PDA

View Full Version : Xitayning Yene Bir Elan-Sen`iti



Yigit
30-09-05, 14:37
Xitayning yene bir elan-sen`iti

Turkiyide elchi bolup turghan deplomat Xitayning memliket teshidiki Sherqiy Turkstan teshkilatlirining ehwali toghrisidiki maqalisi emeliyette “Uyghur terrorstlar tizimi” din keyinki yene bir tetur elan senettur
Bu “elan” kishilerge suniy meydangha kelturulgen bir “saxta towar” ni ela korsitishke urunidu. Sherqiy Turkstanliqlarning dushmen yaman dep qarighan nersilerni bekrek suyush pisxikisini yaxshi chushengen Xitaylar, Tetur yonulushtin kishilerni ghidiqlap, Ularning ishenchi we ixlasini melum nishangha toghrilimaqta. Xuddiy nurghun ichki materiyallarda tashqi dunyadiki heriketlirimiz uchun bir “omum etirap qilghan dahi” we bir “birlikke kelgen teshkilat” berpa qilip berip hemme heriketni bir qolluq kontrol qilishni ishqa ashurmaqchi bolghinidek, Bezi ademlerni pudep uchurushliri we emdilikte Dunya Uyghur Qurultiyi degen bu Xitaylarning qomandi tayiqi astida meydangha kelturulgen teshkilatni heywetlik korsutishi diqqetni chekidu.
“gherbtiki Zhonggugha qarshi kuchlerning ehtiyajigha maslishish uchun” “11-sintebir weqesidin keyin Uyghurlar strategiyisini tengshep (?) zorluq kuch ishlitishtin waz kechip, Dunya weziyitidiki asasiy eqimgha masliship, Tenchliq yolini tutushni asasiy orungha qoydi…” buning “nahayiti chong aldamchiliq roli bar” “Dalay lamaning tejribisidin ulge elip,…”. Ilgiriki “Sherqiy Turkstan Milliy Merkizi bilen Dunya Uyghur Qurultiyining programmisidiki bu mezmunlarning orun almashqanliqi…”; “isimning ozgertilishi…” “strategiyisini tengshigenliki, Siyasiylashqanliqi, Xelqaralashqanliqi” sewebidin “bizning Sherqiy Turkstanliqlargha qarshi korushimiz teximu murekkep we jiddiy weziyetke duch keldi” (?!!!) “bundaq strategiye tengsheshning arqisida roshenki amerika amili bar” bular bekmu diqqetke sazawer geplerdur.
Bu “tenchliqchilar” 11-sintebirdin burunmu oxshashla layghezellik bilen qurultay echishtin bashqa ishi bolup baqmighanliqini, Bashqilar eghiz achmay tursila weten uchun jan bergenlerning qehrimanliq heriketlirini eyiplep, “Biz tenchliq usulini yaqlighuchilarmiz,…” degendek mezlum mejez geplerni qilip, Qan tokkuchilerni eyipligenlirini nezerge alidighan bolsaq, Weten uchun jan bermise weten bolmaydu, dep qarighuchilar bilen bularning ezeldin bir birige yat ikki dunya ikenlikini; Weten uchun qurban berishni yaqlaydighan eqimning burunmu, Bugunmu, Kelgusidimu shu qarashta ikenlikini Xitay arilashturiwetkendimu? Xitay qesten mawular uchun “Ela tawar” elani tarqitip, Ular arqiliq azadliq herikitimizni lingtasma halette oluk tutup turushni gherez qiliwatamdighandu? Dalay lamaning tejribisining neme ulge alghuchiliki bar? Uning bu xil metodi bugunki kungiche birer ijabiy netije berdimu? Dalay guruhi bilen bolidighan Xitaylarnig sohbitide neme ilgirilesh boliwetiptu? Xitay bu heqte eniq qilip: Dalay guruhi Teywenning we Tibetning Xitay zemini ikenlikini ochuq etirap qilmighuche,… oylashqili bolmaydu! Deptughu? Eger Dalay buni etirap qilsa uning qilghan etken ibaditi bir teyin bolidu degen gep; Buni etirap qilmisa uning tenchliq usuli qimir qilmastin patqaqqa patqan halda qimir qilmastin turidu, Degen gep! Mana bu tejribining nemisini ugenguluk?
Sherqiy Turkstan Milliy Merkiri we bugunki Dunya Uyghur Qurultiyining programmisida almashturulghan jumlilerge diqqet qilinsimu, Kunsiri chekinish boluwatqanliqini koruwelish tes emes. Xitay hetta ularning Sherqiy Turkstan degen isimdin waz kechishinimu alahide maxtimaqta. Bu maxtashni “strategiyisini tengshidi” degen chirayliq niqap astida beridu. Goya ular piship yetilip, Teximu toghra yolni tepiwaldi, Bizge tes boldi, demekchidek tuyghu berish arqiliq, Xelqte “he, Demek, ularning isim ozgertishi, eniq musteqilliq telipidiki mezmunlar ornigha tenchliq, Barawerlik,… degendek mejhul ibarilerni yenggushligenliki bizge teximu paydiliq iken-de!” degen oy-pikir tughdurushni meqset qilghandur.
Emeliyatte bolsa, weten dewasidiki bu mislisiz chekinishni xelqqe kongul rizasi bilen qobul qilghuzushni, Mana mushundaq, alliqachan xelqning qelb arzusigha wekillik qilishtin chiqqan bir teshkilatni bizning birdinbir qanuniy wekilimiz dep tonutushni kozleydu.
Bu tetur “towar elani” ning toghridin toghra “towar ishlepchiqarghuchilar” teripidin berilmey, Xitayning aghzidin berilish molcherligusiz netijilerni berishimu choqum. Bizning xelq addiy halda “Xitay mundaq dewatmamda, undaq bolghandikin choqum bundaq” degen addiy forma boyiche qimmet bahalashqa ogengechke, Ularni heqiqetenmu “strategiyisini tengsheptu” deyishi turghan gep. Mesilen: ularning aldinqi qetimqi elani (atalmish terrorchilar tizimi) ni Radiodin anglighan qilip “Hesen Mexsumni munapiq deptikenmiz, biz chushenmigen terepliri bolsa kerek juma, Xitay andaq dewatqandin qarighanda u bizning ademken juma” deyishken. Xuddi shuningdek, ular Radio arqiliq tarqighan bu “Elan” ni anglisa choqum ularni siyasiy, siyasiy jughrapiyini, strategiye, taktikilarni bilgen bir top adem (dahilar kollektipi<?>) dep oylishi choqum. U bichare xelq nedin bilsunki, bu ademler “strategiye tengshesh” emes, strategiyening nemilikinimu angqarmaydighan, hayatida 10 kitabni tugutup oqup baqmighan, qursiqining toyghininimu tutup beqip bilidighan awarilar ikenlikini?!
Ularning normalda dep yurgen gepliridiki muqamning towenlikini xelq anglap baqmisa, qilip yurgen ishlirining chuprendilikini kormise, anglimisa; yawrupa doletliri Xitay bilen bolidighan ularni tengshek teshi qilip ishlitip, Buning hesabigha az-tola “chay puli” berse, shuning bilen qursaq beqip yurginini nedin bilsun?
Kim bu “strategiyini tengsheydighan” lar? Heliqi kishilik izzitinimu bilmestin 6 neper “buyuk” bir neper mangqa Xitay bilen kelishim qilghanlar yaki shu standarttikiler; Atalmish demokrat Xitaylar qesten xata yazghan teshkilat ismidiki xetni hech oylap baqmastinla, Buning qanchilik siyasiy sezgurlukke ige mesile ikenlikige eqli yetmestin tapshurup alghan “yetishken” ler we yaki shu tiptikiler; Xitayning qanchilik yawuzliqini, qanchilik yuzi qelinliqini untup qalghandek, mejlis achqangha Xitaylar wetinimizdin chiqip ketidu dep hamaqetlerche koldurlap yurgenler; Tenchliq mitidingmu xop, emma shunimu eng halqiliq peytlerde, quruq mejlis achidighan we buningdin yillardur hechneme chiqmighandek, bundin keyinmu bir unum bolushi kutulmeydighan awarilar! Ene shular “strategiye tengshey” mish! Rozek Bashining Rawapini Tomurchining shagirti tengshigendekla!
Yene kimler idi bu strategiye tengsheydighanlar?
Dunya Uyghur Qurultiyidin ibaret na ustining qolidin chiqqan, sayazgha petip turghini turghan bu buzuq kemige yengidin kelip qoshulghan, su uzushni bilmeydighan bolghusi kapitanlardin Memtimin Hez… tengshemdighandu ya, bu strategiyini?
Nesirdin Ependim “men bir nerse keship qildim: ketiwatqan togining dumbiside qetiq uyutup bolmaydu; biraq bu keshpiyatim ozumgimu yaqmay turidu” deptiken. Shuningdek, “ketiwatqan yuk mashinisigha Radio Stansiyisini yukliwelip, kochilarda mengip yurup (tebiiyki, bu Bishkek yaki Almutaning kochiliri idi) anglitish berimiz” degenni “keship” qilghan, emma hech bolmighanda Nesriddin Ependichilikmu keshpiyatidin gumanlinip baqmay, Xeqni ishendurimen degen Memtimin Hez…, ashu eqli bilen bu strategiyini tengshermidi? (uning bu “keshpiyati” ni choridigen tarixiy reswachiliqlar we munapiqliqlar heqqide tepsiliy kitab yezilghanliqi uchun bu yerde tepsilatlargha orun bermiduq.
Teximu diqqet qilishqa tegishlik bir nuqta bar: Xitay ularning arqisida gherb doletliri bar deyish arqiliq kishilerning kongul rizasini utmaqchi bolidu. Gherb doletliri exmeqmu? Kimge yardem berish kereklikini chongqurraq tekshurup kormeyla, “nadangha bergen esit konglum” degendek siyasiy, deplomatiye jehette setchilikke qelishni oylimamdu? Xitay jasosluqi shunimu biliduki, Xelqning bu teshkilatlarning qolidin poqmu kelmeydighanliqini bilish sewebidin bulargha hechqandaq ishench kozide qarimaydighanliqini, shuning bilen hechkim egeshmeydighanliqini, etirapmu qilmaydighanliqini, shunga peqet arqisida gherb doletliri bar, degen “osma” bilenla uni “qaraqash” korsetkili bolidighanliqini qiyas qilghan. Hemme qilmish-etmishliridin ashu awarilar ozlirila ikenliki, birer doletning qollishigha erishken ishning undaq chuwalchaq, undaq bimene, pilansiz, netijisiz bolmaydighanliqini kichik balimu bilidighan bir zaman bolsimu, emma memliket ichige bu elan Radioning tohpisi bolup yetip barghanda nurghun nadan ademlerni qaymuqturishida gep yoq.
Yene shunimu qisturup qoyushning zoruriyiti tughuliwatidu: ular Dalayning netijisini yekunlimisimu, “3 ependi” ning yolini tutidighanlar bolup, “tenchliqperwer” likte Dalaygha ustaz bolalaydu. Chunki merhum ependilerdin biri bolmish Eysa Yusup bu metod bilen ish bashlighanda Dalayning dadisimu yengidin oylengen yaki texi oylenmigen bolishi mumkin; Tebiiyki Dalay texi tughulushtin kop uzaqta idi. Yene bu, 1926-yili Eysa Ependi enjandiki Xitay konsulxanisining xizmetkari bolup ishlep yurgen chaghlardin bashlanghan mitod idi. Hetta ependim bu jehette ademni tang qalduridighan parlaq xizmetlerni ishleydu:
Sovit hokumiti orta asiya jumhuriyetliride tijaret we medikarchiliq qilip yurgen Sherqiy Turkstanliqlarni terbiyilep, qorallandurmaqchi bolghan we bular arqiliq xitaygha qarshi isyan chiqirishni pilanlighanda, Eysa Ependi (Sherqiy Turkstanliqlargha koyunup) buni xitay konsuligha eytip qoyidu, Xitay konsuli hokumitige doklat qilidu; Xitay hokumiti Sovit hokumitige bu heqte xewiri barliqi we ozini tutuwelishni eytip Ruslarni osal qilidu. Buning bilen bizning beshimizgha kelish ehtimali bolghan “Buyuk bir bala-qaza” ning aldi elinidu!
Mana bu “tenchliqperwerlik” ning “aqtin otup kokurup ketish” tek bir yuqiri pellisi bolsa kerek!? Bir esirge yeqin waqittin buyan dawam qilip keliwatqan bu metodning ela netijiliridin 0.0001 ni sanap bereleydighan birer ependim bolsa men anglap baqay. Shundaq turughluq Xitaylar ularni “Sewiyisi osken”, “Teximu ilgiriligen”, bu tupeyli Xitaylarning “qarshi korushi teximu jiddiy we murekkep weziyetke chushup qalghan” qilip korsitip, kishilerni qandaq bir nishangha yolenduriwatqanliqigha alahide diqqet qilish we hushyar bolush kerek. Xitaylarning tebetliklerge qoyghan telipidiki qattiqliqqa qarang: “Tibetning Xitay zemini ikenlikini etirap qilmighuche…!” buni etirap qilsa neme qalidu? Hemme tugeydu. Ularning qolgha kelturgen netijisige oxshash, biznimu ete shundaq “mangidu-mangidu, qirdin ashalmaydu” degendek bir awarigerchilikke, toghrisi mejruhlar Doxturxanisidiki mejruhlar uchun orunlashturulup berilgen paaliyettek, menggu netije bermeydighan, tekrarlinishqa baghlap qoymaqchimu?
Bir teshkilat ozining asasiy arzusidin oz beshimchiliq bilen waz kechse bu teshkilat nemige aylinidu? Dawa qiliwatqan wetenning namidin, tarixtin keliwatqan, ejdadlarning qanliri, janliri bedilige jakalanghan dolet namidin waz kechip yene shu doletning dewasini qiliwatimen deyish kulkilik emesmu? Xitay asasiy pirinsipida qandaq qattiq turidu, buningdin nemishke sawaq almaymiz? Nemishke yeniklik bilen eng pirinsipal mesililerde yol qoyuliwatidu? Bularnig tegi addiy bolmisa kerek. Bu “yeniklik” bilen Xitayning otturigha chiqip, “elanchiliq” qilip berishige baghlap qaralsa, bezi mesililerning yeshim yoli chiqiwatqini bekmu ejeblinerliktur.
Yene bir mesile, qandaqtur “memliket ichi we sirtidiki barliq…ning birdinbir qanuniy wekili” degen mesile bolup, bu salmaqraq eghiz echish kerek bolghan mesilidur. Ilgiri kop chekit ornida “barliq Sherqiy Turkstanliqlarning” degen soz bolatti; emdi ular sherep bilen “strategiyisini tengshep” ismini ozgertiwalghachqa, bu soz chong kelidighan bolup, ozlirini kichiklitiwelishti. Shunga emdi “barliq Uyghurlarning” deyishke tighra kelse kerek. Bu halda yene bir munche Sherqiy Turkstanliq “wekilsiz” qalidu! Mana emdi qalghan Sherqiy Turkstanliqlar qandaq qilar? Ularmu birerdin “Dunya…Qurultiyi” qurushi kerekmidu? Chiqiwatqan chataqning mana men dep qarap turghinini qarang: bolghusi Yugslawiye!
Emdi bu wekillik mesiliside salmaqraq bolush kerek idi degen mesilige qaytsaq, shuni demekchimizki, bundaq bir hoquq oz ozini elan qilish yoli bilen _ mustebitlerche meydangha kelmeydu, belki xelqning rayidin tughulidu. Xelq ularning ehwalini chushenmeydu; bilmigen ademning sirtini setip, suyistimal sheklide bundaq bir debdebilik “wekil” ni dewa qilish namertlikkimu, ushshuqluqqimu, mustebitlikkimu oxshap ketidu; emma ular hedep qash-kirpikini tuzep, mumkinqeder teqlid qilishqa terishiwatqan gherbning demokratik tutumi emes! Xelq chushenmigen yaki pikir qatnashturushqa ilajisi yoq ehwaldin paydilinip bundaq yoghan gep qiliwelinghan bilen, Xelq ularni chushengende ehwal qandaq bolidu? Buni tesewwur qilmaq tes bolmisa kerek: Xelq tukurup tashlaydu!
Bu wekillik tamasidiki teshkilat, ozi “wekillik qilidighan” ashu xeliqqe “olum jazasi <Uyghur tilining istimaldin qaldurulishi>” elan qilinish munasiwiti bilen birer tesiri bar heriket teshkillidimu? Xelqara teshkilatlargha iltimas qilip, “Uyghur tili kuni” “Uyghur maarip heptisi” degendek bir ishlarni elan qildurushqa terishiwatamdu? Bundaq qilghanningmighu hech paydisimu yoq, emma bularning metodigha kore degen teqdirdimu. Emma yaq! Bu wekillikke neme desek bek qamlishidikin tang? Oylimaq lazim!

bu maqalini yaqturup qaldim hem kochurup chaplidim,
teximu tepsiliy chushenmekchi bolsingiz we xitayning hidi kelmeydighan sap maqalilargha ehtiyajingiz bolsa esli adres: http://freasturkistan.org

Unregistered
01-10-05, 03:27
Ghulam qarghu.yuzde yuz xitay jasusi.xitaygha qarshi,qaysi teshkilat,qaysi kishige haqaret qilmidi bu satqin?Ghulamning bir xitayning ismini atap tillap baqqanlighini bilemsiler?heqiqetning aydinglishishigha waqit kiret.chongqurraq oylighansiri mesile aydinglishidu.