PDA

View Full Version : Heremdiki Mexhur Uyghurlar [ 33 ]



IHTIYARI MUHBIR
09-01-06, 16:38
[ 33 ] –TURSUNAJIM QUMBUS

Esli kexker korghan yezisining qumbus kentidin,tewekkul hajimning yurtlighidur. 1949-yili hejge qikip mekkide ketmey turup kalghan uyghurlardin idi.yurtta oylengenmu bu terepi bizge melum emes, mekkige kelgendin keyin artuxluk abdulaziz yunisning aqisini alghan iken, u hanimdin tehminen 5 oghul 5 kizi bar idi, ozi igiz kelgen ,bughday ongluk, sakal-burut koymaydighan, mughemberlerqe kulidighan, xeytan mijez, amma hiq bir kixige anqe ziyini yok ,[ elbette bu ziyini yoklighi ,bir hesapta ziyankexlik kilidighan ekli we maddi kudretining yoklighidin idi ] , amma otturida bar mekkilik uyghurlardin idi, mesjid el-haramning xerki – ximal terepidiki mudda koqisida , kurban abdullah hajimning dukanining arkisida kiqikkine bir qamadan satidighan dukani bar idi, ozi saudi erebistan wetendaxlighi alalmighan uyghurlardin idi,dukanni qong oghli mehemmedning namida aqatti, kopinqe yenigha afghanistan uruxidin keqip mekkige kelip yerlexken ozbeklerdin bir yaki ikkisini eliwelip xular bilen bu qamadan dukanini aqatti.dukandin kirgen kirim bir aileni kamdaxka aran yetetti,amma mekkining jiyad mesapi mehelliside, mesapidiki kexker tekkisining ustidirek ong kol terepte bex kewet bir imereti bar idi, mana bu imaretning yillik ijaresidin kirgen kirim bilen mekkining xare sittin [altmixlik yol ] mehellisi tereptin bir parqe yer setip
elip imaret salghan idi, keyinqe u jiyad mesapidiki bex kewetlik kona oyidin mana bu yengi salghan oyige[ willasigha ] koqup ketip omrining ahirighiqe xu yengi salghan willasida yaxidi,we xu willada oldi. Olgen wakti tam esimde yok amma ix kilip on bex yilqe boldi.

Tursunajim qumbus 80-yillarning baxlirida istanbul aksarayda bir daire setip alghan iken,eytixlargha karighanda heli pulluk daire iken, amma tursunajim qumbus ozi wetensiz bolghaqka,halighan waktida istanbulgha halighiniqe berip kelixi kolida pasaporti bolmighanlighi sebebidin mumkin bolmighaqka u daireni setiwetkenmix. Bu terepi tam enik emes.putun oghul kizliri asasen uyghurlar bilen oyliniglik idi,

Tewekkul hajim we hatuni oz yurtlughum dep anqe-munqe bu tursunajim qumbusni izdep turatti, halbuki tursunajim qumbus anqe yurtlughugha koyunidighan kixi emes idi.kimni bolsun korse kulup hijiyip turup yumxak muamele kilatti, amma birer ihtiyaji quxse ketiyen hiq kimge bir tiyinlik yardem kilmaytti,halbuki u qaghlarda bundak mijezdiki kixilermu bir hesapta yahxi idi, qunki " bughday nening bolmisa, bughday gepingmu yokmu " dep , anqe-munqe udul kelip kalghanda yurtlughum iken dep bir-ikki eghiz mungdaxkilimu kixi lazim idi.bu terepini eytsa kixining izdigiqiligi bar kixi idi.

Oghul-kizliri saudi erebistan wetendaxlighi alalighan bolghanlighi uqun hal- kunliri yahxi idi,bolupmu oghli SALIH bek tentegirek bala idi, uyghur millitide [ KIMNING BALISISEN OYLISANGQU?,] deydighan bir makal bar.ozi qumbustin qikkan tursunajim digen kara kursak bir koqmen uyghurning balisi bolghandin keyin xununggha quxluk yaxay dimey, saudi erebistan hokumetining oz wetendaxlirigha bergen putun hek-imtiyazliridin tam behriman bir halette uquxini bilip,quxuxini bilmey yaxaytti.bu belki salihning saudi erebistanda tughulup osup bu yerning ehlaki bilen qong bolghanlighidin bolsa kerek, amma tehminen on bex yilqe ewwel idi salihning, oz taghisi abdulkerim yunisning imaretining astidiki mal ambirigha ot ketip nurghun mali koyup ketti,her kim bu otni salih ozi koyuwetiptu,sigorta xerkitidin pul tolutiwelix uqun xundak kiliptu diyixti,we hekiketende sigorta xerkitidin kelip jik tehkik kiliptu,amma lekin ahiri jim bolup ketkinige karighanda bu gepler salihning ehlakini bilgenlerning oy-hiyali olsa kerek.amma xamal qikmisa dereh lingximaydu.

Salih yene bir kexkerlik tursunajim zerger digen kixining kizi bilen oyluniglik idi, u hanimidin kiz-oghul yette balisi bar idi. Suudi erebistan hokumetining oz helkige temin etken ustun hayat salihni yoldin qikarghan bolsa kerek. Dadisi tursunajim qumbus olgendin keyin,yette balining anisini koyup berip,dadisidin miras kalghan we ozi Tapkan tugkenini misirgha elip berip tijaret kilimen dep tamamen yokutup u yerdin bir misirlik hanim bilen oylunip kaytip kelgen iken.u misirlik hanimdinmu tort balasi bar iken, keyinki kunlerde nime ix kilsa ilgiri kelmey yuretti.ikki yil ewwel mesjid el-haramning xerki-ximal terepidiki ghazza koqisida asti dukan usti yette kewet bir imaretni ijarege elip mehmanhane kilip ijare kilip yurgen iken, salih u imaretni iqi we texini yengilap asansoruni yoghinatmakqi bolup imaretning astidiki toruktin birni sundurghan iken, zaten u imaret bex-alte yil burun yenidiki imaretni yikitip qongkur kolap on kewet yengi imaret salghanda huli boxap kalghan kona imaret idi. Ewwellerde u imaretning astida panasonik elektronik exya satidighan dukan bar idi,keyinqe u dukan iskirim [ DONDURMA ] satidighan dukangha orulup kaldi, yekinki yillardin beri iskirim dukanimu yok bolup ketken idi ,yekinki kunlerde u imaretning astidiki
dukanda nime bar idi esimdin qikip kaliptu, halbuki u dukan mening hepte on kunde bir otudighan yolumning ustide idi.zaten astida bari-yok birla dukan bar idi,yenidiki imaretning kirixi bilen koxulup kolimi 6x9=54 kuwadiret metir etrapida kelidighan kiqik bir imaret idi.masjid el-heremning safa-merwe temigha tort yuz metir, heremning namaz okuydighan meydanigha 250 metir kelidighan mesapide idi, sharaton hotelining udulida yolning xerik terepide idi.

05-01-2006 kuni ettigende salih ukisi abdulhekim bilen bille hoteldiki ixigha barmakqi bolup ewwelki uyghur hatunidin bolghan 21 yaxlik oghli usameni oyghutuptu,u bala yaxliktin kelgen horunluk bilen uykuni bahane kilip barmaymen dep qing turuptu amma dadisi salih, hej mewsimi ix aldirax barmisang bolmaydu dep unimighinigha unimay u balini hoteldiki ixigha elip barghan iken,pixin namaz waktida salih bilen ukisi abdulhekim namazghimu yaki dukanghimu, ix kilip talagha qikip ketken iken,xu sebebtin orulup quxken oteldin sak kaliptu.oghli usamening jesidini ertesi keqte sughurup qikip 07-01-2006 kuni ettigende jenneti mualla kebristanlighigha depne kildi, xu kuni keqte biz aileqe hemmimiz salihning eng kiqik ukisi yunusning oyige taziyetke barduk teziyetke kelgenler intayin kop idi bolupmu ,hatun kixiler migh-migh idi. Teziyette baxta usamening dadisi salihning eng qong taghisi abduleziz yunis,yenida ikkinji taghisi abdulrehim yunis, uning yenida uquqnji taghisi abdulmumin yunis. Uning yenida salihning akisi mehemmed, uning yenida salih uning yenida kalghan baliliri katar tizilghan iken,teziyetke kelgen er kixilermu intayin jik idi, hekiketende yax balining olumi anglighanlarni jik biaram kildi ALLAH rahmet kilsun AMIN .

Usamening anisining dadisi tursunajim zergermu ozi igiz kelgen, semiz, yuzi qokurrirak ,karamatak kelgen ,bong-bong sozleydighan kixi idi,1982- yilning ahirighiqe mesjid el-haramning gherbi-jenop terepidiki suk-es-seghir mehelliside dukani bar idi,1982-yili hokumet u suk el-seghir bazarini orup, yol kilip, kalghanini mesjid el-heremge koxuwetkende, tursunajim zerger heremning jenop terepidiki heremge tort yuz metir kelidighan mesapidiki bostan buhari digen mehellidiki enjanlik abbashanning tekkisining gherip terepidiki dukanidin birni ijare elip eqip qamudanqilik kildi, tursunajim zerger olup ketkendin keyinmu tursunajim zergerning oghulliridin sami u dukanni taki hazirghiqe qamadan selip eqiwatidu.

Tursunajim zergerning yurttin bille elip qikkan oghli kurban tursun bir neqqe oylengen bolsimu balisi bolmighan iken, kurban dadisidek igiz kelgen kara, qokurrirak kixi idi, mekkining hijret yoli ustidiki munxiye mehelliside, saudi erebistan jidde radyosidiki muhbir, ustaz sarajeddin azizi ependining,yaghlikqilik, dukanining aldi terepidiki koqining iqide mulk imareti bar idi, ewwelki yillarda kurban nanbaylik kilip otken iken, keyinki yillarda yurtka bir neqqe ret barip kelgen idi.ozi oyunqirak,bengge kixi idi, yurttin hejge kelgen xoh qokanlar bilen bille bolux ulargha hediye elip berix ,ularni mekke we jiddelerde aylandurup oynutux kurban tursunning eng kizzikidighan kongul hoxi idi, xuning uqunmu kurbar tursun yurtka barsa u qokanlarmu kurban tursunni jik oynitar iken,ahirki yurtka berixida kurban yette –sekkiz yaxlarda bar bir kizni bala kilip bekiwelix uqun mekkige ekiliwalghan iken, u balini ozining yemenlik hatuni bilen bille bala kilip bakkan idi, bir neqqe yil boldi kurban olup ketkendin keyin anglisak u kizni yemenlik hatuni yurtka kayturup iwetiwetiptumix.kurban tursun olup ketkende kop bolsa 60 da bar idi.

Unregistered
10-01-06, 03:13
Xunquwala Uyghurlar Iqidin Axu Kizgha Iga Bolidighanlar Qikmay Yurtka Kayturuwetiptu Dang

Unregistered
11-01-06, 12:09
Hormetlik ihtiyari muhbir siz bashkilarge ziyankeshlik kilmigen kishilerni ekillik emes dep oylaysizkende. Sizning eklingizge barikalla. Erebstanda turiwerip ereplerdek tashka aylinip kalghandek turisiz.