PDA

View Full Version : Ichkirdiki Ballarning Kuni.



Unregistered
10-01-06, 21:37
Ichkirige chiqip "oqet"qiliwatqan, pul tépish üchün ishning yaxshi-yaminini ayrimay, nepsige haywaniy kallida bash qaturup, sepra, tash yürek, sarangqétish telwe bolup ketken bir qisim bedbext uyghurlar öz aldigha yaki özige oxshash adimiy haywanlardin bir nechchisi bilen birliship kichik balilarni ichkirige aldap élip chiqip oghriliq, yanchuqchiliqqa ögitidu, bir nechche hepte yanchuqchiliqni meshiq qilduridu. Béyjingni alsaq, ularning asasliq meshiq bazisi béyjing gherbiy poyiz wogzalining arqa(jenubi) teripige jaylashqan kona kocha. Nyujé kochisi, shuangjing etrapliri... Yene biz bilmeydighan alliqandaq tashlanduq, mexpiy yerler... Bedbextler!..
Ular emeliyette yalghuz kishilik, yaki bir nechche kishilik qara goruhlar, ular otturisida pat-pat yurt majraliri, pichaq tiqishshilar, chanishishlar bolup turidu.. Ularning shorkilarni bashquridighan, jazalaydighan bir yürüsh "qanun-nizamliri" bolup, ular töwendikiche:
Jazalashqa tégishlik shorkilar:
1. Deslepte oghriliq qilishqa unimighan, yighlighan mangqilar;
2. Mejburiy oghriliqqa sélinip tutulup qélip, arqidin pul tölep képillikke élip chiqilghan, xojayinini ziyan'gha urghan shumlar;
3. Oghrilighan pulni saq tapshurmighan xiyanetchi shumlar;
4. Pütün pul oghriliyalmay, parche-purat pul, kimlik, quruq kénishke, mexpiy nomurini uqqili bolmaydighan banka karti... Dégendek nersilerni oghrilap kelgen nanqépi shumlar;
5. Satsa pulgha yaraydighan nokiya, motrolla... Dégendek qimmet bahaliq yanfonlarni oghriliyalmay, "kichik zérek".. Dégendek nachar, erzan bahaliq téléfonlarni oghrilap kelgen döt shumlar.
6. Keynige sélin'ghan paylaqchi balining közini ghelet qilip qéchip ketken eski shumlar (bularning jazasi qattiq).
....
Balilarni urup-dumbalashtin bashqa yene ular oylap tapqan jazalash usulliri:
1. "Ayropilan uchurtush"___ gemidek bir öyge puxta ornitilghan shamaldurghuchqa balini ésip qoyidu, shamaldurghuch aylan'ghanda balimu piqirap teng aylinip töt tamgha urup-soqulup aylinidu, balining béshi qéyip hoshidin ketkende andin uni baghlaqtin boshitip yerge yatquzup kallisigha su chachidu.
2. "Paraxotqa olturghuzush" ___ jazalinidighan balini zongzaytip téqimigha xish qoyidu, qoligha ikki xishni tutquzidu, u ashundaq turushi kérek, olturuwalsa bolmaydu, oltursa yerge choqup qoyulghan chish kolighuchlar yaki kawapning zixigha olturup qalidu-de, jéni qaqshaydu, arqa derwazisi éghir yarilinidu.
3. "Gül yéqish"__ jazalinidighan balining u yer-bu yérige tamaka yéqilidu yaki choghlan'ghan zix bilen daghlinidu.
4. " Terlitish" __ soghuq öyge su chéchiwétip balini höl yerge yatquzup qoyidu.
5. " Sowutush" __ qish künliri talagha yalingach heydep chiqiridu...
... Yene bashqa kemine bilmeydighan uningdin köp jazalash usullirining bolushi éniq... Mangqurt bedbexler ashu bichare balilarni qiynashtin hozurlinidu, ashular tépip kelgen haram pullarni xejlep jénini baqidu, qimar oynaydu, keyip qilidu, teteyler yaki öz qewmidin bolghan azghun "chokanqiz"lar bilen pahishwazliq qilidu, beziliri yurtlirigha ésil kastum-burulkilarni qaturup kiyip bérip, nadan xeqlerni aldap qizlirini xotun qilip, hetta ishsiz balilirini "ashxanam barti, qariship bersun" dep aldap élip kélip, "kulidiki jenniti" élip kélip malayliqqa salidu, shuning bilen ichkiride éqip yürgen "jalap xotun, eski shum"lar dawamliq köpiyidu...
Shinjang uyghur aptonom rayonluq j x orunliri, xelq ishliri nazariti bu ishlargha yéterlik köngül bölmeywatidu, ichkiridiki saqchixanilarmu pul bersila ushshaq jinayetchilerni qoyuwetkechke, bedbextler éngida: pul bolsila hemmini hel qilghili bolidu, puldin bashqisi bikar... Dégen idiye kallisigha dangqandek ornap ketken...
Hoquq, pul, zorawanliqtin ibaret üch pütluq dangqan mezmut put tirep turmaqta. Shu seweptin ichkiride shinjangliq uyghurlar sewebidin muqimsizliq, jinayet amilliri shiddet bilen köpeymekte, namratliq, ishsizliq bilen étiqadsizliq, telwilik hem tewekküllük birliship, ichkiridiki jinayetni üzlüksiz, üzlüksiz, üzlüksiz yamritip, aqiwette chong-kichik qara goruhlarni shekillendürüp, chong bir ijtimaiy mesilini peyda qilmaqta

wetendiki bir tor bettin elindi.