PDA

View Full Version : Aptonomiye



Unregistered
04-05-10, 07:21
Ishlar barghanseri emdi aptonomiyege qarap ketiwatamdu nime Erkin ?? biz aptonomiye alghili heli yillar bolup qaldi , biz yenila shu soskigha razi boliwatamduq nime , Erkin ? biz uyghurlarning siyasi yolunishi zadi nege ketiwatidu Erkin? bizning uyghur ziyalilirimiznig echide zadi kim bizning ishlirimizgha tesir korsetkidek iddiyeni otrugha qoyalidi ?
bu kuruslar arkilik uyghur ziyalilirida zadi nime ozgirishler ketip baridu ?

Kursqa amérika, kanada, awstraliye, qazaqistan, gérmaniye, fransiye, norwégiye, shiwitsariye, gollandiye, türkiye we bélgiye qatarliq 13 dölettin kelgen uyghur we xelqaraliq kishilik hoquq teshkilatliri mesulliri, kishilik hoquqni qoghdash qanuni boyiche mutexessisler, siyasiyonlar we uyghur ziyaliylardin bolup 80 etrapida kishi qatnashti.

Dunya uyghur qurultiyining bash katipi, bu kursni teshkillesh xizmitining mudiri dolqun eysa ependi kursning échilghanliqini élan qildi. Kursning échilish nutqida dunya uyghur qurultiyining reisi rabiye qadir xanim söz qilip, bu kursning yene bir qétim échilghanliqini tebriklesh bilen bir waqitta yene bu qétimqi uyghur rehberlirini démokratiye we insan hoquqliri boyiche terbiyilesh kursini teshkilleshke yardem qilghan herqaysi kishilik hoquq teshkilatliri, démokratiyini ilgiri sürüsh organliri, munasiwetlik mutexessis we shexslerning yardimige, ariliqni yiraq körmey kursqa qatnishish üchün qite atlap kelgen kursantlargha, uyghur mesilisige köngül bölüwatqan herqaysi orunlargha rehmet éytidighanliqini bildürdi hem kursning ghelibilik bolushigha tilekdashliq bildürdi.

Kéyin kursning kün tertipi boyiche tibetlerning lidiri dalay lamaning yawropa parlaméntidiki wekili tashi wangdi ependi "tibet sürgünde hökümiti we tibet dawasini chüshinish" témisida söz qildi. U sözide tibet dewasining qandaq bashlanghanliqi, tibet mesilisining tereqqiyati we xitay hökümiti bilen élip barghan söhbetlirining tereqqiyati heqqide toxtaldi. U sözide tibetlerning uzun yildin béri xitay hökümiti bilen söhbet élip bériwatqanliqini, söhbet jeryanida tibetlerning héchqandaq utuqni qolgha keltürelmigenlikini éytti. U sözide tibetler élip bériwatqan paaliyetlerning tibet xelqighe azla payda élip kelgenlikini, xitayning tibetlerge élip bériwatqan bésimining uyghurlargha élip bériwatqan bésimgha qarighanda az ikenlikini éytti. Mesilen tibette élip bériliwatqan pilanliq tughut siyasitining uyghurlargha élip bériliwatqandek ching emeslikini tekitlidi.

Kéyin washingtondin kelgen uyghur adwokat nuri türkel ependi, lobichilik heqqide léksiye berdi. Nuri türkel amérikining dölet tüzümi heqqide qisqiche melumat bergendin kéyin, uyghur paaliyetchilirining herqaysi döletlerning parlaménti, siyasetchiliri we ammiwi teshkilatlirigha sherqiy türkistan mesilisini qandaq chüshendürüshi kérekliki we ular bilen alaqe ornitish yollirini bayan qilip ötti. Uning sözligenliri kursqa qatnashquchilarning qattiq diqqet étibarini qozghidi.

Kursta üchinchi bolup, engiliyidin kelgen uyghur ziyalisi enwer toxti "sherqiy türkistanda élip bérilghan atom sinaqliri we uning uyghurlargha bolghan tesiri" témisida söz qildi. U sözide xitaylarning 1949 - Yilidin béri 47 qétim atom siniqi élip barghanliqini, buning köpini lopnurgha yéqin bir yerde élip barghanliqini, buning uyghur xelqighe chong ziyan élip kelgenlikini misallar bilen bayan qilip ötti.

Kéyin italiyining tirol aptonom rayonidin kelgen mutexessis tomas ependi yawropadiki aliy aptonomiyiler heqqide qisqiche melumat bergendin kéyin özi yashawatqan tirol aptonom rayoni heqqide toxtaldi. Tirol aptonom rayonida némis, italiyan we latinlardin ibaret 3 millet barliqini, bularning qanun aldida teng barawer ikenlikini, tashqi siyaset we chégra mudapiyiside italiye merkiziy hökümitige qaraydighan bolsimu bashqa jehette aptonomiye hökümitining toluq hoquqluq ikenlikini éytti. Hetta italiyikler tirolgha köchüp kelmekchi bolsa rayonluq hökümettin ruxset élishi kéreklikini, italiyining bashqa rayonliridin kishilerning bu yerge kélip jaylishishining bek qéyin ikenlikini eskertti.

4 - Ayning 29 - Künidin 30 - Künigiche yawropa parlaméntida chaqirilghan uyghurlar heqqidiki ilmiy muhakime yighini axirlashqandin kéyin chaqirilghan uyghur rehberlirini démokratiye we insan hoquqliri boyiche terbiyilesh kursi qandaq ötti? uyghur paaliyetchilerge paydiliq boldimu? bu heqte kursantlar öz köz qarashlirini otturigha qoydi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.