PDA

View Full Version : Elishir Nawayi Bilen Nadan , Hikmet Yengilandi



Unregistered
25-05-10, 09:30
http://uyghur.co.uk/hikmet/hikmet.html

Elishir Nawayi Bilen Nadan
Qarghash
Töge

Qara it we Seriq It
Yaqup Begning ölümi
Ilixan Töremning Epkétilishi

Yüsüp xas hajip hëkmetliridin

Unregistered
26-05-10, 04:39
Elishir Nawayi Bilen Nadan

http://uyghur.co.uk/hikmet/hikmet.html

Elishir Nawaysi Huseyin bayqaraning yenda wezir bolup yurgen künlerde ordida bashqa wezir wazurlar unin ariqisidin gep tépip uni patturmaptu, Elishir Naway buninggha irensimgen bolsemu emma ularning nalayiq qiliqliri axiri ordini terk etip taghqa cheqip yashashqa we u yerde ilim teshil qilishqa zorlaptu.
E. Nawayi ketkendin kiyin Huseyin bayqara ( padishah) ichi pushup yalghuzluq his qilip , elishir Nawayaini epkiliwelishn uchun adem ewetiptu, nechche ret ibertken bolsemu emma E. Nawayi kelgili unimaptu. bir kuni Hüseyyin Bayqara béshi qetip oltursa uning yenigha jimghurraq kelgen bir meslehetchisi kirip E. Nawayni epkileleydighanlighini eytiptu, Derhal qandaq epkilish charisini sorighan Padishashqa , meslehetchisi
____biz taghqa bir nadanni iberteyli, Elishir nawayi derhal qaytip chüshüdu____ deptu,
Huseyin Bayqara derhal sheherdeki bir nadani tepip E Nawayining qeshigha ibertiptu.
Aridin 5-6 saet ötmeyla, Padishi alem ordida aldida tursa Elishir Nawayi taghdin uchqandek yügrep chüshüwatqidek, Padishah qorqup ketiptu we
_Dostum elishir sanga nime boldi, ong solung yoqqu, ___ deptu derhal esker leshkerlerni jeng hazirliqigha buyrup.
Nadan keldi____deptu Elishir Nawayi demini eliwelip.

Unregistered
26-05-10, 07:11
"Uyghur Tili Tetqiqati"

Uyghur tili tetqiqati 2007 yili 11 ayda en’gilyediki uyghur yash ösmürlerge uyghur tili ögitish mexsidide qurulghan. Hazir uyghur tili tetqiqatida bir waqitliq tetqiqatchi, bir waqitliq oqutquchi we bir halisane ish bijirgürchisi bar bolup, 2010 yili muqim bir uyghur tili teqiqatchi ishlitishni oylishiwatimiz.
Uyghur tili tetqatining meqsiti uyghur tili teqiqati élip bérish, uyghurlar we uyghur tili ügen’güchiler üchün uyghur tili muhiti yaritip bérish, uyghur kütüpxansi qurup chiqish, yézilip chiqqan kitablarni neshr qildurush (16 parche kitab neshrge teyyar ),uyghur tili ilmi muhakime yighini .Orunlashturush, uyghur tili tetqiqat zhurnili élan qilish we uyghur tili pa’aliyetliri élip bérishtin ibarettur.

Uyghur

Uyghur milliti —uyghur rayonidiki asasliq millet bolup ,ana yurtning herqaysi jaylirigha tarqalghan . Uyghur tili altay tili sistémisidiki türkiy tillar ailisige mensup .Ular ereb élipbesi asasidiki uyghur yéziqini qollinidu. Uyghur milliti ottura Asiyedki qedimiy milletlerning biri .Miladiye 7– esirde uyghurlar orxun uyghur xanliqini qurghan . Ikki qétim leshker tartip tang sulalisining ‹‹önglük –süygün topilingi ››ni tinjitishqa yardemleshken.9–esirning axirliridin bashlap uyghru rayoni we ottura asiyani asas qilghan halda idiqut xanliqi bilen qaraxaniylar xanliqini qurghan we yüksek medeniyet yaratqan .13–esirde nurghun uyghurlar yüen xanidanliqida emel tutqan ,bu chaghda köpligen munewwer siyasionlar ,herbiy alimlar ,astronom ,tarixshunas we terjimanlar yétiship chiqqan ,uyghurlar 10–esirdin bashlap islam dinigha étiqad qilishqa bashlighan .16–esirning axirlirigha kelgende pütkül uyghur millitide islamiyet omumlashqan .19–esirdin buyan uyghur xelqi jahan’girlik we féodalizimgha qarshi köpligen küreshlerni élip barghan .
Uyghurlar bir qeder yuqiri bolghan maddiy we meniwi medeniyetke ige xelq .Ularning mijezi ochuq –yoruq ,chiqishqaq ,méhmandost ,naxsha –ussul we külke –chaqchaqqa,yumurluq tuyghugha bay . Uyghurlar klassik muzikisi ‹‹on ikki muqam ››uzaq tarixqa we zor shöhretke ige .Uyghur ussuli shox , lerzan we güzelliki bilen meshhur .Ammiwi köngül échish paaliyetliridin meshrep milliy en’eniwi sen’et shekli süpitide nahayiti keng omumlashqan .Sheher we yéza–qishlaqlarda yene darwazliq ,at beygisi ,oghlaq tartishish ,chélishish qatarliq tenheriket paaliyetlirimu bolup turidu .
Uyghurlarning yémek –ichmek medeniyiti memliket .Ichi –sirtigha tonulghan .Ularda ottura asiyaning qurghaq muhitigha xas bolghan köpligen tamaq türliri , jümlidin ,her xil nanlar ,polu ,manta , lengmen ,kawap ,chöchüre ,göshnan ,halwaa ,yapma ,öpke –hésip ,suyuqash ,ügre qatarliq 50 xildin artuq tamaq turliri bar .Uyghurlar üzüm ,alma ,neshpüt ,örük ,shaptul ,anar ,enjür ,qoghun , tawuz qatarliq méwe–chéwilerni yaxshi köridu .
Uyghurlar islam dinigha étiqad qilghachqa , yémek –ichmek jehette islam dinining qa’ide –nizamlirigha qattiq emel qilidu. Uyghurlar edep –exlaqqa we jamaetchilikke köprek ehmiyet béridu .Öz’ara uchrashqanda ,ong qolini köksige qoyup salam béridu we öz’ara tinchliq –amanliq sorishidu. Öyge kelgen méhmanni qizghin kütüwalidu . Uyghurlarning nikah ,toy –tökun ishliri islam dini qa’ide –prinsiplirini asas qilghan halda ,qoyuq milliy örp –adetler bilen ötküzülidu. Uyghurlarda ölüm –yétim yüz berse méyitni yuyup ,képenlep , namizini chüshürgendin kéyin yerlikke qoyidu .Méyitni öyde adette bir kündin artuq saqlimaydu . Méyit depne qilin’ghandin kéyin ,7–,40–künliri we bir yil toshqan küni nezir qilinidu .Roza héyt we qurban héytlarda wapat bolghuchining uruq –tughqanliri qebre béshigha chiqidu .
Uyghurlarda newruz ,roza héyt we qurban héytlarni ötküzidu .Héytta sangza we bashqa türlük tatliq –türümlerni teyyarlaydu .Qurban héytta qoy soyup qurbanliq qilidu .Héyt künliri öz’ara héytliship bir –birini tebrikilishidu .Uruq –tughqan ,dost –buraderler bir –birini yoqlishidu . Uyghurlarda bala tughulsa ,axunumni chaqirip isim qoyush murasimi ötküzidu .Yette kündin kéyin bala böshükke sélinidu.40 kündin kéyin böshük toyi ötküzülidu .Oghul bala yette yashqa kirgende xetne qildurulup sünnet toy ötküzülidu .Qiz balining quliqi téshilip ,quliqigha halqa ésip qoyulidu . Uyghurlarda ‹‹qutadghubilig››,‹‹türkiy tillar diwani ››qatarliq köpligen meshhur edebiy we ilmiy mezmunluq xelq éghiz edebiyati bar .Undin bashqa ,özige xas uyghur tébabet enenisi taki bügün’ge qeder saqlinip kelmekte .

"Uyghur Rayonining Qisqiche Ehwali "

Uyghur Rayoni Uyghur Rayoniningkölimi 1 milyon 660 ming kwadrat kélométir bolup, Uyghur Rayoni asiya yawropa quruqluqining merkizige jaylashqan,quruqluq chégrisi 5600 kilométirdin ashidu,etrapta rusiye, qazaqistan, qirghizistan, tajikistan, pakistan, mungghuliye, hindistan, afghanistandin ibaret 8 dölet bilen chégrilinidu. Uyghur Rayoni tarixta qedimki yépek yolidiki muhim tügün bolghan,hazir yene 2 asiya yawropa chong quruqluqidiki muhim öteng ,shunga Uyghur Rayonining stratégiyilik orni intayin muhim. Uyghur Rayoni qedimde gherbiy diyar dep atalghan bolup. 1884 Yili ching hökümiti Uyghur Rayonini shinjang dep özgertip ölke tesis qilghan. Junggu xelq azatliq armiyesi 1949 Yili Uyghur Rayonigha gha yol bilen kirdi. 1955 yil 10 ayning 1 küni shinjang uyghur aptonom rayoni qurulghan.
Uyghur Rayoni memuri rayonliri 14 wilayet,oblast,sheher,88 nahiye (sheher) bar,buning 33 i chégra nahiye (sheher).

Unregistered
26-05-10, 07:36
yoqurdiki yazmilarni korup bu torbetni Enggiliye xitay elchixanisi achqanmikin-dep oylunup qaldim. Tarix toghrisidiki Kategoriyedimu Uyghurche Tarix qarishini uchratqili bolmaydiken. bilidighanalr bolsa yezip qoysanglar. "Uyghur geziti" sehipisidiki xewerler xitayning shinxua agentliqi tarqatqan xewerning ozidekla yeziliptu.

Unregistered
26-05-10, 10:04
adresi bu yerdiken


http://uyghur.co.uk/news.html

Unregistered
26-05-10, 13:23
barikalla,xelq azatliq armiyesi bing tuan yoli bilen kirdi.bu tarix shinjiangning ijtimaii mediniyet berpa qurulishini yorutup beridu.qimmetlik yazma yollapsiz.tebrikleymen.

Unregistered
26-05-10, 14:40
barikkalla bumu barken




Sherqiy Türkistan Islam Jumhuriyiti1931 – yili Sherqiy Türkistanning Qomul wilayitida partilighan azatliq we istiqlal mujadilisi 1933 – yilighiche pütün Sherqiy Türkistangha yéyilghan idi. Ölkining hemme yerliridiki Henzular meghlub bolup, perisXan boldi we yoqitildi. Netijide tarixiy merkez shehri Qeshqerde 1933 – yili 12 – noyabir küni Sherqiy Türkistan Islam Jumhuriyiti quruldi. Bu waqitta milliyetchi Henzu hökümiti ichki urushlar bilen meshghul bolghini üchün, Sherqiy Türkistangha cholisi tegmeytti, esker chiqiralmaytti. Lekin Sherqiy Türkistan Islam Jumhuriyiti yashighan teqdirde, Rus asaritidiki Gherbiy Türkistan, Azerbeyjan, Idil – Oral, Kapkaz, Qirim qatarliq ölkilerge tesir qilip, nemune bolushtin qorqqan Sowet Rossyasi u künlerde yalghuz yetim Ürümchidila muhasirda qalghan Henzu Gomindan Shingsisey bilen mehpi anglashti, zamaniwiy qorallar top mashiniliri, tanka we ayrupilanlar bilen qorallanghan qizil armiye qushunlirini Sherqiy Türkistangha kirgüzüp, Xojaniyaz Hajining qoli bilen bu jumhuriyitimizni yoqatti.

Unregistered
26-05-10, 14:47
meningche erkin asya radyosi xewerlernining(putun tilla boyiche xitaylar bilen munasiwetlik ) 30%-40% ghiche Xinhua agenlighining xewerlerini asas qilidu yaki shuni cheqish qilidu , chunki xitay bilen munasiwetlik xwer berguchilerning texi unchilik biwaste xewer topliyalighudek qurbi yoq, Uyghur geziti digenghu mewjut mesla bir nersighu !
shuninggha aghzingizni upirtip yurdingizma ?


[QUOTE=Unregistered;84045]yoqurdiki yazmilarni korup bu torbetni Enggiliye xitay elchixanisi achqanmikin-dep oylunup qaldim. Tarix toghrisidiki Kategoriyedimu Uyghurche Tarix qarishini uchratqili bolmaydiken. bilidighanalr bolsa yezip qoysanglar. "Uyghur geziti" sehipisidiki xewerler xitayning shinxua agentliqi tarqatqan xewerning ozidekla yeziliptu.[/QUOT

Unregistered
26-05-10, 15:03
shingsisey hukumeti siwit qizil armiyesi bilen korushup turghan bolishi mumkin.siwit bilen bille yoqaldi.men oylaymen,uning jumhuryet bilen munasiweti yoq.uyghurlarmu xitay xensular blen bek ariliship ketmeydu.kormigen bolishi mumkin.likin sizning xitayche tarixi matiryallarni waqtida yetkuzginingiz yaxshi boldi.xitaylar toghrisida melumatliq bolghinimiz yaxshi.