PDA

View Full Version : Dunya hem ana uyghurni uyghur millitining menewi anasi dep tonuydu



IHTIYARI MUHBIR
08-01-10, 09:10
DUNYA HEM ANA UYGHURNI UYGHUR MILLITINING MENEWI ANASI DEP TONUYDU

Ana Uyghurgha qarshi Ghaljirlashqanlargha qarshi, Ana Uyghurni himaye qilish hereketi qozghishimiz kerek

IHTIYARI MUHBIR : MEKKE



BAHASA INDONESIA | 中文 (简)

About Us | Countries | Take Action | Activists' Corner | Bazaar | Know Your Rights |


/div>


.

Uyghur
Rebiya Kadeer Hanimning 1997-yili 5-Fewral Qirghinchiliqidin keyin
more >>>
--------------------------------------------------------------------------------


To watch this video, you must have Flash Player 7 or higher installed on your computer. Rebiya Kadeer Hanimning 1997-yili 5-Fewral Qirghinchiliqidin keyin Ghuljida Oz Kozi bilen Korgen we Anglighanliri




English | 中 文
Men 1997-yili Fewral eyining bashlirida Ghulja shehiride yuz bergen echinishliq weqelerni anglighandin keyin, men bir bolush we Hitaydiki Memliketlik Siyasiy Kengishining bir ezasi bolush supitim bilen nime ishlarning yuz bergenlikini oz kozum bilen korup kelishni qarar qildim.

Men Ghulja shehirige 7-8 Fewralda yetip kelip, bir Uyghur dostumning oyige bardim. Shu kuni chushtin keyin, mening dostum meni ikki oghli bir qanche kun ilgiri yuz bergen Hitay herbilirining tenchliq bilen namayish qilghan Uyghurlarni basturush jeryanida etilghan bir Uyghur ailisige bashlap bardi. Ularning qizimu tutulghan bolup, uning nede ikenliki eniq emes iken. Men oyge kirgende bu balilarning ata-anilirining chiraylirigha sur basqan bolup, ular ozining es-hoshini yoqatqan bir hil halette idi. Men ulardin bezi nersilerni soray dep sozleshken waqtimda, Ili Oblastliq Saqchilar we qorallanghan herbiler bu oyge basturup kirdi. Hitay eskerliri oyning igisi bolghan bu er-ayalni chechidin sorep, ularni qattiq tepishti. Shu jeryanda bir Hitay herbiy efiseri meni qolungni beshinggha qoyup tamgha qarashqa buyruq qildi. U yene, “Eger sen qarshiliq korsetseng yaki waqirsang, biz seni etip tashlaymiz” dep tehdid saldi. Men buningdin Ili Oblastliq Saqchining emes, belki bu Hitay herbiy emeldarning qomandan ikenlikini his qildim chunki uning aldida saqchilar bir eghiz gep achalmidi.

Uningdin keyin, ular mening kiyimlirimni salghuzup bashtin-ahir tekshurdi.Ular kiyimlirimdin hich nerse tapalmighandin keyin, meni kiyimliringni kiyseng bolidu dep buyruq qilip, andin Oblastliq Saqchi Idarisige soraq tartqili elip ketti. Oblastliq saqchining bashliqi mening yene bashqa Uyghurlarning oylirige barmasliqimni, we sheherdin derhal ayrilishim kereklikini eytip qattiq agahlandurush berdi. U yene, eger sen birer Uyghurning ailisige berip melumat elish jeryanida u olup ketse yaki sen ozeng bir nime bolsang hemmige ozeng ige bolisen did. Andin keyin, ular meni qoyup berdi. Shundaq bolsimu, men yenila sheher ichide qelip tehimu kop uchur yighishni qarar qildim.

Men Oblastliq Saqchi Idarisidin ayrilip yolda ketiwatqinimda, welsipit menip manggha bir adem aldimgha huddi meni alsun dep bir nimini tashlap otup ketti. Men uni elip qarisam, uning ichidiki bir qeghezde, “Siz Yengi Hayat mehellisini korup kelsingiz bolidu” dep yezilghan iken. Men u mehellige barghinimda, ishiki ochuq bir chong hoyliliq oyni kordum. Men oyning ichide birmu ademning yoqliqini, emma ustellerde nanlarning turghanliqini kordum. Men qoshnisining ishikini ursam ishikni hich kim echip bermidi. Men uning yenidiki yene bir oyning ishikin ursam, bir Tungan chiqip men bilen Uyghur tilida sozleshti. Men uningdin qoshnarlargha nime boldi dep sorisam, u manga ular namayish jeryanida etilip ketken bolushi mumkin didi. U manga yene qoshnisining nahayiti yahshi ademler ikenlikini eytti. Men uningdin u oyde qanche jan bar idi dep sorisam, u jawap berishtin endishe qilip, bu mehellide nurghunlar etildi we yene nurghular herbiy mashinilirida elinip ketti didi.



Remember the Gulja massacre? China's crackdown on peaceful protesters

Another Tianamen-style crackdown on peaceful protesters happened 10 years ago. But this time, the Chinese authorities were able to keep the events hidden from the world. Rebiya Kadeer,Nobel Peace Prize nominee, exposes the tragedy

Read more and take action now.


Ahirida, men uningdin bu mehellidiki yene bir Uyghurning oyini korsitip berishni sorighinimda, u manga Uyghurlarning bek chochup ketkenlikini, shundaqla ularning manga ishikini echip berishi natayin ikenlikini eytti. Emma u manga bir Uzbekning oyini korsitip berdi. Men ishikni ursam, bir 60-yashlar etrapidiki bir Uzbek ayal ishikni echip, meni oyige bashlidi. Gerche bu ayal Hitay dairlirining mening keynimdin egiship kelip qelishidin bir qeder endishe qilghan bolsimu, emma u manga chay berip namayish we qoralliq basturush toghrisida parang qilip berdi. U ayal manga oz kozi bilen olgen we zehmilengen Uyghurlarni basqan nurghun herbiy mashinilarning Yengi Hayat Turmisige elip kirilgenlikini, emma hich birsining chiqmighanliqini eytti. U ayalning eytishiche, bu Yengi Hayat Turmisige normalda 500 adem patsimu, emma 1000 gha yeqin ademning elip kirilgen iken. Ahirida, u ayal yene oz kozi bilen topa basqan nurghun herbiy mashinilarning bu turmidin chiqqinini korgenlikini bildurdi. Men keyin paranglashqan bashqa ademlermu bu ishni korgenlikini bildurdi. Ularning perez qilishiche, Hitay herbiy dairliri olgen Uyghurlarning jesitini bir terep qilish uchun ularni topa astigha besip bu mashinilar bilen elip chiqip ketken iken.

Uningdin keyin, Men Abushukur Hajimning oyige bardim. Abdushukur Hajim gerche bu namayishqa qatnashmighan bolsimu, emma Hitay herbilirininig namayishqa qatnashqan Uyghurlarni olturgenlikini oz kozi bilen korgen. Men Abdushukur Hajim bilen namayish toghrisida paranglishwatqinimda, Ili Oblastliq saqchilar uning oyige basturup kirip meni yene bir qetim Saqchi Idarisige elip bardi. Men keyin Hitay hokumitining Abdushukur Hajimni qolgha elip, uni “doletning mehpiyetlikini bashqilargha yetkuzgen” digen bohtan bilen ikki yil keskenlikini anglidim. Abdushukur Hajim ikki yildin keyin putunley hoshini yoqatqan halette turmidin qoyup berilghen.

Ili Oblastliq Saqchi Idarisi meni ikkinchi qetim tutup qattiq agahlandurup bersimu, men yenila Ghulja Qirghinchiliqining aldi-keynini bilish uchun melumat yighishni ozemning mejburiyiti dep qarap bu sheherde qaldim. Emma Oblastliq Saqchi dairliri meni uchinji qetim yene tutiwaldi. Saqchi Idarisidiki saqchilar manga, “Biz sanga bir qanche qetim qayt disek qatmapsen. Emise, nime weqe yuz bergenlikini korimen diseng mana kor” didi. Andin keyin, ular manga Hitay herbilirining Ghuljida tenchliq bilen namayish qilghan Uyghurlarni basturghan bir sin-alghu lentisini korsetti. Meningche, ular manga buni korsitish arqiliq meni qorqutup sukutte tursun dep oylighan bolushi mumkin.

Men bu lentini saqchi bashliqini oz ichige alghan bir qanche saqchi bilen birge kordum. Men hayatimda bundaq wehshilikni hich nerde kormigenlikim uchun men korgen qorqunuchluq korunushlerni til bilen toluq ipadilep berelmeymen. Men bir korunushte saqchi itlirining ayal we balilarni oz ichige alghan tenchliq bilen namayishchilargha etilip ularni qattiq chishligenlikini kordum. Men yene bir korunushte Hitay Azatliq Armiye eskerlirining miltiqliri bilen namayishchilarni urup, miltiq uchidiki henjerlerni ulargha sanjip, andin yerge yiqilip chushkenler meyli oluk yaki tirik bolushidin qet’i-nezer ularni sorep herbiy mashinilargha tashlighanliqini kordum.

Men uning keynidiki yene bir korunushte bir yash Uyghur qizning, “Semetjan” dep waqirap, Hitay eskerliri sorep ketiwatqan we usti-beshi tamaen qangha boyalghan bir yash balining keynidin yugirep ketiwatqanliqini kordum. Shu jeryanda, bir Hitay esker miltiqining jeyniki bilen yugrewatqan bu qizning beshigha birni selip yiqitip, uni bir pay oq bilen etip tashlidi. Andin keyin, u esker bu qizning chechidin sorep elip Semetjan tashlanghan herbiy mashinining ustige tashliwetti. Yene bir korunushte bolsa, quchuqida bir bowaq bar we etrapida 5-6 kichik bala bar bir ayalgha qaritilip oq etildi, we oq hemmisige tekkendin keyin ular yiqildi. Emma men oqning qaysi terejptin, oghuzning ostidinmu yaki machining ustidimu, etilghanliqini bilelmidim. Men yene tankilarning kochilarda barliqini kordum. Men yene 3 hil eskerni, birinjisining bir qolida qalqan yene bir qolida tohmaq, ikkinjisining qolida aptomatik qorali bar, uchinjisining qolida uchida henjiri bar miltiq kotturwalghan eskerni kordum. Filmde men Hitay eskerlirining, “Olte! Ularni olte!” digen waqirashlirini anglidim. Men bir Hitay efiserning bir eskerge, “U Uyghurmike yaki Hanzumike? Hanzu bolsa cheqilma, Uyghur bolsa olte!” dep waqirishini anglidim.

Men bu lentini korup bolghandin keyini meqsidimge yetkendek boldum. Chunki men korushke tegishlik wehshiliklerning hemmisini korup boldum. Shundin keyin, men Ghuljidin ayrilip Urumchige qayttim. Emma men Ghulja Ayridromidiki waqtimda, Hitay Dolet Biheterlik saqchilini mening barliq kiyimlirimni we yuk-taqlirimni bashtin-ahir ahturdi. Ular andin keyin mening hemme nersemni hetta kiyimimnimu musadire qilip, manga yengi kiyim berip ayrupilangha chiqirip qoydi.

Men Urumchige qaytip kelip tehminen 10 kundin keyin, Ghuljidin kelgen bir ayal we ikki bala mening ishhanamgha keldi. Ular manga ozining namayishqa qatnashmighanliqini, emma Ghulja Qirghinchiliqidin keyin, Hitay dairlirining hette namayishqa qatnashmighan Uyghurlarnimu tutqin qilghandin keyin, endishe qilip Urumchige qechip kelgenlikini bildurdi. Ularning ichidiki bir bala hette dadisining Hitay kompartiyesining bir ezasi ikenlikini, shundaq bolsimu ozining qattiq endishe ichide ikenlikini bildurdi. Ularning ichidiki ayal yighlap turup, Hitay eskerliri namayishqa qatnashqan Uyghur yashlirini etish meqsidide herbiy mashinilargha besip Ghulja shehiridiki kochilarni aylandurghan waqitta ozining etilish aldidiki baliliri bilen hoshlishish meqsidide kochida waqirighan Uyghurlargha qaritip oq atqanliqini eytti. Balisining herbiy mashina ustide ikenlikini korgen bir ana qolini kotturup “hosh balam” dep waqirghinida, bina ustidiki Hitay eskerler u ayalgha karitip oq chiqirip, u ayal bilen birge etrapida turghan 5-6 Uyghurni etip olturgen. Buni korgen Rus sodigerliri “Fashist! Fashist!” dep qattiq ah urghan.

Men Ghulja shehiride turush jeryanida aldi-keyni bolup 30 nechche Uyghur ailisi bilen, omomiy bolup 100 ge yeqin Uyghur bilen korushtum. Men Ghulja Qirghinchiliqida oghul-qizliri olgen mehriban Uyghur ata-anilarning hal-derdige yettim. Men ozem 3 qetim tutulup 3 qetim tehdid qilinghandin keyin, men Ghuljidiki weziyetning qanchilik jiddi we nachar ikenlikini ozemning beshimdin otken issiq-soghaq bilen toluq his qilalidim. Mening bugun meydangha chiqip oz kozum bilen korgen we oz quluqim bilen anglighan bu ishlarni sozleshtiki meqsidim Ghuljida olgen Uyghur yighit-qizlirimizni hergizmu untimasliq, we Hitay hokumitining jawapkarliqini surushturuch uchundur.


| About Us | Countries | Take Action | Activists' Corner | Bazaar | Know Your Rights | Sitemap
© AI Asia Pacific Regional Office