PDA

View Full Version : Shaogüandiki Uyghurlarning hazirqi weziyiti heqqide



DUQ tetqiqat merkizi
24-07-09, 08:22
Shaogüandiki Uyghurlarning hazirqi weziyiti heqqide qisqiche melumat

Qeshqer konasheher ( toquzaq ) nahiyesining hakimi Ehet yasin, 7 – ayning 20 – küni Guang dong ölkisining Shaogüan shehride, < Xitay axbarat agentliqi > ning 3 neper muxpirining ziyaritini qobul qilip, töwendiki melumatlarni berdi :

Qeshqer konasheher nahiyesining omomi noposi 320 ming neper;

Her yili bu nahiyedin bashqa yurtlargha < eshincha emgek küchi > digen namda ishlemchilikke iwetiliwatqanlarning sani 75 ming adem qetim;

Xitayning ichki ölkilirige iwetilgen Uyghur dehqanlirining omomi sani 10 mingdin artuq;

Bunung ichide, Guang dong ölkisidiki Toquzaqliq uyghur qiz – yigitlirining sani 3400 neper, Shaogüandikilerning sani 819 neper, bular 3 türkümge bölüp elip kelingenler bolup, bunung ichide 45 neper kishi Shaogüanning mohitigha könelmigini üchün yurtigha qayturulghan, 5 nepiri bashqa shehrge ketip qalghan, hazir Shaogüan oyunchuq zawutida ishlewatqanlarning omomi sani 760 nechche neper;

Shaogüandiki Toquzaqliq Uyghur dehqanlirining chongi 32 yash, kichigi 18 yash, mutleq köp qismi 21 yash etrapida, bularning ichide 79 jüp er – xotun bar;

Shaogüandiki Toquzaqliq Uyghurlarning 400 nechche nepiri, Shaogüan weqesi yüzberishtin 5 kün burun, yeni, 5 – ayning 21 – küni Sherqiy türkistandin elip kelingen;

Ehet Yasinning bildürüshiche, Shaogüandiki Uyghurlarni nazaret qilish üchün her 300 neper kishige ikki neper saqchi, 2 – 3 neperdin partiye ezasi ajritilghan, bular ürümqidin mexsus iwetilgenler;

Shaogüan oyunchuq zawuti, Qeshqer konisheherdin keltürülgen Uyghur dehqanlirini dawamliq ishlitish meqsidide, Sheher sirtigha ular üchün mexsus ikki xes qurghan we 7 – ayning 7 – künidin etibaren barliq Uyghur ishchilar bu sexta resmi ish bashlighan, bu sexlarda Xitay yoq, peqetla uyghur ishchilarni nazaret qilidighan uyghur we Xitay saqchiliri bar;

< xin hua axbarat agentliqi > ning xewer qilishiche, Shaogüan weqesini keltürüp chiqarghan digen jinayet bilen 7 – ayning 5 – küni 13 kishi qolgha elinghan bolup, bularning 3 nepiri Uyghur;

Shaogüan, Guang dong ölkisige qarashliq nahiye derijilik kichik bir shehr bolup, noposi 360 ming neper;

Bu shehrge Uyghurlar peyda bolghan kündin etibaren, zawutta we pütün sheherde jiddi bir rahetsizliq peyda bolghan, Xitaylarning közige sighmighan bu Uyghurlar ularning kemsitidighan we haqaret qilidighan obiktige aylinip qalghan;

DUQ tetqiqat merkizining Ürümqi qirghinchiliqi heqqidiki tekshürüsh doklati yeqinda qiqqitingizlargha teqdim qilinidu.

Shaogüandiki Uyghurlarning ehwali heqqide teximu tepsili melumatqa ige bolmaqchi bolsingiz, towendiki adreslargha qarighaysiz :

http://www.chinanews.com.cn/gn/news/2009/07-21/1784730.shtml
http://www.chinanews.com.cn/gn/news/2009/07-21/1784688.shtml
http://www.peacehall.com/news/gb/china/2009/07/200907101751.shtml
http://www.chinanews.com.cn/gn/news/2009/07-07/1763948.shtml
http://www.chinanews.com.cn/gn/news/2009/07-21/1784686.shtml
http://news.bbc.co.uk/chinese/simp/hi/newsid_8140000/newsid_8140600/8140604.stm

DUQ tetqiqat merkizi
24-07-09, 08:51
Ürümqide zorawanliqni kim bashlidi ?

Eslide 5 – iyol küni Ürümqide Uyghurlarning bashlighini tenichliq sheklidiki naraziliq namayishi idi, emma Uyghurlarning bu tenichliq herikiti Xitay hakimiyiti teripidin wehshilerche qanliq bashturuldi.

Hazir Xitay hakimiyiti Dunya siyasi sehniliride 5 – iyol Ürümqi qirghinchiliqining sheklini we xarektirini qesten burmilap, xuddi Uyghurlar kochigha chiqipla urush, cheqish, bulash, koydurush we öltürüshtek zorawanliq herikitige kirishkendek bir saxte menzirini yaritishqa tirishmaqta.

Shunga, herqaysi teshkilatlirimizning Xitaygha reddiye qayturghanda we xelqaraliq teshkilatlargha murajet yollighanda, < Xitay axbarat agentliqi > ning 7 – ayning 6 – küni Ürümqidin bergen töwendiki xewirini delil süpitide körsütüshini ümit qilimiz :

mezkur xewerde körsütülishiche, 7 – ayning 5 – küni chüshtin keyin saet 17:00 etrapida, qolida tömürning suniqimu bolmighan 200 din artuq Uyghur ürümqidiki < xelq meydani > gha toplunup, yerde olturuwelip naraziliq namayishi bashlighan we < aptonom rayonluq partikom we xelq hökümiti > din Shao güan weqesi heqqide tepsili melumat berishni telep qilghan.

Namayish bashlinishi bilenla Xitay saqchi we eskerliri neqmeydangha basturup kelip, yerde olturghan namayishchilardin 70 tin artuq kishini urup – soqup baghlap tutup ketken we qalghan namayishchilarni tarqitiwetken.

Xitayning tenichliq sheklide namayish qiliwatqan Uyghurlargha tutqan bu zorawanliqi, etraptiki uyghurlarning qattiq naraziliqini qozghighan, shunung bilen < Ürümqi Jenobi azatliq yoli >, Döng köwrük, Sanxihangza rayonigha Uyghurlar toplushup shoar towlap naraziliq bildürüshke bashlighan.

Kech saet 19:30 etrapida Sanxihangzidiki bir doxturxanining aldigha toplanghan Uyghur namayishchilarning sani mingdin eship ketken, 19:40 etrapida 300 din artuq Uyghur namayishchi, < xelq yoli > bilen jenobi qowuq ariliqida yolgha tosaq qurup, saqchi we eskerlerni tosushqa tirishqan, emma bular Xitayning saqchi we eskerliri teripidin urup tarqitiwetilgen, köpligen namayishchilar qolgha elinghan, namayishchilargha qaritip oq chiqirilghan, yash aqquzush bombisi etilghan.

Kech saet 21:00 etrapida, 200 neperdin artuq uyghur yash yene < xelq meydani > etrapidiki < aptonom rayonluq partikom > binasining aldigha toplunup, shoar towlap, hökümet rehberliri bilen körüshüshni telep qilghan, emma, saqchi we eskerler ularni qatmu – qat qorshuwelip qanliq basturushqa kirishken.

Uyghur namayishchilar, saet 17:00 din, taki kech saet 22:30 ghiche saqchi we eskerlar bilen toqunushtin özini qachurushqa tirishqan, bu jeryanda bezi namyishchilar saqcxhilar teripidin öltürülgendin keyin andin saqchi we eskerler bilen resmiy toqunush elip barghan.

Buyerde diqqet qilishqa tegishlik yene bir mesile bar, < xin huan axbarat agentliqi > ning 7 – ayning 8 – küni Ürümqidin bergen xewiridin melum bolushiche, < aptonom rayonluq saqchi nazariti >, < Bing tuan saqchi idarisi > we < aptonom rayonluq bixeterlik nazariti > qatarliq organlar, namayish bolushtin 2 – 3 kün burunla namayishning ornini, meqsidini we namayish heqqide uxturush tarqatqan tor betlirining adreslirini bilip bolghan, shundaq turup Xitay nime üchün bunung aldini almidi ? nime üchün 200 nechche namayishchining < xelq meydani > gha kirishige yol qoydi ?

Sizlerning paydilinishignizlar üchün töwendiki adreslarni diqqitingizlargha sunduq :

http://www.chinanews.com.cn/gn/news/2009/07-06/1762907.shtml

http://politics.people.com.cn/GB/1026/9610911.html