PDA

View Full Version : Uyghuristan Mesilisining Xaraktiri



Unregistered
20-09-10, 08:18
Erkin Sidiq we Ataqliqlar Heqqide

Erkin sidiqning "honlarning dahiysi attila we attilaizm‏" namliq maqalisining qaritilmiliqi sheksizki honlargha sighinish we choqunushning bir alim teripidin qilin'ghan kuchluk tewsiyesi aldida bizmu soyunup, del honning ozi bolup intayin bashqiche bolup kitimiz. Tebi ehwal. Ikki ming yil ilgiriki honlar tarixigha qaytqanliq, "choqunush" digenler chungqur siyasi mezmunni oz ichige alidighan sozler. Alim buyuk siyasetlerge arilashqanliqini yazmisi arqiliq ilan qilghan. Uni siyasetke arilashmaydu diyish xata.

"Erkin sidiqning qilidighan oz ishi bar, u siyasetke arilishamdu, arilashmamdu, hichkimning anisining heqqi yoq" - diguchining bundaq diyishke "anisining heqqi yoq" liqini erkin sidiq bildurup qoyghan.Heqqide Erkin sidiq xitayda we wetinimizde kop uluqlan'ghan, maxtilip ataqqa chiqqanlarning biri. Asman heqqide tebi-pen alimi. U Uyghurlarning ichidin chiqqanliqi uchun atiqida, dangqida alliqachan Uyghurlarning heqqi bar bolup hisaplinidu. Atiqi chiqqanlarni heqqim bar diguchiler xitay we Uyghurdin ibaret ikki terepning biri beribir otturigha chiqarmay qalmaydu. Ularning otturigha chiqmaydighan heqqi yoq. Hichkimge artuq nezer salmaydighan Uyghurlar ataqliqlarning yurush-turushigha tot kozi bilen sep salidu. Chunki ularning her- bir yurush-turushi minglighan Uyghurning jini bilen, qini bilen, mili bilen munasiwetlik! shunga ularda Uyghurlarning heqqi bar! ularning ataq-abroyini qilidighan, ular bilen ghururlinidighan qani bir, jani bir, koki bir oz milliti Uyghurdur. Xitay emes. Uaa tor bitide ilan qilin'ghan " erkinsidiqta Uyghurlarning heqqi bar" namliq maqelem ilip tashlandi. Bu tima yoqutuwitildi. Erkinsidiqning u yerdiki yazmisini oqup herkimining alim bolushtin burun Uyghur bolushi kireklikini, Uyghurlarning alimlirimizda jiddi we tiximu kop heqlirining barliqini, alimlirimizning yuksek mesuliyetke dayim teyyar turushi lazimliqini his qilmay turalmaymiz.

Uyghurlarni palaketlerge tartiwatqan ataqliq satqunlarning siyasi sehnisige ot ichip, ularning epti -beshirisini ichip tashlash bilen alimilirimizgha tigh-uchini qaritish arisida tup perq bar. Ulargha bolghan zor umittin kilip chiqqan naraziliqlargha toghra muamile qilish kirek. Alimlirimiz bilimlik insanlar xuddi miwilik derextek. Miwisz derexke tash Itilmaydu. Alimlirimiz bilen birlikte satqunlargha qarshi uzul-kisil koresh qilghandila andin alimlirimizdin Kutkenlirimizge irisheleymiz.

Uyghurlar oz pajielirimizning qanchilik derijide ichinishliq ikenlikini xitay mustemlikisining buyun turuqida shekillen'gen qulchuluqning qaysi derijide ikenlikini sezmemdighanduq?. Arimizdiki xitayperes sala-sulhichi satqunlarning uzul -kisil musteqilliq ingimizni bulghushi bilen wujudimizgha singdurgen xitaychiliqning tesiri astida uni taza his qilalmas halgha kelgendek turimiz. "Turimiz"- bizning tixiche ore turghanliqimizni bilduridu. Uyghurning tixi ore turghanliqi, hawasiz boshluqta, asmanda muelleq turghandin ewzel, elbette. Alem tetqiqatida alim bolup Uyghur rialliqidin, Uyghur turghan yerdin ayrilip, xiyali wakum boshluqta hon ewlati bolush Bash qayghanni hisapqa almighanda rahet we kongulluk tuyghu bolishi mumkin.

Uyghurning asmanda emes, ziminda wetini Uyghuristanda tixi ore turghanliqila bizning ishenchimiz. U chushkunluk, teslimchiliktin bizni xali qilidu. Tixiche ore turghanliqimizgha barikalla. Biraq turghan yirimizde 60 yildin Biri turiwatqanliqimiz iniq. Ore turghandin yurgenlik, iz qaldurghanliq ewzel.

„Arimizdiki Xitaydinmu better satqun Eysa yusup, Mesut Sabirilar“- Exmetjan Qasimi
Biz turghan yawropa, amirikilarni qoyup turayli, gorbachowning bayanatidin kiyin musteqil dolet bayriqi, dolet marshi, dolet pasportigha ige bolghan qirindash doletler we ularning puxralirimu qilmaydighan ishlarni bizge chikidin ashurup qildurup kiliwatqan xitayning sistimiliq, pilanliq siyasi oyunlirining qurbanliri bolupla kelduq.

Ayal atliq qisimlirinimu oz ichige alghan, tank, bironiwik qisimlirigha ige armiyesi bar axirqi jumhuriyet uluq Uyghur ata exmetjan qasimi korsetkendek " arimizdiki xitaydinmu better eysa yusup, mesut sabirilar"ning xitay uchun Uyghurlarni bu oyunlar bilen azdurushi arqiliq qoldin ketti. Ular buni klargha, xitayning qizil komunist bolup qalghinigha , teqdir-pishaynige, "chonglarning shaxmet taxtisidiki qismetler"ge artip qoyushti. Bular Uyghurlarning jan yiri - Uyghurluqini yipratmaqta, ajizlashturmaqta.Uyghur kimlikini, Uyghurchiliqni, Uyghurluqni, Uyghur milletchilikini unutturush uchun qilmighan-etmigenliri qalmidi.

U kona oyunchilarning iz-basarliri hazirmu sehnide kozur qilinmaqta. Oyun 1992-yili "milli qurultay" teshkili tusini ilip "milli merkez"din tartip bugunki "DUQ" ghiche uzandi. Uning dunyaning her-qaysi jaylirighiche taralghan "merkezge qarashliq bir-tutash" bashqurush astidiki izdin chiqmaydighan tarmaqliri bar. Tarmaq rehberlirining saylimi her dayim "merkez"din kelgen zorawanlarning korsitishi yaki biwaste bisimi arqiliq "saylap chiqildi", tarmaqlar oyunning angliq-angsiz ijrachiliri bolup keldi.

Oyun opmu-oxshash, eysa yusup-mesutlar dewri - 48 lerde terghip qilin'ghan "chin Turkistan", 90-yilliridiki erkin eysa dewrige kelgende yene tekrarlinip aqmighandin kiyin " xitay birliki-jungxa fidratsiyesi" bolup nami ozgertildi. Artislar almashti, bugun oyun opmu-oxshash. Sehne "xelqara sherqi Turkistan tijariti" shirkitidin ibaret sitiqchilar sehnisige aylandi. Oyunning tup mexsiti Uyghurlarni xitay ichige singdurup yoqutush. Waste tallimay axbarat wastilirini qolgha alghan oyunchilar, dimokratiyeni boghup, neyrenglerni ishqa silip, xitay zorawanliqi yurguzup kelmekte.

Oyunlargha Nezer!

Ular Uyghurlarni yillardin biri "Turkchuluk", "turanchiliq", "atillachiliq", "islamchiliq", "wahabichiliq", "osmanichiliq", "buyuk Turk impiriyechiliki" we "buyuk honchiliq"lar bilen bolushigha shughullandurup keldi. Bular tarixtin azdur-koptur anglap qalghanlarni demali hayajan'gha silip, rial emilyetni unutturup, xiyal otmushige bent qilip qoyush uchun qollunuldi. Uyghurlar musteqil doletlerdiki azarlar, Qazaqlar, Ozbekler, Tatarlar... lardinmu bek Turkmidu? Turktinmu bek "tumTurk" midu? Men Uyghur, men Turk diyish cheklen'genmu?

Alimlar, atiqi chiqqan dangliqlirimiz bu oyunlarning wastisi bolmasliqi, tup mesililerde toghra, durus pikir qilip, Uyghurlarning arzulirini teliwini dunyagha eynen bildurushliri kirek.
.
Ularning qollan'ghan wastisi eng radikal uslup. Uyghurlarning herqedemde , her yerde " men hon, men Turk, men wahabi, men Uyghur emes- musulman" diyishini omumlashturushni waste qilghan bu oyunlarning siyasi ipadisi"millitimiz Turk, dinimiz islam, wetinimiz sherqi Turkistan" din ibaret ataqliq shuardur.

Shuar neshiriyat-metbuatlarda eysa yusup, mesut sabiri, haji yaqup, qurban welilerning Qelimi we wezliri bilen otturigha chiqqanliqi bizge melum. Qayta ewj ilishi 90-yillarning bashliri erkin eysaning qol astida perhat altiden bir teripidin istambulda we kiyin miyunxinda neshir qilip tarqitilghan "birlik" qatarliq gizit-jornallarda, rabiye qadir bilen perhatning u-tv Keng turde teshwiq qilinishi arqiliq kuchaydi.(Perhat Muhemmidi, yorungqash bugunlarde M.Sayrami teqellusida otturigha chiqti)

Bu siyasi oyunlardiki meqset iniq. Alma bilen amutni arilashturiwitish mahiyette her-ikkisini inkar qilish bolghinidek bu emiliyette "Turk" arqiliq Uyghur barliqining inkar qilinshidur. Turk we Uyghur arisida sun'i ziddiyet we dushmenlik yaritishtur. Uyghurlarni milli kimliki- "Uyghur" namidin mehrum qaldurup, musteqil Uyghur doliti- Uyghuristan uchun ilip birilidighan koreshni aldi bilen Uyghur kimlikidin ayriwitishtur. Uyghurlarni dunyada her-jehette yitim qaldurushtur. Qollunulghan wastiler Uyghurlarda dunya we zaman kotermeydighan radikal chushenjiler yaritishtin ibaret qebihlikke we uchigha chiqqan xitay hile-mikirliri bilen tolghan. Tigini alghanda bu esheddi Turk dushmenliki we Uyghur dushmenlikidin bashqa nerse emes.

Uyghur olturghan-turghan yiride :"men Turk" , "men tumTurk" dise Uyghurni kim "men Uyghur"dep biridu? Uyghur kim bolghan bolidu? Emiliyette uzbek, azari, tatar, Turkmen, qirghiz, Qazaqlar ozlirini, doletlirini azmay-tazmay ozlirining xas isimliri bilen ataydu. Uyghurni Turk, Turkni Uyghur, almini amut bilen qesten arilashturushning Arqisida her ikkisge bolghan dushmenlik yoshurulghan. Uzun dawam qilsa her ikkisi bashqilargha yem bolop kitidu. Hich birini tapqili bolmaydu. Turk atalghusini qollunudighan makan we zaman bolidu. Yiri bolidu, waxti bolidu.

Turki tilida sozlishidighan milletler irqi jehettin yiqinchiliqqa ige bir-tuqqan qewmlerdur. Turki til digenlik yalghuz Turklerning tili digenlik emes. Turkche til Turklerning tilidur. Uyghurche til Uyghurlarning. Ortaq sintakis, morgolugiye, perqliq shiwilerde sozlishidighan Turki tilliq milletlerning ayrim doletliri bolghan'gha ming yillar boldi. Yene ming yillar boyi bu Shundaq mawjut bolidu. Koz aldimizda terjiman telep qilidighan derijide perqliqqa ige Turki tilliq milletlerning ayrim doletliri, ayrim menpetliri mawjut.

Xitayning kingeymichilik tajuwuzi tupeyli kop ozgergen ortaq tilimizdiki shiweler, Uzaqlashturulghan tuqqanchiliq qan baghliqlirimiz, ortaq orp-adetlirimiz, kambiyo- pul sistimisining birlikke kelturulushi Uyghurlarning musteqilliqigha teshna bolmaqta. Nechche ming yildin biri bu shundaq bolop kelgen, we nechche ming yil yene shundaq bolishi mumkin.

Uyghurlarning ne doliti, ne hur-azat musteqilliqi bolsun. Bu ehwalda bizning yiraqtiki tuqqanlirimizdin yiqindiki Xoshnilirimiz ewzeldur. Uning ustige yiqindiki xoshnilirimiz yiraqtiki tuqqanlirimiz bilen tiximu oxshash tuqqanlirimizdur. Uyghurlarning musteqilliqigha yar-yolek bolidighan dunyadiki barliq milletler Uyghurlarning bir tuqqini.

Almini qestenlik bilen amutqa arilashturghanlarning 20 yildin biri zehirige yoluqtuq. Erkin eysa 1993-yilidin tartip milli qurultay, milli merkez, sh.T yawropa ittipaqi, sabiq duq ghiche perhat muhemmididin qelemkesh supitide paydilinip teshwiq qilghan "millitimiz Turk, dinimiz islam. Wetinimiz sherqi Turkistan" shuari anglashqa demali qulaqqa yaqidighan radikal shuar bolup, bu yaman gherezlik teshwiqatning kelturgen ziyanliri bugun koz aldimizda! ziyanning toxtighan yiri paydining bashlinishi digen gep bar iken. Emma ular toxtimidi. Chunki bu ishta ulargha ziyan bolmaywatidu.

Turkiyede uchigha chiqqan radikal saxte Turk milletchiliki mawjut. Turki tilda sozlushidighan qirindash milletlerning menpetini satidighanlar zor kuchke ige. Turkiyede ulargha qarshi koresh qilidighan heqiqi durus Turk milletchilirining kuchimu ajiz emes. Bu heqte neshir qilin'ghan kitaplar bek kop. Saxte Turk milletchilikini turlerge, Uyghurlargha puwlewatqan xitayning ozidur. Zamanimizning "arimizdiki xitaydinmu better satqun eysa yusup, mesut sabiriliri" ning Turkiyediki saxte Turk milletchiliri, radikal we mezhepchi dinchilar, xitaychi patiyeler bilen qoyuq munasiwetlirining barliqini iniq koriwatimiz. Ular bilen Turk we Uyghur dushmenlikide ortaq tilgha ige ikenlikini koriwatimiz. Ular aghzidin "biz Turk", "tam Turkbiz", "tumTurkbiz" dep turup "xitay birlikini qobul qilimiz"deydu. Xitaylar bilen "musteqilliqni tilgha almasliq sherti astida kilishim" tuzup qol qoyup biridu. "Uyghurlargha musteqilliq kire emes" deydu. Mana bizdiki saxtikar Turk miletchilirining Uyghur xelqige nime uchun dushmenlik qilidighanliqining sewebi.

Maqalining axiri "Millitimiz Turk, dinimiz islam. Wetinimiz sherqi Turkistan" shuarining arqa korinishi nime? Uni kimler bazargha saldi? " -Mawzu bilen dawamlishidu.

DUD Teshkilati Reisi
Sidiqhaji Metmusa (Diplum Arxitiktur)

Info@uyg uria.com

Frankfurt M

Unregistered
22-09-10, 21:07
II "Millitimiz Turk, dinimiz islam. Wetinimiz sherqi Turkistan" shuarining arqa korinishi nime? Uni kimler
bazargha saldi? "


Gomindang xitayliri, kominist xitayliri we ozini "falun'gongchi", "dimokratchi" dep atiwalghan xitaylarning hemmisi - xitay Millitining tup menpeti Ustide ortaqliqqa ige! ular xalighan waqitta biri- yene birige aylinalaydu. He dise "kominist chin", "qizil pachaq "xitaylarni Uyghurlargha dushmen korsutup, "Junggo -xitayning dimokratiyesi uchun koresh qilidighan yolni talliwalDUQ" dep ilan qilghanliqi uchun kominist "emes" rengmu-reng xitaylar bilen Quchaqliship kiliwatqan, qol tutushup birge namayishqa chiqqan DUQ we uning reisi rabiye momay tixi bijinggha "sohbet"ke baridighanliqini ilan qildi.Bu jasaret, qorqmasliq uning qesimidin yanmaydighan "erkek"tek mijezidin chiqqan. Xitay turmisidiki "Uyghur qorchaq saqchi" we terjiman qatnashturulmighan Ehwalda xitaygha bergen "qesem "de ching turghanliqidin chiqqan. Dunyagha bir qitim "musteqilliq telep qilmaymiz"depla berse yiterlik.

Uni turmigha solatqan we ilip chiqip kozur qilip oynatqan DUQ ning bash siyasi meslihetchisi erkin xitay uninggha "qesimingdin yanmiding, bijinggha Birishtin qorqma"- dep sohbetke zorlawatidu. Xitay chetellerdiki Uyghurlarning hemmisini we ularning meqset nishanlirini "musteqilliq telep qilmaymiz"deydighan Teshkilat DUQ we ularning tarmaqliri , bedel puli biridighan Uyghurlarni "dongtu - 东土 -yeni sherqi Turkistanchilar" dep tonushturup, Itirap qilip keldi. Uyghurche Bilmeydighan xitay birlikchisi dilshatni dongtu - "东土" -yeni DUQ bayanatchisi dep uning arqiliq ozlirige yaqidighan "bayanat" ilan qilduriwatidu. Xitay resmi axbaratlirida „Uyghur“ we „Uyghuristan“ dep ataydighan bolsa bu-Uyghurlarning Milli Kimlikini itirap qilghanliqi bolup hisaplnidu. Shunga u we bezi yaman niyetlik chetel metbualiri gherezlik halda „ musulman Uyghurlar“, „Xitayning musulman rayuni“dep kelmekte. Kimliki tonutulghan Uyghurlarning wetini dehal tonulidu. Milli bolush wetenperwerlik, dini bolush wetenperlik emes. Bir bisimdin wetinimzdiki miliyunlighan xitaylar „Musulman“ bolghanliqini itirap qilsa „dini qirihdash“qa aylanghan tajawuzchilar Bilen „sawapliq“ ish qilip birge yashshaqa qiz birip, xotun ilishqa toghra kilip Uyghurla qichiliship tugeydu.

„Milli kimlikini yoqatqan, bashqilarni teqlit(dorighan) qilghan Milletler bashqilarning shikari(owi)gha aylinip kitidu“-Mustafa Kamal Ata-Turk. „Men Ata Turkchimen“- Islam Kerimov.

http://uyg uria.com/Uygurisch/uygurisch.htm 1998-yili Tshkilatimiz yawropada tunji qitim uyghurchigha terjime qilip ilan qilghan “Siyasi panaliqi tiliguchiler qollanmisi”da siyasi panaliq tiliguchining sherti mundaq teriplengen:
“Wetiningizde irqingiz, diningiz, dolet teweligingiz, birer teshkilatqa eza bolghanliqingiz we siyasi köz qareshingiz tüpeyli ziyankeshlikke uchraydighanliq hewpingizni ispatlap birelisingizla, siyasi panaliqqa ige bolalaysiz.” Bu yerdiki ”Irqingiz” digen soz her-bir kishide tebi mawjut bolop turidighan normal hadise bolup, u shu kishining millitining , kokining tewe bolghan menbidur.

Milletning ismi emes, jughrapiyewi atalghu bolghan „Dongtu - 东土-sherqi Turkistan“ Uyghur wetining Nami dep DUQ mu uni omumlashturiwatidu. Uyghur Qini? Uyghuristandiki Uyghur qini? Ozbeklerning ozbikistanigha Oxshash -Uyghurlarning Uyghuristani qini? ularni dorighan uyghurlargha tewsiye: bashqilarni dorimasliq, teqlit qilmasliq, qilip salghan bolsa tuzitish.

Teshkilatimiz otken yili girmaniyediki "yishillar partiyesi"ning tekliwi bilen frankfurtning "rim meydani"diki bir zalda otkuzulgen Uyghur we we tibetler heqqide Oyushturulghan bir konfranisqa qatnashtuq. Partiyening mesuli xitay we DUQ aghzigha silip bergen "sherqi Turkistan" ni "Ost Turistan- yeni sherqi sayahetxane"Dep tekrar teleppuz qildi. Dunyada bundaq bir jayning yoq ikenlikini, mining Uyghur ikenlikimni , wetinimizning Uyghuristan ikenlikini girmanche qiynlip bolsimu Chushendurelidim. Zaldikiler hang-tang bolup , suallar yighishqa bashlidi. Teshwiq waraqimizni hemmige tarqitish pursitige irishtuq. Ularning ichidila emes yawropada bir munche Doletlerning kattiliri, puxralirining tixiche Uyghurni bilmeydighanliqi bir pakit bolupla qalmastin, Turkiyede we yawropada yashaydighan miliyonlarche Turklerningmu Qazaq, ozbekler...Ni bilidighanliqi, Uyghur dep anglap baqmighanliqi, bezilirining "doghu-sherqi Turkistan" diki Uyghurlarni Turk deydighanliqigha hemmimiz shahid bolduq. Ozbikistandikilerning ozbek bolushi, "doghu-sherqi Turkistan"dikilerning Uyghur emes , Turk bolup qilishidiki sewep wetinimizning ismi Tarixtikige oxshash "Uyghuristan"dep atalmighanliqidur. Bu saxte Turkchilik, Turk dushmenliki, Uyghur dushmenlikidur.

"Sherqi Turkistan" - bu bir jughrapiyewi atalghudur. Bugun wetinimizni "sherqi Turkistan" digende, wetinimizde yashawatqan Xelqni "Sherqi Turkistan Xelqi" diyishke mejbur bolimiz. Bugun 70 yil burunqi wetinimiz yoq. Wetinimizde xitaylarning noposi omumi nuposning yirimdin Artuq. Ular bizning hernime dep, nacharsozler bilen tillap, haqaretlep, oqughan namazizda qaghap, allagha yalwurushimiz, jungyang we "dimokratchi" xitaylargha erz qilghinimiz bilen Musteqilliqmiz qolgha kelmeydu. Dunyada ular tixi adem dep qarilidu. Tillash, haqaretlesh ozimizni orunsiz ehwalgha, xalte kochigha tiqip qoyidu.

DUQ, RFA, UAA Larning" rehberliki"de "sherqi Turkistan Xelqi"ning kishilik hoquqi, Saylam heqliri uchun "mujadile", "dawa" qiliwatimiz. Biraq chetellerde xitaylarnimu adem, kishiler we Xelq dep tonuydu. We ozimizmu bekrek shundaq dep Tonighanliqimizdin onnechche yildin biri "xitay birliki bolimiz" dep kelduq. "Musteqilliq telep qilmaymiz, awtonumiye bolsa yitidu" dep kelduq.Undaqta wetinimizni ishghal qilghan, 5-iyulda armiyesi bilen birlikte wehshilik bilen Uyghurlarni olturgen xitaylarmu "sherqi Turkistan Xelqi" Ichide orun alghan bolidu. Ular wetinimizde mutleq hokmiranliq imtiyazigha ige. Bizning" saylam heqlirimiz uchun mujadile, dawa" digen -lirimizning hemmisi Xitaylar uchun boliwatidu. DUQ Ning muawin reisi hurmetlik alim seytop "amirike awazi"radio sitansisgha chiqip dunyagha "shinjangdiki xitaylarningmu Saylam hoquqi bar" dep ilan qildighu? Buni nurbekrimu ilan qilmidi. Biz sarang bolduqmu?

Sen kim dep soralsa: "men Uyghur" dimey, "men sherqi Turkistanliq" yaki "men Turk" , "hon ewladi", "allaning momin bendisi", "musulman" Dep jawap bergende "sherqi sayahetxane" qeyerde bolghan bolidu? Chetelliklerghu-meyli. Bugunki Uyghur ewlatlar Uyghur Kimliki, Uyghur wetinini chushunup hezim Qilishta qanchilik qiyniliwatidu? Ulardin sorap baqayli.Ulargha ozbeklerning ewlatlirigha oxshash nime uchun oz ana tili Uyghurchini ugetmeymiz? -Dadidingiz oydimu? Dep sorisa :- "wat-wat you"dep jawap biridu?

Wetinimizni "Uyghuristan", Millitimizni "Uyghur", Xelqimizni"Uyghur Xelqi" digende Uyghur Kimliki Uyghur wetinide gewdilinidu. Xitaylar wetinimizge tajawuz qilghan Ishghalchi bir Millet topi ikenliki ashkare bolidu. Xitay ewlatliri Uyghuristanning oz ana wetini emeslikidin her-zaman tedirginlik bilen oghridek yashaydighan bolidu.

Xitay "arimizdiki xitaydinmu better satqun" Eysa yusupning xitay xotuni "yu xinim" din bolghan erkin Eysa bashliq 4 oghli, Mesut sabirilardin paydilinip nenkindin- urumchigiche, ladaxtin Turkiyegiche "sherqi Turkistan" atalghusini Uyghurlargha zorlap tangdi. Shuninggha qarimay bu atalghu bugun peqet wetinimiz ichi we ottura asiyadiki Uyghurlarning sirtidila, yeni bu satqunlar sehnige chiqqan Turkiye we yawropadiki Uyghurlardila mejburen adetke aylan'ghan atalghu bolop qiliwatsimu, yenila qismenlik bolup turmaqta. Bu heqte talash-tartishni yene yuqurda tilgha ilin'ghan satqunlar 1992-Yili mejburi yipip qoyghan bolsimu "Uyghur " we "Uyghuristan"ning Uyghurlar uchun niqeder zorurliki her deqiqe kuchluk his qilinmaqta.Atalghudiki bu "sherqi Turkistan" Uyghur Kimlikini barghansiri xorutup, Uyghurni dunyada unutturmaqta. "Yaghi yandin, yati andin. Bala kelse qirindashtin"dep azghan Uyghurlar oz Milltimizge, wetinimizge ziyanliq pikir-iqimlarning mahiyitige yitishimz bashqa Milletlerdek Millitimizning menpeti uchunla yashaydighan bolishimiz shert. .

"Sherqi Turkistan" - bu bir jughrapiyewi atalghu. U mueyyen bir tupraqni weten tutup kelgen, belgilik bir Milletning wetinini bildurmeydu. Ozbek, qazaq, qirghiz, Turkmen,azar, qatarliq qirindash jumhuriyetlerning Milli hoquq we weten tupraqlirigha hurmet bildurup ularning Musteqilliqini shunche ighir iqtisadi qiyinchiliqlargha qarimay qoligha bergen ros Milliti we sabiq sowitler ittipaqidur.Bu jumhuriyetlerning hemmisi oz Millitining isimliri bilen oz dolitini atawatidu. Burunqi jumhuriyet ismimu oz Millitining ismliri idi.Bu isimlar kelgusi musteqiliqlirining ximirturushi bolghan ikenlikini tonuduq. Ular we roslarning ozimu kominist tuzumi astida qalghan 70 yil waqit Ichide Uyghurlar ikki qitim musteqilliq ilan qildi.

Sowit ittipaqi diyilgen bu koministlarning ittipaqi Uyghurlargha biwaste yardemge otup ,sowitler tewelikidiki Uyghurlarni teshkillep, qurallandurup Xitaylarni Uyghuristandin qoghlap chiqirip , musteqilliqini qayturuwilishi uchun alma-ata, bishkek, tashkent, naman'ganlarda teyyarliqni bashlighanliq melumat(axbarati)ni Gomindang xitaylirigha yollighan jasus kim idi? Bu jasus bugunki DUQ ning bash siyasi meslihetchisi erkin Eysa alptikin digen satqunning xitay Anisi "yu xinim" we arimizdiki xitaydinimu better satqun dadisi Eysa yusuptur.

"Sherqi Turkistan" atalghusini Uyghurlargha zorlap tangghan satqunlar kimler?

Eysa yusup xitay gomindangining ozbikistandiki elchixanisida xitaygha jasus bolup ishligen munapiq idi. Rosiye bugunlerde ashkarilighan arxiplarda Uning ozbikistanda chirayidin bilgili bolmaydighan eng xeterlik xitay jasusi ikenliki yizilghan. U bu jasusliqidin onnechche yil otup "chin Turkistan"ni Teshwiq qilip nenkin we urumchilerde gizit chiqardi, xitay xotunining korsetmisi we oghulliri erkin Eysalar bilen istambulda, miyunxinda "xitay birliki" Giziti we jornili chiqardi. "Men Uyghurlargha wakaliten xitay birliki-chin fidratsiyunini qobul qilimen" dep Turkiye gizitide dunyagha ilan qildi.Uyghurlarni xitay bilen birleshturidighan bu eblexler we ularning warisliri yene nime uchun "sherqi Turkistan" dep aldamchiliq qilidu?

1948-Yili exmetjan qasimining nutqida bu gomindang jasusi Eysa "arimizdiki xitaydinmu better satqun Eysa yusup, mesut sabirilar"dep tekrar Ispatlan'ghan. Peqet bu pakitlarning ozila www.wetinim.org Da bu Tarixi satqunni maxtap ilan qilin'ghan terjime halining tamamen yalghandin oydurulghan Saxtekarliq ikenlikini ispatlaydu. Terjime hal DUQning muashliq qelemkishi perhat muhemmidi teripidin teyyarlan'ghan. Yene birkino matiriyali Teyyarlap qoyghanliqi iqtisat bolsila kinoni qoyidighanliqini ilan qildi. Hazir tiyatir waxti. Ozgergen teqellusi- M.Sayrami.

Uyghurlarning wetinini quralliq bisiwalghan xitay uni qayturup birish uyaqta tursun "3 yil shinjang Xelqige yaxshi ish qilip birip, qaytip chiqip kitimiz" Digen ozlirining dolet reisi mawzidungning gipini qayturiwaldi. Perhat muhemmidining urumchide salghan "birlin timi" chiqilsa xitay DUQ "bolsa yitidu"-digen Awtonumiyedinmu yiniwalidughanliqi korip turidu. "5-Yul qirghinchiliqidin kiyin yene " Milletler ttipaqi"gha ishinidighan DUQ, RFA, ETIC, "informatsiye merkizi"din bashqa kim qaldi?

Ming yil burun Tariximizning loghitini yazghan maxmut qeshqiri xitay heqqide ochuq bir nerse yizip qaldurmighan. Peqet, yejuji-mejujilerning bizdin yiraq Bolghanliqi uchun ular heqqide bilidighanlirimiz az- diyish bilenla cheklen'gen. Emma yawropaghiche taralghan Turki tilida sozlishidighan on-yigirme Milletning smi, Tili, wetini, dunya xeritisi we her nersisi heqqide omumi melumat bergen. "Chin" we "chini machin" lar heqqide bergen melumatliri xitayning arimizdiki Ordu Tarixchiliri Haji yaqup, Qurban weli, Sidiqhaji. Rozi, Nebijan tursunlar teripidin burmilinip "xitay( junggo) birliki" uchun qandaq tohpilerni qoshiwatqanliqidin qaysi qaysi Uyghur Tarixchisining Xewiri bar?

Maw xitayning ataqliq Tarixchisi ghingshimingning "shagirti", kompartiye ezasi, "sherqi Turkistanchi", "Tarixchi", RFA ning ilan qilinmighan Bashliqi, bash siyasi meslihetchisi we arxilog qurban weli kim?

bu maqalining bashlinishi yuqurida, dawami towende.

info@uyg uria.com