PDA

View Full Version : biliwal.com



Unregistered
03-04-10, 13:47
deydighanlirim yene köp, pikrim chéchilip kitiwatidu.
Biz bir milyard 300milyun nupus, bir milyard 300milyun éghiz kichkkkine bir yerde qistilishp yashawatimiz.
Burun unche uylap yitelmeptikenmen, yingi zimin'gha kilip téximu buning tigige chüshinip yétiwatimen. Men'ghu bek way digudek uqup kitelmidim, lékin nurghunlighan xenzular héchqanche küchimeyla bu yerdiki amrikiliqlarni "may god " diguziwitidiken. Jungguda yashash riqabiti intayin keskin bulidiken. Bizmu shunda riqabet ichide yashawatimiz. Buni burun hükumetning mejburi ishqa urunlashturush siyasiti bilen unche chüshinip yetmigen iduq. Mana emdi qaysing yaman bulsang shu xizmet tap dep bazargha qoyup biriwidi köridighan künimiz téxi aldimizda. Shinjangda uquwatqanlar ichkirde uqughan bulsam uni qilittim, buni qilittim deydu, ichkirde uquwatqanlar way bu yerde dadam yoq, anam yoq, polo yoq , leghmen yuq deydu. Awu urumchidin ikki saetlik yol aran kilidighan turpandin birsi ürümchige uqushqa kilip bir hepte bula bula bulmayla way anam way dadam, kunelmidimey, tamaq yiyelmidimey dep télfun urup yighlaydu. Shundaq dep sorimisa bulmaydu, nimingzge nime yetmidi !!!.. Biz uyghur digen andaq nochi, mundaq nochi, téxi 10,000 yildin artuq tariximiz bar dep az qalimiz uyghurning tarixini saman yolining tarixigha tutashturwatqili. Lékin gep uzmizge kelgende mesile digen yetkuche bar. Bizning maslishishchanlighimiz bekla ajizmikin digum kilidu bezide. Shinjangdin ayrilghan her qandaq uyghur qaytip kilip birinchi deydighan gipi way tamaqta undaq qiynaldim, mandaq qiynaldim dep. Lékin hazirghiche birer uyghurning ichkirde yeydighan tamaq tépilmay ölep qaptu digen gepni anglap baqmiduq. Uyghur yoq yerge barghanni iniq bilip turghandikin yene nime qaxshash. Kunda uyghurche tamaq yimigen'ge ölep qalmaydu adem. Uyghurche tamaq tépilmisa xuyzularningkini yeng. Magzin'gha kirip teyyar chup élip yeng. Talla bazargha kirsingiz, yene izdep körsingiz biz yigili bulidighan nerse nurghun. Yene bulalmisngiz uzingiz itip yeng. Polingz yetmise ishlep pul tépip yeng. Yaki yaxshi uqup uqush mukapat puli éliip shuni xejleng. Men hazir bir hindistanliq bilen bir uyde turuwatimen, shuning banisda hinidistan toghriliq jiq chushenchilerge ige bop qaldim. Bu aghinening millitning örip_aditi boyiche bular héchqandaq gush ewladi ymeydiken, téxi toxummu yimeydiken. Burun shunda geplerni anglsam "towa, shundamu ademlar barkina" dep heyran qalattim. Lékin künde kürup turghachqa ishenmey amalim yoq. Bezide mining kala goshi toghrighan pichiqim isimde yoq, uning sey toghraydighan taxtisigha quyulup qaldimu, tas qalidu ülüp bergili. Ene shumu , héchqandaq gosh yimey, toxum yimey, bizning nezirimizde uzuqliq qimmiti bar bir nerse yimey shunda ubdan yashawatidu. Kundin kun'ge semirip kitip baridu. Uning dyishiche hindistanda shunnggha uxshash ademlerdin 300milyundin artuq adem barken, shular umur buyi ashu nersilerni yimey . Yene téxi shunda uzun umur kuridiken. Bizmu ichkirde qoy goshini az yigen'ge, polo leghmen yiyelmigen'ge bir nime bulup qalmasmiz. Xudagha shükri,partiyning milli syyasiti ichkirde shundaq emililishidu. Ichkirde her qandaq uyghur ewladi bar mektepning musulmanche ashxanisi bar. Men yoqirida gipni qilghan doktur esqer hemdulla 93-yili chingdudiki hiliqi mektepke barghanda u mektepte téxi musulmanche ashxanisi yoq ikenduq. Ular jem'i üch adem barghan bulup u mektepning tunji bulup uyghur uqughuchi qubul qilip béqishi ikenduq. Ular derhal mektepke iltimas qilghandin kiyin, mektep rehberliri bu ishqa jiddi qarap, aldi blen ularning qoligha pul birip, nedin siler yeydighan tamaq tapalisanglar shuni yep turunglar , angghiche biz silerge musulmanche ashxana sélip bireyli deptu. We shundaq qiiliptu. Utturida parang arliqida uyghur ashxanisi sel yiraqken, shunga sel waxtimiz kitip baridu dep saptiken, ular derhal bir yerlerdin wélisipt tépip birip, ashxanimiz putkiche ishlitip turunglar deptu. Béyjing, shangxey, wuxen, dalyen, shien, lenji, tyenjin, shendungdiki mekteplerning musulmanche ashxanisi ishqikilip chingdudiki ashu mektepning ashxansiidin köp yaxshi. Bir qismini uzem körgen, yene bir qsmini shu yerge bérip turup kelgen doslirim kurgen, way woxenning musulmanche ashxanisi undaqken, shienning undaqken dep kelse shalukimizni éqitip turup anglighantuq. Lékin shu yerdiki ballardin anglaydighinimiz way tamaq undaq nachar, mundaq nachar. Ashu balla way shinjang dep shinda ning ashxanisigha kirip tamaqliri alamet peyziken dep chiqsa , shinda ning balliri tamaq undaq nachar, mundaq nachar. Mangighu xudayim bilip müngguz bermigen. Eger ashu mekteplarning mudiri bop qalsam, "5 yultuzluq mihmanxanining tamqini chiqirip bersem bulamti? Yene yaxshi yeymen diseng ishlep pul tépip ashundaq yerlerge bérip ye, qolungni baghlap qoymidim " deyttim.
Ishqilip men dimekchi, ichkirdiki bir qisim ballar barghandin tartip way biz digen musapir, anamdin ayrildim, dadamdin ayrildim, u yoq, bu yoq , unda bulsa bunda qilattim,bunda bulsda munda qilattim dep bir qatar seweplerni izdep chushkunluk patqiqigha pétip haraq ichishni bashlisa, uqush putturgili qopqan 4-yili qarisngiz yene biz digen musapir, xeqniing yiride animiz yoq dadimiz yoq, dep yighlashqili turidu. Ya uqughinining tayini yoq, téxi shinjanggha kelse men digen palani yerde uquymen dep hali chong. Ichkirde biz digen xeqning yiride musapir dep sewep qilip bana izdishidu, shinjanggha kelse téxi béyjingliq, dalyenlik , wuxenlik dep atishidu. Uzengni shunda dep atighanikensen, undaqta senmu u yere uzengni musapir dime. Ugen'gining tayini yoq, halini manche at tartalmaydu, shinjangdin chiqmighan ballarrning aldida "palani yerde unda uyniduq, palani yerde munda uyniduq "dep köz -köz qilishdu.lékin "4-derijidin öttungmu ? Yaq", "kompiyutirda qanchilik biilisen'mawu tilda programma tuzelemsen? Anche munche".imtahan élip kurup baqsingiz ch ch da parang qilip qizlarni yalghan yawidaq geplerni qilip kelturushtin bashqini bilmigen. Po digenni alamet uxshitip atidu. Ichkirning andayey, shinjang digen mundayey dep qaxshap ketken. Belkim bashqa nersilerni ugen'gendu dep uylap 1 yildin kiyin uchrishp qarisngz téxiche xizmet yoq. Nime qiliwatisen dep sorisngiz, "ata anam yol méngiwatidu, hazir qabiiliyet bulghan bilen yol, pul bulmisa xizmet xenzulardin ashmaydiken, way tunugun shendungning balliri keptiken, anda ichishituq". Shunda qilip qarisiz bir lata qasqasning üzi. Ya bir uzi udulluq bulsimu birer ish tipip qilalmighan. Diyishliri téxi "he, chingxuadiki tursunjan ziguangde ishleptima, amiti keptu u guyning, lékin ularning maashi wey chi lardek yuqiri emes".hey, deymen, bu lata guylarni nime qilsaq bular.
Shiende bu yil 7-ayda uqush putturidighan munasiwitim yaxshi bir qiz bulidighan. Bir kuni télfun qilip nime qiliwatisiz disem , HSK imtahan birip keldim deydu. Woy siz 8-derijidiin ötüp bulghili newax disem, uning diyishiche bashqa mekteptiki bir sawaqdishi téxiche uningdin utelmeptu. Bu qétim bersimu ütelishi natayinken. Shunga u mexsus mushu ish üchün atayen-yalghandin kimlik yasitip, shuninggha asasen kinishka ishlitip imtahanni uning urnigha biriptu. Yene ichkirlep sorisam undaqlar xéli barken. Chinip qalmasliq üchün u mekteptikiler bu mekteptikilerge qatniship biridiken. Bu qanda ish bopketti dep u qizni birmunche eyiplisem u "sawaqdishim tursa, uqush pütturelmise, xizmet tapalmisa bulmaydu-de " dep üzini aqlap ketti. Achchqiiqimda xapa bulup eyiplep kitiptikenmen, manche kun may tartip yurdi. Dimisimu deymen,bezilerning ichkirde 4 yil uqup, emdi xenzuchidin 8-derijidin ütelmey mushundaq yalghanchiliqlarni qilip yurginige zadi chidimidim. Téxi mushundaqlar ichkirde xéli barmish. Ashundaqlarning uzining kespidiimu bir nime ügeniginidin gumanlinimen. Ular ya bir bulsa diplom alalmaydu, ya mektep bu uyghur bulghandikin biriwitili, kiyin ulemdu tirilemdu nime karimiz, mushu nimilerdin bir qutulili dep diplum bergen gep. Tas tas qaldim, surushturup chéqip qoyghili. Shinjangdimu téxi xéli yiqin tunushlurum way jiddi ish barti, dep izdep ashxanilargha bashlap ketken, nime ishti disingiz "mushu shindaning diplomidin birerni yalghandin yasatqili bularmu. Men dimekchi,sirttiki xenzularmu yasaydiken, lékin men initérnittin izdisimu tapqili bulidighan jingdin yasatmaqchitim, 10ming yuen ketsimu meyli, sen digen mushu yerde ishleysen, choqum birer yochuqni bilisen, bu ishni putturmiseng bulmaydu, acham xizmet tapmisa bulmaydu" mushunda geplerni anglisam chéchém tik turup kitidu. Uning gipining ichidiki " xenzularmu yasaydiken" digendiki "mu" qushumchisini kurung téxi. Xuddi sh j u mu yalghan diplum yasap satidighan yerdek. Mining uqughuchilirim 5 yil japa tartip, tillarni ishtip, xoshal bulup. Qayghurup yurup ularning ichdiki bir munchisi uquyalmay mekteptin chikinip aran alsun u diplomni, siz 10mingkoy bilen birdemdila diplom éling. Uqughuchilirimning shu japalirini kurmigen bulsamghu kashki. Ularning diyishiche shindadin ashundaq diplum alghanlar barmish. Aghinidarchiliqimizning yüzini qilip qattiq tegkili téxi bulmaydu. Way bundaq ish yoq, qilghili bulmaydu disem, way bulidu, surushturup baqmay nime undaq deysen deydu, shuning bilen he dep quyup hepitni ütkuziwitip men undaqlarni tapalmidim dep qoyimen,bashqilardin surushte qip ba dep qoyimen. Ras digende shundaqlarnimu izdep baqtim, eger tapalighan bulsam choqum saqchigha melum qilattim

Mushu ishlarni uylisam uylap qalimen, nime digen zor israpchiliq. Hazir ichkirge yiligha minglap ballar kiriwatidu. Yaxshi uqusngizla sizdin hükümetmu, jemyetmu, ata -aningizmu razi. Hichqaysisi singdurgen mihnige, xejligen puligha mihnet qilmaydu. Lékin hisaplap baqayli. Shu uqughuchilargha qanchiliq iqtisad, zihin, ejir ketkendu. Shu ballar putturup kelgende in'gilis tilidin qorqmay 4 ademning aldida éghiz achalaydighini qanchilik,'ashu 1000uqughuchining arisidin 4-derijidin ütup kelgenler 10%ge baramdu yoq. Téxi qarighanda manche pérsenti xenzuche 8-derijidinmu ütelmey kilidighan uxshaydu. Birer shirket kompiyutérdiki office meshghulatidin sinaq imtahan ép baqsa , kespi kompiyutér bulghanlarmu bir A4 chongliqidiki qeghezge resim kirguzup, jedwel kirguzup, uni tehrirlep bésip chiqiralmighan. Nime buldi disingiz," biz mektepte dayinji bilen hepiliship baqmighan". "manga aran bir saet waqit berdi, waxtim yetmidi , bir kün berse qilalayttim." , halimiz shundaq tursa yene xenzularni aldi mini almidi, kemsitti dep bir talay qorsaq küpügimiz bar. Her yili ixtisasliqlar baziri dep bazar achimiz. Nurghunlighan shirketler kilidu. Kelgili unimisa mektepmu, yalwurup , aldap yurup bulsiu bir nime qiilip ekilidu. Uzining ballirigha kuyuneydighan kim bar. Shu waqitlarda shu ishni qilidighan ishxanidiki xizmetchilarning aldirashchilighidin tamaqmu yimeydu. Shundaq teste birer mingdek shirket kilidu. Lékin nurghunlighan uyghur ballar tamasha kurush uchun kilidu. Birer shirket bundaq kesip almaymiz, yaki uchuqtin uchuqla uyghur almaymiz dep qaldimu, buldi uning atalmish ghururi yene bundaq yerde churgilep yurushke qoymay, birinchi qewettiki, éship ketse ikkinchi qewettiki urunlarni kurupla yataqqa qaytip üz'ara tillashmighan hukumet, mektep , ish urnini tartiwalghan xenzu qalmaydu. Lékin xenzulargha qarisngiz 10 shirket almaymiz dep chiqiriwetse yene 100 shirketning aldigha baridu. Hetta uyghur alimiz dep kelgen shirketlerning alidighimu kiliwalidu. Yaxshi uqumighan , özige ishenchisi yoqlarni dimeyla qoyayli, yaxshi uqughan, bir nime bilidighan, kursetse bir chiqiralaydighan guwanamiliri bar balilarmu birer shirket bulmaydikensen dep qalsa, xapa bulup , qéydap derhal yénip chiqidu. Hemmisi ikkinchilep undaq yerge qedem basmaydu. Deymen, sizning ulargha utkuzup qoyghan bir nimingiz barmiti ulardin qyydaydighan. Bulsighu yaxshi uqughanliqingiz uchun xongchi markiliq pikapqa ulturghuzup, sheherni manche churgilitp , aptunup rayunluq hukumetke ishqa urunlashturup qoysaq bulatti. Epsus ... Qelender qéydisa xorjun'gha ziyan. Yene téxi nurghunlighan balilirimiz undaq shirketken, mundaq shirketken, undaq idariken, mundaq idariken dep kitishliri. Woy buning xéli béngsi bar uxshaydu dep qarisngiz uqush pütturup yene manche yilghiche xizmet tapalmey manche pul birip ture dep suqulup yurgen. Aldi bilen qursaq mesilisini hel qilmay yene nime tallash.
Quruq suletchilik qilip shundaq halgha keldiki beziler, birersining aldida mandaq yerde ishleymen deydighan yerni bir amalini qilip ata anisini qurutup shu urun'gha kirguche bulsimu shirketlerde ishlep turushni xalimaydu.
Qisqisi mining kuz qarishim, riqabette bir kishilik urun'gha dessep turimen deydikenmiz, shuninggha chushluq tirishishimiz kirek. Xenzular bir hesse tirishsa biz 10 hesse tirishshimiz kirek. Shundaq qilmay turup yene nime xenzu undaq qildi, mundaq qildi. Itibar biriish siyasetlirini hukumet yetkuche birip keldi, ichkirlerde uqutush uchun shundaq jiq pullarni biriwatidu, serip qiliwatid. Yilda, ayda biridighan pulimiz bar. Bashqa ish qilishqa yarimaymiz, eger shu pulni toxtitip qoysa tas qalimiz munasiwetlik urunlarning aldigha yighiliwilip derwazisini chéqiwetkili.shuninggha chushliq uqusaq nime bulidu. Ashu urunlarning emeldarliri chiqip qanchiliq uqushtuq ekile bir kurup béqip andin bir nime deyli dise , digili gep tapalmay ichimiz dimimizge chushup kiter bulghydi. Shuninggha chushiluq, biz ichkirde ichip, leylep, hichnimige yarimas bir nime bulup kiliwatimiz. Bizde pul éship téship turwatqandimu, jenubi shijangda hemme uqushqa intizar balilar uquyalghanmidu, dashuge utken hemme balilar uqushqa ichkirge, urumchige kileligenmidu. ? Shu meblexni ashu bichare ballargha salsimu bulidughu. Shuni untup qalmang, sizning ichkirde "kuangki dawang" "jyu wang" digendek namlarning élishngizning bedilige, shinjangdiki birmunche dihqanlirimiz ach qaldi, balilirmiz uqushsiz qaldi. Shularni bulsimu uylap quyush kirek. Bezi geplerni uchuq dimey bulmaydu. Hukumet hélimu bizge shunchilik qiliwatidu, yangzingshin dek hichnime qilmighan bulsa nime qilalayttuq. Ajizlar bilen kuchluklar tarixta ezeldin teng bulup baqqan emes. Shunichiliik addi heqiqetni bulsimu chüshününg. Xenzular digen in'glischni bashlan'ghuchtin tartip uqughan. Men dashuge kilip uqudum, in'gilische 4-derijdin utelmisem nime boptu dep sewep izdimeng. Nime buptu disingiz hichnime bulmaydu,shu ishsiz qalisiz.hilimu burun hukumet mejburi bulsimu bizni ishqa urunlashturuptiken. Shundaq qilmighan bulsa nime bop kiter bulghitti. Aspiranitliq imtanisida manga uttura mektepte in'gilische utmigen,'emdi kilip mendin imtahan alsang qandaq bulidu. Mendin shu bir nimini intahan almay utkuzusen disek belkim éqip qalar. Achchiqimiz tutup ketse, yene biz digen az sanliq millet, matimatika ülchimingni tuwenlet, yene bir nimengni yok qil disek, manga shundaq qil disek belkim hukumitimiz bunimu qildi deyli, yene shun ulchem bilen sizge, dokturluqni berdi deyli.shuning bilen tamasha aldimizda, shuningdin kiyin doktorlirimizmu xizmet tapalmay men doktur tursam almidi dep hukumetni tillap ulturidighan gep. Héilmu hukumet shunche itibarlar bilen unwérsititlargha ekirip quyuwatidu. Biz uchun shunche pullarni xejlewatidu. Biz yene yaxshi uqumay , yene bar sewepni xenzudin kürüp, xenzu bop qalmighinimizdin pushaymen yep ulturimiz. Bizde purset yoq emes, gep uzimizde.
Uyghur yigitlirimiz , uzimiz tughriliqmu uylap baqayli. Millet dise utida kuyup birimiz. Lékin uzimiz qanchiliq qilduq. Eng chirayliiq qizlirimiz ichkirde lobenlerning qoynida. Ichkirning herqandaq chongraq sheherliride uyghur xinimliri barmish. Hazir ichkirde we shinjangda chirayliqraq disek"uyghur xinimliri" setraq disek " uyghur jalapliri" digen bir yingi atalghi chiqti, buningdin shuni kuruwéilshqa buliduki, uyghurlarning buyingi ishlepchiqirish kespi bizning ichkirdiki ughurluq kespimizdin bashqa yene bir kespimiz bop qalghan uxshaydu. Chunki ikki tok tok xinimlirimiz bulghan'gha bundaq gep atalghi chiqmaydu. Bularni harghiche tilliduq, uchrighanlirini millet suyer yigitlirimiz urdi. Bulsa hemmini tutup ekilip kuyduridighanlarmu chiqti. Silerche ishlar shundaq addimidu. Ashu xnimlirimizning hemmisini yighip ekilip kuydurwetsek , biz yene mushundaq mangsaq ashu xnimlirimiz tugermu. 3-4yil ütüp ular yene peyda bulmasmu. Chongqurraq uylap baqayli. Qizlirmizning ashundaq ichkirge qéchip pahishe bulushigha biz yigitlerning mes'uliytimiz barmu yoq. Ularni tutup ekilip kuydurup, qur'andin, hediistin, exlaqtin, uyghur medinyitidin suzlep tügetkili bulmas. Chunki bularni shundaq yolgha ekirip qoyghanlar del uzimiz yigitlermiz. Bizmu ashu xenzulardek térishsaq, minglap minglap shirketlerni qorsaq, memet lawzung, erkin jingli, qeyyum changjang dep atiship yursek, ashu qizlirimizni milyonir qiliwitelmisekmu xudayim bergen, dunya modillar musabiqisgha qatnashsa birinchi bulalighudek chirayigha, beden qiyapitige mas kelgudek yarishimliq kiyimlerni élip birelisek, uqizlirmiz ichkirge bérip tinini sétishqa xumar bop qalmighandu. Yanchuqimizdin qorqmay ming koy pul chiqmaydu. Ikki qiz balini bashlap yuqiri derijilikraq istimal sewiysi bar yerge kirip qorqmay 500koy xejliyelmeymiz. Shu qizlar bilen dibagha bérip qalsaq xyalimiz qanda qilip ularghimu chandurup qoymighudek birer usulda erzanraq pul xejlesh. Tuyuqisiz u qiz baliniing ikki uch dosti kilip qaldimu buldi, yanjuqta pul yoq uninggha buninggha télpun qilip pul ekeldurudighan gep. Etisi way munche pul xejleptimen dep ichimizdin ot kitidu. Hemmeylen po étip millitim , yene bir nimem dep po atqan bilen halimiz tayinliq. Qizlirimizgha ige bulalmaymiz. Dunyaning ayalliri mningche hemmisi uxshash. Hemmisining chirayliq keygusi kilidu, yaxshi yigusi kilidu, astidiki danglik markiliq mashiinini dostlirigha köz-köz qilghusi kilidu. Ularning xv rong xin digen nersisi shundaq kuchluq. Biz qizlirimizgha shundaq nersilerni tépip bermey, ularni yaxshi turmushqa irishturmey, téxi mabitining pulini xejlep yene qizlirimiz undaq bup ketti bunda bop ketti dep tillaydighan'gha nime heqqimiz bar. Ulargha qorqmay, manche kun hisap qilmay bir tal altun zenjir élip birelmeymiz.

Men isimge kelsem bizning uyde tola majra bulidikenduq. Anam bilen dadam tola urushidikenduq. Nimilerni taliship suqushqinini uxmayttim. Kiyin ularning maashi usti, dadammu ishtin sirt tijaret qilip ancha munche pul tapti. Shuning bilen nime buldi öyde jidel majra bésiqip qaldi, shuningdin kiyin dadam bilen anamning undaq urushup, suqushup yurgenligini uxmaymen. Kiyin bilsem ular ashu "mayni jiq ishlettiing.", " bu bizning uymizge bi hajet tursa nime dep alisen", "ja nersini élipsen , kuzung nege ketti " digen'ge uxshash ishlar ikenduq. Bir uyning tnich , xatirjem bulushi üchun yenila aldi bilen qursaq, kiyim mesilisini hel qilish kirek iken.
Bulardin men shundaq dimekchi, biz uyghur yashliri jénimiz chiqip ketsimu bir chidap ishlep yol tapsaq, pul tapsaq, uzimizningmu yuzi yuruq bulatti, qizlirmizmu qéshimizdin egip kitelmeytti. Ularni tillapmu yurmeyttuq. Qizlirmizning ichkirdiki ashundaq qilmishliri qachan biz uyghur yigitliri eqlimizni téipip, meslini hadisidin izdimey mahiyettin izdep qizlirmizgha ige bulalighan waxtimizda tugeydu. Biz yene mushundaq uzimizni bilmey lata qasqasliq qiliip u yerde bu yerde hijiyip, üzimizning qizlirini erzan yollar bilen baplashning koyida yursek qizlirimiz ichkirgila emes , yene téxi chet'elgimu taraydu. Yene uylap béqing. Bir yilliri rosiye parchilinip iqtisadi shiddet bilen chikin'gende rosiye qizlirinng bahasi paxal boptiken. Shu yerge chiqqan sodigerlirimiz azraqla robli xejlep manche xotunni ép qoyup yashaydikenduq. Shiiyanggang, londun digendek yerlerde chyray beden jehette hollowid ning cholpanlirgha oxshaydiken qizlar eng erzan bahaliq xnimlargha ayliniptiken. Shu waqitta dunyada ishlen'gen jiq sériq filimlermu ashu qizlar teripidin ishliniptiken. Xuda saqlisun biz téxi u künlerni kurmiduq. Yene diqqet qilsaq yiqinqi yillar mabeynide bizning iqtisadiimizmu uttura asiya duletliridin sel éship yanjuqimiz pul kuriwidi, uttura asiyadin naxshichi, yene bir nimiler kelgili turdi. Dibalirimizda shular naxshi iytidu, téxi yene bezen yerlerde shular yalingach usul uynaymish. Yene mushu buyiche shinjangning iqtisadi masa 10 yillargha qalmay bizdimi uttura asiyaning xinimliri dep gep chiqamdu téxi bir nime digili bulmaydu.
Bular arqiliq men shuni dimekchi, qizlirimizda guna yoq. Putkul guna biz yigitlerde. Tizraq uyghniip gunahimizni yuyayli.

Men bezide uylap qalimen, bir millet , duletning tereqqi qilishigha qanche yillar kiter, qanche ewlad ademning yurek qéni serip bular dep. Qarisam manche yüz yillar, manche ewlad ademlerning waqti kirek bulidu dep uylayttim. Ubdanraq uylap baqsam esli ishlar unchiwalamu bop ketmeydiken. Nezer sélip baqayli. Char rosiye digen guylarni 300yillardin burunqi tarixta kitap axtirup yürup aran tapisiz. Hili uniinggha , héli buninggha buzek bop yurgenmish. Tatarlar 300 yil qul qilghanmish. Nerdin chiqti pétir demdu ishqilio shundaqraq ismi bar bir padishah chiqip yawrupagha birip kilip bir yingiliq uzgertiwidi 30 yillargha qalmay u yer bu yerde ismlirini kurgili turduq. 50-60 yillar kiyinki tarixta nime buldi doslargha ayan. 100 yil kiyinki tarixta uttura asyani boy sundurghuli turdi. Yene shuningdek ishlar. Yapunni misalgha alayli, téxi 19 -esirning utturliridin burun dunya tarixi kitawidin yapunlarning qatnashqan siyasi ishlirini bek az kurisiz. Téxi anglishimizche dunyada yapun dep shundaq yerning barlighini bizning ulugh buwimiz mehmut qeshqiri kitawigha kirguzuptikenduq, bu dunyadiki chiqqan kitaplar ichida yapunlar toghriiliq eng burun melumat bergen kitap deydu beziler. Shungimu yapunlar mehmud qeshqirini bizdinmu ulugh bilermish. Herqandaq mushu tarixni bilidighan yapunlar shinjanggha kelse choqum buwimizning qewrisini bir tawap qiliwitip qaytarmish. Bu geplerning ras yalghanlighini men uqup ketmidim. Ras bulsa bizning ashu beziler dep kiliwatqan" 10,000"yilliq tarixmiz bilen shu petek yapunlarni sélishturush mumkinmu. Uyghur toghriliq eng ishenchilik tarixi melumatlarmu 2000 yildin ashidu. Bu ishlarni tarixchiliirmiz delliligey.ishqilip taki 19-esirning utturlirighiche dunya siyasida yapunlarning kurulup baqqanlighi mumkin emes. Shu waqitlarda birsi chiqip mingji yilidiki yingiliq uzgertish dep bir islahat élip bardi. Tor axturup baqsam u islahat 1867yili bashlan'ghili turuptiken, 1871-yilliri etrapida resmi islahatni bashlaptu. Yene diqqet qiling , peqet we peqet 20nechche yillar utuplar bu petekler téxi junggugha hujum qéldi, bu urushni jiyawu ilidiki junggu-yapuniye urushi deymiz. Netijisi qandaq buldi hemmiizge ayan. Téxi yene 10 yillar ute utmey bu guylar sherqi shimalda rosiye bilen urushup u éyiqlarni yengdi. Bu yiqinqi zaman dunya tarixida asiyaliqning tunji bulup yawrupaliqni yingishi iken. Uningdin kiyinki yapunuqlar qilghan her bir ishlar dunya tarixidin urun élip mangdi. 2-dunya urushda meghlup bulup yapunye xarabiliqqa aylan'ghanidi, manche milyun yapun yashliri, milletning eng awan'gartliri urushta uldi yaki cholaq tukur buldi. Ashu éship qalghan qérilar, ayallar , balilar yene 20 yil utmey yapunni dunyagha tunutti. Peqet we peqet 20 yilla ketti.
Özimizge nezer salayli, 49 -yili jungguni gomindangdin utkuzuwalghanda junggumu bir xarabiliq idi. Maddi jehettila emes rohi jehettimu xarabiliq idi. Shu boyiche yol tapalmay 20-30 yilni urup suqup ötküzduq. 78- yilidin kiyin ding aghimiz toghra yolni tipip bir yol bashliwidi tiz yugreshke bashliduq. Bu téxi hisap emes, 90- yillarniing bishida islahat, éishini échiwitish, aq mushuk, qara mushuk chashqan tutqan yaxshi mushuk dep bir yugreptuq,mana 15 yillar utuptu. Hazir junggu dise dunyada héchkim kuz yumalmaydu. Amrikining gizit, radiyo, yene bir nimilirige qarisngiz künde ishqilip junggu toghriliq bir nime talash tartish barliqi choqum bar. Ya tillaydu, ya maxtaydu, ya dost bulayli deydu , ya dushmen deydu. Éshqilip junggu mushu xeqni mushunchiliq qip quyalaptu. Téxi junggudin ayrilsaq amrika amrika bulmaydu, chunki manche pirsenit nersilirmiz shu yerdin kiriwatidu, tuwen kirimlik aililirimiz jungguning malliri bulmisa ülüp qalidu digen geplernimu kurusiz. Bazargha chiqip qimmet pullq bulsun , erzan pulluq bulsun10 nerse alsingiz shu nersilerning ichide choqum jungguda ishlen'gen nersiler chiqip qalidu yaki junggu bilen melum baghlinishi bar. Bir waqitlarda yapunluqlar putun dunyadiki her bir ailige chuqum yapuniyede ishlen'gen bir iélkturunluk eswap kirguziimiz dep shuar towlaptiken. Hazir qarisam junggumu chuqum dunyadiki her bir ailige jungguda ishlen'gen nersdin birerni kirguzup boptu yaki shundaq bulghili az qaptu. Mana shu ishlarning yuz birishigimu qisqighine 20 nechche yil ketti.
Men mushularni uylisamla qaytidin rohlinip kitimen, kelgusige bulghan umit kuz aldimda chaqnaydu. Millitmizning tereqqi qilishigha undaq manche ewlad adem ketmeydiken. Manche yuz yillar ketmeydiken. Buni aldida misal alghanlar ispatlidi. Biz uyghurlarning hazirqi ehwalimiz jungguning 80-yilliridin kup yaxshi, bashlinish noqtimiz ulardin igiz. Shunche japaliq sharaitlardimu bizdin 500doktur chiqiptu, hichkim ularni shundaq ugen dep zurlimighan. Bu bizde yenila uyghaq ademlerning kupligining ipadisi. Biz uzimizni tunughan haman shu chaghdin tartip uzgertishni bashlisaq her bir adem uzining qiliwatqan ishlirini yaxshi qilalaydighan eng yoqiri chekkiche yaxshi qilsun. Uquwatqanlirimiz yaxshi uquyli, hemme ademni doktur bulsun dimeymiz, xalighiningz buluk. Lékin bulghan ishni yaxshi qiling, saghlap bulghan bir jemyet uchun tirishayli. Bu digen metbuat ning tiliwizyyye istansilirining ishi dimeng. Tiliwiyziye istansi, neshriyat digenlarmu yoqiridin hujjet chushmidi dimisun. Millitmizning tereqqiyati héchkimining bir nimisi bilen putliship qalmaydu. Partiyening siyasiti bilen duqurshup qalmaydu, partiye hukumetmu shu bizni tereqqi qildursaqken deydu. Bizmu tereqqi qilsaq, qulmizda jiq pul bulsa, mektep puttursek xizmet bulsa, qizlar bilen yöxüy qilsaq astimizda mashina bulsa , hukumetni kim tillaydu, kimning muqimsizliq kelturup chiqirishqa cholisi. Gep uzimizde, uzimiz sörilip qéliwatimiz. Yene disem yene shu , hemmimiz kucheyli, aptunum rayunning reisidin tartip, yiraq yizilardiki hemme kishining tirishishi uchun, toghra , saghlam jemyet qurushi uchun tirishichanliq kursiitp baqayli. Ulmigen janda umit bar.umitszlenmeng. Bizning téxi ümitsizlinishke sewebimiz yoq. Héchqandaq ishqa sewep izdimeng. Bir ishlarni yaxshi qilalmasliqqa sewep izdesh meghlubiyetning bashlinshi. Jemyette uzimiz xalap xalmay , bilip bilmey tallap qalghan bir kishilik urnimiz bar. Hemmeylen shu urnida yaxshi ishlisun. Modilliqqa qizziqidighan qizlirimiz junggudila emes dunyadimu netije alsun. Shundaq qilsa qongini uchuq qoydi, yadru pizikisi uqup bizge atum bombisi yasap bermidi dep ularni tillap yurmeyli. Naxshichilirimiz ichkirde anche munche yuz tapqnigha xoshal bulup yurmey bulsa jéksundin ashurwetsun. Chichini uzun quyamdu , ya ishtini keng kiyemdu uzining ishi. Nawaylirimizmu ablajandek uyghur nanlirini tunutsun, bulsa ichkirning hemme shieherlirida nawayxanilar qurulsa , bizdin qanchiliq naway milyonirlar chiqar. Dawazlirimiz asmanda mangsa, nimishqa yerde mangmeysen, sarangmu sen,'asmanda mangghan'gha qanche uyghurning qosiqi tuyidu dimeyli. Shu uyghurning qursiqini toyghuzidighan'ghimu adem bar. Ishqilil hemme ademni alim bol, keshpiyatchi bul digili bulmaydu, lékin hemme ademni ishngni yaxshi qil digili bulidu. Bir birimizge kuyumchan bulayli. Hukumette huquq tutqanlar hukumetke disun, shundaq tuqqini barlar tuqqinnigha disun. Peqet birla éghiz gepni heqiqet dep bulsimu uchrighanlar ademge chushendurung.yeni ulargha deng , millitmizda umit yoq emes belki umit zor. Bizgimu shu 20-30 yilliq tirishishi kirek. 20-30 yildin kiyin biz xuda buyrusa milliitmizning tereqqi qilghan ashu halitimizni kurushkimu ulgurimiz téxi. Qayta qayta deng. Izip jiq misallarni élip deng, munberdiki bilimdan duslrimiz bu uchun téximi jiq idywi asas teyyyarlap berse téxi yaxshi, hich bulmisa Hello life dostimizning azraq uylighini bardur. Mushularni hemmini deng. Axirda shundaq bir xulasige kelturung: bizdin umit zur, kelgusimiz parlaq, u ghuwa chush emes, uninggha peqet 20yilla kirek. Peqet 3tin bir umrimizla kirek. Tirishayli, kelgusi téxiche yenila uzimizning qolida.!!!!

----------------------
xulase kalam, mana bular , jék, pék digen adashning 500 dokturni shipa kelturup, ularni guwachiliqqa tartip silerge dimekchi bulghan yurek suzi. Birqisim gepler qattiq ketkendu, bir qisim gepler bek nezirywi bop ketkendu. Lékin neziriye digen haman emiliyetning intilish yunulishi bulidu. Gipim tesir qilghan bulsa dosliringlargha denglar. Kisel bop qalghan ademge sen etila ulusen diisngiz u etisi ulmisimu öguni ülidu. Qara awu semet tazmu sanga uxshash kiselti , saqiyip manche qizbalini keynige sélip yuruydu, sining uningdin nimeng kam disngiz u saqiyip qilishi mumkin . Ishlar bezide shundaq addi. Ushbu timini uqighan uqurmen dusliringlargha tewsiye qilinglar, qelem quwwiti mendin nechche hesse kuchluk, bérqi, a.jalalidin , extem umer, we qatarliqlar bulsa 1000 dokturning , ya yene shundaq bir nimilerni qizzip chiqip milletke umit bexish etsa yaxshi bulatti. Bulsa mushu timini ashu 500 dokturning heqqi hurmiti uchun bulsimu choqqilap qoyunglar. Bashqa munazire munbiri bulsa yutkep chaplap qoyunglar. Mining yazmilirim her qandiqinglargha yarisa her qandaq yerge kuchurup ishletsanglar meyli. Metbuatta tehrirlep ilan qilsanglar , nam sherep qelem heqqinglar uzenglerning. Men mushunchilik yazalaydikenmen. Mendin yaxshi yazalaydighanlar mushu matiriyalini menbe qilip téximu yaxshi bir nime yazsanglar men téximu xoshal. Yazmida sel hsyatqa birlip kitp qaldim. Uqughanda kallanglardin utmigen yirini tashlap qoyup utken yirini uqunglar.
Shundaq qilip mining bu uyghur dokturliri heqqidiqi yazmam shuning bilen tugidi, lékin bashqa yazmilirimni yene waqit chiqiralisamla yazimen.uginish usuli toghriliq yézip baqimen, ichkirdiki uginish, turmush toghriliq uzemning béshidin utken kunliri arqilip bezi tejribilerni dep baqmen. Muhebbet toghriliq biljirlap béqishimmu mumkin. Yingi turmush, yingi dunya toghriliq his qilghanlirimni deymen. Xuda ashu kunlerni yene bizge nisip qilghay.

Tugidi.

"Biliwal.com"din ilip chaplandi.