PDA

View Full Version : Jumhuriyet Kalindari 1949 A



kaharbarat
03-11-09, 12:46
Jumhuriyet Kalidari 1949 A
Kahar Barat

1949.1.1
Ili vali mehkimesi nahiyelerdiki sotlarni 4 xobe sot mehkimesige qisqartixni qarar qildi.
1949.1.6
Ili vilayetlik Tunggan Medeni Aqartix Uyuxmisi vekiller yighini otkuzup, Letip Sulaymanovni baxliq, Haxim Mollam bilen Yusup Malinni muavinliqqa sayladi.
1949.1.7
Ehmetjan "Algha" gezitide "Helqara Veziyet ve Xinjangda Tincliq ve Helqcilliqni Himaye Qilix Ittipaqi" namliq maqalisini elan qilip mundaq dedi: Soz erkinliki bolux rohi boyice olkimizning jughrapiyelik namini halighance ataxqa bolsimu, lekin siyasi jehette, tertip jehette uni Xinjang dep atax kerek.
1949.1.10
Burhan "Xinjang Heliqige Murajiet"ni elan qildi.
1949.1.11
Ili vilayetlik Hitay Medeni Aqartix Uyuxmisi vekiller yighini otkuzup, Fan Yinjungni baxilq qilip saylidi.
1949.1.13
Ehmetjan Ghuljidiki Uyghur - Qazaq - Qirghiz kulubida oqutqucilargha soz qildi.
1949.1.18
Ittipaq organ geziti "Algha"da korsitixice 1948- yili 31- Oktebirgice Ittipaqning yerlik komititleri 386 ve ezaleri 24405ke yetken.
1949.1.21
Delilqan Altaydiki kadirlar ve ammigha sozlep: Hitay kommunistik partiyes azadliq kucleri Gomindangning 4 milion 500 ming eskirini yoqatti, ... Helq azadliq kucleri coqum ghelbe qilidu, didi.
1949.1.26
Ehmetjan Ghuljidiki Uyghur - Qazaq - Qirghiz kulubida ammigha soz qildi.
1949.2.5-11
Jang Jijung Lenjudiki Gensu, Cing'hey, Xinjang baxliqleri yighinida: Xinjangda "Tincliq Bitim" ve "Siyasi Ixlarni Yolgha Qoyux Programmisi"ni omumyuzluk ixqa axurux ucun, Sovet Ittipaqi bilen bolghan dostluq munasibetni coqum kuceytiximiz kerek, Ili bilen imkanqeder tiz yarixiximiz kerek." did.
1949.2.10
Ittiqap 3- sanliq yighin icip vilayet boyice etiyazliq terilghu ixlerini orunlaxturdi.
1949.2.15
Ittipaq birlexme yighin acip, Ehmetjanning vezipelerining eghirliqini kozde tutup "Ittiapaq" jornilining bax muherrirlikidin qaldurup, ornigha Uyghur Sayranini qoydi.
1949.2.15
Cocek nahiyelik Hitay Medeni Aqartix Uyuxmisi Tarbaghatay vilayetlik uyuxmigha ozgerdi, He Ruy baxliq boldi.
1949.2.16
Delilqan Altay vilayetidiki qiyinciliqlarni kozde tutup 300 milyon somluq aksiye puli besip ciqirixni qarar qildi.
1949.3.8
Ittipaq Hanim - Qizlar Texkilatini qurup eslidiki uc vilayet Hanim - Qizlar Jemiyetini uninggha qoxuvetti, Teveyhanni baxliq qildi.
1949.3.
Hiyat kompartiyesi 7-2 omumi yighi ecip putun memliketni birlikke kelturuxke caqiriq ciqardi. Mav Zidong, Ju Dilar Vang Jin'gha "Xinjangni azad qilix" vezipisini tabxurdi.
1949.4.2
Ittipaq Yaxlar Komititi Ghuljida cong yighin ecip vilayet, nahiyelerde Ittipaqning yaxlar texkilatlerini quruxni orunlaxturdi.
1949.4.8
Ehmetjan Milly Armiyening 4 yilliqini hatirlex yighinida sozlep, Mav Zidongning "Birlexme Hokumet Toghrisida" ve "Junggo Helq Azadliq Armiyesining Hitabnamesi" qatarliqlardin misal kelturup, Junggo Kommunistik Partiyesi toghra milli siyasetni yolgha qoyuxni texebbus qilidu did.
1949.4.16
Ittipaq organ geziti "Algha" Gomindang generali Fu Zoyining tinc yol bilen ozgertixni qobul qilghanliqini hever qildi.
1949.4.19
Ittipaqning 21- sanliq yighini Rehimjan, Enver Hanbaba, Es'etlerni bir guruppa qilip, Hitay mekteplerini koplep ecix ixigha mesul qildi.
1949.4.27
"Inqilabi Xerqi Turkistan" geziti Hitay kommunistlar partiesining "Putun Memliketke Yurux Qilix Buyruqi"ni ve Nenjingni ixghal qilghanliqini basti.
1949.4.29
Kerey yerim nahiyesi quruldi. Nursap Seyitjanov hakim boldi.
1949.4. ahirleri
Ittipaq 5- Mayni Balilar Bayrimi qilip bekitti.
1949.4
Amerika konsuli Pakston Senteyge kelip Osman bilen koruxup, Muhemmet Imin, Yolvas, Mes'ud, Jaminqanlar bilen ittipaqlixip komministik partiyege, uc vilayetke qarxi turunglar dep meslihet berdi.
1949.5.11
Ittipaq Ghuljida 1- qetimliq aktiplar vekilleri yighini acti. Abbasov Ittipaqqa vakaleten soz qilip, Hitay helqige qilghan sevenlikerni tekxurdi ve putun Hitay azad bolghandila "Xinjang helqining istiqbali andin parlaydu." didi.
1949.5.11
Ittipaq 22- sanliq yighin acip Abdurahman Muhitini Ittipaqning merkizi yaxlar komititi mudirliqigha teyinlidi.
1949.5.12
Ehmetjan 1- qeimliq Ittipaq aktiplar yighinida soz qilip umu Hitaylargha qilghan sevenlikerni tekxurup, Junggo kommunistlar partiyesini medihyelidi.
1949.5.18
Uyghur Sayrani Ghulja nahiyeside caqirilghan Ittipaq aktipleri yighinida soz qilip eksiyetci hokumranlar bilen Hitay helqini ayrip qaraxni tekitlid.
1949.5.18
Ma Bufang gherbi - ximal herbid ve memeuri ixlar bax muveqqet qumandanliqigha teyinlendi.
1949.5.25
Ittipaqning Hitayce "Demokratiye Geziti" Ehmetjanning "Milli Mesilidiki Bezibir Hataliqlerimiz" digen maqalisini basti.
1949.5.31-6.1
Uc vilayet iqtisadi komititi Ghuljida 2- sanliq yigin otkuzdi.
1949.6.6
Ittpaq Puxkinning 150 yilliqini hatirlidi.
1949.6.13
Ittipaqning Hitayce "Demokratiye Geziti" "Junggo helq azadliq uruxi ve milletler mesilisi" digen maqalini elan qilip kommunistlar bilen maslixixni terghip qildi.
1949.6.14
Ittipaq organ geziti "Algha"da "Hitay helq azadliq uruxining yengi ghelibisi" digen maqalini elan qilindi.
1949.6.14
Tarbaghatay vilayetlik Hanim - Qizlar Jemiyeti Ittipaqning vilayetlik texkili komititigha qoxuldi.
1949.6.19
"Algha" gezitidiki "Uc vilayetning maarip ixlerini yenimu ravajlandurayli" digen maqalida korsitixice 1948-49 yillarda uc vilayette ottura - baxlanghuc mektepler 455, oqughucilar 56982, muallimar 2059 neperge yetken. Ilidiki tehnikomda 504 oqughuci bar.
1949.6.19
Altay vilayetlik Inqilabcil Yaxlar Texkilati Ittipaqning Altay Yaxlar Komititige qoxulup ketti.
1949.6.19
Tarbaghatay vilayetlik Inqilabcil Yaxlar Texkilatimu Ittipaqning Tarbaghatay Yaxlar Komititige qoxulup ketti.
1949.6.20
Uc vilayet maarip mesulleri yighini Ghuljida ecildi.
1949.6.22
"Inqilabi Xerqi Turkistan" gezitide elan qilixice 1948-49 oqux yilida Ili vilayetide ecilghan Mongghul mektep 10, sinip 31, oqughuci 966; Xibe mektep 12, sinip 47, oqughuci 1482; Hitay mektep 5 (Suydung, Losigung, Kure, Ghulja), sinip 21, oqughuci 660 neper bolup, gezitte: "Mana bu demokratik hokumitimizning her qaysi az sanliq milletlerge qarita toghra milli siyasetni ijra qilghanliqining yene bir konkrit delili." didi.
1949.6.26
Ittipaq "Algha" gezitide Mav Zidongning siyasi meslihet kengixige teyyarliq korux tunji yighinida sozigen sozi besildi.
1949.6
Liu Xavci omek baxlap Moskvagha berip Hitay sotsyalistik dolitini quruxqa dair mesililer ustide pikirlexti. Sovet terep ularni Xinjanggha tizraq kirixke undidi.
1949.7
Ma Bufang gherbi - ximal herbi ve memeuri ixlar bax qumandanliqigha resmi teyinlendi.
1949.7.6
Mav Zedung Peng Dehveyge telegramma evetip mundaq didi: "Tav Jiyu hazir ikkilinip qaptu, uning Xinjang mesilisini tinc yol bilen hel qilix muddiasi bar iken. Jang Jijungdin paydilinip Xinjang herbi - memuri hokumiti texkillep, Jang Jijungni reis, bizdin bireylenni (Xinjanggha Vang Jin barsa qandaq) muavin reis, yene Ili tereptin bireylenni muavin reis qilsaq, otkunci organ bolsa."
1949.7.11
Jefangjun 1- dala urux armiyisi cong gherbi ximalgha yurux qilix buyruqi cuxurdi.
1949.7.11
Sovet Ittipaqi Amerikaning Tunggan "5 Ma" qoxunini Xinjanggha cekinip kirip musteqil "Islam Doliti" quruxqa kuxkurtvatqanliqini uqup Moskvadiki Liu Xavcigha Hitay communistlar partiyisi aval uc vilayetke adem evetip alaqilixip, andin helq azadliq armiyisini Xinjanggha yurux qilixqa buyrusa, Xinjangni baldur azad qlighili bolidu, didi.
1949.8.1
"Algha" ve "Inqilabi Xeriqi Turkistan" gezitleri Ittipaqning bir yilliqini hatirlep bax maqale elan qilip: ezalerimiz milli azadliq herkitimizning Hitay helqining azadliq herikiti bilen bolghan munasivitini nahayiti yahxi cuxinixi lazim, didi.
1949.8.4
Ittipaq 30- sanliq yighin icip milli ziddiyetlerni toghra hel qilix heqqide 4 qarar ciqardi.
1949.8. baxleri
Ittipaqning Hitayce geziti "Demokratiye Geziti" Liu Xavcining "Internatsyonalizm ve Milletcilik" digen maqalisini basti.
1949.8. baxleri
"Ehmetjan Qasimi 2- Oyi" namliq Sovet meslihetciler omigining mehpi ixhanisi yurtigha ketti.
1949.8.9
Sanji, Urumcilerde uc vilayet qoxuni Urumcige besip kiridiken digen ghulghula koturuldi. Olkilik hokumet Cin Fangbo, Nusret, Vang Rong 3 vekilni Manasning nersidiki milli armiye xitabigha evetti. Merghup ularni ghem qilmanglar, pat yeqinda biz birliximiz dep putuxup yolgha saldi.
1949.8.? - 9.3
Xinjang olkilik hokumeti Eysa baxliq 33 kixilik tebriklex omigi automobil bilen Lenjugha berip Ma Bufangning gherbi - ximal herbi ve memori ixlar atamani bolghanliqini tebriklidi.
1949.8.14
Liu Xavci Sovettin Deng Licun, 3 hadim ve bir ratistni alaqici salahitide Ghuljigha evetti. Ular Sovet konsuli arqiliq yerlikler bilen koruxti, ve Licun ratisyisini qurdi.
1949.8.14
"Algha" geziti "450 miliyon ahaligha ige Hitay helqi tarihta uzul - kesil azadliqqa irixidighan kun yitip kilix aldida turmaqta" digen maqalini ilan qildi.
1949.8.16
Ittipaqning yette vilayetlik kingex ezaliri texkili komititi ozgertip saylandi, Muhemmet Hesen reis, Suzuk Haji, Osmanjan Turdi muavin boldi.
1949.8.15
Tav Jiyu Qaraxeherge berip yeqini muavin qumandan Jav Xiguang bilen mehpi pikirlixip, Gongsendanggha el bolux, Tav ximalgha, Jav jenupqa mes'ul bolux, ickirge esker evetmeslikke qarar qildi.
(davami bar)