PDA

View Full Version : Bilip qiling: Kepter Qush Zukimini Tarqitamdu?



Memet Emin
27-10-05, 14:27
Kepter Qush Zukimini Tarqitamdu?

Memet Emin

Qush zukimining dunya miqyasida tehdit ilip kilishige egiship, insanlar bilen munasiwiti eng yiqin bolghan qushlarning biri --- kepter kishilerning diqitini ozige jelip qilmaqta. Nurghun kishiler kepter qush zukimini tarqitamdu yoq digen timida izdenmekte we talash tartish ilip barmaqta.

Qush zukimi asasliqi toxa, odek, ghaz we bezi yawa qushlar arqiliq shu qushlar arisida oz ara tarqaydighan bolup, gerche burun qush zukimi ademge yuqmaydu dep qaralghan bolsimu, biraq 97- yildin buyan qush zukimining ademge yuqqanliq ehwali nurghun dowletlerde dokilat qilinmaqta. Emma hazirgha qeder qush zukimining ademdin ademge yuqqanlighi dokilat qilinghini yoq. Shundaqtimu mutixesisler qush zukimini kelturup chiqarghan virusning irsi alahidiligini ozgerish arqiliq, qushlardin ademge we ademler arisida kem kolemde tarqaydighan yuqumluq zukamni kelturup chiqirishidin bekla endishe qilmaqta. Shuning bilen insanlar bilen bolghan munasiwiti eng qoyuq bolghan kepter uning qubani bolush hewipide turmaqta.

Qush zukimining kepter arqiliq tarqishidin ensirgen Hong Kong hokumiti, aldimizdiki ikki hepte ichide 140 ming kepterni olturwitishni pilanlimaqta. Buningdin xewer tapqan haywanlarni qoghdax teshkilatliri New Yorktiki kepterlerning kelguside oxshash aqiwetke qilishidin ensirmekte. New Yorkta texminen 7 miliyun kepter bar bolup, ular New Yorkta olturashliq hem shundaqla dunyaning herqaysi jayliridin New Yorkqa sayahet we xizmetke kelgen 20 miliyun etirapidiki kishiler bilen bolghan munasiwiti nahayti qoyuq bolup eger qush zukimi heqiqeten kepter arqiliq tarqaydighan bolsa, tesewur qilghusiz yaman aqiwetni kelturup chiqirishi mumkin.

Kishilerning qush zukimi kepter arqiliq yuqamdu digen endishisige asasen, IOWA shitat universitining pirappisuri Brundaban Panigrahy mundaq deydu, “Biz gunasiz kepterdin aghrinduq, emiliyette qush zukimining tarqishida kepter bashqa qushlardek gumanliq emes.” U yene mundaq deydu, “Qush zukimini kelturup chiqarghuchi virus H5N1 tixi ademler arisida oz ara yuqush basqichigha yetmigen. Men bu virusning ademler arisida oz ara yuqushigha ishenmeymen.” Dr. Panigrahy qush zukimi virusini kepterge oqul qilip urup sinaq qilghan bolsimu, biraq kepterde kisel peyda qilmighan.

Yiqinda Awustiraliyediki musabiqigha qatnishidighan kepterdin qush zukimi “antibody” sini bayqighan. Dr. Panigrahyning etishiche bu kepterning qush zukimini tarqitidighanlighidin direk bermeydiken. U yene mundaq deydu, “Biz H5N1 toghursida kop nersilerni bilmeymiz, bu virus perez qilishqa bolmaydighan virus bolup, kepterde nime peyda qilidighanliqini bilish qiyin, biraq emiliyette shuni korup turiwitiptimizki kepter bu virusni bashqilargha yuqturghuchi emes.”

Kepterning bedinide gerche qush zukimi virusining bezi turliri bolsimu, biraq kepter H5N1 ning tarqishida muhim rol oynimaydiken. Shundaqtimu New York sheherlik saqliqni saqlash organliri kishilerni kochilardiki kepterlerge yimeklik bermeslikni we bu kepterlerge bek yiqinlashmasliqqa chaqirdu.

Unregistered
28-10-05, 10:28
Dr. Memet Emin ependi,

Siz yazmingizda:"Kepterning bedinide gerche qush zukimi virusining bezi turliri bolsimu, biraq kepter H5N1 ning tarqishida muhim rol oynimaydiken" dep yezipsiz. Mening soalim kepterning H5N1 ning tarqishida muhim rol oynimaydighanlighini qandaq bilgili bolidu?

Hormet bilen uqquchi.

Unregisteredo
29-10-05, 08:47
9o9lo9o89o98o9