yerlixip kalghan uyghurlardin idi. yerkenlik sabikajimningmu xu kunlerde ikkiji hatunidin uq oghul ikki kizi bar idi,sabikajim ozi igiz kelgen sakallik qiraylik kelgen kixi idi,xuning uqun keyinki hatunidin bolghan ikki kizi hekiketen bek-bekla qiraylik idi, u qaghlarda tehi boyigha yetmigen ikki aqa singil kizlar kona artux rubatta yuzi oquk oynuxup yuruxetti.

Diljan hanimmu igiz boyluk,semiz kelgen qiraylik hanim idi. Diljan hanimning Nurjan isimlik bir aqisi xu guzelligining sebebidin bolosa kerek,bir puldar germangha tegip hazir awustraliyede yaxarmix.

Men bu yerde bir muhim meselini ukmighanlargha ukturup koyuxni lazim kordum,islam dinining fikih ilmi ukimida mundak bir mesele bar,biz musulmanlar eger MEJBUR KALSAK baxka semawi dinlardiki er-hatunlar bilen nikahlansak,u dindiki er-hatunlar islam dinigha kirixni halimisa oz dinlirida turupmu biz ular bilen nikahlinixka bolidu ,yani dinimiz buninggha ijazet beridu,xuning uqun bundak nikahlinixlar musulmanlarda kop bolmisimu anqe-munqe uqkixidu,hetta yurtimizda hem ruslar bilen oylengen erkek uyghurlar bar,hetta ularning baliliri hem bar,mana bu balilar dinimiz ijazet bergenligi uqun kanunluk [ mexru ] nikahtin bolghan halal balilardur.buninggha bir misal kelturey,esli yerkenlik manasta qong bolghan bir uyghurning ak orus hatunidin bolghan rustem isimlik bir oghli bar idi.biz bille qong bolghan iduk. kulupla turidighan lelle bir nerse idi,yurt taxkirigha eqilghandin keyin ,50-yillarda sewitke qikip ketken anisini yurti belarussiyege berip tepip tughkanliri bilen koruxup kaytip keptu,halbuki bir eghiz rusqe bilmeytti mubaleghe kilip eytsam hetta anisining ak oruslardin ikenligini hem bilmeytti.bir neqqe yil boluptu urumqide lukqekler u rustemni urup olturiwetiptu tehi 50 ke barmighan bala idi,ikki balisi bar iken.mana bu bala [[ eger dadisining bu mubarek kanimizni bulghighanlighini hesapka almighanda aralirida nikah jaiz bolghanlighi uqun ]] halaldin bolghan balidur.amma dinimiz bir musulmanning samawi bolmighan dinlardikiler bilen [[ meselen budistler,mejusiler,we baxka ibtidai dindikiler ]] nikahlinixka ijazet bermeydu.peketla u dindiki er-hatunlar bizning dinimizgha kirix xerti bilen andin biz musulmanlargha nihak quxidu[[ nikah jaiz bolidu.]].hetta bu semawi bolmighan dindikilerning kolidin tamak yeyix hem hetta u tamakta musulmanlargha haram bolghan tongguz goxi bolmighan teghdirde hem haramdur.[[ yeyix jaiz emestur ]] .[[ Rabiye kadir hanimning los angleste M.Yasin bilen bille yigen sandwiqining halal ikenligige delil ]] . mesele mana bundak iken, hazir yurtimizda hitaylargha tegidighan uyghur kizliri yaki ulardin kiz alidighan uyghur baliliri heli kopuyiwetiptu . halbuki biz musulman uyghur kiz – oghullirigha hitaylar bilen nikahlinix jaiz bolmighanlighi uqun,bularning arisidiki resmi hokumet nikahi dinimizda we milli orp-adetlerimizda inawetsizdur.xu sebebtin bularning er-hatunqilighi kanuni [[ mexru ]] emes, yani zina hisaplinidu,we ularning tapkan balaliri hem haramdin bolghan bala hesaplinidu.men heremdiki mexhur uyghurlar namlik bu mexhur makalemning 29-halkisida bundak ikki xerdin [[ eskidin ]] bolghan balilarning xer balilar ikenligini hedistin delil kelturup otup ketken idim.mana bundak mukeddes milli ekidemizdin hewiri bolmighan jahil uyghurlirimiz yurtta kizlirini hitaygha berip hetta uningdin tughulghan haramdin bolghan bu xer baligha ARAFAT dep isim koyuptu,hetta mana bu haramdin bolghan xer balining qong anisi bex wakit namaz okuydighan derijide musulman bir uyghur hatuni iken, bu ix maytaghda bolghan hekiki bir weke iken. yene bir weke urumqide bir uyghur hatuni, dostlar ara qayda, etrapigha kuyoghlining ozining oyini nahayiti jik pulluk dekoratsiyon [[ zhuang xiu ]] kilip bergenligini eytip u kuyoghlini mahtapla ketiptu, qayda olturghan bu hatunlar, u kuyoghlidin razi hatunning bu derije pulluk ,bay we mert kuyoghlidin kizghinixip ketiptu,erge bergen neqqe kizining kaysisining eri bolghuydi bu mert kuyoghul diyixiptu, keyin ukuptiki u hatunning hitay balisigha bergen hitay kuyoghli iken bu mert kuyoghli, mana bu ix uyghur millitige ALLAHning bergen milli kulluktin kalsa eng qong balasidur.bu ix uyghur millitining kanining kattik bulghunixigha we hetta uzun muddette oz milli kimligini we orp-adetlirini yokutup,baxka bir millet bolup kalixigha sebebtur.biz bu meselige kattik dikket-etibarimizni beriximiz,bu meselige qare-tedbir koriximiz kerek,elbette qare-tedbirning baxida mana bu yukirida eytip otulgen islam fikih hukmini milletke bildiriximiz kerek, kizlirimiz her kanqe kembighelqilikte kalsimu yat hitaylar bilen oylenmmeslikni ,hetta bilmey oylinip kalghan teghdirde hem bala tapmaslikni u nikahsiz oylunixtin bolghan balilarning halaldin bolghan bala hesaplanmaydighanlighini,ozliriningmu bu yatlarning koynida yatkan muddetqe zina kiliwatkan bir hatun kixi hesaplinidighanlighini eger bu meselige dikket kilmisa [[ kizil bax kirse kara bax qikidu ]] dep ,bu qaresizlik iqide tepip ,bekip qong kilip koyghan haramdin bolghan oz balalirining qong bolghanda ozigimu,milletkimu,islam dinighimu we hetta insanlikkimu heyri tegmeydighan bir haywani mehlukka aylinip kalidighanlighini,hetta u dunyadimu jehennemlik ikenligini, ukturiximiz kerek.hetta u hitay hatuni bilen oylengen uyghur balisighimu eyni mana bu hokumning otudighanlighini uning koynidiki u set sesik hitay hatunini almisimu mademki sidik haji rozining balisi bolghandin keyin aydin qiraylik uyghur kizlirining qikidighanlighini bildiriximiz kerek. Kongulning keynige kirmeng,kongul her jaygha baxlaydu.semerkent almisidek,apirip qollerge taxlaydu.digendek bir kunler kelip bu yatlar bilen oylengen uyghur er-hatunliri ahiri bu dunyadimu jik har we zarlikka uqkixidighanlighini bildiriximiz kerek.


Diljan hanimni men bir neqqe ret korgen idim,1987-yili erte yazda awustraliyediki reisi jumhurimiz ehmet igemderdi ependining keyni anisi we keyni ukisi sadik ependi mekkege umrege kelgende Diljan hanim u ikkisini bizning oydin elip medinege aqisining oyige elip berip ziyaret kilduriximu ene xu yene bir aqisining awustraliyede bolghanlighidin idi.

Diljan hanim 1988-yili,27 yil koruxmigen yerkendiki anisini mekkige hejge ekeldurgen idi.1989-yili bax kixta mekkide oz anisining kuqighida yurek kesili sebebidin yax olup ketti . Diljan hanim tughmighan hanim iken.mening u hanimni eng ahirki koruxum,14-12-1988-kuni mekkide oz toyumda idi,xu toyumgha texrip kilghan iken ALLAH yatkan yerini jennet kilsun AMIN .

Diljan hanimning dadisi Sabikhajim 1984- yili olup ketti,olup ketkende kop bolsa yetmix yaxlarda bar idi.

Abdurrahman aksu diljan hanimgha mekke misfele mehellisidiki ozining on kewetlik imaretining yenigha ikki kewet kiqik bir imaret selip mulk kilip beriwetken iken,elbette abdurrahman aksu olse,Diljan hanim yenila ohxax bir hatunluk miras alar idi,amma bu imaret uning bu yax we qiraylik hatunigha bolghan razilighining netijiside bergen hediyesi bolsa kerek,amma ALLAHning teghdiri tam tetursiqe bolup Diljan hanim abdurrahman aksudin burun olup ketti,we bu imaret Diljan hanimning anisigha tegixlik hessisidin baxkisi yenila eri abdurrahman aksugha miras bolup kaytip keldi.abdurrahman aksu bu yax hatunining olumige we bu yax hatunigha atiwetken imaretning ozige kayta kaytip kelginige eqinghan bolsa kerekki,Diljan hanimdin keyin bu imaretni aksuluklargha tekki kilip koydi.hazirki mekkidiki aksu rubat digen tekki mana xu Diljan hanimdin kalghan imarettur.elbette sawabi baxta Diljan hanim we abdurrahman aksulargha tegidu.


Behitlik erkekning hatuni olidu,Behitsiz hatunning eri olidu.mana bu uyghur helik makal temsilide diginidek,gerqe abdurrahman aksu bu guzel hatunining olgenligige kattik eqinghan bolsimu,yene bir behit kuxi baxigha konux aldida idi,bu behit kuxi belki abdurrahman aksugha bu guzel hatunining olumini unutturatti,qunki aldida Sabikajimning kiqik hatunidin bolghan ikki kizi aydek qiraylik qong boliwatatti. Sabikajimning olumidin keyin hayatning tenglikqiligide kalghan sabikajimning bu hatuni, elbette keri bolsimu bir kizini bu bay we mert kuyoghligha aqisining ornigha berixke razi idi,we keleqekte aqisining basalmighan miraslirigha warislik kilatti.amma ALLAHning teghdiri mekke uyghurlirining oylighan yeridin qikmidi.

1989-yili hejde ottura boy ,akpixmak,qiraylik kelgen 40 yaxning opqoriside bar bir ayal urumqidin mekkege hejge keldi,esli kuqarlik bolghaqka kuqar rubatka [[ esli xahyar rubat,amma kuqar xahyardin mexhur bolghanlighi uqun her kim kuqar rubat dep ataydu.]] quxti.ehlakidin karighanda ozi xak-xak,jawuldap gep kilidighan qakkan we xok eyelge ohxaytti,mana bu eyel keleqekte abdurrahman aksugha 9 yil hatun blup ikki milyon riyal nek pul miras alidighan mexhur helimehan yeltapankari kizi idi.

Hey ist diyixip kaldi herem uyghurliri,Sabikajimning kizliridin birni aqisining ornigha elip bu dunyaning lezzitini korup yaximay, amma abdurrahman aksuningmu oylighan bir yeri bolsa kerek , amma bu digenlik,abdurrahman aksu toghra oylaydu digen menige kelmeydu elbette.qunki hata kilghanlighi mana bugun otturigha qikti.

Abdurrahman aksu helimihan hajim bilen bille her yazni urumqide otkuzdi,elbette ozi puli bar bay, tejrubelik adem , hitaydin pul tepip yeyixke muhtaj emes uyghurlardin idi.amma bu digenlik, abdurrahman aksu wijdanlik,ak-karini perik kilalaydu, milli menpeetlirimizni hitaygha utturiwetmeydu,eng yahxi xekilde himaye kilidu digen menige kelmeytti.hitay hokumetige yahxiqak bolux uqun bu yurttiki hain uyghur kadirlirining, qet eldiki bir mikdar uyghurlarni wetenge tartixi,ularni hitay hokumetige qet eldiki uyghurlarning hekiki wekili kilip korsutup, wetenimizdin zorluk bilen tartip alghan baylikliridin zerreqilik bir kismi bilen mehman kilip,ziyapetler berip, yurtmu-yurt sayahet kildurup,way sendin ulughi yok dep kokke koturup,hitay hokumetige wetenning taxkirisidimu mana muxundak zhong guo hokumetige we hitaylargha sadik uyghurlar bar digen ukumni berixi,we xu arkilik ozlirining hitay hokumetige we hitay millitige hekiketen sadik uyghurlardin ikenligini bildirixi, we bu kiskighine hayatida hitay bilen bille bu biqare milletni depsende kilip,karxilighida haywangha ohxax yep-iqip rahat yaxighinini uyghur millitige karxi mexrulaxturuxi kerek idi.netijide bu hain kadirlar abdurrahman aksu we xuninggha ohxax qet,eldiki bir kisim ehmek,we wijdansiz uyghurlarning wasitasi bilen oz ixlirida kismen muweppek bolalidi,qunki yurtta anglighanla uyghur kiz- qokanliri quxide mana muxu abdurrahman aksudek qetelllik uyghur baylirigha tegip ,ularni her yili yurtka sorep kelip,kanhor zalim hitay hokumeti bilen qet,eldiki uyghurlar arisida koprukluk rolini oynax,we bay ,xan-xohretlik boluxni arzu kilidighan boldi,ularning hatuni bolmak,zhong guo hokumetining aldida yuz-hatirlik bolmak eng qong umidi bolup kaldi.

Abdurrahman aksu aksuda yurtigha kopruk saptumix,hiq kerigi yok idi,paydisimu bolmaytti,sawapmu bolmaytti.qunki bizning yurtimiz ozimizning yurtimizgha kopruk salalmaydighan,yol yasayalmaydighan,mesjid salalmaydighan derijide kembighel emes idi.wetenimizning putun baylikliri hitaylar terepidin talan-taraj kilinip millitimiz aq-yalingaqlikta ,haru-zarlikta,esaretning zulmida kap-kara jahalette yaxawatatti,bek salghusi kelip, bu hain uyghurlarning hoxametlirige,hoxamet bilen jawap bergusi kelip ketken bolsa, mektep salghini toghra idi,qunki u mekteplerde ewladlirimiz hitayning aghzi bilen bolsimu musbet ilimdin su iqetti,halbuki bu ang abdurrahman aksu we xuninggha ohxax ozlirini qet,eldiki uyghurlar bilen yurttiki hitay hokumeti otturisida kopruk hesaplaydighanlarda hiq yok idi. Janabi ALLAH bu muhajirettiki musapir uyghurlargha iman we baylik ata kilghan bilen, ang we wijdan ata kilmighan idi.abdurrahman aksuning kilghini bu bir turkum hain uyghur kadirlirining hitay hokumetining aldida yahxiqak boluxighila yaraytti.teghdirning abdurrahman aksugha helimihan hajimni qetiximu,wetendiki hain uyghurlarning behti idi. yak, helimihan hajimning ikki balisining behti,ularning riski idi diguqiler bolsa ulargha jawap xu,Undak bolghan bolsa idi,2004-yili 6- ayda men istanbulda qaghda helimihanning kizi rehime ak qekidighangha pul tapalmay,istanbuldiki oyide ketip olup kalmighan bolatti.we oghlimu ak qekkenning derdide bugun olmigen bolsa erte oler halette kalmighan bolar idi.abdurrahman aksudin helimehangha kalghan bu ikki milyon riyal mirasning millitimizge hiq bir paydisi bolmidi,zaten millitimiz bundak milli ghurur we milli angdin yoksun bir neqqe kixining azghine puligha emes,kerek bolsa jan berip ,kan tokup asarettin kutuluxka muhtaj idi,ene xu kunlerge kelalisakla pul millet uqun kolimizning kiri idi.mana bu hekiketni bilix uqun qet,eldiki bay bolux,yaki bilimlik uyghur bolux ketmeytti.anglik we wijdanlik bir uyghur buni biletti.

1986-yili hejdin burunki aylar idi. Mehellimizdiki aksuluk mahmut hajim tomurqi digen kixi manggha oyumni hejge alidighanlar bolsa kira kilip bergin didi, u kunlerde hajilirimiz hejge kelip anqe-munqe oy kira kilip olturuxka baxlighan kunler idi,yaxlik kilip derhal xundak deptimen : hajika oylirini bizning uyghur hajilirimizgha kira kilip berey, YAK,YAK OYUMNI HERGIZ UYGHURLARGHA BERMEYMEN. Jenim kongumdin qikti,erwayim uqti.uyghurlar anangni bir nerse kilghanmiti senmu uyghurghu ,?kira kilsang pulgha kira kilisenghu,? Digim keldi amma yenila qong kixige karxi hormetsizlik bolmisun uqun ozumni aran tutup,: hajika nimixke uyghurlargha oylirini kira kilmayla didim. DIDI : Uyghurlargha oyumni kira kilsam oyumge eroin[[ ak qekimlik ]] koyup koyidu.baximizni balagha tikidu.hangtang bolup kaldim.bu tomurqi sarangmu,? Ongmu,?

Heli kunlergiqe bu kixini korsem salam bergim kelmidi,turkiye kayseride tughkanliri bar idi,ulardin kelgen hetlerni men okup berettim.hetta u hetlernimu okup bermes boldum.qunki bizning yurtlarda u qaghlarda normal aylik tehi 60 koydin yuz koygha yengi qikkan wakitlar idi,helik tehi jik aqarqilikta ,eroinge ohxax bundak lux qekimliklerni qekix u yakta tursun ,korgen kixi behitlik hesaplinidighan wakitlar idi.yurtimizda bir kixining bir yillik aylighigha bir qekim kelidighan bundak kimmetlik qekimlikni bizning hejge aran-aran kelalighan bu biqare hajilirimizdin kutux,hekiketen sarangning ixi idi,ekillik bir uyghur bundak geplerni kilix u yakta tursun,oylaxka hem petinalmaytti,qunki oylighanning ozi ekilsizlik idi.

Halbuki undak emes iken,ismini yazalmaydighan bu jahil tomurqige bundak geplerni perixte sozletken iken.men hatalaxkan ikenmen,yaxlik kilghan ikenmen.

Uzun otmey qet,eldiki WETENPERWER bayimiz abdurrahman aksu,heremdiki uyghurlar bilen,zhong guo hokumeti arisida kopruk bolup ,oz puli bilen jahil tomurqi mahmut hajimni RASQI kilip koydi.

1993-yili bolsa kerek,helimihan hajim oghli ibrahim bilen,kizi rehimeni mekkige umrege elip keldi.elbette abdurrahman aksuning puli bilen kelgen idi.bular abdurrahman aksuning mekke misfelediki on kewet oyide olturuxti,abdurrahman aksu hem bu sadik hatuni we ikki ogey balisi bilen bille mana muxu imarette bille idi.bir kuni keqisi abdurrahman aksu manggha telefon kilip ukam tez kelsile didi,barsam ibrahim aghzidin kopuk qikirip saranglardek yetiptu,humari tutkan iken,bundak ixlarni men kinolarda korgen idim deslep oz kozum bilen koruwatattim.doktorgha elip barduk.ibrahimge uyuxturghuqi dora berdi we u doridin hetta bir neqqe kunluk beriptu, aridin bir neqqe kun otkendin keyin bir kuni men ibrahimdin soridim,nimixke bundak boldung,? Didi:[[ dikket kilinglar bu gepim yalghan emes,del ibrahimning oz aghzidin anglighan gepim.]] urumqidin mekkige yolgha qikarximda yolda we mekkide iqimen dep yenimgha bir mikdar eroin eliwalghan idim,uni hetta bir ketim ayripilanning terethanisida iqtim ,kelgendin keyin mekkide hem iqtim emdi iqidighan eroinim tugigen idi ,humarim tutup mana muxundak boldum. mana bu insanni qoqutidighan dehxet bala-kaza hadise, abdurrahman aksuning HALALdin tapkan puli bilen,abdurrahman aksu salghan kopruk arkilik,bu beledel tahirda [[ pakiz yurtda ]] bir uyghurda yuz bergen idi.

Kargha bilen dost bolsang yeyixing pok,uyghur millitining milli menpeetini depsende kilip ,u wetendiki bir mikdar wijdansiz uyghur kadirlirining yuzini hitay hokumetining aldida AK kilix uqun ,yurt bilen heremning yolini oy bilen kassapning arilighi kiliwalsang,pulungni weten milletning milli dawasi uqun emes,yurttiki kadirlarning menpeeti uqun hejliseng, mana bu akibetke kalisen.,

amma abdurrahman aksu bu ixtin hiq ibret alghini yok,tehi aghzidin quxurmey helimihan hajimning eroin iqip olgen, hetta olugini komup koyghan yeridin, yasighan eroinge katix uqun oghirlap kaqkan akisini mahtap, aghzidin quxurmidi,way u kixi undak ekillik idi,mundak ekillik idi,kongli yumxak idi, wakitsiz olup ketti,wehakazalar,

Tehi buning bilen tugimidi,1995-yili abdurrahman aksu ,helimihan hajimning aqisining eroinkex oghli alimjan digen balini mekkige ekilip bir yildin jik bakti,u bala bu yerde kandak qidighan bolsa qidap ,1997-yili hejde, hejge kelgen uyghur hajilarning kurbanlik koy pulidin 60-70 qe koyning pulini aldap elip bei jingge keqip ketip ,bei jingde olup,olugini aran teste urumqige elip ketip komuptu,tehi 22-23 yaxlarda bar bala idi.hitayning beijingde olgen bir uyghurning olugini koyduriwetmey,yurtigha elip ketixige ijazet beriximu,elbette abdurrahman aksuning hitay hokumeti bilen,ozige ohxax qet,eldiki bir neqqe wijdansiz uyghurlar arisida aqkan yolning hatiri idi.

Ibrahim yene mundak bir gepni kilip bergen idi,men uning hayatigha kizzikip sorighanimda,ikki uq ming yuanlik akni oyge ekiriwalimiz 3-4 kizni oyge ekirip, hatunim bizni oyge solap texidin kuluplap koyup, anisining oyige ketidu. bir heptide bir kelidu,hatuning bu ixka hapa bolmamdu,? Men uninggha pul bersemla boldi,makul sen u kizlar bile jinsi munasibet kilamsen,? Yak,u kizlar jinsi munasibet istimeydu,ak bolsila boldi,zaten menmu jinsi munasibet kilalmaymen, kanqe yaxta bar kizlar,? Xu biz bilen teng,[[ yani 20-25 yax etrapida ]] mana bu ibrahim we yurttiki yax uyghur kizlirini bu ehwalgha ekelgen pullar abdurrahman aksuning pulliri idi.halbuki weten millet uqun,heyir sahawet uqun,jennetligi uqun,bir uyghur yaki birer texkilat pul telep kilsa kanqilik berer idi buni bilelmeymen.

Abdurrahman aksuning keyni singlisi reyhan hanimmu eyni yol bilen yene bir aksuluk iminhajim digen baygha tokallikka tegip, iminhajim olgendin keyin yekinda heli jik miras aldi, angliximqe iminhajimning baliliri, bu mirasning bir kismigha jiddide reyhan hanimgha bir imaret elip beriptu ,ijare kilip yesun uqun,amma her kimning altuni helimihan hajim bilen reyhan hajimningkidek kimmetlik boliliwermeydu,bazarda altunning kilosi 13 ming amerika dollari,bu yerdimu ikki uq kilo altungha ikkinji tokallikka tegidighan aydin qiraylik minglarqe yax kizlar bar,toxuk marjan yerde kalmaptu dep toxukla bolsa erebistanda pul ohxaydu dep bilinmisun ,bular istisna hadiselerdur.ALLAHning teghdiri xundak yezilghan iken.

Reyhan hajimgha rabiye kadir hanim ( Ana Uyghur ) ning turmidin azat kilinip,amerikagha kelgenligini eytsam,: " xuning sebebidin yurtta baliliri perixan,oghli amerikadiki anisi rabiye kadir ( Ana Uyghur ) gha ellik ming dollar iwetix uqun bankigha barsa almaptu iwetmeymiz dep,hetta hitay iqidiki bankilarmu iwetmeymiz dep almaptu " digen idi.elbette hitay bu pulning uyghur millitining milli dawasigha hejlinidighanlighini obdan biletti.qunki u pul Ana Uyghurning puli idi,abdurrahman aksuning puli emes idi.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
06-12-10, 16:43
Bu maqalem, mening ,;" Heremdiki meshhur Uyghurlar " namliq maqale tizighimning 32- halqisi idi, chushendurishni untulup qaptimen, toluqlap qoydum.

Unregistered
07-12-10, 08:21
Internet torbetige chaplan'ghan maqalilarning hemmisi sizning bolsun !


Bu maqalem, mening ,;" Heremdiki meshhur Uyghurlar " namliq maqale tizighimning 32- halqisi idi, chushendurishni untulup qaptimen, toluqlap qoydum.

Unregistered
07-12-10, 13:23
Helime jabjakmu oldi 55 yaxlar etrapida,kizi rehime qikip(turkiyedighu deymen) oldi.anglisam oghli ibrahim turmide iken(oldimu tehi ). qiray bolghan bilen bikar,maldunya bolup uni toghra yerge ixletmise, ahirida muxu ailidek weyran bolidu.IHTIYARI muhbir mekkning ular hekkide yazghanliri hekiketen ras.Ibrahim digen hiroyin qikixtin baxkini bilmeydighan, ay yillap monqigha quxmeydighan ,apisining ,abdirahman hajimnikini qikip turup ,oghurluk kilidighan ,yilning 6 eyida turmide 6eyida bolsa oghurluk kilidighan adem kelipidin qikkan ,haywanqilikmu kimmiti yok nerse.biqare hutuni kiqiliri talalarda yurup ,kunduzi qandurmay apisiningkige berip aran digende 2 ay oy tutkan,nehayti ubdan hekning kizi idi.

Unregistered
07-12-10, 15:14
Bu maqale mening yuqiridiki maqalede ismi eytip otulgen Seudi Erebistandiki Abdurrahman Aksuning hayati toghrisida yazghan maqalem idi. yuquridiki maqaleni toluqlisun uchun chaplap qoydum.

IHTIYARI MUHBIR ; MEKKE


(32)

ABDURRAHMAN AKSU

Nov. 19, 2005




Esli aksu xehrining aykol yezisidin. bir diyixlerge karighanda,aksuning awattin,ozi pakar kelgen,ak pixmak,qiraylik bilen setning arisida, semizirak kelgen, hindoniziyeliklerge ohxap ketidighan, kulup turidighan,kiqik peil hox ehlak kixi idi.1998-yili ramazanda mekkide wapat kilghanda 70 ke tehi toxmighan idi,belki 1930-yillar etrapida aksu aykolde tughulghan bolsa kerek.aksu aykol aksu xehrining 15-20 kilometir gherip terepidiki bir mexhur yurt imix,mekkidiki bir neqqe aile aksuluklarning hemmisi digidek aksu aykoldindur,kizzikarlighi xuki hejge kelgen aksuluk hajilarning udul kelgenidin sorisa, men aykollik deydu,dimekki aykol heli qong we bay bir yurt bolsa kerek, abdurrahman aksu heremdiki kona uyghurlardin idi.karighanda 30-yillarning otturilirida kiqik heremge qikkan bolsa kerek.

60-Yillarning baxlirida bu yurttiki mexhur uyghurlardin kexkerlik abdulghafur emin hajim,kexker tokkuzsak taxmiliklik abdulfettah hajim,memet tohti hajim we abdurrahman aksu tortisi riyad bilen jiddede xerik tijaret kilghan iken,ALLAH ixlirini ong kelturup 80- yillarning baxlirighiqe bu torti erebistandiki eng qong tort uyghur baylarigha aylanghan iken,80-yillirining baxlirida abdurrahman aksu bu xerikqiliktin ayrilmakqi bolghanda kalghan uq xeriki abdurrahman aksugha 40 milyon riyal[ 10600000 dollar ] bolup bergen iken.1982-yili erteyazda men mekkige deslep kelgende mana bu abdurrahman aksuning mekkideki bir xehsi dokturhaneni muzayide yoli bilen setip almakqi bolup doktorhanening igisige kirik milyon riyal teklip kilghanligini, amma baxka birsining tehimu jik berip bu doktorhaneni setip eliwalghanlighini anglighan idim.hazir u diktorhane tamamen takilip ketti.

Men abdurrahman aksuni 1982-yili deslep korgenimde ewwelki hatunidin uq oghli bar iken,otturanji oghlini amerikada okuwatkan wakitta bir yatakta bille yetip kopidighan pelestinlik erep aghinisi dadisining oghligha iwetken pullirining jiklighigha kozi quxup,abdurrahman aksuning oghlidin heli jik bir mikdar pulgha qek kilduriwelip andin u balini olturup maxinidin koqigha taxliwetken iken,kiqik oghli anqe bejirim emes idi, qong oghli ibrahim dadisidin keyin neqqe ret yurtka berip hitay hokumetining ziyapetliride olturup hitaylarning hoxamet we iltipatliridin razi bolup kaytip keldi,

Abdurrahman aksuning yenida ikkinji tokali, yerkenlik sabikajim digen kixining burunki hatunidin bolghan kiqik kizi nurjan hanim bar idi, sabikajim1961-yili yurtta hitay hokumetige bizning eslimiz afghan, biz bu uyghurning yurtigha muhajir dep yurttin afghanistangha kaytip qikip,afghanistan yoli arkilik mekkige kelip yerlixip kalghan uyghurlardin idi. yerkenlik sabikajimningmu xu kunlerde ikkiji hatunidin uq oghul ikki kizi bar idi,sabikajim ozi igiz kelgen sakallik qiraylik kelgen kixi idi,xuning uqun keyinki hatunidin bolghan ikki kizi hekiketen bek-bekla qiraylik idi, u qaghlarda tehi boyigha yetmigen ikki aqa singil kizlar kona artux rubatta yuzi oquk oynuxup yuruxetti.

Diljan hanimmu igiz boyluk,semiz kelgen qiraylik hanim idi. Diljan hanimning Nurjan isimlik bir aqisi xu guzelligining sebebidin bolosa kerek,bir puldar germangha tegip hazir awustraliyede yaxarmix.

Men bu yerde bir muhim meselini ukmighanlargha ukturup koyuxni lazim kordum,islam dinining fikih ilmi ukimida mundak bir mesele bar,biz musulmanlar eger MEJBUR KALSAK baxka semawi dinlardiki er-hatunlar bilen nikahlansak,u dindiki er-hatunlar islam dinigha kirixni halimisa oz dinlirida turupmu biz ular bilen nikahlinixka bolidu ,yani dinimiz buninggha ijazet beridu,xuning uqun bundak nikahlinixlar musulmanlarda kop bolmisimu anqe-munqe uqkixidu,hetta yurtimizda hem ruslar bilen oylengen erkek uyghurlar bar,hetta ularning baliliri hem bar,mana bu balilar dinimiz ijazet bergenligi uqun kanunluk [ mexru ] nikahtin bolghan halal balilardur.buninggha bir misal kelturey,esli yerkenlik manasta qong bolghan bir uyghurning ak orus hatunidin bolghan rustem isimlik bir oghli bar idi.biz bille qong bolghan iduk. kulupla turidighan lelle bir nerse idi,yurt taxkirigha eqilghandin keyin ,50-yillarda sewitke qikip ketken anisini yurti belarussiyege berip tepip tughkanliri bilen koruxup kaytip keptu,halbuki bir eghiz rusqe bilmeytti mubaleghe kilip eytsam hetta anisining ak oruslardin ikenligini hem bilmeytti.bir neqqe yil boluptu urumqide lukqekler u rustemni urup olturiwetiptu tehi 50 ke barmighan bala idi,ikki balisi bar iken.mana bu bala [[ eger dadisining bu mubarek kanimizni bulghighanlighini hesapka almighanda aralirida nikah jaiz bolghanlighi uqun ]] halaldin bolghan balidur.amma dinimiz bir musulmanning samawi bolmighan dinlardikiler bilen [[ meselen budistler,mejusiler,we baxka ibtidai dindikiler ]] nikahlinixka ijazet bermeydu.peketla u dindiki er-hatunlar bizning dinimizgha kirix xerti bilen andin biz musulmanlargha nihak quxidu[[ nikah jaiz bolidu.]].hetta bu semawi bolmighan dindikilerning kolidin tamak yeyix hem hetta u tamakta musulmanlargha haram bolghan tongguz goxi bolmighan teghdirde hem haramdur.[[ yeyix jaiz emestur ]] .[[ Rabiye kadir hanimning los angleste M.Yasin bilen bille yigen sandwiqining halal ikenligige delil ]] . mesele mana bundak iken, hazir yurtimizda hitaylargha tegidighan uyghur kizliri yaki ulardin kiz alidighan uyghur baliliri heli kopuyiwetiptu . halbuki biz musulman uyghur kiz – oghullirigha hitaylar bilen nikahlinix jaiz bolmighanlighi uqun,bularning arisidiki resmi hokumet nikahi dinimizda we milli orp-adetlerimizda inawetsizdur.xu sebebtin bularning er-hatunqilighi kanuni [[ mexru ]] emes, yani zina hisaplinidu,we ularning tapkan balaliri hem haramdin bolghan bala hesaplinidu.men heremdiki mexhur uyghurlar namlik bu mexhur makalemning 29-halkisida bundak ikki xerdin [[ eskidin ]] bolghan balilarning xer balilar ikenligini hedistin delil kelturup otup ketken idim.mana bundak mukeddes milli ekidemizdin hewiri bolmighan jahil uyghurlirimiz yurtta kizlirini hitaygha berip hetta uningdin tughulghan haramdin bolghan bu xer baligha ARAFAT dep isim koyuptu,hetta mana bu haramdin bolghan xer balining qong anisi bex wakit namaz okuydighan derijide musulman bir uyghur hatuni iken, bu ix maytaghda bolghan hekiki bir weke iken. yene bir weke urumqide bir uyghur hatuni, dostlar ara qayda, etrapigha kuyoghlining ozining oyini nahayiti jik pulluk dekoratsiyon [[ zhuang xiu ]] kilip bergenligini eytip u kuyoghlini mahtapla ketiptu, qayda olturghan bu hatunlar, u kuyoghlidin razi hatunning bu derije pulluk ,bay we mert kuyoghlidin kizghinixip ketiptu,erge bergen neqqe kizining kaysisining eri bolghuydi bu mert kuyoghul diyixiptu, keyin ukuptiki u hatunning hitay balisigha bergen hitay kuyoghli iken bu mert kuyoghli, mana bu ix uyghur millitige ALLAHning bergen milli kulluktin kalsa eng qong balasidur.bu ix uyghur millitining kanining kattik bulghunixigha we hetta uzun muddette oz milli kimligini we orp-adetlirini yokutup,baxka bir millet bolup kalixigha sebebtur.biz bu meselige kattik dikket-etibarimizni beriximiz,bu meselige qare-tedbir koriximiz kerek,elbette qare-tedbirning baxida mana bu yukirida eytip otulgen islam fikih hukmini milletke bildiriximiz kerek, kizlirimiz her kanqe kembighelqilikte kalsimu yat hitaylar bilen oylenmmeslikni ,hetta bilmey oylinip kalghan teghdirde hem bala tapmaslikni u nikahsiz oylunixtin bolghan balilarning halaldin bolghan bala hesaplanmaydighanlighini,ozliriningmu bu yatlarning koynida yatkan muddetqe zina kiliwatkan bir hatun kixi hesaplinidighanlighini eger bu meselige dikket kilmisa [[ kizil bax kirse kara bax qikidu ]] dep ,bu qaresizlik iqide tepip ,bekip qong kilip koyghan haramdin bolghan oz balalirining qong bolghanda ozigimu,milletkimu,islam dinighimu we hetta insanlikkimu heyri tegmeydighan bir haywani mehlukka aylinip kalidighanlighini,hetta u dunyadimu jehennemlik ikenligini, ukturiximiz kerek.hetta u hitay hatuni bilen oylengen uyghur balisighimu eyni mana bu hokumning otudighanlighini uning koynidiki u set sesik hitay hatunini almisimu mademki sidik haji rozining balisi bolghandin keyin aydin qiraylik uyghur kizlirining qikidighanlighini bildiriximiz kerek. Kongulning keynige kirmeng,kongul her jaygha baxlaydu.semerkent almisidek,apirip qollerge taxlaydu.digendek bir kunler kelip bu yatlar bilen oylengen uyghur er-hatunliri ahiri bu dunyadimu jik har we zarlikka uqkixidighanlighini bildiriximiz kerek.


Diljan hanimni men bir neqqe ret korgen idim,1987-yili erte yazda awustraliyediki reisi jumhurimiz ehmet igemderdi ependining keyni anisi we keyni ukisi sadik ependi mekkege umrege kelgende Diljan hanim u ikkisini bizning oydin elip medinege aqisining oyige elip berip ziyaret kilduriximu ene xu yene bir aqisining awustraliyede bolghanlighidin idi.

Diljan hanim 1988-yili,27 yil koruxmigen yerkendiki anisini mekkige hejge ekeldurgen idi.1989-yili bax kixta mekkide oz anisining kuqighida yurek kesili sebebidin yax olup ketti . Diljan hanim tughmighan hanim iken.mening u hanimni eng ahirki koruxum,14-12-1988-kuni mekkide oz toyumda idi,xu toyumgha texrip kilghan iken ALLAH yatkan yerini jennet kilsun AMIN .

Diljan hanimning dadisi Sabikhajim 1984- yili olup ketti,olup ketkende kop bolsa yetmix yaxlarda bar idi.

Abdurrahman aksu diljan hanimgha mekke misfele mehellisidiki ozining on kewetlik imaretining yenigha ikki kewet kiqik bir imaret selip mulk kilip beriwetken iken,elbette abdurrahman aksu olse,Diljan hanim yenila ohxax bir hatunluk miras alar idi,amma bu imaret uning bu yax we qiraylik hatunigha bolghan razilighining netijiside bergen hediyesi bolsa kerek,amma ALLAHning teghdiri tam tetursiqe bolup Diljan hanim abdurrahman aksudin burun olup ketti,we bu imaret Diljan hanimning anisigha tegixlik hessisidin baxkisi yenila eri abdurrahman aksugha miras bolup kaytip keldi.abdurrahman aksu bu yax hatunining olumige we bu yax hatunigha atiwetken imaretning ozige kayta kaytip kelginige eqinghan bolsa kerekki,Diljan hanimdin keyin bu imaretni aksuluklargha tekki kilip koydi.hazirki mekkidiki aksu rubat digen tekki mana xu Diljan hanimdin kalghan imarettur.elbette sawabi baxta Diljan hanim we abdurrahman aksulargha tegidu.


Behitlik erkekning hatuni olidu,Behitsiz hatunning eri olidu.mana bu uyghur helik makal temsilide diginidek,gerqe abdurrahman aksu bu guzel hatunining olgenligige kattik eqinghan bolsimu,yene bir behit kuxi baxigha konux aldida idi,bu behit kuxi belki abdurrahman aksugha bu guzel hatunining olumini unutturatti,qunki aldida Sabikajimning kiqik hatunidin bolghan ikki kizi aydek qiraylik qong boliwatatti. Sabikajimning olumidin keyin hayatning tenglikqiligide kalghan sabikajimning bu hatuni, elbette keri bolsimu bir kizini bu bay we mert kuyoghligha aqisining ornigha berixke razi idi,we keleqekte aqisining basalmighan miraslirigha warislik kilatti.amma ALLAHning teghdiri mekke uyghurlirining oylighan yeridin qikmidi.

1989-yili hejde ottura boy ,akpixmak,qiraylik kelgen 40 yaxning opqoriside bar bir ayal urumqidin mekkege hejge keldi,esli kuqarlik bolghaqka kuqar rubatka [[ esli xahyar rubat,amma kuqar xahyardin mexhur bolghanlighi uqun her kim kuqar rubat dep ataydu.]] quxti.ehlakidin karighanda ozi xak-xak,jawuldap gep kilidighan qakkan we xok eyelge ohxaytti,mana bu eyel keleqekte abdurrahman aksugha 9 yil hatun blup ikki milyon riyal nek pul miras alidighan mexhur helimehan yeltapankari kizi idi.

Hey ist diyixip kaldi herem uyghurliri,Sabikajimning kizliridin birni aqisining ornigha elip bu dunyaning lezzitini korup yaximay, amma abdurrahman aksuningmu oylighan bir yeri bolsa kerek , amma bu digenlik,abdurrahman aksu toghra oylaydu digen menige kelmeydu elbette.qunki hata kilghanlighi mana bugun otturigha qikti.

Abdurrahman aksu helimihan hajim bilen bille her yazni urumqide otkuzdi,elbette ozi puli bar bay, tejrubelik adem , hitaydin pul tepip yeyixke muhtaj emes uyghurlardin idi.amma bu digenlik, abdurrahman aksu wijdanlik,ak-karini perik kilalaydu, milli menpeetlirimizni hitaygha utturiwetmeydu,eng yahxi xekilde himaye kilidu digen menige kelmeytti.hitay hokumetige yahxiqak bolux uqun bu yurttiki hain uyghur kadirlirining, qet eldiki bir mikdar uyghurlarni wetenge tartixi,ularni hitay hokumetige qet eldiki uyghurlarning hekiki wekili kilip korsutup, wetenimizdin zorluk bilen tartip alghan baylikliridin zerreqilik bir kismi bilen mehman kilip,ziyapetler berip, yurtmu-yurt sayahet kildurup,way sendin ulughi yok dep kokke koturup,hitay hokumetige wetenning taxkirisidimu mana muxundak zhong guo hokumetige we hitaylargha sadik uyghurlar bar digen ukumni berixi,we xu arkilik ozlirining hitay hokumetige we hitay millitige hekiketen sadik uyghurlardin ikenligini bildirixi, we bu kiskighine hayatida hitay bilen bille bu biqare milletni depsende kilip,karxilighida haywangha ohxax yep-iqip rahat yaxighinini uyghur millitige karxi mexrulaxturuxi kerek idi.netijide bu hain kadirlar abdurrahman aksu we xuninggha ohxax qet,eldiki bir kisim ehmek,we wijdansiz uyghurlarning wasitasi bilen oz ixlirida kismen muweppek bolalidi,qunki yurtta anglighanla uyghur kiz- qokanliri quxide mana muxu abdurrahman aksudek qetelllik uyghur baylirigha tegip ,ularni her yili yurtka sorep kelip,kanhor zalim hitay hokumeti bilen qet,eldiki uyghurlar arisida koprukluk rolini oynax,we bay ,xan-xohretlik boluxni arzu kilidighan boldi,ularning hatuni bolmak,zhong guo hokumetining aldida yuz-hatirlik bolmak eng qong umidi bolup kaldi.

Abdurrahman aksu aksuda yurtigha kopruk saptumix,hiq kerigi yok idi,paydisimu bolmaytti,sawapmu bolmaytti.qunki bizning yurtimiz ozimizning yurtimizgha kopruk salalmaydighan,yol yasayalmaydighan,mesjid salalmaydighan derijide kembighel emes idi.wetenimizning putun baylikliri hitaylar terepidin talan-taraj kilinip millitimiz aq-yalingaqlikta ,haru-zarlikta,esaretning zulmida kap-kara jahalette yaxawatatti,bek salghusi kelip, bu hain uyghurlarning hoxametlirige,hoxamet bilen jawap bergusi kelip ketken bolsa, mektep salghini toghra idi,qunki u mekteplerde ewladlirimiz hitayning aghzi bilen bolsimu musbet ilimdin su iqetti,halbuki bu ang abdurrahman aksu we xuninggha ohxax ozlirini qet,eldiki uyghurlar bilen yurttiki hitay hokumeti otturisida kopruk hesaplaydighanlarda hiq yok idi. Janabi ALLAH bu muhajirettiki musapir uyghurlargha iman we baylik ata kilghan bilen, ang we wijdan ata kilmighan idi.abdurrahman aksuning kilghini bu bir turkum hain uyghur kadirlirining hitay hokumetining aldida yahxiqak boluxighila yaraytti.teghdirning abdurrahman aksugha helimihan hajimni qetiximu,wetendiki hain uyghurlarning behti idi. yak, helimihan hajimning ikki balisining behti,ularning riski idi diguqiler bolsa ulargha jawap xu,Undak bolghan bolsa idi,2004-yili 6- ayda men istanbulda qaghda helimihanning kizi rehime ak qekidighangha pul tapalmay,istanbuldiki oyide ketip olup kalmighan bolatti.we oghlimu ak qekkenning derdide bugun olmigen bolsa erte oler halette kalmighan bolar idi.abdurrahman aksudin helimehangha kalghan bu ikki milyon riyal mirasning millitimizge hiq bir paydisi bolmidi,zaten millitimiz bundak milli ghurur we milli angdin yoksun bir neqqe kixining azghine puligha emes,kerek bolsa jan berip ,kan tokup asarettin kutuluxka muhtaj idi,ene xu kunlerge kelalisakla pul millet uqun kolimizning kiri idi.mana bu hekiketni bilix uqun qet,eldiki bay bolux,yaki bilimlik uyghur bolux ketmeytti.anglik we wijdanlik bir uyghur buni biletti.

1986-yili hejdin burunki aylar idi. Mehellimizdiki aksuluk mahmut hajim tomurqi digen kixi manggha oyumni hejge alidighanlar bolsa kira kilip bergin didi, u kunlerde hajilirimiz hejge kelip anqe-munqe oy kira kilip olturuxka baxlighan kunler idi,yaxlik kilip derhal xundak deptimen : hajika oylirini bizning uyghur hajilirimizgha kira kilip berey, YAK,YAK OYUMNI HERGIZ UYGHURLARGHA BERMEYMEN. Jenim kongumdin qikti,erwayim uqti.uyghurlar anangni bir nerse kilghanmiti senmu uyghurghu ,?kira kilsang pulgha kira kilisenghu,? Digim keldi amma yenila qong kixige karxi hormetsizlik bolmisun uqun ozumni aran tutup,: hajika nimixke uyghurlargha oylirini kira kilmayla didim. DIDI : Uyghurlargha oyumni kira kilsam oyumge eroin[[ ak qekimlik ]] koyup koyidu.baximizni balagha tikidu.hangtang bolup kaldim.bu tomurqi sarangmu,? Ongmu,?

Heli kunlergiqe bu kixini korsem salam bergim kelmidi,turkiye kayseride tughkanliri bar idi,ulardin kelgen hetlerni men okup berettim.hetta u hetlernimu okup bermes boldum.qunki bizning yurtlarda u qaghlarda normal aylik tehi 60 koydin yuz koygha yengi qikkan wakitlar idi,helik tehi jik aqarqilikta ,eroinge ohxax bundak lux qekimliklerni qekix u yakta tursun ,korgen kixi behitlik hesaplinidighan wakitlar idi.yurtimizda bir kixining bir yillik aylighigha bir qekim kelidighan bundak kimmetlik qekimlikni bizning hejge aran-aran kelalighan bu biqare hajilirimizdin kutux,hekiketen sarangning ixi idi,ekillik bir uyghur bundak geplerni kilix u yakta tursun,oylaxka hem petinalmaytti,qunki oylighanning ozi ekilsizlik idi.

Halbuki undak emes iken,ismini yazalmaydighan bu jahil tomurqige bundak geplerni perixte sozletken iken.men hatalaxkan ikenmen,yaxlik kilghan ikenmen.

Uzun otmey qet,eldiki WETENPERWER bayimiz abdurrahman aksu,heremdiki uyghurlar bilen,zhong guo hokumeti arisida kopruk bolup ,oz puli bilen jahil tomurqi mahmut hajimni RASQI kilip koydi.

1993-yili bolsa kerek,helimihan hajim oghli ibrahim bilen,kizi rehimeni mekkige umrege elip keldi.elbette abdurrahman aksuning puli bilen kelgen idi.bular abdurrahman aksuning mekke misfelediki on kewet oyide olturuxti,abdurrahman aksu hem bu sadik hatuni we ikki ogey balisi bilen bille mana muxu imarette bille idi.bir kuni keqisi abdurrahman aksu manggha telefon kilip ukam tez kelsile didi,barsam ibrahim aghzidin kopuk qikirip saranglardek yetiptu,humari tutkan iken,bundak ixlarni men kinolarda korgen idim deslep oz kozum bilen koruwatattim.doktorgha elip barduk.ibrahimge uyuxturghuqi dora berdi we u doridin hetta bir neqqe kunluk beriptu, aridin bir neqqe kun otkendin keyin bir kuni men ibrahimdin soridim,nimixke bundak boldung,? Didi:[[ dikket kilinglar bu gepim yalghan emes,del ibrahimning oz aghzidin anglighan gepim.]] urumqidin mekkige yolgha qikarximda yolda we mekkide iqimen dep yenimgha bir mikdar eroin eliwalghan idim,uni hetta bir ketim ayripilanning terethanisida iqtim ,kelgendin keyin mekkide hem iqtim emdi iqidighan eroinim tugigen idi ,humarim tutup mana muxundak boldum. mana bu insanni qoqutidighan dehxet bala-kaza hadise, abdurrahman aksuning HALALdin tapkan puli bilen,abdurrahman aksu salghan kopruk arkilik,bu beledel tahirda [[ pakiz yurtda ]] bir uyghurda yuz bergen idi.

Kargha bilen dost bolsang yeyixing pok,uyghur millitining milli menpeetini depsende kilip ,u wetendiki bir mikdar wijdansiz uyghur kadirlirining yuzini hitay hokumetining aldida AK kilix uqun ,yurt bilen heremning yolini oy bilen kassapning arilighi kiliwalsang,pulungni weten milletning milli dawasi uqun emes,yurttiki kadirlarning menpeeti uqun hejliseng, mana bu akibetke kalisen.,

amma abdurrahman aksu bu ixtin hiq ibret alghini yok,tehi aghzidin quxurmey helimihan hajimning eroin iqip olgen, hetta olugini komup koyghan yeridin, yasighan eroinge katix uqun oghirlap kaqkan akisini mahtap, aghzidin quxurmidi,way u kixi undak ekillik idi,mundak ekillik idi,kongli yumxak idi, wakitsiz olup ketti,wehakazalar,

Tehi buning bilen tugimidi,1995-yili abdurrahman aksu ,helimihan hajimning aqisining eroinkex oghli alimjan digen balini mekkige ekilip bir yildin jik bakti,u bala bu yerde kandak qidighan bolsa qidap ,1997-yili hejde, hejge kelgen uyghur hajilarning kurbanlik koy pulidin 60-70 qe koyning pulini aldap elip bei jingge keqip ketip ,bei jingde olup,olugini aran teste urumqige elip ketip komuptu,tehi 22-23 yaxlarda bar bala idi.hitayning beijingde olgen bir uyghurning olugini koyduriwetmey,yurtigha elip ketixige ijazet beriximu,elbette abdurrahman aksuning hitay hokumeti bilen,ozige ohxax qet,eldiki bir neqqe wijdansiz uyghurlar arisida aqkan yolning hatiri idi.

Ibrahim yene mundak bir gepni kilip bergen idi,men uning hayatigha kizzikip sorighanimda,ikki uq ming yuanlik akni oyge ekiriwalimiz 3-4 kizni oyge ekirip, hatunim bizni oyge solap texidin kuluplap koyup, anisining oyige ketidu. bir heptide bir kelidu,hatuning bu ixka hapa bolmamdu,? Men uninggha pul bersemla boldi,makul sen u kizlar bile jinsi munasibet kilamsen,? Yak,u kizlar jinsi munasibet istimeydu,ak bolsila boldi,zaten menmu jinsi munasibet kilalmaymen, kanqe yaxta bar kizlar,? Xu biz bilen teng,[[ yani 20-25 yax etrapida ]] mana bu ibrahim we yurttiki yax uyghur kizlirini bu ehwalgha ekelgen pullar abdurrahman aksuning pulliri idi.halbuki weten millet uqun,heyir sahawet uqun,jennetligi uqun,bir uyghur yaki birer texkilat pul telep kilsa kanqilik berer idi buni bilelmeymen.

Abdurrahman aksuning keyni singlisi reyhan hanimmu eyni yol bilen yene bir aksuluk iminhajim digen baygha tokallikka tegip, iminhajim olgendin keyin yekinda heli jik miras aldi, angliximqe iminhajimning baliliri, bu mirasning bir kismigha jiddide reyhan hanimgha bir imaret elip beriptu ,ijare kilip yesun uqun,amma her kimning altuni helimihan hajim bilen reyhan hajimningkidek kimmetlik boliliwermeydu,bazarda altunning kilosi 13 ming amerika dollari,bu yerdimu ikki uq kilo altungha ikkinji tokallikka tegidighan aydin qiraylik minglarqe yax kizlar bar,toxuk marjan yerde kalmaptu dep toxukla bolsa erebistanda pul ohxaydu dep bilinmisun ,bular istisna hadiselerdur.ALLAHning teghdiri xundak yezilghan iken.

Reyhan hajimgha rabiye kadir hanim ( Ana Uyghur ) ning turmidin azat kilinip,amerikagha kelgenligini eytsam,: " xuning sebebidin yurtta baliliri perixan,oghli amerikadiki anisi rabiye kadir ( Ana Uyghur ) gha ellik ming dollar iwetix uqun bankigha barsa almaptu iwetmeymiz dep,hetta hitay iqidiki bankilarmu iwetmeymiz dep almaptu " digen idi.elbette hitay bu pulning uyghur millitining milli dawasigha hejlinidighanlighini obdan biletti.qunki u pul Ana Uyghurning puli idi,abdurrahman aksuning puli emes idi.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE




hey haywan Dekke!( sini Mekke dep haqaretligim yoq!) emdi shu rexmetlik Abdurahman hajimni haqaretligili turtungmu'''''''''''? munapiq! hey hey hey sini nime dep tillisam bolar! anglap qoy siningmu tarixingni yazidighan adem chiqidu!

Unregistered
08-12-10, 05:43
xeqni nemishke tillaysiz! barni yazdi. yaman demeptu. qilghan ishlirini yeziptu. yalghanmu.

Unregistered
08-12-10, 06:40
Mekke ependimning az kisim tenteklikini hisapka almighanda kop wakitlarda yahxi yazmilarni yezip uyghurlarning tarihigha ait bezi tarihi uqurlar bilen teminleydu.mesilen seudi erebistangha ait nurghun uqurlarni xu ademning yazmiliri arkilik bilduk,hekiketen kizikarlik. her kandak ademning mesilen sizning ,mining artukqilik we kamqilik tereplirimiz bolidu,hemmini bir tohmakta sokup bir tiyingha erzimez kiliwetsek baxkilargha uwal kilghan bolimiz.