PDA

View Full Version : Uyghurlardiki Stokholim Unwirsal Kisellikliri



Unregistered
17-08-09, 03:49
Menbesi:
http://www.wetinim.org/forum/viewthread.php?tid=2703

Hemmelen buni oqup ozimizde mushundaq kesel barmu diagnoz qoyup baqsaq.

Unregistered
17-08-09, 04:17
Uyghurlardiki Stokholim Unwirsal kisellikliri
(Uyghur Bilge)
Uyghurlarning 5-iyul weqeside nechche yüzligen wetenperwer ezimetlirimiz shihit ketti. Yene
nechche minglighan qeyser qirindashlirimiz xiqtay türmisida qiyin-qistaqlargha ilinmaqta. 5-iyul
weqesi bu qitim tunji bulup pütün dunyagha Uyghurlar heqqide eng keng kölemlik xewer
tarqatquzghan seweb bulup qaldi. Bu bir jehettin Uyghurning her qaysi teshkilatlirining küchining
küchiyiwatqanligini ipadilep berse, yene bir jehettin Uyghurlar meslisining kündin-künge
xelqaralishwatqanlighini chüshendürüp bëreleydu. Shihit ketken we düshmen türmisige tashlanghan
qirindashlirimiz özlirning ölümdin qorqmasliktek baturane rohini namayen qilghan bolsa, yene
Tursungulge oxshash mihriban anilirimizmu ülümdin qorqmasliqtek Qeyserlikni namayen qilip,
azraqla wijdani bar insanlarning yürek baghrini lerzige saldi. Pütün dunya Uyghurliri bes-bsete
Xiqtaygha qarshi namayishqa atlandi, meyli kichik bolsun, chong bolsun hemme ortaq bir meqsette
rezil Xiqtaygha qarshi köreshke aktip ishtirak qilishti. Namayishqa qatnishalmaydighanlar az
bolsimu, köp bolsimu iqtisadi yardem arqiliq bolsimu öz könglini izhar qilishti. Likin yene shundaq
Uyghurlirimizmu etrapimizda turuptiki, weten ichidiki qirindashlirimizgha bashqa yardemde
bulalmisimu azraq bolsimu hisdashliq hisyatidimu bolmidi. Hette pütün dunya xelqi qiziqip
köriwatqan xewerler, ilip biriwatqan mulahizilerni anglashtinmu özlirini tartishti. Dawamliq körshüp
turdighanlarmu aldirsh digenni bahane qilip qarisini körsetmes buliwaldi. Iqtisadi hal ehwali xili
yaxshi turupmu birer tiyin iane qilishtin yaltaydi. Yene weten ichige qarap baqayli. Bu qitim 5-iyul
weqesi bir qeder chong kölemde partlghan bolsimu, likin yenila tiximu köprek qirindashlirimizning
qollap-quwwetlishige irishelmidi. Tiximu köprek ziyalilar, tiximu köprek ishchi-xizmetchiler
qushuni, tiximu köprek tijaretchilerning qollap quwwetlishige irishelmidi. Yuqarqi bu ikki missal
nimini chüshendürüp biridu? Bu biz Uyghurlarning Erkinlikimiz, Horlikimiz üchün ëlip biriliwatqan
köreshlirimizning tiximu köprek Uyghurlar ammisini oyghutup itpaqlashuturp küreshke
chaqiralmighanlighimzdin dep qaraymen. Ejeba qaysi bir Uyghur Erkinlikker, hör turmushqa intëzar
emes! Emma nime üchün küreshke peqet az bir qisim qirindashlirimiznam ishtirak qilidu?! Mana
bu bizning ejellik ajizliqimiz, hem düshmenning nechche on yillardin biri biz Uyghurlar jemiyitini
atalmish < Stokholim Unwirsal Kiselliki > (izahat, ëngilizche esli nami Stockholm syndrome)ge
giriptar qilip, bizni nahayti ünümlük usulda bashqurushining netijisidur. Undaqta Stokholim
Unwirsal Kiselliki (töwende qisqartilip SUK dep ilindi) digen zadi qandaq kisel? Bu heqte 30-40
yillar ilgirinam chetellerde bir qeder sistimiliq izdinishlar ilip birilghan bolsimu, biz Uyghurlar
arisda SUKni uqudighanlar hem chüshindighanlar köp bolmasliqi mumkin. Piqirning qarishche,
Uyghur jemyitidiki SUKni dawalimay yaki uning ünümlük aldini almay turup, keng kölemlik köresh
qozghishimiz hem inqilapta ghelbe qilishimiz intayin müshkildur. Shunglashqa piqir tüwende
SUKni qisqiche tonushturüp ötmekchi, hem shundaqla pishwalirimiz, yolbashchilirimiz,
ziyalirimizdin bu mesle üstide etrapliq estaydil izdnip bir charisni tipishni ëltija qilmaqchimen.
Ëniqlima: Stokholim Unwirsal Kisellikiri (SUK) bolsa bir xil rohi hadise bulup, u bezi waqitlarda
tutqun qilinghanlar yaki görege ëlinghanlarda kürüldighan, özlirining hayatining tutqun qilghuchi
yaki görege alghuchi teripidin hayati tehdid ilip kilishige qarimastin, tutqun qilghuchigha yaki
görege alghuchigha nisbeten sadiqliqni ipadileydighan bir xil rohi inkastur. Bu Unwirsal Kisellik
Stokholim shehirining Normalmstorg Inawet Bankisida bulangchiliq enzisi sadir bolghandin kiyin
SUK digen nam bilen shundaq atlalghan. Bulangchiliq sadir qilghan bulangchilar banka xadimlirini
1972-yili 8-ayning 23-kundin 28-küngiche görege iliwalidu. Bu enzide, ziyankeshlikke uchirghuchi
banka xadimliri ziyankeshlik qilghuchlargha rohi jehettin nahayti küchük baghlinip qalidu, hetta 6
kundin kiyin erkinlikke chiqqandin kiyinmu ziyankeshlik qilghuchlarni aqlaydu. SUK digen
atalghuni tunji bulup jinayetshunas we rohi kisellik mutexxesisi Nilis Bëjërot ependi qurashturup
atap chiqqan bulup, Nilis Bëjërot ependi bolsa eyni waqitta saqchilargha masliship görege
ilinghuchlarni qutquzushqa qatnashqan, hem teshwiqat wastilirde unwirsal kisellik toghrisida
chüshendürüsh ilip barghan. 2007-yili bir gurpppa tetqiqatchilar SUKge daër nahayti kengri
ghulghula qozghighan 12 enzini analiz qilip özlirining bayqishini Sikandinawiye Rohi kisellik
ëlimi (Acta Psychiatrica Scandinavia) digen zhornalda ilan qilip chiqidu. Maqelide ular
teshwiqat wastilirining birinchi qol uchurgha irishelmigen asasta yaki SUKning xaraktir alahidiliki
alametlirini bayqimay turup bu türdiki kiselliklerge SUK dep höküm qilish bir tereplimilikni yaki
ighishishni keltürüp chiqirdu dep mulahize yürgüzidu.
Pisxologiyilik chüshendürüsh: SUK bolsa tutqun qilinghanlar hayati hayat-mamatliq tehditke
uchurghan waqitta yüz birdighan insanlar rohiyet dunyasidiki bir xil küchüsh hadissidur. Ular yeni
tutqun qilinghuchilar tutqun qilghuchlarni tughma bolghan mihri-shepqet xaraktiri tüpeyli özlirige
yiqinchiliq ipadilewatidu dep qarighanlighi üchün, tutqun qilghuchlargha qarita ularni qollashqa,
hisdashliq qilishqa bashlaydu, hem ularni yuqiri körüshke bashlaydu. Hemmidin nesbasqanliq shu
yerdiki, ular Tutqun qilghuchlarning özliri toghrisida xalighanche qarar chiqirdighanlighini perq
itelmeslikidur. Bu xil halet bir mezgil dawamlashqandin kiyin, tutqun qilinghuchilar tutqun
qilghuchigha nahayti küchlük baghlinishni ipadilep chiqidu. Hette bezi ehwallarda (bulupmu tutqun
qilghuchilar yat jinis bolghan ahwallarda), tutqun qilinghuchilarda tutqun qilghuchilargha nisbeten
jinsi hewesmu peyda bulidu.
Pisxologiyilik köz qarishigha asaslanghanda, bu xil unwirsal kisellik, bu xil yüzlinish
yaki rohi küchüsh bolsa belkim tughma hem hissi bolghan < Insanlardiki tughulghandin
bashlap tereqqi qildurulghan sitiratigiye, yeni yingi tughulghan buwaqlarning
chonglarning özlirini qoghdap qilish ihtimallighini chongaytish üchün, özlirige eng
yiqin bolghan we küchlükrek bolghan chonglargha nisbeten rohi baghlinishni tebi halda
terqqi qildurdu. Undaq bolmighandimu yaxshi bolghan ata-aniliq obrazni körsütüp
bireleydu. > sëtiratigiyeni qollanghanliqning netijisi bulushi mumkin. Bu xil unwirsal
alamet bolsa perq itishchanliqning qoghdinish mixanizimining eng nëgizlik misali
bulalaydu.
Bu xil unwirsal kisellikni yene tedirji tereqqiyat amili buyichimu chüshendürgili bulidu,
yeni Insanlarning ejdadliri özini tutqun qilghan qewm terepte turup kelgenliktin ibaret
emliyet buni gewdilendurup bireleydu. Nurghun ehwallarda, tutqun qilghuchlar tutqun
qilinghuchining uruq-tuqqanlirini öltürwitishi mumkin, shuning bilen tutqun
qilinghuchini sirtqi dunyadin ayrip yigane qalduridu. Tutqun qilinghuchi sirtqi dunyadin
ayriwitilgini üchün, kichikkine uyunchuqni sowgha qilishtek zererche herkettinmu
alamche xushalliq his qilidu (bu del bügünki SherqiTürkistan Uyghurlirinign ehwali
emesmu!). Ular bolsa tutqun qilghuchlarni özlirini muhim dep tunuydighandek,
shundaqla özlirige mihri-muhebbet ata-qilghandek oylishidu-de, Shuning bilen ular
tutqun qilghuchlar terepke yan basidu yaki ular terepte turidu. Bu xil netije (yaki hadise)
yene shundaq bir emliyettinmu ghollunup chiqishining netijisidur, yeni tutqun
qilinghuchidin bashqa uning (yaki ularning) etrapidiki bashqa hemme kishler
ölturwitiliktin, shuning bilen tutqunlar tutqun qilghuchlar özlirige alahide qizqiwatqan
oxshaydu dep oylaydu (Hazirqi bir qisim uyghur ziyaliliri, we ishchi-xizmetchiler
qushuni buning tipik misalidur!).
Misallar:
1) Milyunir warisi Patti Hërst (Patty Hearst) bolsa Simbioniz Azatliq Armiyisi
(Symbionese Liberation Army) teripidin görege ilindu. Tutqun qilinghan ikki aydin
kiyin u ular köngül quyup planlighan bulangchiliqqa aktipliq bilen qatnishidu. Gerche
adwukati uni SUK”kige giriptar bolghan bulshi, shunglashqa Simbioniz Azatliq
Armiyisige yardem qikghan bulshi mumkin digen perezde aqlash ilip barghan bolsimu,
aqlash meghlup bulup u yenila qamaqqa kisilip, bulangchiliq qilghan digen jinayet bilen
türmige tashlindu. Gerche 1979-yili 1-aygha kelgende, u Prëzidënti Jimmi Karter
(Jimmy Carter) terpidin jinayiti yenggilleshturülgen bolsimu kiyin Bill Kilintun (Bill
Clinton) terpidin jinayiti aran kechürüm qilinghan.
2) Shaon Xonbek (Shawn Hornbeck) bolsa 2002-yili 11 yëshida gürege ilindu, hem
Maykil J. Dëwlin (Michael J. Devlin) terpidin Missorida 4 yil tutqun qilindu. Shaon
Xonbek bolsa Dëwlinning femile isimini qollinishqa bashlaydu, ayrim ikki enzidin
bashqa enzilerde u saqchilar bilen parang qilishtin özini qachuridu. Shaon Xonbek
qanun eyiplesh yuli arqiliq yardemge ërishishke intilmeydu. 2007-yili uni qutuldurush
herkiti dawamida, metbuatlarda uni chöridigen halda < u nimishqa burunraq özini
ashkarlimaydu? > digenge oxshash nurghunlighan sullar otturgha quyulushqa bashlap,
belkim u SUK”ge giriptar bolghan bulishi mumkin digen qiyasqa xulasilindu. Likin , bu
yerde yene nurghunlighan jinsi xorlunushlargha uchrighan, gürege ilinghangha oxshash
kechürmishi bar kishler bolsa Shaon Xonbekning qichishqa urunmasliq yolini tallishini
yaki qararini toghra chüshindighanlighini ipadileshken.
Xulase
SUK yalghuz shexislerde körülupla qalmastin belki yene bir top amma, bir pütün
jemyettimu ipadilindu. Wetinimiz Sherqi Türkistandiki hazirqi Uyghurliriminzning
ehwali, shundaqla dunyaning bashqa ellirdiki mustebit hakimyet asitida yashap
kiliwatqan xeliqlarning turmushi del kolliltip SUK. Uyghurlardiki SUK”ni mustebit, we
rezil Xiqtay hakimiyiti keltürup chiqarghan. Undaqta buning shipayi dorsi zadi nime?
Eger esteydilliq bilen oylinip baqsaq, SUK”ge giriptar bolghan kishlarning hemmisi
özliri bilip-bilmey, toghma bolghan, buwaq waqtidin bashlepnam yitildürgen bu xil
pisxikining tesirdin, özining eqli kallsi buyiche özliri duch kiliwatqan xirisni we hayati
xewipni körüshke qadir bulalmighanlighida. Ular gerche addi qilip, eger ulargha
boysunmisa özlirining hayatining tehdidke uchraydighanlighini üchun boysunushqa,
süküt qilishqa, axirda birip hette yaxshi körüshke, qoghdashqa, yan bisishqa qarap ötüsh
yuligha qarap mingishqa mejbur bolduq diyishi mumkin. Likin ular özlrining zadi nime
üchün ulargha buysunishi kirekligi üstide oylunalmaydu. Ularning bizning hayatimizni,
bizning teqdirimizni konturul qilishining zadi nime asasi bar?! Nime heqqi bar?! Biz
ejebe ulargha qul bulushqa, ularhga medikar bulushqa, ulargha yalwurup yashashqa
türelgenmu?! Iplas kompartiyining dinsizlashturush siyasitining netijiside meydangha
kelghen hem terbiyelengen SUK”ge giriptar bolghan uyghurlirimiz, eger eng eqelli eqli
kallanglar bilen mulahize yürgüzup baqsanglar shuni his qilalaysilarki Xiqtayning
sizning, shundaqla bizning hayatimizni konturul qilishining, sizning öyingizni
shundaqla bizning öyimizni tartiwilishining, sheherlirimizni chiqip tüzliwitishining,
wetinimizni munqeriz qilishining, bayliqlirimizni talanj-taraj qilishing, bir ümür japa
chikip iplas kompartiye üchün ishlisingizmu yenile yuqsunluqta ötushingizning
hichqandaq asasini tapalmaysiz! Qirindashlar, SUK”gini chörüp tashlayli! SUK”din
xalis bulup, qeddimizni ruslap des turayli! Biz özimizning hayatimizni iplas, rezil
komnist xiqtayning qoligha tapshurup bermeyli! Öz hayatimizgha özimiz ige bulushqa
tirishayli! Eger siz xalisingiznam, siz bu xil rohi buyunturqtin qutulalaysiz, rohingizni
kötürup, qeddingiznin ruslap hayat küchüreleysiz. Sizning, bizning shundaqla kiyinki
ewladlrimizning kiyinki ömiri üchün, yene shundaqla inqilaplarda shiyit ketken
qirindashlirimizning aqquzghan qanliri üchün, xiqtay türmilirde bigunah
qiyin-qistaqlargha iliniwatqan qeyser qirindashlirimiz üchün bolsimu qeddimizni
ruslayli, oyghunayli! Itpaqlishayli, Özimizni küchlendureyli! Qachanghiche
Oyghanmaymiz?!
Paydilinghan matiryallar:
1. ^ Nils Bejerot: The six day war in Stockholm New Scientist 1974, volume 61, number
886, page 486-487
2. ^ "M. Namnyak, N. Tufton, R. Szekely, M. Toal, S. Worboys, E. L. Sampson (2008)
‘Stockholm syndrome’: psychiatric diagnosis or urban myth?".
http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0447.2007.01112.x.
Retrieved on 2008-06-09.
3. ^ N. Kato, et al. 2006, Ptsd: Brain Mechanisms and Clinical Implications Springer
Publishers ISBN 4431295666
Tor menbeliri:
http://en.wikipedia.org/wiki/Stockholm_syndrome^ Monterey Herald
http://sniggle.net/stock.php
http://www.theepochtimes.com/news/5-5-30/29104.html
http://web2.airmail.net/ktrig246/out_of_cave/sss.html

Unregistered
17-08-09, 05:32
ajayip kepta bu gep,swetsiyadimu bar u masilen SUK(swetsiya uyghur komiteti) mudaqmu kelgen ba ya...............

Unregistered
17-08-09, 09:04
Menbesi:
http://www.wetinim.org/forum/viewthread.php?tid=2703

Hemmelen buni oqup ozimizde mushundaq kesel barmu diagnoz qoyup baqsaq.

barmu emes,,,,,,,, bar...........eng kop teshkilatlar ichige kiriwalghan ,bilermen, medda ,jahan saranglirida barrrr.
aldi bilen eshular ozidiki bu keselni saqaytip, andin weten azat qilimen disun!

Unregistered
17-08-09, 11:47
Esli nushisnimu qaplap koygan bolsingiz boptikentuk. Englisqisi bolsa tehimu yahshi bolatti.

Unregistered
18-08-09, 01:29
barmu emes,,,,,,,, bar...........eng kop teshkilatlar ichige kiriwalghan ,bilermen, medda ,jahan saranglirida barrrr.
aldi bilen eshular ozidiki bu keselni saqaytip, andin weten azat qilimen disun!

siz bek chichen saq bolgandikin merrrhemettttttttt dewa yoligha kirmemsiz??????????? waxtini, kuchini birip ish qiliwatqanlini tamning keynide birnime digiche! it poq yiyishini ozgertmeydiken juma!