PDA

View Full Version : Jumhuriyet Kalindari 1945 2-9



kaharbarat
20-10-09, 00:22
Jumhuriyet Kalindari 1945 2-9
Kahar Barat


1945.2.8
Jang Keyxi Ju Xaolianggha telefon berip Cingheydin 2 atliq devizyeni yotkep kirixni uqturdi.
1945.2.10
Jumhuriyet 21- nomirliq qararni maqullap, 1300 tuyaq at toplaxni qarar qildi.
1945.2.11
Jang Keyxi Ju Xao Lianggha het yezip gherptin Jinggha cekinixni eytti.
1945.2.12
Jumhuriyet reisi Elihan Tore Tunggan atliq devizyesini tosax ucun Ma Bufanggha het yazdi.
1945.2.13-15
Leskin ve atliq qisimlar birlixip Telke Dvanni aldi.
1945.2.14
Nurhaji Taxqorghan kopcilikni yighip jumhuriyetning caqiriqnamisini oqup helqni qozghulanggha caqirdi.
1945.2.15
Jumhuriyet 23- nomirliq qararni elan qildi.
1945.2.20
Partizanlar Boritala bazirini aldi. Ikki terep Dahiyenzide tirkixip qaldi.
1945.2.18
Capcalda Bayanto Nada baxcilighida 150 kixilik Xibe partizanlar etriti quruldi.
1945.9.18
Gomindang Aqsuda Lutpulla Mutellip qatarliq 28 yaxti olturdi.
1945.2.18-20
Gomindangning Sayram ve Boritaladiki ademleri buyruqqa binaen Jinggha cekindi.
1945.2.19
Jang Keyxi Ju Xaolianggha telegram yollap Li Tejun, Li Yuxang, Xie Yifenglarni emilidin qaldurvetixni uqturdi.
1945.2.19
Vu Jungxin Jang Keyxige telegram yollap “mesilini diplomatiye yoli bilen hel qilghandila andin hazirqi veziyetni ongxighili bolidu” dep teklip berdi.
1945.2.20
Jiminey azad bolup, Ramazan Bolim baxliq boldi. Partizanlar 100 din 6 etretke bolundi.
1945.2.21
Erdeni partizanleri Bortalagha kirdi, Ibrahim baxliq boldi.
1945.2.24
Jumhuriyet 24- hojjetni elan qilip, bulangciliq qilghanlargha olum jazasi berixni qarar qildi.
1945.2.24
Jumhuriyet 25- hojjetni elan qilip “Azadliq” ordinini tesis qildi.
1945.2.24
Koktoqay, Qara Tungi, Ulungur, Ertey, Darbusun qatarliq jaylardiki Gomindang qoxunleri Gucunggha cekindi.
1945.2.27
Jumhuriyet Bortalada hakim mehkimisi qurup Haxim Osman hakim boldi.
1945.2
Zunun Teyipov dolet revizye komititining muavin mudiri boldi
1945.3.3
Jumhuriyet Arxang nahiyelik hakim mehkimisi quruluq, Buja hakim boldi.
1945.3.5
Jumhuriyet 29- hojjetni elan qilip maaripni eslige kelturuxni uqturdi.
1945.3.6
Jumhuriyet Milli Armiye quruxni qarar qildi.
1945.3.9
Vu Jungxin Xinjangning herbi rashot qiyincilighi toghrisida Congcinggha telegram yollidi.
1945.3 baxleri
Jumhuriyet Abdukerim Abbasovni icki ixlar nazirlighidin qaldurdi
1945.3 baxleri
Jumhuriyet pocta ixlerini eslige kelturuxni qarar qildi.
1945.3.12
Burultoqaydiki Altay partizanleridin Manat Gomindanggha el boldi.
1945.3.13
Jumhuriyet 33- hojjetni elan qilip yengi nazirlarni teyinlidi.
1945.3.15
Jumhuriyet 9 nahiye ottorsida pocta yolini ecixni baxlidi.
1945.3.18
Jumhuriyet 36- hojjetni elan qilip banka qerzini qayturux ve jerimane tuzumlerini uqturdi.
1945.3.20
Jumhuriyet 37- hojjetni elan qilip Qasimjan Qembirini sehiye nazirlighidin qaldurup ornigha Moyidin Ehmetni qoydi. Zunun Teyipovni revizye komititi muvin mudirlighidin qaldurdi.
1945.3.26
Jumhuriyet dinni ixlar nazariti ocuq het elan qilip helqni inqilapqa seperver qildi.
1945.3.28
Jumhuriyet maliye nazariti 70- buyruqni elan qilip Islam din ve dinni nazaretning buyryqigha asasen bankilar husularning amanitige osum berixni tohtatti.
1945.3 ahiri
Ripov partizanleri Tarbaghataydin Iligha yetip keldi.
1945.3.ahirleri
Ye Ching 3- polkni baxlap Urumcige kelip xeher garnizon qumandani boldi.
1945.3 ahiri
Jumhuriyet Palinovni Milli Armiye bax qomandan, Zunun Teyipovni muavin bax qumandan, Majarovni senmujang, Rusulov Pehirdin Hojani arqa sep teminat bolum baxlighi, Abdukerim Abbasovni siyasi bolum mudiri, Gheni baturni herbi sot baxilighi, Abdughupur Sabirhajini herbi teptix mehkimisi bax teptix, Raziyov Damollani Milli Armiye dinni ixlar mesuli qilip teyinlidi.
1945.3. ahirleri
Jumhuriyet Zunun Teyipovni herbi ixlar nazirlighidin qaldurup ornigha Ehmetjan Qasimini qoydi.
1945.3.
Jumhuriyet Sodigerler Birlexmisini quruxni qarar qildi.
1945.3
Mongghul Turghut qebilisining baxlighi Vujingbing 300 necce kixini baxlap Kicik Yultuz, Qorghustaylargha berip Bayinbulaq partizanlerigha qarxi “qorxap yoqutux” teyyarlighini qildi.
1945.3.
Jumhuriyet Sabit Damollani maarip nazariti orunbasari qilip teynilidi.
1945.4.2
Jumhuriyet 38- hojjetni elan qilip dariletam qurup Hitay yitim ballerina yighip beqixni qarar qildi.
1945.4.2
Jumhuriyet 39-hojjetni elan oxre-zakat yighix komisyesi qurdi.
1945.4.2
Peterov Sovetning Hitaydiki bax elciligige teyinlendi. U yolida 17- cisla Urumcige cuxup otti.
1945.4.3
Altay partisan rehberleridin Sulayman ve Nurqojay Gomindanggha el bolux ucun Urumci bilen sozlexti.
1945.4.4
Jumhuriyet xehsiler beqivalghan Hitay yitim balilerini dariletamgha tapxurup berixni jakarlidi.
1945.4.8
Jumhuriyet Ghuljida 10 ming kixilik Milli Armiye qurulux yighini otkuzdi. Reis Elihan Tore qisimlargha “Xerqi Turkistan Musteqillighi Ucun Algha” digen xuar yezilghan ay yultuzluq herbi bayraq bilen ayet yezilghan dinni aq bayraqni tutquzdi.
1945.4.9-13
Bayinbulaq partizanleri Qorghasta Mongghul qoghdinix etritini berbat qilip 220 adimini esir aldi.
1945.4.13
Jang Jinggo Urumcige kelip Jang Keyxining hetini Vu Jungxingha tapxurdi ve Sovet konsulleri bilen koruxti.
1945.4.14
Milli Armiye xtabi Jinggha hujum qilixini orunlaxturdi.
1945.4.otturlerida
Ju Xaoliang Jingni qoghdaxni orunlaxturdi.
1945.4.18
Jumhuriyet nahiyelik sotlarning hizmet nizamnamisini bekitti.
1945.4.25
Gomindang qumandani Go Ci Jinggha kelip herbi ixlarni orunlaxturdi.
1945.4.27
Maytaghda Sopahun Sovrov lenjang 125 milly eskerni baxlap heqiqetke qaytip Bortalagha keldi
1945.4.28.
Milly Armiye Dahiyenzini igellidi.
1945.4.30
Jumhuiryet 47- hojjetni elan qilip Rehimjan Sabirhajigha Xangxao, Pavil Mokalyov, Nebijan Yusup ve Ehmentjan Qasimilargha Jungxaoliq unvan berdi.
1945.5.1.
Sovet qizil armiyesi Berlinni aldi.
1945.5.1
“Azad Xerqi Turkistan” geziti “Tar Milletcilik ve Emelpereslik Eng Exeddi Duxminimiz” digen maqalini elan qildi.
===========.
1945.5.3
Jumhuriyet 49- hojjetni elan qilip "Sadaqet" ordinini begulidi.
1945.5.7
Caghantoqay partizanlar etriti qurulup adem sani 500ge yetti.
1945.5 baxleri
Qalibek qatarliqlar Saven Nensende yuz kixilik partizanlar etriti qurdi.
1945.5.13
Jumhuriyet 11 maddiliq "Jinayi ixlar davasi toghrisidiki vaqitliq belgulime"ni elan qildi.
1945.5.14
Jumhuriyet "Her qaysi nahiyelerning hakimlerigha, mingbexi, yuzbexi, ellikbexi, onbexilaghar ve barliq puqralargha murajiet"ni elan qilip memuri rayonlarni vaqtince ozgertmeslikni belgulidi.
1945.5.15
Jumhuriyet Qatnax-Transport Idarisi Maliye Nazaritidin ayrilip ciqixni qarar qildi.
1945.5.28
Stalin Amerika elcisi Hopkinisqa Jang Keyxining Hitayni birlikke kelturuxini qollaydighanlighini, Xinjiang ve baxqa jaylardin zimin telep qilmaydighanlighini bildurdi.
1945.5 ahiri
Milli Armiye bax qumandanliq xitabi Qaziqan Manambayovni 70 necce kixi bilen Savenge evetti.
1945.5 ahiri
Milli Armiye Tohti Helimov qoxunini Ebnur koli bilen Mayli teghida heriket qilixqa evetti.
1945.5
Jumhuriyet 9 nahiyediki 3000 Hitay ammisini Capcal bilen Kurege yighixni uqturdi.
1945.6 baxleri
Milli Armiye 3 sep boyice omumi hujumgha atlinix planini tuzdi. Ximali sept Xiho arqiliq ickirlep Tarbaghatay, Altaylarni azad qilix. Ottura sep Jing, Xiholar arqiliq Urumcini azad qilix. Jenubi sep jenubni azad qilix.
1945.6 baxleri
Gmonidangning Burultoqaydiki baxliqleri xeherni taxlap Burcinge qacti.
1945.6.6
Jumhuriyet "Iqtisadi Delolarni Tekxurux Toghrisidiki Vaqitliq Nizam"ni elan qildi.
1945.6.9
Liu Zerung konsul Yevseyivqa Ilidiki malmanciliqni tinjitixqa Sovettin yardem berixini telep qildi.
1945.6.10
Repiq ve Seyit Tursun eskerlerni baxlap buyruqqa binaen Jinggha atlandi, Xiho ottursidiki taxyol, kovruk ve telefonlarni uzup taxlidi.
1946.6.10
Turmidiki 131 neper Hitay kommunistleri qoyup berilip 7.11 kuni Yenenge yetip bardi.
1945.6.
Milli Armiye bax xitabi Savenge 200 necce kixilik qoxun evetip Qalibek partizanleri bilen koruxti.
1945.6.14
Jumhuriyet "Teptix - Sot Omumi Prinsipi"ni testiqlidi.
1945.6.15
Vu Jungxin Cungcingha berip Janggha Xinjang ehvalini doklat qildi.
1945.6.16
Tohti Helimov yitekciligide Tarbaghatay Maylida partizanlar etriti quruldi, uninggha Nursapa Siyitjan bilen Qali mesul boldi.
1945.6.19
Jumhuriyet Ili rayonidin 500 esker elixni balgulidi.
1945.6 otturleri
Delilqan Sugurbayev 1200 kixilik Altay qoxunini baxlap Sarsumbege hujum qilip 7 soquxup alalmay, cekindi.
1945.6.25
Delilqan qol astidiki 2 cong etret baxlighi Nurqojay bilen Sulayman duxmente teslim boldi. Delilqan Cinggilge cekindi.
1945.6.27
Milli Armiya Nasirov Mirza bilen Arslanhan (Elihan Torening oghli)ni atliq qisimni baxlap Yultuz arqiliq Telemet davinigha evetti. Kuca herbi halette qaldi.
1945.6.28
Gomindang Xang Caojungni Kucagha qumandanliqqa evetti.
1945.6.29
Amerika konsuli Varred Vu Jungxingha pevquladde elci Hopkins Moskvagha ketti, "Ili Veqesi" yene kengiyip ketmeydu dep eytti.
1945.6.30
Song Ziven, Jang Jinggo, Liu Zerung qatarliqlar Moskvagha berip Stalin bilen Yalta keliximi heqqide sohbetlexti.
1945.6
Taxqorghan partizanleri Qehriman Xah, Memet Eysa qatarliqlarni Sovetke yardemge evetti. Sovet terep partizanlarni qollaydighanlighini bildurdi.
1945.7.1
Jumhuriyet 59- hojjetni elan qilip Adilbek Yusupbekni dolet teptix komititining muavin mudirlighigha, Vaqqas Haji Mirxanovni maliye nuavin nazirlighigha teyinlidi.
1945.7.1
Mayli partizanleri bilen Ebnur partizanleri Qizilturda birlexti. Tohti Helimov baxliq boldi.
1945.7.5
Palinov qoxunni baxlap Tarbaghataygha yolgha ciqti.
1945.7.5
Jang Keyxi yighinda Sovet Xerqi Ximal bile Xinjang ziminigha ceqilmisa Taxqi Mongghuliyeni berixni oylixidighanlighini bildurdi.
1945.7.5
Jumhuriyet Muhemmetjan Mahsum baxcilighidiki hizmet omigini Tarbaghatay, Altaygha evetixini qarar qildi.
1945.7.5
Jumhuriyet bilen Milly Armiye Sopahun qatarliqlarni jenubqa evetixni qarar qildi.
1945.7 baxleri
Jiminey partizanleri Saghanobadiki Gomindang eskerlerini tarmar qildi.
1945.7.7
Jang Keyxi Moskvadiki Song Zivengha ikki qetim telegram berip Taxqi Mongghuliyening musteqil boluxiqa yol qoyux lekin Sovet Xerqi Ximalning igilik hoquqini etrap qilix, Junggo Komunistlar Partiyesige ve "Xinjang Topulangi"gha yardem bermesliki kerek didi.
1945.7.9
Stalin Song Zivenning teleplerige qoxulup "Xinjanggha Oghurluqce" qoral yotkexni tosuxqa maqul boldi.
1945.7.10
Jumhuriyet 61- hojjetni elan qilip Tudahun Mamutni su ixleri muavin naziri qilip teyinlidi.
1945.7.12
Densov Saven Xaogueyde Rus, Qazaqlardin 100 kixilik partizanlar etriti qurup, 14- cisla Xaoguey saqci idarisini qolgha aldi.
1945.7.16
Milli Armiye atliq eskerleri Qumbulaqqa orunlaxti. Piyadilar 10 automobilda Sasenzige orunlaxti.
1945.7.17
Jang Keyxi Ju Xaolianglargha Ilini qayturvelixni buyridi.
1945.7.18
Altay partizanleri bir qisim etriti Barikol etrapigha kengeydi.
1945.7.18-23
Sopahun atliqlar etriti Ghuljidin Tekeske ve 23- cisla Tekestin Aqsugha qarap yolgha ciqti.
1945.7.18
Erdeni Monggul atliq bataliyoni Mayli partizanleri bilen Xiho - Tarbaghatay tax yoli boghuzi Otni igellidi.
1945.7.21
Savendiki Gomindang qoxuni Xaogueyni qayturvaldi.
1945.7.23
Erdeni atliq bataliyoni Tartixqa hujum qildi. Nursapa bilen Qali partizanleri Jamantovgha hujum qildi.
1945.7.24
Jumhuriyet 69- hojjetni elan qilip Ci, Jing, Kure qatarliq yerlik olcem birliklerini bikar qilip helqara disimal sistimini yolgha qoyuxni qarar qildi.
1945.7.25
Gomindang ayroplanning himayiside Qumbulaqqa hujum qilghanda zerbige ucridi.
1945.7.25
Leskin 3- polki ve Mayli etriti Dorbiljindin jenubqa yolgha ciqqan Gomindangni tar-mar qildi. Etisi Dorbiljindin yeademge kelgen Gomindang qoxunigha zerbe berdi.
1945.7.25
Jumhuriyet 70- hojjetni elan qilip "Hakim" atalghusini bikar qildi.
1945.7.28
Milli Armiye ve partizanlar birlixip 3000 esker Dorbiljinni elip 200 duxmenni yoqatti, 67 automobilni olja aldi.
1945.7.29
Jumhuriyet 74- hojjetni elan qilip Aleksandrovni hokument ezalighidin qaldurdi, Palinov, Ishaqbeklerni toluqlidi.
1945.7.30
Caghantoqay partizanleri nahiyege hujum qildi, hakimi Savenge qacti.
1945.7.30
Jumhuriyet 75- hojjetni elan qilip nahiyelerde maliye bolumi quruxni belgulidi.
1945.7.25-31
Milli Armiye 100din artuq tagh zembrigi ve minamiyotlar bilen Yungjihuni topqa tutti.
1945.7.29-31
Cocek azad boldi Tarbaghatay valisi Ping Rong 1400 Hitay esker ve helqini baxlap Sovetke ketti.
1945.7 ahiri
Bayandayda ofitserlar mektibi ecildi, her qararda 300 necce kursant oqudi.
1945.8.1
Milli Armiye bax ve muavin qumandanleri Palinov bilen Zunun Teyipovlar Cocekke kelip vaqitliq qumandanliq xitabi qurdi.
1945.8.1
Ishaqbek Mononov 4000 eskerni baxlap Yugnjihugha bardi.
1945.8.2
Jiminey ve Qobuqsar partizanleri Qobuqsarni qorxidi.
1945.8.3
Sopahun etriti Bayning Qiya teghini ixghal qildi.
1945.8.4
Tarbaghatay vali mehkimisi "Helq Avazi" gezitini nexir qildi.
1945.8.4
Milli Armiye xitabi Saven Nensendiki Qlibek partizanlerigha 200 necce esker yardem evetti. Qlibekler 1000 minggha yetti.
1945.8.4
Jang Keyxi Vu Jungxingha telegramma evetip ozi halighance cekingen emeldarlarni etip taxlaxqa buyrudi.
1945.8.4-6
Elihan Tore ve Sovet meslihetcisi Muhsin Cocekke berip Tarbaghatay jumhuriyetning ayrilmas bir qismi dep, Bapinni valiliqqa teyinlidi.
1945.8.5
Jang Keyxi Jing, Altayni qeti saqlax kerek dep buyruq cuxurdi.
1945.8.5
Altay partizanleri Sarsumbeni muhasirige aldi.
1945.8 baxleri
Milli Armiye 300 necce eskerni Qurbanov baxclighida Sovet arqiliq Taxqorghangha evetti.
1945.8.7
Jumhuriyet Yultuzni alahide nahiye dep ayrip Ciang Zideni hakim qilip teyinlidi.
1945.8.7
Delilqan 1000 eskerni baxlap Sarsumbege hujum qildi.
1945.8.8
Sopahun etriti Bayni aldi.
1945.8.10
Milli Armiye Tarbaghatayda muteqil atliq iskadroni qurdi. Xiho ve Qobuqsar ikki yolgha qaraq hujumgha atlandi.
1945.8.10-11
Mongghuliyening 50 necce herbileri minamiyot bilen Sarsumbeni topqa tutti.
1945.8.13
Hitay - Sovet Ittipaqi Dostluq - Ittipaqliq Xertnamisi" imzalandi.
1945.8.15
Yaponiye teslim boldi.
1945.8.15
Taxqorghan partizanleri cong hujumgha otup Taxqorghan qatarliq jaylarni aldi.
1945.8.16
Gomindang yardemci qoxuni Sarsumbege keldi, Milly Armiye arqigha cekindi.
1945.8.19
Sopahun qoxuni Muzatni aldi.
1945.8.20
Tarbaghatayda Mongghulce "Helq Avazi" geziti nexir qilindi.
1945.8 otturleri
Sovet meslihetciler omigi Taxqorghangha berip milli armiyege meslihetci boldi.
1945.8.21
Musteqil iskadron Qobuqsar, Jiminey partizanleri bilen Qobuqsarni aldi.
1945.8.22
Jumhuriyet 84- hojjetni elan qilip Jabuqbay Aqilaqcini hokumet ezalighigha toluqlidi.
1945.8.26
Qaba nahiyesidiki Gomindang qoxuni Sarsumbige qacti.
1945.8.26
Jang Keyxi Jang Jijungni "Ghujla Veqesi"ni hel qilixqa buyridi.
1945.8.29
Mav Zedung Cungcinggha bitimge bardi. Mav Zedung "Hitay Kommunistlar Partiyesining Xinjangdiki hermillet helqining ozini azad qilix yolida elip barghan korixige hesdaxliq qilidighanliqini ve manivi jehette medet beridighanliqini" bildurdi.
1945.8.28
Cocek atliq 6- polki bilen Mongghul atliq bataliyonidin 1000 esker Xiho Cipeyzini aldi.
1945.8.29
Sopahun qoxuni Aqsugha hujumgha atlandi.
1945.8.30
Milli Armiye Nasirov bilen Arslanhan ikki atliq rotini jenubqa yardemge evetti.
1945.8.31
Taxqorghan armiyesi ucke bolunup Qexqer, Yengisar ve Yeken, Qaghiliqlargha atanldi.
1945.9.2
Palinov 2 polk, 1 batalion, 3 tagh zembrigi, 2 korexci ayroplanning maslixixida Xihoning sirtidiki Cipeyzini igellid.
1945.9.3
Milli Armiye atliq eskerleri, Jeminey, Qobuqsar partizanleri birlixip Burcinni igellid. Gomindangning mingdin artuq adimi esirge cuxti. Armiye Sarsumbige qarap ilgirlidi.
1945.9.3
Ishaqbek qismi Jing sirtidiki Yungjihuni ixghal qildi.
1945.9.4
Jumhuriyet 91- hojjetni elan qilip baj tuzumini mukemmelidi.
1945.9.4-8
Milli Armiye bronevik, rembrek, ayroplanlarning maslixixi bilen gherbi ximal ve xerqi ximaldin hujum qildi. 5- cisla Milly Armiye cong ciqim tartti. 7- cisla Palinov asasliq kucni yotkep kilip Sovetning 3 ayroplan, bronivek ve topci qisimlerining yardimi bilen hujumgha otti. 8- cisla Xiho baziri elindi. Milli Armiye Xie Yifengning qacaq eskerlerini qoghlap ayrodrom, Kuytung, Maytaghlarni igellep, Yensiheyge ilgirlidi. Uruxta 900din artuq Gomindang eskiri yoqaldi, mingdin artuqi esirge cuxti.
1945.9.5-8
Ishaqbek 4000din artuq eskerni baxlap Jinggha hujum qildi. 8- cisla Gomindang baxlighi Go Ci xeherni taxlap qecip, Saven Sanduhoza etrapida esirge cuxti. Uruxta Gomindangdin mingdin artuq adem oldi.
1945.9.5-9
Milli Armiye musteqil atliq iskadroni Sarsumbige mengip Delilqan partizanleri bilen ucraxti. 6- cisla Ven Lingyuan Gomindang eskerleri ve 3 ming Hitay ammisini baxlap Mongghuliye terepke qacti. Milli Armiye Sarsumbeni elip, qacqanlarni 7- cisla qoghlap yetip teslim qildi. Altay putunley azad boldi.
1945.9.6
Sovet hokumiti Hitay hokumitige: Xinjang olkilik hokumiti her millet helqini qatanxtursila, alahide ixlarda kengrek bolsila Xinjang mesilisini hel qilixqa bolidu, dep ipadilidi.
1945.9.7
Jang Keyxi Ju Xaolianggha: "merkezning Xinjangning herbi ve diplomatiye ixleri ustide baxqice plani bar." dep telegram evetti.
1945.9.8
Atliq partizanlar Aqsuni muhasirige aldi. Gomindang qoxuni qattiq qarxiliq korsetti. Xeherdiki Lutpulla Mutellip qatarliq 28 yaxni olturvetti.
1945.9.12
Gomindang xeherdin ciqip Milly Armiyeni eghir ciqimgha ucratti. 14- cisla ular yene hujum qilip partizanlarni cekindurdi ve Aqsu Konixeherni tartivaldi.
1945.9.8
Jumhuriyet 94- hojjetni elan qilip soda - sanaet tereqqiyat xirkiti quruxni qarar qildi.
1945.9.9
Jang Keyxi 8- urux rayoni muavin qumandani Go Jicavni Urumcige berip Gomindang eskerlerige qumandanliq qilixqa buyruq cuxurdi.
1945.9 ?
Cinghai Ma Chengxiangnng 1- atliq devizyesi Urumci ve Gucungghha orunlaxti.
1945.9.10
Cingheydiki 5- atliq korpusi Qumuldin Urumcige mangdi.
1945.9 baxleri
Milli Armiye Manas deryasining herbige yurux qildi. Urumcige 150 kilomitir qaldi. Ju Xavliang Jane Keyxige 8 saet icide 3 qetim telegram berip yardem soridi.
1945.9.11
Liu Zerung konsul Yevseyiv bilen koruxup Sovetning otturgha ciqip yaraxturuxni halaydighan - halimaydighanlighini soridi.
1945.9.13
Jang Jijung Mesut, Deng Venyi, Eysa, Vang Zengxen, Jang Jingyu, Muhemmet Imin, Liu Mingcuen, Tong Xigang qatarliqlarni baxlap Urumcige keldi. Ular birdek: herbi kuc arqiliq mesilini hel qilixtin qilce umit yoq, siyasi yol bilen hel qilixtiki eng yahxi vastici Sovet Ittipaqi dep qarap, derhal Liu Zerungni Yevseyiv bilen koruxuxke evetti.
1945.9.14
Jang Jijung Yevseyiv bilen koruxup Sovet terepninig Ghulja terepni uruxni tohtutup sohbet ekilixke yardem berixini soridi.
1945.9.16
Jang Jijung Cungcinggha doklat berixke ketti.
1945.9.17
Sovetning Hitaydiki bax elcisi buyruqqa binaen Gomindang taxqi ixlar ministirlikige munularni uqturdi: Yeqinda bir munce Musulmanlar ozlerini Xinjangdiki qozghilangci helqning vekili dep, Sovet Ittipaqining Ghuljida turuxluq konsulhanisigha iltimas sunup, Sovet Ittipaqi terepning otturgha ciqip vastici bolup, ozleri bilen Hitay dairleri ottursida yuz bergen toqunuxni yaraxturup qoyuxni umid qilidighanliqini astrittin bildurdi hemde qozghilangci helqning easlidila Hitaydin ayrilip ketix niyiti yoq, ularning muddiasi Musulmanlar Xinjangdiki kop sanni igelligen jaylarda avtonomiyeni yolgha qoyux meqsitige yetixtin ibaret dep izhar qildi.
1945.9.17
Jang Keyxi yolyuruq berip Sovetke: Sovet Ittipaqi hokumiti yardemlixixni halisa, hokumitimiz tolimu minnetdar bolidu. Sovet Ittipaqining Ghuljida turuxluq konsulining mesilini tenc yol bilen hel qilix carisini muhakime qilix ucun, veqe tughdurghucilarning Urumcige vekil evetip siyasi bolum baxliqi Jang Jijung bilen koruxuxini uqturup qoysa, didi.
1945.9.18
Saven ve Tarbaghatay azad boldi.
1945.9.19
Liu Zerong Yevseyiv bilen koruxup Sovet Ittipaqidin putkul sohbetke tesir yetip qelixtin saqlinix ucun, amal qilip janubi Xinjangdiki veqelerni kengeytvetmeslikni umid qildi.
1945.9.20
Altay partizan etriti Altay Qazaq atliq eskerler musteqil polkigha ozgerdi.
1945.9 otturleri
Molotov Wang Xijiegha Ghulja veqesi heqqide: bundaq veqe bolux vaqitliq hadise, uzun otmey besiqidu, didi.

Unregistered
20-10-09, 01:27
Qahar ependi kop rehmet , kop yahshi melumat iken, lezzet bilen bu qetimqisini we aldinqi qetimqisini oquduq,

;" 1945.3.
Jumhuriyet Sabit Damollani maarip nazariti orunbasari qilip teynilidi."

Yene bir gep , yuqiridiki gep nime gep,?bu Sabit Damolla qaysi Sabit damolla,?hata yezilip qaldimu, qandaq,?

3- deydighinim, ;" 1945.9.13
Jang Jijung ,Mes,ut sabri Bayquzi , Deng Venyi, Eysa Yusup Alptekinbeg, Vang Zengxen, Jang Jingyu, Muhemmet Imin Bughra , Liu Mingcuen, Tong Xigang qatarliqlarni baxlap Urumcige keldi. Ular birdek: herbi kuc arqiliq mesilini hel qilixtin qilce umit yoq, siyasi yol bilen hel qilixtiki eng yahxi vastici Sovet Ittipaqi dep qarap, derhal Liu Zerungni Yevseyiv bilen koruxuxke evetti." mana bu qismini tarihimizgha qizziqidighanlar diqqet bilen ikki ret oqusun.BU UCH EPENDILERGE BAHA BERISHKE ERZIYDIGHAN OLCHEM MAHIYETLIK MELUMATTUR.

4- Towendiki Molotovning sozliri muhim melumat iken ,; 1945.9 otturliri
Molotov Wang Xi jiegha Ghulja veqesi heqqide: bundaq veqe bolux vaqitliq hadise, uzun otmey besiqidu, didi.



IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
20-10-09, 09:38
bu nahayite moyum tarihi uchur iken, rehmet sizge

Unregistered
20-10-09, 11:03
qikarmiduk? kim bizni tusup kaldi? Kim hitay bilen sulhi sala kelimiz didi? Kim uruxni tohtatti? Nemixkha aslidiki urux kahrimanleri, rahbarleri baxkilar taripedin replacement kelindi? Nemixkha manasta 4 yil hiq ix kilmay turup kalduk?

Inkilap hainlar teripidin setiwetilgen ohxaydu baxtinla.. kandak kelip bundak ixlar yuz bardi? nemixkha hainlar inkilap ghaliba kilghandila mewisini tartiwaldi? Hajap baxtiki komandanlar buninggha yol koyuptu?

Kahar Barak aka, bu bak kimmetlik information iken... yana dawamini post kelip koyung... taki 1952-yilghiqe bolghinini... Sizge koptin kop rahmat!!!



Jumhuriyet Kalindari 1945 2-9
Kahar Barat


1945.2.8
Jang Keyxi Ju Xaolianggha telefon berip Cingheydin 2 atliq devizyeni yotkep kirixni uqturdi.
1945.2.10
Jumhuriyet 21- nomirliq qararni maqullap, 1300 tuyaq at toplaxni qarar qildi.
1945.2.11
Jang Keyxi Ju Xao Lianggha het yezip gherptin Jinggha cekinixni eytti.
1945.2.12
Jumhuriyet reisi Elihan Tore Tunggan atliq devizyesini tosax ucun Ma Bufanggha het yazdi.
1945.2.13-15
Leskin ve atliq qisimlar birlixip Telke Dvanni aldi.
1945.2.14
Nurhaji Taxqorghan kopcilikni yighip jumhuriyetning caqiriqnamisini oqup helqni qozghulanggha caqirdi.
1945.2.15
Jumhuriyet 23- nomirliq qararni elan qildi.
1945.2.20
Partizanlar Boritala bazirini aldi. Ikki terep Dahiyenzide tirkixip qaldi.
1945.2.18
Capcalda Bayanto Nada baxcilighida 150 kixilik Xibe partizanlar etriti quruldi.
1945.9.18
Gomindang Aqsuda Lutpulla Mutellip qatarliq 28 yaxti olturdi.
1945.2.18-20
Gomindangning Sayram ve Boritaladiki ademleri buyruqqa binaen Jinggha cekindi.
1945.2.19
Jang Keyxi Ju Xaolianggha telegram yollap Li Tejun, Li Yuxang, Xie Yifenglarni emilidin qaldurvetixni uqturdi.
1945.2.19
Vu Jungxin Jang Keyxige telegram yollap “mesilini diplomatiye yoli bilen hel qilghandila andin hazirqi veziyetni ongxighili bolidu” dep teklip berdi.
1945.2.20
Jiminey azad bolup, Ramazan Bolim baxliq boldi. Partizanlar 100 din 6 etretke bolundi.
1945.2.21
Erdeni partizanleri Bortalagha kirdi, Ibrahim baxliq boldi.
1945.2.24
Jumhuriyet 24- hojjetni elan qilip, bulangciliq qilghanlargha olum jazasi berixni qarar qildi.
1945.2.24
Jumhuriyet 25- hojjetni elan qilip “Azadliq” ordinini tesis qildi.
1945.2.24
Koktoqay, Qara Tungi, Ulungur, Ertey, Darbusun qatarliq jaylardiki Gomindang qoxunleri Gucunggha cekindi.
1945.2.27
Jumhuriyet Bortalada hakim mehkimisi qurup Haxim Osman hakim boldi.
1945.2
Zunun Teyipov dolet revizye komititining muavin mudiri boldi
1945.3.3
Jumhuriyet Arxang nahiyelik hakim mehkimisi quruluq, Buja hakim boldi.
1945.3.5
Jumhuriyet 29- hojjetni elan qilip maaripni eslige kelturuxni uqturdi.
1945.3.6
Jumhuriyet Milli Armiye quruxni qarar qildi.
1945.3.9
Vu Jungxin Xinjangning herbi rashot qiyincilighi toghrisida Congcinggha telegram yollidi.
1945.3 baxleri
Jumhuriyet Abdukerim Abbasovni icki ixlar nazirlighidin qaldurdi
1945.3 baxleri
Jumhuriyet pocta ixlerini eslige kelturuxni qarar qildi.
1945.3.12
Burultoqaydiki Altay partizanleridin Manat Gomindanggha el boldi.
1945.3.13
Jumhuriyet 33- hojjetni elan qilip yengi nazirlarni teyinlidi.
1945.3.15
Jumhuriyet 9 nahiye ottorsida pocta yolini ecixni baxlidi.
1945.3.18
Jumhuriyet 36- hojjetni elan qilip banka qerzini qayturux ve jerimane tuzumlerini uqturdi.
1945.3.20
Jumhuriyet 37- hojjetni elan qilip Qasimjan Qembirini sehiye nazirlighidin qaldurup ornigha Moyidin Ehmetni qoydi. Zunun Teyipovni revizye komititi muvin mudirlighidin qaldurdi.
1945.3.26
Jumhuriyet dinni ixlar nazariti ocuq het elan qilip helqni inqilapqa seperver qildi.
1945.3.28
Jumhuriyet maliye nazariti 70- buyruqni elan qilip Islam din ve dinni nazaretning buyryqigha asasen bankilar husularning amanitige osum berixni tohtatti.
1945.3 ahiri
Ripov partizanleri Tarbaghataydin Iligha yetip keldi.
1945.3.ahirleri
Ye Ching 3- polkni baxlap Urumcige kelip xeher garnizon qumandani boldi.
1945.3 ahiri
Jumhuriyet Palinovni Milli Armiye bax qomandan, Zunun Teyipovni muavin bax qumandan, Majarovni senmujang, Rusulov Pehirdin Hojani arqa sep teminat bolum baxlighi, Abdukerim Abbasovni siyasi bolum mudiri, Gheni baturni herbi sot baxilighi, Abdughupur Sabirhajini herbi teptix mehkimisi bax teptix, Raziyov Damollani Milli Armiye dinni ixlar mesuli qilip teyinlidi.
1945.3. ahirleri
Jumhuriyet Zunun Teyipovni herbi ixlar nazirlighidin qaldurup ornigha Ehmetjan Qasimini qoydi.
1945.3.
Jumhuriyet Sodigerler Birlexmisini quruxni qarar qildi.
1945.3
Mongghul Turghut qebilisining baxlighi Vujingbing 300 necce kixini baxlap Kicik Yultuz, Qorghustaylargha berip Bayinbulaq partizanlerigha qarxi “qorxap yoqutux” teyyarlighini qildi.
1945.3.
Jumhuriyet Sabit Damollani maarip nazariti orunbasari qilip teynilidi.
1945.4.2
Jumhuriyet 38- hojjetni elan qilip dariletam qurup Hitay yitim ballerina yighip beqixni qarar qildi.
1945.4.2
Jumhuriyet 39-hojjetni elan oxre-zakat yighix komisyesi qurdi.
1945.4.2
Peterov Sovetning Hitaydiki bax elciligige teyinlendi. U yolida 17- cisla Urumcige cuxup otti.
1945.4.3
Altay partisan rehberleridin Sulayman ve Nurqojay Gomindanggha el bolux ucun Urumci bilen sozlexti.
1945.4.4
Jumhuriyet xehsiler beqivalghan Hitay yitim balilerini dariletamgha tapxurup berixni jakarlidi.
1945.4.8
Jumhuriyet Ghuljida 10 ming kixilik Milli Armiye qurulux yighini otkuzdi. Reis Elihan Tore qisimlargha “Xerqi Turkistan Musteqillighi Ucun Algha” digen xuar yezilghan ay yultuzluq herbi bayraq bilen ayet yezilghan dinni aq bayraqni tutquzdi.
1945.4.9-13
Bayinbulaq partizanleri Qorghasta Mongghul qoghdinix etritini berbat qilip 220 adimini esir aldi.
1945.4.13
Jang Jinggo Urumcige kelip Jang Keyxining hetini Vu Jungxingha tapxurdi ve Sovet konsulleri bilen koruxti.
1945.4.14
Milli Armiye xtabi Jinggha hujum qilixini orunlaxturdi.
1945.4.otturlerida
Ju Xaoliang Jingni qoghdaxni orunlaxturdi.
1945.4.18
Jumhuriyet nahiyelik sotlarning hizmet nizamnamisini bekitti.
1945.4.25
Gomindang qumandani Go Ci Jinggha kelip herbi ixlarni orunlaxturdi.
1945.4.27
Maytaghda Sopahun Sovrov lenjang 125 milly eskerni baxlap heqiqetke qaytip Bortalagha keldi
1945.4.28.
Milly Armiye Dahiyenzini igellidi.
1945.4.30
Jumhuiryet 47- hojjetni elan qilip Rehimjan Sabirhajigha Xangxao, Pavil Mokalyov, Nebijan Yusup ve Ehmentjan Qasimilargha Jungxaoliq unvan berdi.
1945.5.1.
Sovet qizil armiyesi Berlinni aldi.
1945.5.1
“Azad Xerqi Turkistan” geziti “Tar Milletcilik ve Emelpereslik Eng Exeddi Duxminimiz” digen maqalini elan qildi.
===========.
1945.5.3
Jumhuriyet 49- hojjetni elan qilip "Sadaqet" ordinini begulidi.
1945.5.7
Caghantoqay partizanlar etriti qurulup adem sani 500ge yetti.
1945.5 baxleri
Qalibek qatarliqlar Saven Nensende yuz kixilik partizanlar etriti qurdi.
1945.5.13
Jumhuriyet 11 maddiliq "Jinayi ixlar davasi toghrisidiki vaqitliq belgulime"ni elan qildi.
1945.5.14
Jumhuriyet "Her qaysi nahiyelerning hakimlerigha, mingbexi, yuzbexi, ellikbexi, onbexilaghar ve barliq puqralargha murajiet"ni elan qilip memuri rayonlarni vaqtince ozgertmeslikni belgulidi.
1945.5.15
Jumhuriyet Qatnax-Transport Idarisi Maliye Nazaritidin ayrilip ciqixni qarar qildi.
1945.5.28
Stalin Amerika elcisi Hopkinisqa Jang Keyxining Hitayni birlikke kelturuxini qollaydighanlighini, Xinjiang ve baxqa jaylardin zimin telep qilmaydighanlighini bildurdi.
1945.5 ahiri
Milli Armiye bax qumandanliq xitabi Qaziqan Manambayovni 70 necce kixi bilen Savenge evetti.
1945.5 ahiri
Milli Armiye Tohti Helimov qoxunini Ebnur koli bilen Mayli teghida heriket qilixqa evetti.
1945.5
Jumhuriyet 9 nahiyediki 3000 Hitay ammisini Capcal bilen Kurege yighixni uqturdi.
1945.6 baxleri
Milli Armiye 3 sep boyice omumi hujumgha atlinix planini tuzdi. Ximali sept Xiho arqiliq ickirlep Tarbaghatay, Altaylarni azad qilix. Ottura sep Jing, Xiholar arqiliq Urumcini azad qilix. Jenubi sep jenubni azad qilix.
1945.6 baxleri
Gmonidangning Burultoqaydiki baxliqleri xeherni taxlap Burcinge qacti.
1945.6.6
Jumhuriyet "Iqtisadi Delolarni Tekxurux Toghrisidiki Vaqitliq Nizam"ni elan qildi.
1945.6.9
Liu Zerung konsul Yevseyivqa Ilidiki malmanciliqni tinjitixqa Sovettin yardem berixini telep qildi.
1945.6.10
Repiq ve Seyit Tursun eskerlerni baxlap buyruqqa binaen Jinggha atlandi, Xiho ottursidiki taxyol, kovruk ve telefonlarni uzup taxlidi.
1946.6.10
Turmidiki 131 neper Hitay kommunistleri qoyup berilip 7.11 kuni Yenenge yetip bardi.
1945.6.
Milli Armiye bax xitabi Savenge 200 necce kixilik qoxun evetip Qalibek partizanleri bilen koruxti.
1945.6.14
Jumhuriyet "Teptix - Sot Omumi Prinsipi"ni testiqlidi.
1945.6.15
Vu Jungxin Cungcingha berip Janggha Xinjang ehvalini doklat qildi.
1945.6.16
Tohti Helimov yitekciligide Tarbaghatay Maylida partizanlar etriti quruldi, uninggha Nursapa Siyitjan bilen Qali mesul boldi.
1945.6.19
Jumhuriyet Ili rayonidin 500 esker elixni balgulidi.
1945.6 otturleri
Delilqan Sugurbayev 1200 kixilik Altay qoxunini baxlap Sarsumbege hujum qilip 7 soquxup alalmay, cekindi.
1945.6.25
Delilqan qol astidiki 2 cong etret baxlighi Nurqojay bilen Sulayman duxmente teslim boldi. Delilqan Cinggilge cekindi.
1945.6.27
Milli Armiya Nasirov Mirza bilen Arslanhan (Elihan Torening oghli)ni atliq qisimni baxlap Yultuz arqiliq Telemet davinigha evetti. Kuca herbi halette qaldi.
1945.6.28
Gomindang Xang Caojungni Kucagha qumandanliqqa evetti.
1945.6.29
Amerika konsuli Varred Vu Jungxingha pevquladde elci Hopkins Moskvagha ketti, "Ili Veqesi" yene kengiyip ketmeydu dep eytti.
1945.6.30
Song Ziven, Jang Jinggo, Liu Zerung qatarliqlar Moskvagha berip Stalin bilen Yalta keliximi heqqide sohbetlexti.
1945.6
Taxqorghan partizanleri Qehriman Xah, Memet Eysa qatarliqlarni Sovetke yardemge evetti. Sovet terep partizanlarni qollaydighanlighini bildurdi.
1945.7.1
Jumhuriyet 59- hojjetni elan qilip Adilbek Yusupbekni dolet teptix komititining muavin mudirlighigha, Vaqqas Haji Mirxanovni maliye nuavin nazirlighigha teyinlidi.
1945.7.1
Mayli partizanleri bilen Ebnur partizanleri Qizilturda birlexti. Tohti Helimov baxliq boldi.
1945.7.5
Palinov qoxunni baxlap Tarbaghataygha yolgha ciqti.
1945.7.5
Jang Keyxi yighinda Sovet Xerqi Ximal bile Xinjang ziminigha ceqilmisa Taxqi Mongghuliyeni berixni oylixidighanlighini bildurdi.
1945.7.5
Jumhuriyet Muhemmetjan Mahsum baxcilighidiki hizmet omigini Tarbaghatay, Altaygha evetixini qarar qildi.
1945.7.5
Jumhuriyet bilen Milly Armiye Sopahun qatarliqlarni jenubqa evetixni qarar qildi.
1945.7 baxleri
Jiminey partizanleri Saghanobadiki Gomindang eskerlerini tarmar qildi.
1945.7.7
Jang Keyxi Moskvadiki Song Zivengha ikki qetim telegram berip Taxqi Mongghuliyening musteqil boluxiqa yol qoyux lekin Sovet Xerqi Ximalning igilik hoquqini etrap qilix, Junggo Komunistlar Partiyesige ve "Xinjang Topulangi"gha yardem bermesliki kerek didi.
1945.7.9
Stalin Song Zivenning teleplerige qoxulup "Xinjanggha Oghurluqce" qoral yotkexni tosuxqa maqul boldi.
1945.7.10
Jumhuriyet 61- hojjetni elan qilip Tudahun Mamutni su ixleri muavin naziri qilip teyinlidi.
1945.7.12
Densov Saven Xaogueyde Rus, Qazaqlardin 100 kixilik partizanlar etriti qurup, 14- cisla Xaoguey saqci idarisini qolgha aldi.
1945.7.16
Milli Armiye atliq eskerleri Qumbulaqqa orunlaxti. Piyadilar 10 automobilda Sasenzige orunlaxti.
1945.7.17
Jang Keyxi Ju Xaolianglargha Ilini qayturvelixni buyridi.
1945.7.18
Altay partizanleri bir qisim etriti Barikol etrapigha kengeydi.
1945.7.18-23
Sopahun atliqlar etriti Ghuljidin Tekeske ve 23- cisla Tekestin Aqsugha qarap yolgha ciqti.
1945.7.18
Erdeni Monggul atliq bataliyoni Mayli partizanleri bilen Xiho - Tarbaghatay tax yoli boghuzi Otni igellidi.
1945.7.21
Savendiki Gomindang qoxuni Xaogueyni qayturvaldi.
1945.7.23
Erdeni atliq bataliyoni Tartixqa hujum qildi. Nursapa bilen Qali partizanleri Jamantovgha hujum qildi.
1945.7.24
Jumhuriyet 69- hojjetni elan qilip Ci, Jing, Kure qatarliq yerlik olcem birliklerini bikar qilip helqara disimal sistimini yolgha qoyuxni qarar qildi.
1945.7.25
Gomindang ayroplanning himayiside Qumbulaqqa hujum qilghanda zerbige ucridi.
1945.7.25
Leskin 3- polki ve Mayli etriti Dorbiljindin jenubqa yolgha ciqqan Gomindangni tar-mar qildi. Etisi Dorbiljindin yeademge kelgen Gomindang qoxunigha zerbe berdi.
1945.7.25
Jumhuriyet 70- hojjetni elan qilip "Hakim" atalghusini bikar qildi.
1945.7.28
Milli Armiye ve partizanlar birlixip 3000 esker Dorbiljinni elip 200 duxmenni yoqatti, 67 automobilni olja aldi.
1945.7.29
Jumhuriyet 74- hojjetni elan qilip Aleksandrovni hokument ezalighidin qaldurdi, Palinov, Ishaqbeklerni toluqlidi.
1945.7.30
Caghantoqay partizanleri nahiyege hujum qildi, hakimi Savenge qacti.
1945.7.30
Jumhuriyet 75- hojjetni elan qilip nahiyelerde maliye bolumi quruxni belgulidi.
1945.7.25-31
Milli Armiye 100din artuq tagh zembrigi ve minamiyotlar bilen Yungjihuni topqa tutti.
1945.7.29-31
Cocek azad boldi Tarbaghatay valisi Ping Rong 1400 Hitay esker ve helqini baxlap Sovetke ketti.
1945.7 ahiri
Bayandayda ofitserlar mektibi ecildi, her qararda 300 necce kursant oqudi.
1945.8.1
Milli Armiye bax ve muavin qumandanleri Palinov bilen Zunun Teyipovlar Cocekke kelip vaqitliq qumandanliq xitabi qurdi.
1945.8.1
Ishaqbek Mononov 4000 eskerni baxlap Yugnjihugha bardi.
1945.8.2
Jiminey ve Qobuqsar partizanleri Qobuqsarni qorxidi.
1945.8.3
Sopahun etriti Bayning Qiya teghini ixghal qildi.
1945.8.4
Tarbaghatay vali mehkimisi "Helq Avazi" gezitini nexir qildi.
1945.8.4
Milli Armiye xitabi Saven Nensendiki Qlibek partizanlerigha 200 necce esker yardem evetti. Qlibekler 1000 minggha yetti.
1945.8.4
Jang Keyxi Vu Jungxingha telegramma evetip ozi halighance cekingen emeldarlarni etip taxlaxqa buyrudi.
1945.8.4-6
Elihan Tore ve Sovet meslihetcisi Muhsin Cocekke berip Tarbaghatay jumhuriyetning ayrilmas bir qismi dep, Bapinni valiliqqa teyinlidi.
1945.8.5
Jang Keyxi Jing, Altayni qeti saqlax kerek dep buyruq cuxurdi.
1945.8.5
Altay partizanleri Sarsumbeni muhasirige aldi.
1945.8 baxleri
Milli Armiye 300 necce eskerni Qurbanov baxclighida Sovet arqiliq Taxqorghangha evetti.
1945.8.7
Jumhuriyet Yultuzni alahide nahiye dep ayrip Ciang Zideni hakim qilip teyinlidi.
1945.8.7
Delilqan 1000 eskerni baxlap Sarsumbege hujum qildi.
1945.8.8
Sopahun etriti Bayni aldi.
1945.8.10
Milli Armiye Tarbaghatayda muteqil atliq iskadroni qurdi. Xiho ve Qobuqsar ikki yolgha qaraq hujumgha atlandi.
1945.8.10-11
Mongghuliyening 50 necce herbileri minamiyot bilen Sarsumbeni topqa tutti.
1945.8.13
Hitay - Sovet Ittipaqi Dostluq - Ittipaqliq Xertnamisi" imzalandi.
1945.8.15
Yaponiye teslim boldi.
1945.8.15
Taxqorghan partizanleri cong hujumgha otup Taxqorghan qatarliq jaylarni aldi.
1945.8.16
Gomindang yardemci qoxuni Sarsumbege keldi, Milly Armiye arqigha cekindi.
1945.8.19
Sopahun qoxuni Muzatni aldi.
1945.8.20
Tarbaghatayda Mongghulce "Helq Avazi" geziti nexir qilindi.
1945.8 otturleri
Sovet meslihetciler omigi Taxqorghangha berip milli armiyege meslihetci boldi.
1945.8.21
Musteqil iskadron Qobuqsar, Jiminey partizanleri bilen Qobuqsarni aldi.
1945.8.22
Jumhuriyet 84- hojjetni elan qilip Jabuqbay Aqilaqcini hokumet ezalighigha toluqlidi.
1945.8.26
Qaba nahiyesidiki Gomindang qoxuni Sarsumbige qacti.
1945.8.26
Jang Keyxi Jang Jijungni "Ghujla Veqesi"ni hel qilixqa buyridi.
1945.8.29
Mav Zedung Cungcinggha bitimge bardi. Mav Zedung "Hitay Kommunistlar Partiyesining Xinjangdiki hermillet helqining ozini azad qilix yolida elip barghan korixige hesdaxliq qilidighanliqini ve manivi jehette medet beridighanliqini" bildurdi.
1945.8.28
Cocek atliq 6- polki bilen Mongghul atliq bataliyonidin 1000 esker Xiho Cipeyzini aldi.
1945.8.29
Sopahun qoxuni Aqsugha hujumgha atlandi.
1945.8.30
Milli Armiye Nasirov bilen Arslanhan ikki atliq rotini jenubqa yardemge evetti.
1945.8.31
Taxqorghan armiyesi ucke bolunup Qexqer, Yengisar ve Yeken, Qaghiliqlargha atanldi.
1945.9.2
Palinov 2 polk, 1 batalion, 3 tagh zembrigi, 2 korexci ayroplanning maslixixida Xihoning sirtidiki Cipeyzini igellid.
1945.9.3
Milli Armiye atliq eskerleri, Jeminey, Qobuqsar partizanleri birlixip Burcinni igellid. Gomindangning mingdin artuq adimi esirge cuxti. Armiye Sarsumbige qarap ilgirlidi.
1945.9.3
Ishaqbek qismi Jing sirtidiki Yungjihuni ixghal qildi.
1945.9.4
Jumhuriyet 91- hojjetni elan qilip baj tuzumini mukemmelidi.
1945.9.4-8
Milli Armiye bronevik, rembrek, ayroplanlarning maslixixi bilen gherbi ximal ve xerqi ximaldin hujum qildi. 5- cisla Milly Armiye cong ciqim tartti. 7- cisla Palinov asasliq kucni yotkep kilip Sovetning 3 ayroplan, bronivek ve topci qisimlerining yardimi bilen hujumgha otti. 8- cisla Xiho baziri elindi. Milli Armiye Xie Yifengning qacaq eskerlerini qoghlap ayrodrom, Kuytung, Maytaghlarni igellep, Yensiheyge ilgirlidi. Uruxta 900din artuq Gomindang eskiri yoqaldi, mingdin artuqi esirge cuxti.
1945.9.5-8
Ishaqbek 4000din artuq eskerni baxlap Jinggha hujum qildi. 8- cisla Gomindang baxlighi Go Ci xeherni taxlap qecip, Saven Sanduhoza etrapida esirge cuxti. Uruxta Gomindangdin mingdin artuq adem oldi.
1945.9.5-9
Milli Armiye musteqil atliq iskadroni Sarsumbige mengip Delilqan partizanleri bilen ucraxti. 6- cisla Ven Lingyuan Gomindang eskerleri ve 3 ming Hitay ammisini baxlap Mongghuliye terepke qacti. Milli Armiye Sarsumbeni elip, qacqanlarni 7- cisla qoghlap yetip teslim qildi. Altay putunley azad boldi.
1945.9.6
Sovet hokumiti Hitay hokumitige: Xinjang olkilik hokumiti her millet helqini qatanxtursila, alahide ixlarda kengrek bolsila Xinjang mesilisini hel qilixqa bolidu, dep ipadilidi.
1945.9.7
Jang Keyxi Ju Xaolianggha: "merkezning Xinjangning herbi ve diplomatiye ixleri ustide baxqice plani bar." dep telegram evetti.
1945.9.8
Atliq partizanlar Aqsuni muhasirige aldi. Gomindang qoxuni qattiq qarxiliq korsetti. Xeherdiki Lutpulla Mutellip qatarliq 28 yaxni olturvetti.
1945.9.12
Gomindang xeherdin ciqip Milly Armiyeni eghir ciqimgha ucratti. 14- cisla ular yene hujum qilip partizanlarni cekindurdi ve Aqsu Konixeherni tartivaldi.
1945.9.8
Jumhuriyet 94- hojjetni elan qilip soda - sanaet tereqqiyat xirkiti quruxni qarar qildi.
1945.9.9
Jang Keyxi 8- urux rayoni muavin qumandani Go Jicavni Urumcige berip Gomindang eskerlerige qumandanliq qilixqa buyruq cuxurdi.
1945.9 ?
Cinghai Ma Chengxiangnng 1- atliq devizyesi Urumci ve Gucungghha orunlaxti.
1945.9.10
Cingheydiki 5- atliq korpusi Qumuldin Urumcige mangdi.
1945.9 baxleri
Milli Armiye Manas deryasining herbige yurux qildi. Urumcige 150 kilomitir qaldi. Ju Xavliang Jane Keyxige 8 saet icide 3 qetim telegram berip yardem soridi.
1945.9.11
Liu Zerung konsul Yevseyiv bilen koruxup Sovetning otturgha ciqip yaraxturuxni halaydighan - halimaydighanlighini soridi.
1945.9.13
Jang Jijung Mesut, Deng Venyi, Eysa, Vang Zengxen, Jang Jingyu, Muhemmet Imin, Liu Mingcuen, Tong Xigang qatarliqlarni baxlap Urumcige keldi. Ular birdek: herbi kuc arqiliq mesilini hel qilixtin qilce umit yoq, siyasi yol bilen hel qilixtiki eng yahxi vastici Sovet Ittipaqi dep qarap, derhal Liu Zerungni Yevseyiv bilen koruxuxke evetti.
1945.9.14
Jang Jijung Yevseyiv bilen koruxup Sovet terepninig Ghulja terepni uruxni tohtutup sohbet ekilixke yardem berixini soridi.
1945.9.16
Jang Jijung Cungcinggha doklat berixke ketti.
1945.9.17
Sovetning Hitaydiki bax elcisi buyruqqa binaen Gomindang taxqi ixlar ministirlikige munularni uqturdi: Yeqinda bir munce Musulmanlar ozlerini Xinjangdiki qozghilangci helqning vekili dep, Sovet Ittipaqining Ghuljida turuxluq konsulhanisigha iltimas sunup, Sovet Ittipaqi terepning otturgha ciqip vastici bolup, ozleri bilen Hitay dairleri ottursida yuz bergen toqunuxni yaraxturup qoyuxni umid qilidighanliqini astrittin bildurdi hemde qozghilangci helqning easlidila Hitaydin ayrilip ketix niyiti yoq, ularning muddiasi Musulmanlar Xinjangdiki kop sanni igelligen jaylarda avtonomiyeni yolgha qoyux meqsitige yetixtin ibaret dep izhar qildi.
1945.9.17
Jang Keyxi yolyuruq berip Sovetke: Sovet Ittipaqi hokumiti yardemlixixni halisa, hokumitimiz tolimu minnetdar bolidu. Sovet Ittipaqining Ghuljida turuxluq konsulining mesilini tenc yol bilen hel qilix carisini muhakime qilix ucun, veqe tughdurghucilarning Urumcige vekil evetip siyasi bolum baxliqi Jang Jijung bilen koruxuxini uqturup qoysa, didi.
1945.9.18
Saven ve Tarbaghatay azad boldi.
1945.9.19
Liu Zerong Yevseyiv bilen koruxup Sovet Ittipaqidin putkul sohbetke tesir yetip qelixtin saqlinix ucun, amal qilip janubi Xinjangdiki veqelerni kengeytvetmeslikni umid qildi.
1945.9.20
Altay partizan etriti Altay Qazaq atliq eskerler musteqil polkigha ozgerdi.
1945.9 otturleri
Molotov Wang Xijiegha Ghulja veqesi heqqide: bundaq veqe bolux vaqitliq hadise, uzun otmey besiqidu, didi.

Unregistered
20-10-09, 16:24
Dr. Kahar Barat ependim,

Sizge koptin kop rehmet.

Mumkin bolsa, putun Uyghur tarixini mushundaq shekilde qisqa yilname boyiche yezip chiqsingiz... Men hazirghiche undaq materiyal kormidim. Nughun kishiler bek uzun tarix materiyallirini eside tutalmaydu, yaki oqimaydu... Bundaq materiyalni peqet sizdek kesip igisila yazalaydu, shunga bu ish uchun kuch chiqirip baqsingiz, rehmet.

Siz materiyal teyyarlisingiz men shuninggha asasen Uyghurche (we yardem beridighanlar chiqsa bashqa tilda) Video filimi ishlep chiqish pilanim bar. Qandaq qaraysiz?

Sizge umidwarliq bilen qarawatqan bir qerindishingizdin.

Unregistered
20-10-09, 16:25
xitay kop milletlik dolet.yuqarqi tarix ishenchisiz tarix.mende nurghun ispat bar.

Unregistered
20-10-09, 16:51
xitay kop milletlik dolet.yuqarqi tarix ishenchisiz tarix.mende nurghun ispat bar.

ispatni dastihan selip baksingiz, kurup baksak bolurmu?

Unregistered
20-10-09, 16:57
bikargha yemsiz,kompartiyege yeng

Unregistered
20-10-09, 19:43
Dr. Kahar Barat ependim,

Sizge koptin kop rehmet.

Mumkin bolsa, putun Uyghur tarixini mushundaq shekilde qisqa yilname boyiche yezip chiqsingiz... Men hazirghiche undaq materiyal kormidim. Nughun kishiler bek uzun tarix materiyallirini eside tutalmaydu, yaki oqimaydu... Bundaq materiyalni peqet sizdek kesip igisila yazalaydu, shunga bu ish uchun kuch chiqirip baqsingiz, rehmet.

Siz materiyal teyyarlisingiz men shuninggha asasen Uyghurche (we yardem beridighanlar chiqsa bashqa tilda) Video filimi ishlep chiqish pilanim bar. Qandaq qaraysiz?

Sizge umidwarliq bilen qarawatqan bir qerindishingizdin.

Kahar akigha we sizge kop rexmet!

qerindashlirimiz oz kesipi boyiche wetinimiz/millitimiz uchun xalis xizmet qiliwetiptu. egerde Kahar aka we siz maqul disingiz, menmu bu ishqa hesse qoshap, tor bet tuzep birey.

yene bir gep, xalisanglar hostinginglargha yaki hostingmu mendin bolsun.

egerde yuqirdiki Kahar akining yazghinidek yezilidighan, dimekchi tarix ay kunliri shundaq shekilde bolsa, waqit cheklimisi qoymastin, 1900 - yilidin tartip yaki 2009 -yilighiche yezilip chiqilsa nime digen yaxshi bolatti? bu ishni Uyghur Tarix Projecti qilip, mexsus pul ajritip, full time ishlep, toluq qilip retlep chiqalighan bolsaq.. gerche hazir u mumkin emes bolsimu, lekin Kahar akining qiliwatqini bir deslepki asastur.

bir misal korsutup birey;

bugun oktebir 20, 2009-yili.

bugunki Vancouver'diki hawa 12°..

Overcast

Windchill 12 °C

lekin Vancouver tarixidiki bugunki eng yuqiri weyaki eng towen tempuratura bolsa;


Record Temp (Year)

High 18.3 °C (1940)
Low -2.8 °C (1949)

Unregistered
20-10-09, 23:26
Sabit Damolla (1901-1964) Ghuljidin, Uyghur, dinni zat, milli inqilab mezgilide jumhuriyet maarip nazaritining muavin naziri bolghan. 1964- yili 3- ayda Ghuljida vapat bolghan. (cih 93)


Qahar ependi kop rehmet , kop yahshi melumat iken, lezzet bilen bu qetimqisini we aldinqi qetimqisini oquduq,

;" 1945.3.
Jumhuriyet Sabit Damollani maarip nazariti orunbasari qilip teynilidi."

Yene bir gep , yuqiridiki gep nime gep,?bu Sabit Damolla qaysi Sabit damolla,?hata yezilip qaldimu, qandaq,?

3- deydighinim, ;" 1945.9.13
Jang Jijung ,Mes,ut sabri Bayquzi , Deng Venyi, Eysa Yusup Alptekinbeg, Vang Zengxen, Jang Jingyu, Muhemmet Imin Bughra , Liu Mingcuen, Tong Xigang qatarliqlarni baxlap Urumcige keldi. Ular birdek: herbi kuc arqiliq mesilini hel qilixtin qilce umit yoq, siyasi yol bilen hel qilixtiki eng yahxi vastici Sovet Ittipaqi dep qarap, derhal Liu Zerungni Yevseyiv bilen koruxuxke evetti." mana bu qismini tarihimizgha qizziqidighanlar diqqet bilen ikki ret oqusun.BU UCH EPENDILERGE BAHA BERISHKE ERZIYDIGHAN OLCHEM MAHIYETLIK MELUMATTUR.

4- Towendiki Molotovning sozliri muhim melumat iken ,; 1945.9 otturliri
Molotov Wang Xi jiegha Ghulja veqesi heqqide: bundaq veqe bolux vaqitliq hadise, uzun otmey besiqidu, didi.



IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
24-10-09, 00:08
xundaq videolerning terbiyevi ehmiyiti cong bolidu. helqimiz, yaxlerimiz oz tarihimizdin bek bihever. eger xundaq tetqiqat temileri bolsa qolumdin kelixice qollaymen.
Kahar


Dr. Kahar Barat ependim,

Sizge koptin kop rehmet.

Mumkin bolsa, putun Uyghur tarixini mushundaq shekilde qisqa yilname boyiche yezip chiqsingiz... Men hazirghiche undaq materiyal kormidim. Nughun kishiler bek uzun tarix materiyallirini eside tutalmaydu, yaki oqimaydu... Bundaq materiyalni peqet sizdek kesip igisila yazalaydu, shunga bu ish uchun kuch chiqirip baqsingiz, rehmet.

Siz materiyal teyyarlisingiz men shuninggha asasen Uyghurche (we yardem beridighanlar chiqsa bashqa tilda) Video filimi ishlep chiqish pilanim bar. Qandaq qaraysiz?

Sizge umidwarliq bilen qarawatqan bir qerindishingizdin.

Unregistered
24-10-09, 00:16
teklivingizge qoxulimen. hazirqisini 1952- yilghice yezix pilanim bar. u tugise siz digendek 1900din baxlay.


Kahar akigha we sizge kop rexmet!

qerindashlirimiz oz kesipi boyiche wetinimiz/millitimiz uchun xalis xizmet qiliwetiptu. egerde Kahar aka we siz maqul disingiz, menmu bu ishqa hesse qoshap, tor bet tuzep birey.

yene bir gep, xalisanglar hostinginglargha yaki hostingmu mendin bolsun.

egerde yuqirdiki Kahar akining yazghinidek yezilidighan, dimekchi tarix ay kunliri shundaq shekilde bolsa, waqit cheklimisi qoymastin, 1900 - yilidin tartip yaki 2009 -yilighiche yezilip chiqilsa nime digen yaxshi bolatti? bu ishni Uyghur Tarix Projecti qilip, mexsus pul ajritip, full time ishlep, toluq qilip retlep chiqalighan bolsaq.. gerche hazir u mumkin emes bolsimu, lekin Kahar akining qiliwatqini bir deslepki asastur.

bir misal korsutup birey;

bugun oktebir 20, 2009-yili.

bugunki Vancouver'diki hawa 12°..

Overcast

Windchill 12 °C

lekin Vancouver tarixidiki bugunki eng yuqiri weyaki eng towen tempuratura bolsa;


Record Temp (Year)

High 18.3 °C (1940)
Low -2.8 °C (1949)

A. Birlik
24-10-09, 02:56
Aldi bilen Kahar Barat ependining singdurgen ejirige kop rehmet eytimen hem sharahit yar berse mushundaq matiriyallarni köprek élan qilip qoyishini soraymen.

Mening esimda qelishche, 1994-yili, Hihtay hokimity “Uch Wilayet Inqilawining 50 yillighini hatirlaesh” digen mezmunda (“三区革命图集”,“三区革命大事记” digen ikki kitapni neshir qilip, likin uni kitap hanlargha salmighan idi (peqet ichk jehette ¥120 din satqan).
“Jumhuriyet Kalindari 1945 2-9” bolsa “三区革命大事记” digen kitapdiki mezmunlargha asasen ohshap turidu.

Eskertish:
1) Bu kitaplarning Hihtayche ismi neq bundaq bolmasliqi munkin. Chunki bu men buni beqet esimde qalghan boyiche yazdim.
2). Buningdiki birneche tarihi shehsilerning ismi toluq we toghra terjime qilinmay qaptu. Mesile: Tohti Helimof emes, belki Tohti Elimof, Qali, Qali Abaq bolishi kerek.
3) Kahar ependining bu “Jumhuriyet Kalindari” ning kelish membezini yezip qoyghan bolsa yahshi bolar iken.

kaharbarat
24-10-09, 12:07
Salam Birlik efendi:
Teklip ve tuzitix pikiringizge rehmet.
1. Kalindar 52- yilghice tugise Jumhuriyetke dair paydilinix materiyallerini ayrim ciqirixim mumkin. Siz tilgha alghan kitablarning hemmisi xuning icide bar.
2. Uyghurcisigha qaridim "Tohti Helimop" iken. Buni 1995- yili Abdulla Avut Hitaycidin terjime qilghan, Midit Abdurusul muherirliq qilghan, eger Elimov boluxqa tegixlik bolsa tuzutup alayli.
Kahar


Aldi bilen Kahar Barat ependining singdurgen ejirige kop rehmet eytimen hem sharahit yar berse mushundaq matiriyallarni köprek élan qilip qoyishini soraymen.

Mening esimda qelishche, 1994-yili, Hihtay hokimity “Uch Wilayet Inqilawining 50 yillighini hatirlaesh” digen mezmunda (“三区革命图集”,“三区革命大事记” digen ikki kitapni neshir qilip, likin uni kitap hanlargha salmighan idi (peqet ichk jehette ¥120 din satqan).
“Jumhuriyet Kalindari 1945 2-9” bolsa “三区革命大事记” digen kitapdiki mezmunlargha asasen ohshap turidu.

Eskertish:
1) Bu kitaplarning Hihtayche ismi neq bundaq bolmasliqi munkin. Chunki bu men buni beqet esimde qalghan boyiche yazdim.
2). Buningdiki birneche tarihi shehsilerning ismi toluq we toghra terjime qilinmay qaptu. Mesile: Tohti Helimof emes, belki Tohti Elimof, Qali, Qali Abaq bolishi kerek.
3) Kahar ependining bu “Jumhuriyet Kalindari” ning kelish membezini yezip qoyghan bolsa yahshi bolar iken.